Vietnamese subtitles

← Toán học không khó, nó chỉ là một ngôn ngữ | Randy Palisoc | TEDxManhattanBeach

Get Embed Code
18 Languages

Showing Revision 19 created 05/22/2020 by Nhị Khánh Trần.

  1. 26% trên phiếu báo cáo quốc gia,
  2. là phần trăm học sinh lớp 12
    tại Mỹ
  3. giỏi toán.
  4. Ở Mỹ, ta tự hào chính mình
    là một cường quốc.
  5. Nhưng 26% có khiến bạn
    thấy mình đặc biệt?
  6. Hãy giơ tay nếu bạn nghĩ
    là một quốc gia ta cần làm tốt hơn nữa.
  7. Tôi đồng ý với bạn.
  8. Ta đều cần toán học, nhưng sao
    bọn trẻ lại hoang mang vì nó?
  9. Hay do chỉ 26% người bẩm sinh
    đã giỏi toán,
  10. trong khi 74% thì không?
  11. Sau khi tiếp xúc với hàng ngàn
    em nhỏ, có thể kết luận
  12. điều đó là không hề đúng.
  13. Trẻ em không hiểu toán
  14. vì ta dạy toán như một môn học
    "phi nhân văn".
  15. Nhưng nếu ta khiến toán học
    nhân văn hơn,
  16. nó sẽ lại có ý nghĩa.
  17. Có lẽ bạn đang thắc mắc:
  18. "Toán học đã từng
    có tính nhân văn à?"
  19. Hãy nghĩ về nó.
  20. (Tiếng cười)
  21. Toán là ngôn ngữ của loài người,
    giống như tiếng Anh, Tây Ban Nha
  22. hay Trung Quốc,
  23. bởi nó giúp con người giao tiếp
    với nhau.
  24. Từ xa xưa, con người đã cần ngôn ngữ
    toán học
  25. để giao dịch, xây dựng các di tích,
  26. và đo đạc ruộng đất để trồng trọt.
  27. Khái niệm toán học như
    một ngôn ngữ là không hề mới.
  28. Một triết học gia vĩ đại đã từng nói:
  29. "Những quy luật của tạo hóa
    được viết bằng ngôn ngữ toán học."
  30. Bạn thấy đó, đến cả Galileo
    cũng đồng ý với tôi.
  31. (Tiếng cười)
  32. Nhưng đâu đó,
  33. ta đã lấy đi ngôn ngữ
    của toán học,
  34. ngôn ngữ miêu tả thế giới thật
    quanh ta,
  35. và ta đã trừu tượng hóa nó
    đến mức không còn nhận ra.
  36. Đó là lý do khiến trẻ con bối rối.
  37. Hãy để tôi giải thích.
  38. Hãy đọc câu giả thuyết toán lớp 3
    ở California này
  39. để xem nó có dễ hiểu
    với một đứa trẻ tám tuổi không.
  40. "Phân số 1/b miêu tả một lượng
    được hình thành bởi một phần
  41. và toàn bộ phần đó được chia
    thành nhiều phần bằng nhau."
  42. Phân số a/b được hiểu là
  43. số lượng được tạo thành
    bởi a phần có kích thước 1/b."
  44. (Tiếng cười)
  45. Nếu bạn đưa định nghĩa này
    cho một đứa trẻ tám tuổi,
  46. bạn có thể sẽ nhận được
    phản ứng như sau.
  47. (Tiếng cười)
  48. Đối với một chuyên gia toán học,
    thì giả thuyết này rất dễ hiểu,
  49. nhưng với một đứa trẻ,
    nó như một cực hình vậy.
  50. Tôi đặc biệt chọn ví dụ này
    bởi phân số
  51. là tiền đề cho đại số, lượng giác
    và cả các phép tính.
  52. Nên nếu không hiểu phân số
    từ bậc tiểu học và trung học cơ sở,
  53. bọn trẻ sẽ gặp nhiều khó khăn
    khi lên trung học phổ thông.
  54. Nhưng có cách nào để phân số
    đơn giản và dễ hiểu cho các em?
  55. Có đó!
  56. Hãy nhớ rằng toán học
    là một ngôn ngữ nên dùng nó
  57. có ích cho bạn.
  58. Ví dụ, khi tôi dạy học sinh lớp năm
    cách cộng, trừ phân số,
  59. Tôi bắt đầu với bài học
    "những quả táo + những quả táo".
  60. Đầu tiên tôi hỏi,
    "1 quả táo cộng 1 quả táo bằng bao nhiêu?"
  61. Bọn trẻ thường sẽ trả lời là 2,
    đó là đáp án đúng.
  62. Hãy khiến các em vận dụng từ ngữ
    vì toán là một ngôn ngữ.
  63. Vậy nên, không chỉ bằng 2,
    mà là 2 quả táo.
  64. Tiếp theo,
    3 cái bút chì cộng 2 cái bút chì.
  65. Các bạn đều biết cộng chúng với nhau
    ta được nhiều cây bút
  66. Vậy bạn sẽ có bao nhiêu
    cây bút chì?
  67. Khán giả: 5 cây bút chì.
  68. 5 cây bút chì là chính xác.
  69. Và chìa khóa chính là
    thêm từ ngữ vào.
  70. Có lần, tôi thử dạy cháu gái
    năm tuổi của mình theo cách này.
  71. Sau khi cô bé cộng số bút chì,
  72. tôi hỏi,
    "4 tỷ cộng 1 tỷ bằng bao nhiêu?"
  73. Cô tôi tình cờ nghe được,
    nên trách tôi,
  74. "Cháu điên hả?
    Con bé mới học mẫu giáo!
  75. Làm sao nó biết được
    4 tỷ cộng 1 tỷ chứ?!"
  76. (Tiếng cười)
  77. Không bỏ cuộc, tính toán xong,
    nó ngẩng lên và nói:
  78. "5 tỷ?"
  79. Tôi nói: "Đúng rồi, là 5 tỷ."
  80. Cô tôi chỉ lắc đầu và cười
  81. vì cô không hề trông đợi điều đó
    từ một đứa trẻ năm tuổi.
  82. Tất cả những gì bạn cần làm
    là tiếp cận với ngôn ngữ
  83. và toán học sẽ trở nên tự nhiên
    và dễ hiểu.
  84. Rồi tôi hỏi cô bé một câu
  85. mà những đứa trẻ mẫu giáo
    không hề biết:
  86. "1/3 cộng 1/3 bằng bao nhiêu?"
  87. Ngay lập tức cô bé trả lời: "2/3."
  88. Nếu bạn đang thắc mắc
    làm sao con bé có thể tính được
  89. khi còn chưa biết tử số,
    mẫu số là gì?
  90. Bạn thấy đó, con bé
    không bận tâm tử số hay mẫu số,
  91. mà nghĩ vấn đề theo hướng này.
  92. Con bé cộng 1 quả táo với
    1 quả táo để suy ra 1/3 cộng 1/3.
  93. Đến cả một bé mẫu giáo
    cũng có thể cộng phân số,
  94. bạn nên tin rằng tất cả
    học sinh lớp 5 đều có thể làm được.
  95. (Vỗ tay)
  96. Tôi hỏi đùa cô bé một câu đại số
    trung học phổ thông:
  97. 7x bình phương cộng
    2x bình phương bằng bao nhiêu?
  98. Và cô bé năm tuổi này
    lại trả lời đúng: "9 x bình phương."
  99. Cô bé còn không cần bất kỳ
    quy tắc số mũ nào để tính.
  100. Vậy nên khi có người nói rằng
    ta giỏi toán bẩm sinh hay không
  101. đều không đúng.
  102. Toán là một ngôn ngữ của nhân loại,
  103. nên chúng ta đều có khả năng
    hiểu được nó.
  104. (Tiếng cười)
  105. Ta cần tiếp cận ngôn ngữ toán học
    ngay lập tức
  106. bởi quá nhiều em nhỏ mất căn bản
    và hoang mang vì toán học
  107. điều đó không nên xảy ra!
  108. Tôi từng dạy một học sinh
    phổ thông rất nản
  109. khi không thể qua môn đại số
  110. vì cô bé chỉ biết làm phép nhân
    khoảng 44%.
  111. Tôi nói, "Giống như em muốn đọc
    mà chỉ biết 44% bảng chữ cái vậy.
  112. Nó kìm hãm em lại."
  113. Cô bé không hiểu các ước số
    hay cách giải phương trình,
  114. và sợ giải toán.
  115. Dẫn đến việc thiếu tự tin
    vào bản thân.
  116. Tôi nói: "Ta phải bắt đầu với phép nhân
  117. vì một khi em hiểu,
    mọi thứ sẽ dễ dàng hơn nhiều,
  118. giống như có được vé chơi tất cả
    trò chơi ở Disneyland vậy."
  119. (Tiếng cười)
  120. "Em nghĩ thế nào?"
  121. Cô bé đáp: "Vâng ạ."
  122. Cô bé học bảng cửu chương
    một cách có hệ thống
  123. suốt bốn tuần.
  124. Ngay cả trong phép nhân
    cũng ẩn chứa ngôn ngữ.
  125. Bạn sẽ ngạc nhiên biết bao nhiêu
    đứa trẻ không nhận ra 7 nhân 3
  126. còn được nói cách khác là
    "7 lần" của 3,
  127. có nghĩa là cộng bảy lần số 3
    với nhau.
  128. Khi bọn trẻ nhìn theo cách này,
  129. chúng sẽ nhanh chóng nhận ra
    việc cộng nhiều
  130. rất chậm,
  131. nên sẽ sẵn lòng nhớ rằng
    kết quả bảy lần của 3 là 21.
  132. Đứng trước việc có thể bị đuổi học
  133. thì việc tự tin làm tính nhân
  134. là một bước ngoặt với cô bé.
  135. Vì đó là lần đầu tiên cô bé
    có thể tập trung giải quyết vấn đề
  136. thay vì chỉ đếm trên ngón tay.
  137. Tôi biết cô bé đã lội ngược dòng
  138. khi tính được hai năm thuê ô tô,
  139. với chi phí hàng tháng là $445
    thì bạn sẽ phải trả tổng là $10,680,
  140. rồi cô bé nhìn tôi không tán thành
    và nói:
  141. "Thầy Polisoc, như thế thì đắt quá!"
  142. (Tiếng cười)
  143. Khoảnh khắc đó, toán học
    không còn làm khó được cô ấy,
  144. người đã dùng toán để
    giải quyết vấn đề
  145. như một người trưởng thành,
    có trách nhiệm,
  146. Là một giáo viên, nhiệm vụ
    của tôi là thử thách học sinh
  147. để vươn cao hơn,
  148. và tôi cũng muốn thử thách
    các bạn.
  149. Đất nước chúng ta đang mắc kẹt
    ở con số 26%,
  150. tôi thách thức bạn hãy đẩy
    con số đó lên cao nữa.
  151. Điều này rất quan trọng vì
    tư duy toán học
  152. không chỉ giúp xây dựng lớp trẻ,
  153. mà con cái ta còn cần nó
    để tưởng tượng và kiến tạo tương lai.
  154. Đương đầu với thử thách này
    có thể chỉ đơn giản
  155. như cộng nhiều quả táo.
  156. Nếu ta chắc chắn dạy toán
    như một một ngôn ngữ nhân loại
  157. thì ta sẽ chinh phục được nó sớm,
    thay vì quá muộn.
  158. Xin cảm ơn!
  159. (Vỗ tay)