Vietnamese subtitles

← Tại sao Vũ Trụ vẫn chưa bị hút vào Hố đen khổng lồ? -Hỏi chuyên gia #13

George Musser, biên tập viên cộng tác của tạp chí Khoa học Mỹ sẽ trả lời các câu hỏi của bạn.

Get Embed Code
17 Languages

Showing Revision 2 created 07/26/2020 by Rockid Attack.

  1. Chào, Tôi là George Musser
  2. Tôi là biên tập viên cho tạp chí
    Scientific American
  3. Và là tác giả của : Hướng Dẫn Hoàn Toàn Ngớ Ngẩn về Thuyết Dây
  4. Tôi có mặt tại đây để trả lời các câu hỏi của bạn
  5. Được rồi. Câu hỏi thứ nhất là
  6. Hãy cho rằng tôi là người ngoài hành tinh
    đang ở trên tàu vũ trụ cách 65 triệu
    hoặc nhiều năm ánh sáng.
  7. Dùng kính viễn vọng, tôi nhìn được Trái Đất
    và thấy Khủng Long đang sinh sống như thường.
  8. Nếu tàu vũ trụ của tôi bay về phía Trái Đất
    với vận tốc gần bằng vận tốc ánh sáng
  9. thì liệu tôi có thấy mấy con khủng long di chuyển
    nhanh hơn, bước tới nhanh hơn không
  10. Đó là một câu hỏi hay đấy,
  11. rất sắc bén.
  12. Đây là kiểu câu hỏi thường được hỏi rất nhiều
  13. khi bạn tìm hiểu về thuyết tương đối của Einstein
  14. và thực sự hỏi một nhà vật lí học không gian để
    đảm bảo có câu trả lời chính xác về điều này.
  15. Vậy thì, căn bản là
  16. Khủng long sẽ di chuyển nhanh hơn rất
    nhiều lần khi bạn nhìn chúng từ tàu vũ trụ,
  17. và lí do dẫn đến những việc như thế là :
  18. Khi bạn khởi hành, bạn thấy
    những chú khủng long từ 65 triệu năm trước.
  19. Khi đến nơi, bạn đã đi với tốc độ
    gần với tốc độ ánh sáng,
  20. nếu bạn thấy chúng sau 65 triệu năm
    (theo dòng thời gian trên tàu)
  21. nghĩa là 130 triệu năm đã trôi qua.
    (theo dòng thời gian Trái Đất)
  22. Nếu tính theo thời gian của Khủng Long
    (thời gian của Trái Đất)
  23. mọi thứ sẽ trông khác một tí so với trên tàu
  24. Khi ở trên tàu, quãng đường trông
    có vẻ ngắn hơn nhiều
  25. là do bạn đang đi với vận tốc
    gần bằng vận tốc ánh sáng.
  26. Nếu bạn đi với tốc độ bằng 99% thì quãng đường
    sẽ chỉ còn khoảng 10 triệu năm ánh sáng.
  27. Vậy bạn sẽ cần 10 triệu năm để đi hết quãng đường ấy.
  28. OK, 130 triệu năm đã trôi qua trên Trái Đất
    và 10 triệu năm đã trôi qua trên tàu của bạn
  29. thì những con khủng long sẽ trông như đang
    di chuyển nhanh gấp 13 lần tốc độ thật.
  30. Chúng di chuyển, dậm chân xung quanh
    rồi nhai con mồi của chúng
  31. nhanh gấp 13 lần khi bạn nhìn chúng từ tàu vũ trụ
    so với tốc độ thực của chúng.
  32. OK, câu hỏi thứ 2
    một câu hỏi hay khác :
  33. Nếu tất cả các chuyển động đều mang tính tương đối,
  34. làm sao có thể tồn tại giới hạn của tốc độ?
  35. Để đo lường tốc độ, ta cần đo dựa theo
    một thứ gì đó
  36. vậy thì giới hạn tốc độ đo được dựa theo cái gì?
  37. Thật sự đây là một câu hỏi rất hay
  38. vì đây là phần trọng tâm của thuyết tương đối
    của Einstein,
  39. là phần tạo nên ý nghĩa và
    là phần tạo nên những giả thuyết kì lạ
  40. Cốt yếu là tốc độ ánh sáng là như nhau
    cho tất cả mọi người,
  41. không quan trọng thứ bạn đo lường
    dựa theo cái gì.
  42. Bạn có thể đo nó dựa theo
    phi thuyền, tàu lửa, thuyền, xe hơi
  43. đi xuống đường, đứng yên, sao cũng được,
  44. và bạn sẽ thấy cùng 1 tốc độ ánh sáng đối với mọi người.
  45. Và điều đó hoàn toàn khác với những thứ
    ta quan sát được trong tự nhiên;
  46. khi di chuyển trong xe và ném một quả bóng ra khỏi xe
    tôi sẽ phải thêm hoặc trừ tốc độ của xe và cả tốc độ của quả bóng.
  47. Nhưng điều này lại không đúng so với ánh sáng
  48. nếu tôi chiếu đèn vào cái xe đó
  49. ánh sáng sẽ đi với tốc độ tương tự tốc độ
    khi tôi trên xe và chiếu đèn ngược lại.
  50. và tốc độ ánh sáng cũng tương tự khi tôi đi bộ trên vỉa hè
  51. tốc độ ánh sáng vẫn như vậy khi từ quỹ đạo nhìn lên
  52. hay so với một người ngoài hành tinh
    ở một hành tinh xa xôi khác.
  53. Tất cả mọi người đều nhìn ánh sáng với 1 tốc độ
    hệt như tốc độ mà tôi chiếu từ trong xe ra.
  54. Và đó là một sự thật kì lạ
  55. rằng tốc độ ánh sáng là như nhau đối với
    tất cả mọi người
  56. nhưng nó lại là nền tảng cho tất cả những
    thứ bạn từng nghe trong các thuyết của Einstein.
  57. Nó nhấn mạnh thực tế là mỗi tích tắc khác nhau
    đối với mỗi người quan sát khác nhau,
  58. rằng chiều dài trông khác nhau đối với
    mỗi người quan sát khác nhau.
  59. Bản thân không gian và thời gian được kết hợp
    thành thứ gọi là "Không Thời Gian"
  60. Bạn không thể thực sự đối xử khác nhau
    với không gian và thời gian,
  61. chúng đã hợp lại thành 1 thứ gọi là
    "Không Thời Gian".
  62. Và việc tốc độ ánh sáng là như
    nhau đối với tất cả mọi người hoàn toàn
    là hệ quả phát sinh từ sự thật này.
  63. Câu hỏi thứ 3 nằm ở một vấn đề khác
    nhưng tôi vẫn rất thích nó.
  64. Nếu một cái lỗ đen lớn hết mức có thể mỗi khi
    nó có khả năng to ra,
  65. nó hấp thụ khối lượng.
  66. Tại sao cả vũ trụ vẫn chưa bị hút vào một hố đen
    siêu to khổng lồ?
  67. Chẳng phải kiểu mở rộng này của hố đen
    làm cho nó lớn hơn nhiều lần theo cấp số nhân sao?
  68. Và liệu nó có thể trở thành kết thúc của vũ trụ này,
    có khả năng sinh ra một vũ trụ mới không;
  69. hoăc đưa chúng ta về vạch xuất phát là
    một vụ nổ Big Bang?
  70. Đây là một câu hỏi vô cùng sâu sắc
    vì nó là sự thật.
  71. Khi lỗ đen hấp thụ một thứ gì đó, chúng sẽ lớn hơn,
  72. nên bạn nghĩ là chúng tăng trưởng theo cấp số nhân,
  73. rằng khi chúng hấp thụ nhiều thứ vào bên trong,
    chúng bắt đầu to ra, hấp thụ những món đồ to hơn,
  74. chúng hút nhiều thứ hơn thì chúng to hơn và
    to hơn theo cấp số nhân.
  75. Và đó là sự thật, lỗ đen đúng là có lớn hơn theo cấp số nhân
  76. nếu như bạn cứ tiếp tục "nuôi" nó bằng cách cho nó "ăn" vật chất và nếu bạn có đủ vật chất cho nó "ăn".
  77. Trên thực tế, có một thứ mà các nhà vật lí học không gian gọi là giai đoạn Salpeter
  78. là một cái gì đó như vài cái 10 triệu năm
  79. và nó nói lên lỗ đen gấp đôi kích thước nhanh đến thế nào
  80. Nó sẽ to ra gấp đôi rồi gấp đôi cứ mỗi 10 triệu năm
  81. nếu chúng được cho "ăn" vật chất.
  82. và tôi muốn nhấn mạnh chữ "NẾU" nhé.
  83. Mặc dù lỗ đen là một con quái vật
  84. và chúng như cái máy hút chân không hút tất cả mọi thứ.
  85. Lỗ đen vẫn khá nhỏ so với quy mô Thiên Hà,
  86. nên chúng chưa phải là thứ đáng chú ý.
  87. Lỗ đen thường trong trường hợp nằm
    ở trung tâm của dãy ngân hà
  88. và rất khó để chúng có đủ vật chất để hấp thụ
  89. vì vậy chúng có xu hướng tự bóp nghẹn
    sự phát triển của chúng
  90. không phải chỉ vì chúng thiếu vật chất để hấp thụ
    mà còn bởi lỗ đen rất thường tự thay đổi
    môi trường của chính nó
  91. nó phun đồ vật ra ngoài không gian và
    thật sự đẩy mấy thứ đó ra ngoài
  92. nó nung ngóng đồ vật để tránh việc
    chúng rơi ngược vào trong
  93. nên chúng thường tự điều chỉnh sự
    tăng trưởng của bản thân.
  94. Nên rất khó để chúng tự tăng trưởng
  95. và tăng trưởng theo cấp số mũ.
  96. Chúng có thể đã tăng trưởng như thế lúc đầu
    nhưng lại giảm dần sau đó
  97. và chúng cũng có thể đạt được cái gì đó
    như là vài
  98. chục phần trăm khối lượng của toàn bộ thiên hà
  99. Chúng có cơ chế tự điều chỉnh.
  100. Xin cảm ơn vì những câu hỏi hay.
  101. Nếu bạn có bất kì câu hỏi nào cho chuyên gia tiếp theo
  102. xin hãy để lại câu hỏi ở phần bình luận bên dưới
  103. và thử thách chuyên gia tiếp theo,
  104. nhớ đặt những câu khó như những câu hỏi
    bạn đặt cho tôi nhé!
  105. ♪ (nhạc) ♪