Return to Video

Jak szuka się odpowiedzi na otwarte pytania w fizyce

  • 0:01 - 0:09
    Pewne zagadnienie w fizyce nie daje mi
    spokoju już od wczesnego dzieciństwa.
  • 0:11 - 0:16
    Ma związek z pytaniem, które naukowcy
    stawiają sobie od niemal stu lat
  • 0:16 - 0:18
    i wciąż nie znają odpowiedzi.
  • 0:19 - 0:22
    Co łączy najmniejsze elementy przyrody,
  • 0:22 - 0:24
    cząstki świata kwantowego,
  • 0:24 - 0:27
    z największymi obiektami w przyrodzie,
  • 0:27 - 0:31
    planetami, gwiazdami i galaktykami,
    związanymi siłą grawitacji?
  • 0:31 - 0:34
    Jako dziecko
    nieustannie się nad tym głowiłem.
  • 0:34 - 0:37
    Majstrowałem przy mikroskopie,
    bawiłem się elektromagnesami,
  • 0:37 - 0:40
    czytałem o siłach w mikroskali
    i o mechanice kwantowej,
  • 0:41 - 0:46
    zachwycałem się opisem naukowym,
    który tak dokładnie odpowiada obserwacjom.
  • 0:46 - 0:50
    Potem spoglądałem w gwiazdy,
    czytałem o tym, jak rozumiemy grawitację,
  • 0:50 - 0:56
    i myślałem, że z pewnością jest jakiś
    elegancki sposób, aby połączyć te systemy.
  • 0:57 - 0:58
    Ale takiego sposobu nie ma.
  • 1:00 - 1:03
    Książki mówią, że, owszem, wiemy wiele
    o każdej z tych dziedzin z osobna,
  • 1:03 - 1:07
    ale gdy tylko próbujemy połączyć je
    za pomocą matematycznych równań,
  • 1:07 - 1:08
    wszystko się rozlatuje.
  • 1:09 - 1:15
    Przez 100 lat żadna hipoteza proponująca
    rozwiązanie tej fizycznej katastrofy
  • 1:15 - 1:17
    nie została poparta dowodami.
  • 1:18 - 1:22
    Dla małego, dociekliwego, sceptycznego
    Jamesa, jakim wtedy byłem,
  • 1:22 - 1:25
    to była wysoce niezadowalająca odpowiedź.
  • 1:26 - 1:28
    Nadal jestem sceptycznym dzieciakiem.
  • 1:28 - 1:32
    Przenieśmy się błyskawicznie
    do grudnia 2015 roku,
  • 1:32 - 1:36
    gdy trafiłem w sam środek świata fizyki,
  • 1:37 - 1:39
    który właśnie został
    wywrócony do góry nogami.
  • 1:40 - 1:41
    Wszystko zaczęło się w CERN,
  • 1:41 - 1:44
    gdy w naszych danych
    pojawiło się coś intrygującego:
  • 1:44 - 1:50
    ślad nowej cząstki, podejrzenie istnienia
    niezwykłej odpowiedzi na to pytanie.
  • 1:52 - 1:56
    Nadal jestem sceptycznym dzieciakiem,
    ale jestem również łowcą cząstek.
  • 1:56 - 1:59
    Jestem fizykiem, pracuję w CERN
    przy Wielkim Zderzaczu Hadronów (LHC),
  • 1:59 - 2:03
    naukowym eksperymencie
    o największej skali w dziejach świata.
  • 2:04 - 2:09
    To 27-kilometrowy tunel zakopany 100 m
    pod granicą francusko-szwajcarską,
  • 2:09 - 2:12
    W tunelu używamy
    nadprzewodzących magnesów
  • 2:12 - 2:14
    zimniejszych od przestrzeni kosmicznej
  • 2:14 - 2:18
    do przyspieszania protonów do prędkości
    równej niemal prędkości światła
  • 2:18 - 2:21
    i zderzamy je ze sobą
    miliony razy na sekundę,
  • 2:21 - 2:24
    aby zebrać szczątki tych zderzeń
  • 2:24 - 2:26
    i na ich podstawie szukać
  • 2:26 - 2:28
    nowych, dotąd nieodkrytych
    cząstek fundamentalnych.
  • 2:28 - 2:31
    Projekt i konstrukcja LHC
    kosztowały dziesiątki lat pracy
  • 2:32 - 2:34
    tysięcy fizyków
    ze wszystkich krańców Ziemi.
  • 2:34 - 2:40
    W lecie 2015 roku pracowaliśmy
    bez wytchnienia nad rozruchem LHC
  • 2:40 - 2:45
    na najwyższej energii, z jaką kiedykolwiek
    przeprowadzano eksperymenty tego typu.
  • 2:46 - 2:48
    Wysoka energia jest istotna,
  • 2:48 - 2:52
    ponieważ istnieje równoważność
    między masą a energią cząstek.
  • 2:53 - 2:55
    Masa jest tylko liczbą
    nadaną cząstkom przez naturę.
  • 2:56 - 2:59
    Aby znaleźć nowe cząstki,
    musimy sięgać tych większych liczb.
  • 2:59 - 3:02
    Aby to zrobić trzeba budować
    większe zderzacze o większej mocy,
  • 3:02 - 3:07
    a największym i najpotężniejszym z nich
    jest Wielki Zderzacz Hadronów.
  • 3:09 - 3:13
    Potem zderzamy protony kwadryliony razy
  • 3:13 - 3:18
    i miesiącami gromadzimy dane.
  • 3:19 - 3:23
    Nowe cząstki mogą się pojawić
    na wykresach jako garbki,
  • 3:23 - 3:25
    niewielkie odstępstwa od oczekiwań,
  • 3:26 - 3:30
    małe grupy punktów, przez które
    gładka linia nie jest już taka gładka.
  • 3:30 - 3:32
    Na przykład ten garbek
  • 3:33 - 3:36
    po miesiącach gromadzenia
    danych w 2012 roku
  • 3:36 - 3:39
    doprowadził do odkrycia bozonu Higgsa
  • 3:39 - 3:43
    i Nagrody Nobla przyznanej
    za potwierdzenie jego istnienia.
  • 3:44 - 3:46
    Ten skok energetyczny
  • 3:46 - 3:50
    w 2015 roku dawał największe szanse,
  • 3:50 - 3:52
    jakie kiedykolwiek
    trafiły się naszemu gatunkowi,
  • 3:52 - 3:54
    na odkrycie nowych cząstek
  • 3:54 - 3:56
    i nowych odpowiedzi na odwieczne pytania,
  • 3:56 - 3:59
    bo użyto niemal dwa razy tyle energii
  • 3:59 - 4:01
    niż wtedy, gdy odkryliśmy bozon Higgsa.
  • 4:01 - 4:04
    Wielu moich kolegów pracowało
    na ten moment przez całe życie zawodowe,
  • 4:05 - 4:09
    i, szczerze mówiąc, ja również
    czekałem na ten moment całe życie.
  • 4:09 - 4:11
    2015 rok to był ten czas.
  • 4:13 - 4:15
    W czerwcu 2015 roku
  • 4:16 - 4:18
    LHC ponownie włączono.
  • 4:19 - 4:22
    Razem z kolegami wstrzymaliśmy oddech
  • 4:22 - 4:26
    i ujrzeliśmy pierwsze zderzenie protonów
    o niespotykanie wysokiej energii.
  • 4:27 - 4:29
    Brawa, szampan, świętowanie.
  • 4:29 - 4:32
    To był milowy krok w nauce.
  • 4:32 - 4:37
    Nie mieliśmy pojęcia, co znajdziemy
    w naszych najświeższych danych.
  • 4:40 - 4:42
    Po kilku tygodniach znaleźliśmy garbek.
  • 4:44 - 4:46
    Garbek był niewielki.
  • 4:47 - 4:49
    Ale na tyle duży, by unieść kilka brwi.
  • 4:49 - 4:54
    Na skali uniesień brwi od 1 do 10,
    gdzie 10 oznacza odkrycie nowej cząstki,
  • 4:54 - 4:56
    zdobył może 4.
  • 4:56 - 4:57
    (Śmiech)
  • 4:58 - 5:04
    Spędziłem godziny, dni, tygodnie
    na tajnych spotkaniach
  • 5:04 - 5:06
    spierając się o niego z kolegami,
  • 5:06 - 5:07
    trącając go i szturchając
  • 5:07 - 5:10
    najbezwzględniejszymi
    kijami eksperymentów,
  • 5:10 - 5:12
    patrząc uważnie czy wytrzyma badanie.
  • 5:12 - 5:15
    Mimo miesięcy gorączkowej pracy,
  • 5:15 - 5:18
    spania w biurze,
  • 5:18 - 5:20
    batoników na kolację
  • 5:20 - 5:22
    i hektolitrów kawy
  • 5:22 - 5:26
    - fizycy to maszyny
    do zamieniania kawy w wykresy -
  • 5:26 - 5:27
    (Śmiech)
  • 5:27 - 5:30
    garbek nie chciał zniknąć.
  • 5:31 - 5:34
    Po kilku miesiącach
    przedstawiliśmy go światu
  • 5:34 - 5:37
    z bardzo jasnym przekazem:
  • 5:37 - 5:40
    jest interesujący, ale nie jednoznaczny,
  • 5:40 - 5:44
    miejmy go na oku i zbierzmy więcej danych.
  • 5:44 - 5:46
    Staraliśmy się zachować spokój.
  • 5:47 - 5:50
    Ale machina i tak ruszyła.
  • 5:50 - 5:52
    Brzuszek stał się medialnym hitem.
  • 5:53 - 5:55
    Mówiono, że przypomina ten garbek,
  • 5:55 - 5:58
    który doprowadził
    do odkrycia bozonu Higgsa.
  • 5:59 - 6:02
    Co więcej, moi koledzy-teoretycy
  • 6:03 - 6:04
    - kocham moich kolegów-teoretyków -
  • 6:05 - 6:08
    koledzy-teoretycy napisali
    500 artykułów na temat garbka.
  • 6:08 - 6:10
    (Śmiech)
  • 6:11 - 6:15
    Świat fizyki cząstek stanął na głowie.
  • 6:16 - 6:24
    Co sprawiło, że tysiące fizyków
    kolektywnie straciło dla niego głowę?
  • 6:26 - 6:27
    Garbek był wyjątkowy.
  • 6:28 - 6:32
    Jego obecność oznaczała widok
    niespodziewanie wielkiej liczby zderzeń,
  • 6:33 - 6:37
    których szczątki składały się tylko
    z dwóch fotonów, dwóch cząstek światła.
  • 6:37 - 6:38
    A to rzadko spotykane.
  • 6:39 - 6:42
    Zderzenia cząstek
    nie przypominają kolizji drogowych;
  • 6:42 - 6:43
    podlegają innym prawom.
  • 6:43 - 6:46
    Gdy cząstki zderzają się
    niemal z prędkości światła,
  • 6:46 - 6:48
    prawa mechaniki kwantowej biorą górę.
  • 6:48 - 6:52
    W świecie kwantów te dwie cząstki
    mogą na chwilę utworzyć nową cząstkę,
  • 6:52 - 6:56
    która istnieje przez ułamki sekund,
    a zaraz potem rozpada się na inne cząstki,
  • 6:56 - 6:58
    które uderzają w nasz detektor.
  • 6:58 - 7:01
    Wyobraźcie sobie kolizję drogową:
    w momencie zderzenia auta znikają,
  • 7:01 - 7:03
    a zamiast nich zjawia się rower,
  • 7:03 - 7:04
    (Śmiech)
  • 7:04 - 7:07
    który zaraz potem eksploduje
    i rozpada się na dwie deskorolki,
  • 7:07 - 7:09
    uderzające w nasz detektor.
  • 7:09 - 7:09
    (Śmiech)
  • 7:09 - 7:13
    Nie dosłownie, mam nadzieję;
    nasze detektory są bardzo drogie.
  • 7:14 - 7:18
    Przypadki, kiedy tylko dwa fotony
    uderzają w detektor są bardzo rzadkie.
  • 7:18 - 7:21
    Ze względu na specjalne
    własności kwantowe fotonów
  • 7:22 - 7:25
    istnieje bardzo niewiele
    hipotetycznych cząstek,
  • 7:26 - 7:27
    - tych mitycznych rowerów -
  • 7:27 - 7:29
    które mogą zrodzić tylko dwa fotony.
  • 7:30 - 7:33
    Jedna z opcji ma kolosalne znaczenie
  • 7:33 - 7:38
    i związek z tymi odwiecznymi pytaniami,
    które nie dają mi spokoju od dzieciństwa,
  • 7:38 - 7:40
    z pytaniami o naturę grawitacji.
  • 7:42 - 7:44
    Siła grawitacji może się wam wydawać duża,
  • 7:45 - 7:48
    ale tak naprawdę jest szalenie słaba
    w porównaniu z innymi siłami natury.
  • 7:49 - 7:52
    Mogę chwilowo pokonać
    grawitację jednym skokiem,
  • 7:52 - 7:55
    ale nie mogę wyjąć protonu z własnej ręki.
  • 7:56 - 7:59
    Jaka jest siła grawitacji
    w porównaniu z innymi siłami natury?
  • 8:00 - 8:02
    10 do minus 39.
  • 8:03 - 8:05
    To jest ułamek dziesiętny z 39 zerami.
  • 8:05 - 8:12
    Co gorsza, wszystkie pozostałe siły
    idealnie opisuje Model Standardowy,
  • 8:12 - 8:15
    nasz obowiązujący, najdokładniejszy
    opis świata w najmniejszej skali,
  • 8:15 - 8:19
    stanowiący jedno z największych
    osiągnięć gatunku ludzkiego,
  • 8:20 - 8:24
    z wyjątkiem grawitacji,
    którą Model Standardowy pomija.
  • 8:24 - 8:26
    To jakiś obłęd!
  • 8:26 - 8:29
    To prawie tak,
    jakby większość grawitacji zaginęła.
  • 8:30 - 8:34
    Czujemy jej niewielką część,
    ale gdzie jest reszta?
  • 8:34 - 8:35
    Nie wiadomo.
  • 8:36 - 8:40
    Jedno z teoretycznych wyjaśnień
    stawia kuriozalną hipotezę.
  • 8:42 - 8:43
    Wy i ja,
  • 8:43 - 8:45
    nawet ty, tam, z tyłu,
  • 8:45 - 8:47
    żyjemy w przestrzeni trójwymiarowej.
  • 8:47 - 8:50
    Mam nadzieję, że to zdanie
    nie budzi kontrowersji.
  • 8:50 - 8:52
    (Śmiech)
  • 8:52 - 8:55
    Wszystkie znane nam cząstki
    również żyją w przestrzeni trójwymiarowej.
  • 8:55 - 9:00
    "Cząstka" to tak właściwie inna nazwa
    pobudzenia w polu trójwymiarowym,
  • 9:00 - 9:02
    miejscowego kołysania w przestrzeni.
  • 9:03 - 9:07
    Co ważniejsze, cała matematyka,
    której używamy do opisu tych zjawisk,
  • 9:07 - 9:10
    zakłada, że istnieją tylko
    trzy wymiary przestrzeni.
  • 9:10 - 9:13
    Ale matma to matma,
    można się nią dowolnie bawić.
  • 9:13 - 9:17
    Ludzie od wieków eksperymentują
    z dodatkowymi wymiarami,
  • 9:17 - 9:20
    ale to zawsze były
    abstrakcyjne matematyczne idee.
  • 9:20 - 9:23
    Spójrzcie dookoła,
    ty z tyłu - rozejrzyj się,
  • 9:23 - 9:26
    naturalnie istnieją tylko trzy wymiary.
  • 9:27 - 9:29
    A co jeśli to nieprawda?
  • 9:30 - 9:36
    Co, jeśli brakująca grawitacja
    wycieka do innego wymiaru,
  • 9:36 - 9:38
    który jest dla nas niewidoczny?
  • 9:39 - 9:42
    Co, jeśli siła grawitacji jest
    równa innym siłom przyrody,
  • 9:43 - 9:45
    jeśli spojrzeć na nią
    w tym dodatkowym wymiarze,
  • 9:45 - 9:48
    a to, czego doświadczamy tutaj,
    to tylko jej niewielki kawałek
  • 9:48 - 9:50
    i dlatego wydaje się taka słaba?
  • 9:52 - 9:58
    Jeśli to prawda, trzeba by rozszerzyć
    Model Standardowy o nową cząstkę,
  • 9:58 - 10:03
    hiperwymiarową cząstkę grawitacji,
    grawiton żyjący w dodatkowym wymiarze.
  • 10:03 - 10:05
    Widzę wasze zdumione spojrzenia.
  • 10:05 - 10:06
    Powinniście zapytać:
  • 10:06 - 10:10
    "Jak, u licha, mamy zweryfikować
    ten szalony pomysł rodem z sci-fi
  • 10:10 - 10:13
    skoro tkwimy
    w przestrzeni trójwymiarowej?".
  • 10:13 - 10:16
    Tak jak zawsze:
    zderzając ze sobą dwa protony,
  • 10:16 - 10:17
    (Śmiech)
  • 10:17 - 10:22
    z taką siłą, żeby zderzenie rozniosło się
    w ten domniemany dodatkowy wymiar,
  • 10:23 - 10:25
    tworząc hiperwymiarowy grawiton,
  • 10:25 - 10:29
    który momentalnie wróciłby
    do trzech wymiarów LHC
  • 10:30 - 10:32
    i rozpadł się na dwa fotony,
  • 10:32 - 10:34
    dwie cząstki światła.
  • 10:35 - 10:38
    Ten hipotetyczny, hiperwymiarowy grawiton
  • 10:38 - 10:44
    jest jedyną nową hipotetyczną cząstką
    o takich własnościach kwantowych,
  • 10:44 - 10:48
    która mogłaby zrodzić nasz
    mały, dwu-fotonowy garbek.
  • 10:50 - 10:56
    Zatem możliwość wyjaśnienia
    tajemnic grawitacji
  • 10:56 - 10:59
    i odkrycie dodatkowych
    wymiarów przestrzeni...
  • 10:59 - 11:01
    Być może już rozumiecie,
  • 11:01 - 11:04
    dlaczego tysiące maniaków fizyki
  • 11:04 - 11:07
    potraciło naraz głowy
    dla dwu-fotonowego garbka.
  • 11:07 - 11:11
    Odkrycie tego rodzaju zmuszałoby
    do pisania od nowa podręczników.
  • 11:11 - 11:13
    Ale pamiętajcie, że my,
    fizycy eksperymentalni,
  • 11:13 - 11:17
    którzy prowadzili te badania,
    mówiliśmy jasno: "Potrzeba więcej danych".
  • 11:18 - 11:23
    Większa ilość danych przekształciłaby
    garbek albo w nowiuteńką Nagrodę Nobla,
  • 11:24 - 11:25
    (Śmiech)
  • 11:26 - 11:30
    albo wypełniła przestrzeń
    i przekształciła go w gładką linię.
  • 11:31 - 11:36
    Zebraliśmy pięć razy więcej danych
    i po kilku miesiącach garbek...
  • 11:37 - 11:39
    stał się gładką linią.
  • 11:43 - 11:47
    Media donosiły o "wielkim rozczarowaniu",
    "zawiedzionych nadziejach"
  • 11:47 - 11:49
    i "smutnych fizykach cząstek".
  • 11:49 - 11:52
    Z tonu tych doniesień
    można by wywnioskować,
  • 11:52 - 11:55
    że zamknęliśmy LHC
    i poszliśmy do domu.
  • 11:55 - 11:56
    (Śmiech)
  • 11:57 - 11:58
    Ale nie zrobiliśmy tego.
  • 12:01 - 12:03
    Ale dlaczego nie?
  • 12:04 - 12:07
    Jeśli nie odkryłem nowej cząstki,
    a przecież nie odkryłem,
  • 12:08 - 12:11
    skoro nie odkryłem nowej cząstki,
    dlaczego dzisiaj do was mówię?
  • 12:11 - 12:14
    Dlaczego nie spuściłem ze wstydem głowy
    i nie poszedłem do domu?
  • 12:19 - 12:23
    Fizycy cząstek są odkrywcami.
  • 12:23 - 12:26
    Dużą część naszej pracy
    stanowi kartografia.
  • 12:27 - 12:30
    Albo inaczej, zapomnijcie na chwilę o LHC.
  • 12:30 - 12:32
    Wyobraźcie sobie, że jako kosmonauci
  • 12:33 - 12:35
    docieracie na odległą planetę
    w poszukiwaniu obcych.
  • 12:35 - 12:37
    Jakie jest wasze pierwsze zadanie?
  • 12:38 - 12:41
    Szybko okrążyć planetę,
    wylądować, pobieżnie się rozejrzeć,
  • 12:41 - 12:44
    szukając oczywistych śladów życia,
    i przesłać wstępny raport do bazy.
  • 12:45 - 12:46
    Na takim właśnie etapie jesteśmy.
  • 12:47 - 12:49
    Rzuciliśmy pierwsze spojrzenie na LHC,
  • 12:49 - 12:52
    szukając nowych, dużych,
    łatwych do spostrzeżenia cząstek,
  • 12:52 - 12:54
    i możemy zaraportować, że takich nie ma.
  • 12:54 - 12:56
    Zobaczyliśmy dziwny,
    obcy garbek na odległej górze,
  • 12:56 - 12:59
    ale z bliska okazało się, że to kamień,
  • 12:59 - 13:01
    I co teraz robimy?
    Poddajemy się i wracamy do domu?
  • 13:01 - 13:03
    Kategorycznie nie.
  • 13:03 - 13:05
    Tak robią koszmarni naukowcy.
  • 13:05 - 13:09
    Teraz spędzamy kilka kolejnych
    dziesięcioleci na badaniach,
  • 13:09 - 13:10
    oznaczając terytorium,
  • 13:10 - 13:13
    przeszukując piasek z pomocą
    specjalistycznego sprzętu,
  • 13:13 - 13:16
    zerkając pod każdy kamień,
    wiercąc pod powierzchnią.
  • 13:16 - 13:21
    Nowe cząstki mogą pojawić się natychmiast
    jako duże i łatwe do zauważenia garby
  • 13:21 - 13:25
    lub ujawnić swoją obecność
    po latach gromadzenia danych.
  • 13:26 - 13:30
    Ludzkość dopiero zaczęła poszukiwania
    na tak dużych energiach
  • 13:30 - 13:32
    i mamy mnóstwo badań do przeprowadzenia.
  • 13:32 - 13:38
    Ale co, jeśli nawet po 10-20 latach
    nie znajdziemy nowych cząstek?
  • 13:39 - 13:41
    Zbudujemy większy sprzęt.
  • 13:41 - 13:42
    (Śmiech)
  • 13:42 - 13:46
    Będziemy szukać na wyższych energiach.
  • 13:47 - 13:50
    Planuje się budowę tunelu
    o długości 100 km, który umożliwi
  • 13:51 - 13:53
    zderzanie cząstek z energią
    10 razy większą niż LHC.
  • 13:53 - 13:56
    Nie mamy wpływu na to,
    gdzie natura umieszcza cząstki,
  • 13:56 - 13:58
    mamy wpływ tylko
    na kontynuowanie poszukiwań.
  • 13:58 - 14:02
    A co, jeśli 100-kilometrowy tunel,
    albo 500-kilometrowy,
  • 14:03 - 14:07
    albo 10 000-kilometrowy zderzacz
    unoszący się między Ziemią a Księżycem
  • 14:07 - 14:10
    nie doprowadzi do odkrycia nowych cząstek?
  • 14:11 - 14:14
    Wówczas być może okaże się,
    że źle uprawiamy fizykę.
  • 14:14 - 14:16
    (Śmiech)
  • 14:16 - 14:19
    Być może trzeba wszystko
    jeszcze raz przemyśleć.
  • 14:19 - 14:24
    Być może potrzeba więcej środków,
    technologii, ekspertyz niż te, które mamy.
  • 14:25 - 14:26
    Częściowo korzystamy już
  • 14:26 - 14:29
    ze sztucznej inteligencji
    i samouczenia maszyn w LHC,
  • 14:29 - 14:33
    ale wyobraźcie sobie eksperyment
    z użyciem tak złożonego algorytmu,
  • 14:33 - 14:36
    że mógłby sam uczyć się szukać
    hiperwymiarowego grawitonu.
  • 14:37 - 14:38
    Ostateczne pytanie:
  • 14:38 - 14:42
    co, jeśli sztuczna inteligencja nie pomoże
    odpowiedzieć na te pytania?
  • 14:42 - 14:45
    Co, jeśli te otwarte od wieków pytania
  • 14:45 - 14:47
    są skazane na brak odpowiedzi
    w najbliższej przyszłości?
  • 14:47 - 14:48
    Co, jeśli pytania,
  • 14:48 - 14:50
    które nie dają mi spokoju od dzieciństwa,
  • 14:50 - 14:53
    nie znajdą odpowiedzi za mojego życia?
  • 14:54 - 14:56
    Wówczas to wszystko...
  • 14:56 - 14:58
    ... okaże się tym bardziej fascynujące.
  • 15:00 - 15:03
    Zmusi nas do myślenia
    w zupełnie inny sposób.
  • 15:04 - 15:06
    Będziemy musieli zrewidować założenia
  • 15:06 - 15:09
    i zastanowić się, czy gdzieś nie ma błędu.
  • 15:09 - 15:13
    Będziemy musieli zachęcić więcej osób
    do studiowania nauk ścisłych,
  • 15:13 - 15:16
    bo będzie potrzebne świeże spojrzenie
    na odwieczne problemy.
  • 15:16 - 15:19
    Ja nie znam odpowiedzi i wciąż ich szukam.
  • 15:19 - 15:21
    Ale być może ktoś,
    kto jeszcze chodzi do szkoły
  • 15:21 - 15:24
    albo jeszcze się nawet nie urodził,
  • 15:24 - 15:27
    mógłby nas kiedyś poprowadzić
    w kierunki innego spojrzenia na fizykę,
  • 15:27 - 15:31
    i zwrócić uwagę, że być może
    zadajemy niewłaściwe pytania.
  • 15:32 - 15:34
    To nie byłby koniec fizyki,
  • 15:34 - 15:36
    tylko jej obiecujący początek.
  • 15:37 - 15:38
    Dziękuję.
  • 15:38 - 15:41
    (Brawa)
Title:
Jak szuka się odpowiedzi na otwarte pytania w fizyce
Speaker:
James Beacham
Description:

James Beacham poszukuje odpowiedzi na najważniejsze otwarte pytania w fizyce, biorąc udział w największym przedsięwzięciu badawczym w historii z użyciem Wielkiego Zderzacza Hadronów (LHC) w CERN. W swojej zabawnej i przystępnej prelekcji o tym, jak powstaje nauka, Beacham zabiera nas w podróż przez dodatkowe wymiary przestrzeni w poszukiwaniu nieodkrytych dotąd cząstek fundamentalnych, żeby wyjaśnić tajemnicę grawitacji, oraz szczegółowo omawia dążenie do kontynuowania poszukiwań.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
15:54

Polish subtitles

Revisions