Return to Video

Sam Richards: Radykalny eksperyment dotyczący zjawiska empatii.

  • 0:00 - 0:03
    Moi studenci często zadają mi pytania:
  • 0:03 - 0:05
    "Czym jest socjologia?"
  • 0:05 - 0:07
    Odpowiadam, że to badanie
  • 0:07 - 0:09
    sposobu, w jaki ludzie
  • 0:09 - 0:12
    są kształtowani przez rzeczy, których nie widzą."
  • 0:12 - 0:16
    Pytają dalej: "Jak zostać socjologiem?
  • 0:16 - 0:18
    Jak rozumieć te niewidzialne siły?"
  • 0:18 - 0:20
    A ja odpowiadam: "Poprzez empatię.
  • 0:20 - 0:22
    Zacznij od empatii.
  • 0:22 - 0:25
    Wszystko się od niej zaczyna.
  • 0:25 - 0:27
    Zrezygnuj ze swojego punktu widzenia
  • 0:27 - 0:29
    i postaw się w czyjejś sytuacji."
  • 0:29 - 0:32
    Podam wam przykład.
  • 0:32 - 0:34
    Wyobrażam sobie moje własne życie,
  • 0:34 - 0:36
    tak jakby sto lat temu
  • 0:36 - 0:38
    Chińczycy byli najpotężniejszym narodem na świecie.
  • 0:38 - 0:40
    I gdyby przybyli do Stanów Zjednoczonych
  • 0:40 - 0:42
    w poszukiwaniu węgla.
  • 0:42 - 0:45
    Wyobraźmy sobie, że znaleźli u nas węgiel, mnóstwo węgla.
  • 0:45 - 0:48
    I szybko zaczęli go wysyłać
  • 0:48 - 0:50
    tona za toną,
  • 0:50 - 0:53
    wagon za wagonem, statek za statkiem
  • 0:53 - 0:57
    z powrotem do Chin i na cały świat.
  • 0:57 - 1:00
    I niezmiernie się na tym wzbogacili.
  • 1:00 - 1:02
    Zbudowali przepiękne miasta,
  • 1:02 - 1:06
    zasilane tym właśnie węglem.
  • 1:07 - 1:10
    W tym samym czasie w Stanach Zjednoczonych,
  • 1:10 - 1:12
    mieliśmy zapaść ekonomiczną i ubóstwo.
  • 1:12 - 1:14
    Widzę to w wyobraźni.
  • 1:14 - 1:17
    Widzę ludzi walczących o przeżycie,
  • 1:17 - 1:20
    nie wiedzących co robić i co się stanie za chwilę.
  • 1:20 - 1:22
    Zadałem więc sobie pytanie:
  • 1:22 - 1:25
    "Jak to możliwe, że my jesteśmy tak biedni tutaj w Stanach Zjednoczonych,
  • 1:25 - 1:27
    skoro węgiel jest tak wartościowy,
  • 1:27 - 1:29
    przecież to tyle pieniędzy?"
  • 1:29 - 1:31
    I zrozumiałem,
  • 1:31 - 1:34
    że Chińczycy wkradli się w łaski
  • 1:34 - 1:37
    naszej klasy rządzącej tutaj w Stanach Zjednoczonych,
  • 1:37 - 1:41
    która ukradła te wszystkie pieniądze i to całe bogactwo dla siebie.
  • 1:41 - 1:43
    Przez co reszta z nas, znacząca większość,
  • 1:43 - 1:45
    musi walczyć o byt.
  • 1:45 - 1:48
    Co więcej, Chińczycy wyposażyli tę małą elitę rządzących,
  • 1:48 - 1:51
    w mnóstwo broni i zaawansowanej technologii,
  • 1:51 - 1:54
    by upewnić się, że ludzie tacy jak ja
  • 1:54 - 1:57
    nie będą śmieli przeciwstawiać się temu układowi.
  • 1:58 - 2:01
    Przypomina wam to coś?
  • 2:01 - 2:03
    Dodatkowo szkolili Amerykanów,
  • 2:03 - 2:05
    by pomagali im ochraniać zasoby węgla.
  • 2:05 - 2:08
    Wszędzie, pełno było chińskich symboli --
  • 2:08 - 2:11
    były wszędzie, nie pozwalając nam zapomnieć.
  • 2:11 - 2:13
    A w samych Chinach,
  • 2:13 - 2:15
    co mówiliby w Chinach?
  • 2:15 - 2:18
    Absolutnie nic. Nie rozmawialiby o nas. Nie rozmawialiby o węglu.
  • 2:18 - 2:20
    Gdyby ich zapytać,
  • 2:20 - 2:22
    powiedzieliby: "Hmmm... węgiel, potrzebujemy węgla.
  • 2:22 - 2:25
    Przecież, bez przesady, nie mamy zamiaru marznąc.
  • 2:25 - 2:28
    Nie możecie tego od nas oczekiwać."
  • 2:28 - 2:31
    Słysząc to, robię się zły i wkurzony,
  • 2:31 - 2:33
    jak wielu zwykłych ludzi.
  • 2:33 - 2:36
    Zaczynamy walczyć i sytuacja robi się naprawdę niewesoła.
  • 2:36 - 2:39
    Chińczycy reagują w ostry sposób.
  • 2:40 - 2:43
    I zanim się spostrzeżemy, wysyłają czołgi
  • 2:43 - 2:45
    i żołnierzy,
  • 2:45 - 2:47
    i ginie mnóstwo ludzi,
  • 2:47 - 2:52
    i sytuacja jest bardzo, bardzo trudna.
  • 2:52 - 2:55
    Czy możecie wyobrazić sobie, co byście czuli,
  • 2:55 - 2:57
    gdybyście byli na moim miejscu?
  • 2:57 - 3:00
    Czy możecie wyobrazić sobie, że wychodzicie z budynku,
  • 3:00 - 3:02
    a na zewnątrz stoi czołg
  • 3:02 - 3:05
    lub ciężarówka pełna żołnierzy?
  • 3:05 - 3:07
    Wyobraźcie sobie, co byście czuli.
  • 3:07 - 3:10
    Bo wiecie, dlaczego tu są i co tutaj robią.
  • 3:10 - 3:14
    Po prostu poczujecie złość i strach.
  • 3:14 - 3:17
    Jeśli potraficie - to właśnie jest empatia... to empatia.
  • 3:17 - 3:20
    Postawiliście się w mojej sytuacji.
  • 3:20 - 3:22
    I poczuliście to co ja.
  • 3:22 - 3:24
    OK, to była rozgrzewka.
  • 3:24 - 3:26
    Tylko rozgrzewka.
  • 3:26 - 3:28
    Teraz przeprowadzimy
  • 3:28 - 3:30
    naprawdę drastyczny eksperyment.
  • 3:30 - 3:33
    Chciałbym więc, żebyście do końca mojego wystąpienia
  • 3:33 - 3:35
    postawili się na miejscu
  • 3:35 - 3:38
    zwykłego arabskiego muzułmanina,
  • 3:38 - 3:40
    żyjącego na Bliskim Wschodzie,
  • 3:40 - 3:43
    dokładniej - w Iraku.
  • 3:44 - 3:46
    Żeby było łatwiej -
  • 3:46 - 3:50
    jesteście członkiem rodziny należącej do klasy średniej i mieszkacie w Bagdadzie...
  • 3:50 - 3:53
    i chcecie, by waszym dzieciom było jak najlepiej.
  • 3:53 - 3:55
    Chcecie, by wasze dzieci wiodły lepsze życie.
  • 3:55 - 3:57
    Oglądacie wiadomości, jesteście uważni,
  • 3:57 - 4:00
    czytacie gazety, chodzicie z przyjaciółmi do baru kawowego
  • 4:00 - 4:02
    i czytacie prasę z całego świata.
  • 4:02 - 4:04
    Czasem nawet oglądacie telewizję satelitarną,
  • 4:04 - 4:06
    CNN ze Stanów Zjednoczonych.
  • 4:06 - 4:08
    Więc macie pewne pojęcie, co myślą Amerykanie.
  • 4:08 - 4:11
    Ale tak naprawdę, chcecie tylko lepszego życia.
  • 4:11 - 4:13
    Na tym wam zależy.
  • 4:13 - 4:15
    Jesteście mieszkającym w Iraku arabskim muzułmaninem.
  • 4:15 - 4:17
    Chcecie, by wasze życie było lepsze.
  • 4:17 - 4:19
    Jeszcze trochę wam pomogę.
  • 4:19 - 4:21
    Powiem wam kilka rzeczy,
  • 4:21 - 4:23
    które prawdopodobnie sobie myślicie.
  • 4:23 - 4:26
    Po pierwsze: ta inwazja na mój kraj
  • 4:26 - 4:28
    przez ostatnie 20 lat i jeszcze wcześniej,
  • 4:28 - 4:31
    i powód dla którego ktokolwiek jest nami zainteresowany, a szczególnie USA,
  • 4:31 - 4:33
    to z powodu ropy.
  • 4:33 - 4:36
    Wszystko z powodu ropy; ty to wiesz, wszyscy to wiedzą.
  • 4:36 - 4:39
    Ludzie w Stanach też wiedzą, że chodzi o ropę.
  • 4:39 - 4:41
    A wszystko przez to, że ktoś inny
  • 4:41 - 4:44
    ma plan względem twoich zasobów naturalnych.
  • 4:44 - 4:47
    One należą do ciebie, do nikogo innego.
  • 4:47 - 4:50
    To twoja ziemia, to twoje dobra.
  • 4:50 - 4:52
    A ktoś inny ma względem nich plan.
  • 4:52 - 4:54
    A wiesz, czemu ten plan właściwie powstał?
  • 4:54 - 4:56
    Czemu tak duża uwaga skupia się teraz na tobie?
  • 4:56 - 4:58
    Bo ich cały system gospodarczy
  • 4:58 - 5:00
    jest zależny od tej ropy --
  • 5:00 - 5:02
    zagranicznej ropy.
  • 5:02 - 5:05
    Ropy z tych części świata, które do nich nie należą.
  • 5:05 - 5:07
    I wiecie, co jeszcze myślicie o tych ludziach?
  • 5:07 - 5:09
    Amerykanie są bogaci.
  • 5:09 - 5:11
    Przecież żyją w dużych domach, mają duże samochody,
  • 5:11 - 5:13
    mają blond włosy, niebieskie oczy, są szczęśliwi.
  • 5:13 - 5:15
    Tak właśnie myślisz. Oczywiście to nieprawda,
  • 5:15 - 5:18
    ale media tworzą taki obraz i właśnie tak to odbierasz.
  • 5:18 - 5:20
    I mają duże miasta,
  • 5:20 - 5:23
    i te miasta są zależne od ropy.
  • 5:24 - 5:26
    A co widzisz na własnym podwórku?
  • 5:26 - 5:28
    Biedę, rozpacz, walkę z przeciwnościami.
  • 5:28 - 5:31
    Nie żyjesz w zamożnym państwie.
  • 5:31 - 5:34
    To Irak.
  • 5:35 - 5:37
    To właśnie widzisz.
  • 5:37 - 5:39
    Widzisz ludzi, którzy z trudem dają radę przeżyć.
  • 5:39 - 5:41
    Nie żyje się lekko; widzisz mnóstwo biedy.
  • 5:41 - 5:43
    I coś w związku z tym odczuwasz.
  • 5:43 - 5:45
    Ci obcy ludzie mają plan względem naszych surowców,
  • 5:45 - 5:47
    a ty widzisz taką beznadzieję?
  • 5:47 - 5:49
    To coś innego, co zauważasz i o czym rozmawiasz --
  • 5:49 - 5:51
    Amerykanie o tym nie mówią, ale ty tak.
  • 5:51 - 5:54
    To właśnie ta rzecz, militaryzacja świata,
  • 5:54 - 5:56
    której centrum są właśnie w Stany Zjednoczone.
  • 5:56 - 5:58
    Stany Zjednoczone
  • 5:58 - 6:01
    są odpowiedzialne za prawie połowę
  • 6:01 - 6:03
    światowych wydatków na zbrojenia --
  • 6:03 - 6:05
    a stanowią cztery procent globalnej populacji.
  • 6:05 - 6:08
    Czujesz to i codziennie widzisz.
  • 6:08 - 6:10
    To część twojego życia.
  • 6:10 - 6:12
    Rozmawiasz o tym z przyjaciółmi.
  • 6:12 - 6:15
    Czytasz o tym.
  • 6:15 - 6:18
    Kiedy Saddam Hussein był przy władzy,
  • 6:18 - 6:21
    Amerykanie nie przejmowali się jego zbrodniami.
  • 6:21 - 6:23
    Kiedy zagazował Kurdów i Irańczyków,
  • 6:23 - 6:25
    wcale się tym nie przejęli.
  • 6:25 - 6:27
    Jednak kiedy w grę wchodziła ropa,
  • 6:27 - 6:31
    to zaczęło być dla nich ważne.
  • 6:32 - 6:34
    Dostrzegasz też coś innego,
  • 6:34 - 6:36
    że Stany Zjednoczone,
  • 6:36 - 6:38
    centrum światowej demokracji,
  • 6:38 - 6:40
    nie wydają się wcale
  • 6:40 - 6:44
    wspierać demokracji na świecie.
  • 6:44 - 6:47
    Liczne państwa, które produkują ropę,
  • 6:47 - 6:50
    nie są zbytnio demokratyczne, a pomimo to są wspierane przez USA.
  • 6:50 - 6:52
    To dziwne.
  • 6:52 - 6:55
    Cóż, te inwazje, te dwie wojny,
  • 6:55 - 6:57
    te dziesięć lat sankcji,
  • 6:57 - 7:01
    to osiem lat okupacji,
  • 7:01 - 7:04
    i powstanie, które spadło na twoich ludzi.
  • 7:04 - 7:07
    I te setki tysięcy
  • 7:07 - 7:12
    zabitych cywilów,
  • 7:12 - 7:15
    wszystko z powodu ropy.
  • 7:15 - 7:17
    Trudno ci myśleć inaczej.
  • 7:17 - 7:19
    Rozmawiasz o tym.
  • 7:19 - 7:22
    Masz to zawsze w swojej głowie.
  • 7:22 - 7:25
    Mówisz: "Jak to możliwe?"
  • 7:25 - 7:28
    Że ten człowiek, zwyczajny człowiek --
  • 7:28 - 7:30
    twój dziadek, twój wujek,
  • 7:30 - 7:32
    twój ojciec, twój syn,
  • 7:32 - 7:35
    twój sąsiad, twój nauczyciel, twój uczeń.
  • 7:35 - 7:38
    Kiedyś wiódł szczęśliwe i dobre życie,
  • 7:38 - 7:41
    i nagle jest pełen bólu i smutku.
  • 7:41 - 7:44
    Każdy w twoim kraju
  • 7:44 - 7:47
    został dotknięty przemocą,
  • 7:47 - 7:49
    przelewem krwi, bólem,
  • 7:49 - 7:51
    koszmarem - każdy.
  • 7:51 - 7:54
    Nie ma w twoim kraju osoby,
  • 7:54 - 7:56
    której by to nie dotknęło.
  • 7:56 - 7:58
    Lecz jest coś jeszcze.
  • 7:58 - 8:00
    Wiesz o tych obcych ludziach coś więcej;
  • 8:00 - 8:02
    o Amerykanach, którzy są tutaj.
  • 8:02 - 8:05
    To coś, co ty widzisz, a czego oni nie dostrzegają.
  • 8:05 - 8:08
    Co takiego widzisz? To chrześcijanie.
  • 8:08 - 8:10
    To chrześcijanie.
  • 8:10 - 8:13
    Czczą chrześcijańskiego boga, mają krzyże, noszą Biblię.
  • 8:13 - 8:15
    Ich Biblie mają małe emblematy
  • 8:15 - 8:18
    o treści: "Armia Stanów Zjednoczonych".
  • 8:19 - 8:22
    A ich przywódcy,
  • 8:22 - 8:24
    zanim wyślą swoich synów i córki
  • 8:24 - 8:26
    na wojnę w twoim kraju --
  • 8:26 - 8:28
    której powód znasz --
  • 8:28 - 8:30
    zanim ich wyślą,
  • 8:30 - 8:32
    idą do chrześcijańskiego kościoła i modlą się do swojego chrześcijańskiego boga,
  • 8:32 - 8:35
    i proszą go o ochronę i wsparcie.
  • 8:35 - 8:37
    Po co?
  • 8:37 - 8:41
    Cóż, kiedy ludzie giną na wojnie,
  • 8:41 - 8:43
    to oczywiście muzułmanie czy Irakijczycy --
  • 8:43 - 8:45
    ale nie Amerykanie.
  • 8:45 - 8:48
    Nie chcesz, by Amerykanie ginęli. Bronisz naszych oddziałów.
  • 8:48 - 8:50
    Coś jednak odczuwasz --
  • 8:50 - 8:52
    oczywiście, że to czujesz.
  • 8:52 - 8:54
    Oni robią wspaniałe rzeczy.
  • 8:54 - 8:56
    Czytasz o nich, słyszysz o nich.
  • 8:56 - 8:58
    Przybyli by budować szkoły i pomagać ludziom, i to właśnie chcą robić.
  • 8:58 - 9:00
    Robią wspaniałe rzeczy, lecz również złe rzeczy,
  • 9:00 - 9:02
    i masz kłopot z ich rozróżnieniem.
  • 9:02 - 9:06
    Jak na przykład ten gość gen. broni William Boykin.
  • 9:06 - 9:09
    Facet twierdzi, że twój bóg, to fałszywy bóg.
  • 9:09 - 9:11
    Twój bóg to bożek, jego bóg jest prawdziwym bogiem.
  • 9:11 - 9:14
    Rozwiązaniem problemu Bliskiego Wschodu, według niego,
  • 9:14 - 9:16
    jest nawrócić was wszystkich na chrześcijaństwo --
  • 9:16 - 9:18
    pozbyć się waszej religii.
  • 9:18 - 9:20
    Wiesz dobrze, że Amerykanie nie czytają o tym kolesiu.
  • 9:20 - 9:23
    Nic o nim nie wiedzą, ale ty wiesz.
  • 9:23 - 9:25
    Powtarzasz jego słowa. Rozmawiasz o nich.
  • 9:25 - 9:28
    Bo to poważna sprawa.
  • 9:28 - 9:31
    On był jednym z dowódców drugiej inwazji na Irak.
  • 9:31 - 9:34
    I myślisz sobie: "Boże, jeśli on to mówi,
  • 9:34 - 9:36
    to wszyscy żołnierze muszą tak mówić".
  • 9:36 - 9:38
    Albo inna wypowiedź:
  • 9:38 - 9:40
    George Bush nazwał tę wojnę "krucjatą".
  • 9:40 - 9:42
    Reakcja amerykanów: "A krucjata.
  • 9:42 - 9:44
    Wszystko jedno. Nie wiem."
  • 9:44 - 9:46
    Wiesz co to znaczy.
  • 9:46 - 9:48
    To święta wojna przeciwko muzułmanom.
  • 9:48 - 9:51
    Obserwacja, inwazja, ujarzmienie, przejęcie dóbr.
  • 9:51 - 9:53
    Jeżeli nie dadzą się okiełznać, zabić ich.
  • 9:53 - 9:55
    I o to właśnie chodzi.
  • 9:55 - 9:58
    I myślisz: "Mój boże, ci chrześcijanie chcą nas pozabijać."
  • 9:58 - 10:00
    To przerażająca myśl.
  • 10:00 - 10:03
    Jesteś przerażony. Oczywiście, że jesteś przerażony.
  • 10:03 - 10:06
    A ten człowiek, Terry Jones...
  • 10:06 - 10:08
    On chce palić Koran.
  • 10:08 - 10:10
    Amerykanie mówią: "Ach, to tępak.
  • 10:10 - 10:12
    Były kierownik hotelu.
  • 10:12 - 10:14
    Do jego kościoła należą ze trzy tuziny osób."
  • 10:14 - 10:16
    Śmieją się z niego. Ty się z niego nie śmiejesz.
  • 10:16 - 10:18
    Ponieważ, biorąc pod uwagę wszystko inne,
  • 10:18 - 10:20
    elementy świetnie do siebie pasują.
  • 10:20 - 10:22
    Oczywiście, to jest podejście Amerykanów,
  • 10:22 - 10:24
    więc ludzie na całym Bliskim Wschodzie, nie tylko w twoim kraju,
  • 10:24 - 10:26
    protestują.
  • 10:26 - 10:28
    "On chce palić Koran, naszą świętą księgę.
  • 10:28 - 10:30
    Ci chrześcijanie, kim oni są?
  • 10:30 - 10:32
    Są tak bardzo źli, tak podli --
  • 10:32 - 10:34
    tylko o to im chodzi."
  • 10:34 - 10:36
    To właśnie myślisz będąc arabskim muzułmaninem
  • 10:36 - 10:38
    i Irakijczykiem.
  • 10:38 - 10:40
    Bez wątpienia będziesz tak myśleć.
  • 10:40 - 10:42
    A później twój kuzyn
  • 10:42 - 10:44
    mówi: "Stary, musisz zobaczyć tę stronę w sieci.
  • 10:44 - 10:46
    Musisz to zobaczyć -- Bible Boot Camp.
  • 10:46 - 10:48
    Ci chrześcijanie to świry.
  • 10:48 - 10:51
    Szkolą swoje małe dzieci na żołnierzy Jezusa.
  • 10:51 - 10:53
    Biorą te małe dzieci, każą im biegać po tych poligonach,
  • 10:53 - 10:55
    aż nauczą je krzyczeć "Tak jest, sir",
  • 10:55 - 10:58
    i tego jak rzucać granatami, jak dbać o broń i ją konserwować."
  • 10:58 - 11:00
    I wchodzisz na ich stronę w sieci.
  • 11:00 - 11:02
    I widzisz tam "Armia Stanów Zjednoczonych".
  • 11:02 - 11:05
    "Ci chrześcijanie to wariaci. Jak można robić coś takiego swoim małym dzieciom?"
  • 11:05 - 11:07
    Przeglądasz tę stronę.
  • 11:07 - 11:10
    A chrześcijanie w Stanach - czy w zasadzie ktokolwiek -
  • 11:10 - 11:12
    mówią: "Ale to jakiś mały, nic nie znaczący kościółek w jakiejś kompletnej dziurze."
  • 11:12 - 11:14
    Ale ty tego nie wiesz.
  • 11:14 - 11:17
    Dla ciebie, wszyscy chrześcijanie są tacy.
  • 11:17 - 11:19
    Bible Boot Camp - w sieci jest tego pełno.
  • 11:19 - 11:21
    Spójrz jeszcze na to:
  • 11:21 - 11:23
    oni nawet szkolą swoje dzieci --
  • 11:23 - 11:25
    szkolą je w ten sam sposób, jak szkoli się żołnierzy armii USA.
  • 11:25 - 11:27
    Prawda, że interesujące.
  • 11:27 - 11:29
    I to cię przeraża i niepokoi.
  • 11:29 - 11:31
    Widzisz właśnie takich ludzi.
  • 11:31 - 11:34
    Ale wiesz, ja, Sam Richards, wiem, kim są ci ludzie.
  • 11:34 - 11:36
    To moi studenci, moi przyjaciele.
  • 11:36 - 11:38
    Wiem, co oni myślą: "Ty nie wiesz".
  • 11:38 - 11:40
    Ale kiedy ty ich widzisz,
  • 11:40 - 11:43
    są dla ciebie kimś innym. [Chrześcijańscy najeźdźcy]
  • 11:43 - 11:46
    Właśnie czymś takim.
  • 11:46 - 11:49
    My w Stanach nie patrzymy na siebie w taki sposób,
  • 11:49 - 11:52
    jak ty nas widzisz.
  • 11:54 - 11:56
    Więc.
  • 11:56 - 11:58
    Oczywiście, źle nas zrozumiałeś.
  • 11:58 - 12:01
    Generalizujesz. A to jest złe.
  • 12:01 - 12:03
    Nie rozumiesz Amerykanów.
  • 12:03 - 12:05
    To nie jest chrześcijańska inwazja.
  • 12:05 - 12:07
    Nie jesteśmy tutaj tylko dla ropy; jesteśmy tu z wielu powodów.
  • 12:07 - 12:09
    Ale źle to zrozumiałeś. Umknęło ci to.
  • 12:09 - 12:12
    Oczywiście większość z was nie wspiera rebeliantów;
  • 12:12 - 12:14
    nie jesteś za zabijaniem Amerykanów;
  • 12:14 - 12:16
    nie pomagasz terrorystom.
  • 12:16 - 12:18
    Oczywiście, że tego nie robisz. Mało kto tak robi.
  • 12:18 - 12:21
    Ale niektórzy z was tak.
  • 12:21 - 12:24
    I jest to pewna perspektywa.
  • 12:24 - 12:26
    Teraz zrobimy coś takiego.
  • 12:26 - 12:28
    Porzuć perspektywę Irakijczyka,
  • 12:28 - 12:30
    którą przed chwilą przyjąłeś
  • 12:30 - 12:32
    i popatrz ze swojej normalnego punktu widzenia.
  • 12:32 - 12:34
    Wszyscy wrócili już do tej sali, w porządku.
  • 12:34 - 12:36
    Teraz czas na radykalny eksperyment.
  • 12:36 - 12:38
    Jesteśmy z powrotem w domu.
  • 12:38 - 12:40
    Ta kobieta na zdjęciu,
  • 12:40 - 12:42
    odczuwam jej ból.
  • 12:42 - 12:44
    Czuję to.
  • 12:44 - 12:46
    To moja siostra,
  • 12:46 - 12:49
    moja żona, moja kuzynka, moja sąsiadka.
  • 12:49 - 12:51
    Jest dla mnie każdą kobietą.
  • 12:51 - 12:53
    Ci ludzie, wszyscy na tym zdjęciu.
  • 12:53 - 12:56
    Czuję ten ból.
  • 12:56 - 12:58
    Zróbmy więc coś takiego.
  • 12:58 - 13:01
    Wróćmy do mojego pierwszego przykładu z Chińczykami.
  • 13:02 - 13:04
    Wyobraźmy to sobie.
  • 13:04 - 13:07
    Chodzi o węgiel i Chińczycy są tutaj w USA.
  • 13:07 - 13:09
    Chcę byście wyobrazili sobie, że na tym zdjęciu jest Chinka,
  • 13:09 - 13:12
    otrzymująca chińską flagę,
  • 13:12 - 13:15
    ponieważ jej syn zginął w Ameryce
  • 13:15 - 13:17
    w czasie węglowej rebelii.
  • 13:17 - 13:19
    A żołnierze, to Chińczycy;
  • 13:19 - 13:21
    wszyscy na zdjęciu to Chińczycy.
  • 13:21 - 13:24
    Jako Amerykanie, co czujecie patrząc na to zdjęcie?
  • 13:26 - 13:29
    Co myślicie o tej scenie?
  • 13:31 - 13:33
    Wróćcie do rzeczywistości.
  • 13:33 - 13:35
    Sytuacja jest taka.
  • 13:35 - 13:37
    To Amerykanin, Amerykańscy żołnierze,
  • 13:37 - 13:39
    Amerykanka, która straciła na Bliskim Wschodzie - w Iraku lub Afganistanie -
  • 13:39 - 13:42
    kogoś, kogo kochała.
  • 13:42 - 13:44
    A teraz znowu wyobraźcie to sobie inaczej,
  • 13:44 - 13:46
    wróćcie do perspektywy
  • 13:46 - 13:49
    arabskiego muzułmanina, mieszkającego w Iraku.
  • 13:50 - 13:53
    Co czujecie i myślicie
  • 13:53 - 13:55
    na temat tego zdjęcia,
  • 13:55 - 13:58
    o tej kobiecie?
  • 14:05 - 14:07
    Dobrze.
  • 14:07 - 14:09
    Teraz słuchajcie uważnie,
  • 14:09 - 14:11
    bo podejmuję spore ryzyko.
  • 14:11 - 14:14
    I chciałbym byście podjęli je razem ze mną.
  • 14:14 - 14:16
    Ci panowie tutaj, to rebelianci.
  • 14:16 - 14:18
    Zostali złapani przez amerykańskich żołnierzy,
  • 14:18 - 14:20
    kiedy próbowali zabijać Amerykanów.
  • 14:20 - 14:23
    Możliwe, że im się udało kogoś zabić.
  • 14:23 - 14:25
    Postawcie się na miejscu
  • 14:25 - 14:29
    Amerykanów, którzy ich złapali.
  • 14:29 - 14:31
    Czujecie tę wściekłość?
  • 14:31 - 14:33
    Czujecie, że po prostu chwycilibyście ich,
  • 14:33 - 14:35
    żeby ukręcić im łby?
  • 14:35 - 14:37
    Możecie to poczuć?
  • 14:37 - 14:39
    Nie powinno to być zbyt trudne.
  • 14:39 - 14:42
    Chcecie po prostu -- ...
  • 14:44 - 14:48
    A teraz postawcie się na ich miejscu.
  • 14:50 - 14:52
    Czy to brutalni mordercy,
  • 14:52 - 14:55
    czy patriotyczni obrońcy?
  • 14:55 - 14:57
    Kim są?
  • 14:58 - 15:01
    Czy czujecie ich złość,
  • 15:01 - 15:03
    ich strach,
  • 15:03 - 15:05
    ich wściekłość
  • 15:05 - 15:07
    za to co stało się z ich krajem?
  • 15:07 - 15:09
    Czy możecie wyobrazić sobie,
  • 15:09 - 15:12
    że być może rano jeden z nich
  • 15:12 - 15:15
    pochylił się nad swoim dzieckiem, przytulił je
  • 15:15 - 15:19
    i powiedział: "Mały, wrócę później.
  • 15:19 - 15:22
    Idę bronić twojej wolności, twojego życia.
  • 15:22 - 15:26
    Wychodzę walczyć za nas,
  • 15:26 - 15:28
    za przyszłość naszego kraju."
  • 15:28 - 15:30
    Możecie to sobie wyobrazić?
  • 15:30 - 15:33
    Możesz wyobrazić sobie powiedzenie czegoś takiego?
  • 15:33 - 15:36
    Możesz tam być?
  • 15:37 - 15:40
    Co oni, według was, czują?
  • 15:47 - 15:49
    To jest empatia.
  • 15:49 - 15:52
    Ale również zrozumienie.
  • 15:52 - 15:54
    Możecie mnie zapytać:
  • 15:54 - 15:57
    "Ok, Sam, po co robisz coś takiego?
  • 15:57 - 15:59
    Czemu ten przykład, ze wszystkich możliwych przykładów?"
  • 15:59 - 16:02
    A ja odpowiem, dlatego, że ...
  • 16:02 - 16:04
    Wolno wam nienawidzić tych ludzi.
  • 16:04 - 16:07
    Wolno wam po prostu ich nienawidzić
  • 16:07 - 16:09
    każdą komórką waszego ciała.
  • 16:09 - 16:11
    I jeśli ja zdołam postawić was
  • 16:11 - 16:13
    na ich miejscu
  • 16:13 - 16:15
    i żyć ich życiem,
  • 16:15 - 16:17
    choćby przez chwilę
  • 16:17 - 16:20
    to wyobraźcie sobie jakie inne socjologiczne analizy
  • 16:20 - 16:24
    możecie zrobić w odniesieniu do innych aspektów życia.
  • 16:24 - 16:26
    Możecie zrobić ogromny krok
  • 16:26 - 16:28
    jeśli chodzi o zrozumienie
  • 16:28 - 16:31
    czemu ktoś jedzie 40 mil na godzinę
  • 16:31 - 16:34
    pasem do wyprzedzania,
  • 16:34 - 16:36
    lub swojego nastoletniego syna,
  • 16:36 - 16:38
    lub waszego sąsiada, który wkurza was
  • 16:38 - 16:40
    kosząc swoją trawę w niedzielny poranek.
  • 16:40 - 16:43
    Niezależnie co to jest, możecie to zrobić.
  • 16:43 - 16:45
    To właśnie mówię moim studentom:
  • 16:45 - 16:49
    wyjdźcie ze swojego małego, ograniczonego świata
  • 16:49 - 16:51
    i wstąpcie do małego, ograniczonego świata
  • 16:51 - 16:53
    kogoś innego.
  • 16:53 - 16:57
    I róbcie to znowu, i znowu, i znowu.
  • 16:57 - 16:59
    Aż nagle te wszystkie małe, ograniczone światy,
  • 16:59 - 17:01
    połączą się w tą złożoną sieć.
  • 17:01 - 17:04
    Tworząc wielki, skomplikowany świat.
  • 17:04 - 17:06
    I wtedy nagle, bez uświadomienia sobie tego,
  • 17:06 - 17:09
    zobaczycie świat w nowy sposób.
  • 17:09 - 17:11
    Wszystko się zmieniło.
  • 17:11 - 17:13
    Wszystko w waszym życiu się zmieniło.
  • 17:13 - 17:16
    I o to dokładnie chodzi.
  • 17:16 - 17:19
    Przyjrzyjcie się życiu innych,
  • 17:19 - 17:21
    innym światopoglądom.
  • 17:21 - 17:23
    Słuchajcie innych ludzi,
  • 17:23 - 17:26
    uświadamiajcie to sobie.
  • 17:26 - 17:28
    Nie mówię,
  • 17:28 - 17:30
    że popieram terrorystów w Iraku,
  • 17:30 - 17:32
    lecz jako socjolog,
  • 17:32 - 17:34
    chcę powiedzieć,
  • 17:34 - 17:37
    że ich rozumiem.
  • 17:38 - 17:42
    I może teraz i wy też rozumiecie.
  • 17:42 - 17:44
    Dziękuję.
  • 17:44 - 17:46
    (Oklaski)
Title:
Sam Richards: Radykalny eksperyment dotyczący zjawiska empatii.
Speaker:
Sam Richards
Description:

Prowadząc swoją amerykańską publiczność, krok po kroku, przez swój eksperyment podczas TEDxPSU, socjolog Sam Richards stara się zrealizować nieprzeciętny cel: sprawić by jego słuchacze potrafili zrozumieć - nie zaakceptować ale zrozumieć - motywacje kierujące irackim rebeliantem. I patrząc na to z szerszej perspektywy, nakłania do zastanowienia się czy ktokolwiek może tak naprawdę wykazywać się empatią względem innych.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
17:47
Jaroslaw Kuczysnki added a translation

Polish subtitles

Revisions