Turkish subtitles

← İnsanlık Ebola'ya karşı. Korkunç bir savaşı nasıl kazanabilirdik

Get Embed Code
25 Languages

Showing Revision 8 created 02/08/2015 by Ramazan Şen.

  1. Bir iki ay önce bir konuşma
    için davet edildiğimde
  2. organizatörlerle birkaç konu
    başlığını konuştuk
  3. bir çok madde üzerinde tartıştık
    ve müzakere ettik.
  4. Ancak hiç kimse bu konuyu
    gündeme getirmedi.
  5. Bunun sebebi, iki ay önce
  6. Ebola katlanarak hızlanıyordu
  7. ve daha önce hiç görmediğimiz geniş
    alanlara yayılıyordu.
  8. Yakın tarihte görmediğimiz
    şekilde dünya
  9. bu hastalıktan korkmuş, endişeye
    kapılmış ve alarma geçmişti.
  10. Fakat bugün burada durup
    size Lofa’da çalışan

  11. Liberyalı bir doktor olan
    Peter Clement gibi
  12. insanların sayesinde Ebolayı nasıl
    yendiğimizi anlatabiliyorum.
  13. Lofa, büyük ihtimalle pek çoğunuzun
    duymadığı Liberya’da bir ilçe.
  14. Lofa ilçesinin çok önemli olması
  15. beş ay önce,
  16. salgın hızlanmaya başladığında
  17. buranın tam merkez, salgının ana
    merkezi olmasından kaynaklanıyor.
  18. O günlerde, MSF ve tedavi merkezi
  19. her gün onlarca hastayı muayene ediyordu.
  20. Zaman geçtikçe, bu hastalığın ailelerine,
  21. çocuklarına, akrabalarına, topluma
    neler yaptığını gören
  22. hastaların ve insanların
    korkuları daha da arttı.
  23. Peter Clement başkent Monrovia’dan
    Lofa ilçesine
  24. 12 saat süren zorlu bir araba
    yolculuğu ile varıp
  25. hızlanan salgını kontrol altına
    almakla görevlendirildi.
  26. Peter vardığında gördüğü şey, size az önce
    bahsettiğim dehşet tablosuydu.

  27. Yerel liderlerle oturup onları dinledi.
  28. Duyduğu şeyler çok üzücüydü.
  29. Hastalıktan etkilenen insanların
    perişanlık ve
  30. çaresizliklerini dinledi.
  31. Ebolanın sadece insanlara
  32. verdiği zararlarla ilgili üzücü
    hikayeleri değil
  33. ailelere ve topluma yaptıklarını da gördü.
  34. Oradaki yerel liderleri dinledi. Ona -
  35. “Çocuklarımız hastalığa yakalandığında,
    ölmeye başladığında,
  36. onlara sarılmayı istememize
    rağmen dokunamadık.
  37. Akrabalarımız öldüğünde cenaze törenlerini
    adetlerimize uygun şekilde yapamadık.
  38. Toplumun ve inançlarımızın
    emrettiği şekilde
  39. gömmeden önce cesetlerini
    yıkayamadık.” diye anlattılar.
  40. Bunlardan dolayı bu insanlar bunalıma
    girdi ve endişeye kapıldı
  41. ve tüm salgın önlerinde çözülüyordu.
  42. İnsanlar, birer kahraman olan

  43. ve toplumu kurtarmaya, toplumla birlikte
    mücadeleye yardıma gelen
  44. sağlık çalışanlarına saldırıyordu.
    İnsanlara erişemiyorlardı.
  45. Peter onlara sonrasında,
    neler olduğunu anlattı.
  46. Liderler dinledi ve durumu
    tersine çevirdiler.
  47. Peter Ebolanın ne olduğunu, ne tür bir
    hastalık olduğunu açıkladı.
  48. Hastalığın topluma
    neler yaptığını anlattı
  49. ve Ebolanın bizi insan yapan her şeyi
    nasıl tehdit ettiğini anlattı.
  50. Ebola, çocuklarınıza istediğiniz
    gibi dokunamamanız demek.
  51. Ölülerinizi olması gereken
    şekilde gömemezsiniz.
  52. Bunları yapacak olan, uzay elbiseli bu
    insanlara güvenmeniz gerekiyor.
  53. Bayanlar ve baylar, sonrasında
    olağanüstü şeyler oldu.

  54. Toplum, sağlık çalışanları ve
    Peter bir araya gelip
  55. Lofa ilçesindeki Ebola salgınını kontrol
    altına almak için ortaya bir plan koydu.
  56. Bunun çok önemli bir olay olmasının sebebi
  57. salgının merkezi olan bu yerde,
  58. seyrettiğiniz, gazetelerde okuduğunuz,
  59. televizyonlarda izlediğiniz üzere,
  60. Lofa sekiz haftadır tek bir Ebola
    vakasının gözükmediği bir yer oldu.
  61. (Alkışlar)
  62. Bu artık işin bittiğini anlamına
    gelmiyor elbette.

  63. Büyük bir risk var ve yeni
    vakalar görülebilir.
  64. Fakat bu bize Ebola ile baş
    edilebileceğini öğretti.
  65. Asıl önemli olan bu.
  66. Bu ölçekte,
  67. bölgede gördüğümüz bu
    hızlı artışa rağmen
  68. Ebolanın üstesinden
    gelebileceğimizi biliyoruz.
  69. Toplum, sağlık çalışanları ile bir araya
    gelip, işbirliği yaptığında
  70. bu hastalık durdurulabilir.
  71. Ebola Lofa ilçesinde nasıl sonlandırıldı?

  72. Bunun için 12 ay öncesine, salgının
    başlangıcına dönmemiz gerek.
  73. Pek çoğunuzun bildiği gibi bu
    virüs saptanamadan ilerledi
  74. ve başlangıcından dört ay sonrasına
    kadar ortaya çıkarılamadı.
  75. Çünkü Batı Afrika’da görülen
    bir hastalık değildi.
  76. Bu, kıtanın yarısı kadar uzaklıkta,
    Afrikanın ortalarında olan bir hastalıktı.
  77. İnsanlar bu hastalığı daha önce
    hiç görmediği gibi, sağlık çalışanları da
  78. bu hastalığı daha
    önce görmemişti.
  79. Neyle uğraştıklarını
    bilmediklerinden,
  80. hastalığı daha komplike
    bir hale getirdiler
  81. ve virüs kendine has, belirtiler ve
    semptomlardan daha farklı belirtiler
  82. göstermeye başlamasına neden oldu.
  83. Böylece Ebolayı bilen kişiler dahi
    hastalığı tanımlayamadı.
  84. Bu nedenle de hastalık belli
    bir zaman saptanamadı.
  85. O zamanlarda kamuoyunun
    bildiğinin tam tersine

  86. virüs tespit edildiğinde destek
    için akın vardı.
  87. Çoğunuzun bildiği üzere, MSF bölgede bir
    Ebola tedavi merkezi kurdu.
  88. Dünya Sağlık Örgütü ve yardımcı
    kuruluşların işbirliğiyle
  89. takip eden iki ay içinde
    virüsün tespiti için
  90. yüzlerce insanı bölgeye gönderdi.
  91. Bayanlar ve baylar, o zaman problem,
  92. şimdi Ebola olduğu bilinen virüsün çok
    fazla yayılmış olmasıydı.
  93. Salgın, Ebola’ya karşı şimdiye
    kadar girişilen
  94. tüm müdahaleleri aşıp geçmişti.
  95. Yıl ortasına kadar sadece Gine değil

  96. Sierra Leone ve Liberya’ya da
    hastalık bulaşmıştı.
  97. Virüs coğrafi olarak yayıldığından
    hastaların sayısı da artıyordu.
  98. Bu anlarda sadece yüzlerce insan
  99. hastalığa yakalanıp ölmedi,
  100. ayrıca ön saflarda mücadele edenlerden,
  101. buralara gidip yardım etmeye çalışan
  102. sağlık çalışanları ve diğer müdahale
    ekiplerinden de
  103. onlarcası hastalığa yakalandı ve öldü.
  104. Bu ülkelerin başkanları
    aciliyetin farkına vardı.
  105. Bir araya gelip ortak mücadele
    etmeye karar verdiler ve Conakry’de
  106. ortak acil operasyon merkezi kurarak
    bu hastalığı durdurmak ve sonlandırmak,
  107. konuştuğumuz stratejileri hayata
  108. geçirmek için birlikte çalıştılar.
  109. Ancak, o zamana kadar Ebola ile ilgili
    görmediğimiz bir şey oldu.

  110. Olan şey, virüs ya da virüsten
    etkilenmiş biri
  111. uçakla bir başka ülkeye gitti
  112. ve ilk defa uzak bir ülkede
  113. virüs tekrar patlak verdi.
  114. Bu sefer 21 milyonluk nüfusu ile
    Nijerya’nın kalabalık metropolü
  115. Logos’ta görüldü.
  116. Artık virüs bu bölgedeydi.
  117. Tahmin edeceğiniz üzere,
    uluslararası alarm verildi,
  118. Böyle bir hastalığın, bu ölçekte
    uluslararası bir endişeye yol açtığını
  119. daha önce görmemiştik.
  120. Dünya Sağlık Örgütü durumun
    incelenmesi ve uluslararası
  121. acil durum ilan edilmesi için acil bir
    uzmanlar toplantısı düzenledi.
  122. Böyle yapmakla, o zamanlarda
    büyük bir sıkıntı ve
  123. endişe içinde olan bu ülkelere
    önemli miktarda
  124. uluslararası yardımın gideceği umulmuştu.
  125. Fakat gördüğümüz daha farklı oldu.

  126. Çok büyük bir tepki geldi.
  127. Bir çok ülke yardıma koştu—pek çok sivil
    toplum örgütü ve diğer kuruluşlar,
  128. fakat bazı yerlerde de bunun
    tam tersi oldu.
  129. Alarm yükseltildi ve kısa süre sonra
    bu ülkeler yardım almak bir yana
  130. aşırı derecede izole
    edildiklerini gördüler.
  131. Gördüğümüz şey, ticari hava yolları
    bu ülkelere uçmaya başladı
  132. ve bu virüsün hiçbir zaman
    bulaşmadığı insanlara
  133. seyahat engeli getirildi.
  134. Bu sadece ülkelerin kendilerine
    problem yaratmakla kalmadı,
  135. ayrıca yardımları da etkiledi.
  136. Bu ülkelere yardım etmek, salgınla
    mücadele etmek için
  137. insan getirmeye çalışan örgütler
  138. insanları uçağa bindiremedi
  139. ve yardım etmek için bu
    ülkelere getiremedi.
  140. Böyle bir durumda,
    bayanlar ve baylar,
  141. Ebola’ya benzer bir virüs
    avantajlı hale gelir.
  142. O zaman daha önce hiç görmediğimiz
    bazı şeylerle karşılaştık.

  143. Virüs sadece halihazırda
    etkilediği bölgelerde
  144. devam etmedi ayrıca
    hızlanmaya da başladı.
  145. Burada gördüğünüz vaka sayıları gibi
  146. daha önce karşılaşmadığımız
    bir büyüklük gördük.
  147. Ebola vakaları sadece
  148. çoktan etkilenen bölgelerde değil ayrıca
    daha uzak ülkelerde ve bölgelere de
  149. yayıldı ve hızı katlanarak arttı.
  150. Bayanlar ve baylar, şimdiye kadar
    gördüğümüz halk sağlığını
  151. ilgilendiren endişe verici
    uluslararası alarmdı.
  152. Bu ülkelerde neler olduğunu pek çoğunuz

  153. televizyonlarda izlediniz ve
    gazetelerde okudunuz.
  154. Sağlık sisteminin bu hastalığın ağırlığı
    altında çökmeye başladığını gördük.
  155. Okulların kapandığını,
    pazarların başlamadığı ve
  156. olması gereken şekilde
    işlemediklerini gördük.
  157. Yanlış bilgilendirme ve yanlış
    anlaşılmaların bu toplumlarda
  158. hızlı bir şekilde yayılmaya
    başladığını ve bunun da
  159. paniği artırdığını gördük.
  160. Kendilerinin çağırdığı ve yardıma gelen
    bu uzay elbisesi
  161. giyinmiş bu insanlardan uzak
    durmaya başladılar.
  162. Durum daha da kötüleşti.
  163. Ülkeler acil durum ilan
    etmek zorunda kaldı.
  164. Kalabalıkların karantinaya alınması
    gerekti ve ayaklanmalar patlak verdi.
  165. Bu çok korkutucu bir durumdu.
  166. Dünyanın her yanından
    insanlar sormaya başladı:

  167. Ebola bu şekilde yayılmaya başlarsa
    durdurabilir miyiz?
  168. Bu virüsü ne kadar iyi tanıyoruz
    diye sormaya başladılar.
  169. Gerçek şu ki Ebolayı çok iyi tanımıyoruz.
  170. Hakkında bildiklerimize bakarak yeni
    bir hastalık olduğunu söyleyebiliriz.
  171. Hastalığı sadece 40 yıldır,
  172. Orta Afrikada ilk patlak verdiği 1976
    yılından beri biliyoruz.
  173. Bunlara rağmen, pek çok şey biliyoruz:
  174. Bu virüsün bir çeşit yarasa gibi
    hayatta kaldığını biliyoruz.
  175. Virüsü taşıyan ve büyük
    ihtimal hastalanmış
  176. vahşi hayvanlarla temas eden
  177. insanlara hastalığın
    bulaştığını biliyoruz.
  178. Sonra, virüsün insanlar
    arasında mikroplu
  179. vücut sıvısıyla yayıldığını biliyoruz.
  180. Hepiniz gördüğü gibi
  181. bu korkunç hastalık insanlarda
  182. yüksek ateş, ishal, kusma ve
    sonrasında maalesef
  183. vakaların %70’i ve daha fazlasında
    ölüme neden olmaktadır.
  184. Bu çok tehlikeli, güçten düşürücü
    ve ölümcül bir hastalık.
  185. Uzunca bir dönem hastalığı bilmememize,

  186. hastalık hakkında her şeyi bilmememize
    rağmen, nasıl durduracağımızı biliyoruz.
  187. Ebolayı durdurmak için dört
    kritik nokta var.
  188. Birincisi ve en önde geleni,
    hastalığı anlamalıyız.
  189. Hastalığın nasıl yayıldığını ve nasıl
    durdurulacağını bilmeliyiz.
  190. İkinci olarak, hastalıkla ilgili her bir
    vakayı ve bunlarla temas edenleri tespit

  191. edebilecek bir sisteme sahip olmalı
  192. ve intikal noktalarını bulup
    engellemeliyiz.
  193. Tedavi merkezleri, uzmanlaşmış Ebola
    tedavi merkezleri kurmalıyız
  194. ve burada çalışanları,
  195. hastalığa yakalananlara yardım etmek
    için uğraşanları korumalıyız,
  196. böylece hastalığı atlatabilsinler.
  197. Ölenlere gelince,
  198. onları güvenli fakat aynı zamanda onurlu
    bir şekilde gömmeliyiz ki
  199. bu anlarda da herhangi bir hastalık
    bulaşması olmasın.
  200. Ebolayı nasıl durduracağımızı biliyoruz
    ve stratejilerimiz işe yarıyor.

  201. Virüs, Nijerya’da bu dört
    strateji ve insanların
  202. bunları uygulaması sayesinde
    virüs durduruldu.
  203. Virüs yayıldığı ve patlak verdiğinde
    etkisi altına aldığı
  204. Senegal ve diğer ülkelerde durduruldu.
  205. Böylece, bu stratejilerin gerçekten işe
    yaradığına dair soru işareti kalmadı.
  206. Bayanlar ve baylar asıl sorun,
    bu stratejilerin
  207. bu ölçekte, pek çok ülkenin etkilendiği
    ve hastalığın katlanarak büyüdüğü
  208. bu durumda başarılı olup olmayacağıydı.
  209. İki ya da üç ay önce yüz yüze
    kaldığımız asıl soru buydu.

  210. Bugün bu sorunun cevabını biliyoruz.
  211. Harika sivil toplum örgütleri,
    hükümetler, yerel liderler,
  212. B.M.’ye bağlı örgütler ve pek çok yardım
    örgütünün gelip
  213. Batı Afrika’da Ebolayı durdurmak için
  214. mücadeleleri ve olağanüstü çalışmaları
    sayesinde bu cevabı biliyoruz.
  215. Fakat orada yapılması gerekenler
    biraz daha farklıydı.

  216. Bu ülkeler az önce size gösterdiğim
    stratejileri aldılar;
  217. toplumsal katılım, vaka tespiti ve
    temas takibi, vs.,
  218. kendilerine göre uyguladılar.
  219. Çok fazla hastalık vardı, hastalığı
    farklı şekilde ele aldılar.
  220. Yapmaya karar verdikleri şey, mümkün
    olduğunca çok yataklı
  221. uzmanlaşmış tedavi merkezleri inşa ederek
    ilk önce hastalığın yayılmasını
  222. yavaşlatmak ve böylece hastalığın
    başkalarına bulaşmasını önlemekti.
  223. Hızlıca çok sayıda defin ekibi oluşturarak
  224. ölülerin güvenli bir şekilde
    gömülmesi sağlandı.
  225. Buna ek olarak, salgının klasik
    yaklaşım ile kontrol
  226. altına alınıp alınamadığını görmek için
    vaka tespiti ve temas takibi ile
  227. hastalığın yavaşlatılmasına uğraştılar.
  228. Üç ay önce Batı Afrika’ya gittiğimde
  229. gördüklerim olağanüstünüydü.
  230. Devlet Başkanlarının acil operasyon
    merkezlerini bizzat açtıklarını gördüm.
  231. Böylelikle hastalığın durdurulması için
    uluslararası yardım kampanyalarını
  232. şahsen koordine edebilecek
    ve destekleyebileceklerdi.
  233. Bu ülkelerden ve diğer ülkelerden
    askeri birliklerin gelerek
  234. hastalığa yakalananların karantinaya
    alınacağı Ebola tedavi merkezlerinin
  235. inşasına yardıma ettiğini gördük.
  236. Kızılhaç’ın ve bağlı kuruluşlarının
    bu bölgelerde
  237. toplumu, ölülerini güvenli ve onurlu
    bir şekilde kendilerinin
  238. nasıl defnedeceklerini öğrettiğini gördük.
  239. B.M.’in yan kuruluşlarının,
    Dünya Gıda Fonu’nun
  240. ve az önce bahsettiğim
    stratejileri uygulamaya gelenleri
  241. bu ülkelerin her bir köşesine
    hızlıca taşıyan
  242. devasa bir hava köprüsü
    oluşturduğunu gördük.
  243. Bayanlar ve baylar, gördüklerimizin
    en etkileyici olanıysa,

  244. hükümetlerin ve bu ülkelerdeki liderlerin
    toplumla birlikte,
  245. insanların bu hastalığı anladıklarından
    emin olmalarını
  246. ve Ebolayı durdurmak için yapmak
    zorunda oldukları olağanüstü şeyleri
  247. anlamalarını sağlamak için inanılmaz
    çalışmalar yaptıklarını gördük.
  248. Bayanlar ve baylar sonuç olarak,
  249. iki, üç ay öncesine kadar bilmediğimiz
    şeyi gördük.
  250. Mümkün olup olmadığını gördük.
  251. 1 Aralıkta durumu değerlendirdiğimizde
    gördüğümüz şeyi
  252. şimdi siz garfikte görüyorsunuz.
  253. Bu eğriyi daraltabileceğimiz, yani
  254. katlanarak büyümeyi değiştirebileceğimizi
    gördük
  255. Bu salgını kontrol edecek kabiliyete
    ulaştığımıza dair umutları artırdık.
  256. Bayanlar ve baylar bundan dolayı, şimdi
    Batı Afrika’daki salgının hızına
  257. yetişeceğimize ve Ebolanın üstesinden
    geleceğimize dair soru işareti kalmadı.
  258. Buna rağmen, bazıları bu eğriyi
    gördükleri halde

  259. şunu soruyor:
  260. "Peki, biraz bekleyin-- salgını
    yavaşlatmanız harika,
  261. fakat bunu tamamen ortadan
    kaldırabilecek misiniz?”
  262. Konuşmamın başında Liberya’nın
    Lofa ilçesinden
  263. bahsederken bu soruya
    zaten cevap verdik.
  264. Lofa'nın nasıl bir durumda olduğunu
    size anlatmıştım.
  265. Orada sekiz haftadır Ebola vakası
    görülmedi.
  266. Aynı şekilde diğer ülkelerde de
    benzer hikayeler var.
  267. İlk vakanın tanımlandığı yer olan
  268. Gine’deki Gueckodu’da da
  269. son birkaç aydır çok nadir
    vakalarla karşılaşıyoruz.

  270. Sierra Leone’deki Kenema bölgesi bir
    diğer salgın merkeziydi
  271. ve son birkaç haftadır hiç vakayla
    karşılaşmadık.
  272. Katettiğimiz mesafe zafer
    ilanı için henüz erken
  273. ancak eldeki veriler, bayanlar ve baylar,
  274. sadece hastalığı yakalamakla kalmadığımızı
    aynı zamanda bunu tamamen
  275. ortadan kaldırabileceğimizi gösteriyor.
  276. Şimdi asıl sorun, bunu gereken
    ölçekte yapabilmek.

  277. Bu üç ülkede bunu yapabilmek,
    bu gerçekten büyük bir iş.
  278. Bu ölçekte bir şeyin üzerinde bu
    kadar zaman durunca
  279. başka iki tehlikeli şey gelip
    virüsle birleşiyor.
  280. Birincisi rehavet.
  281. Hastalığın seyrinin yavaşlamaya
    başlamasıyla
  282. birlikte medyanın ve dünyanın
    dikkati buradan uzaklaşır.
  283. Rehavet her zaman büyük bir risktir.
  284. Diğeri ise, bunca uzun zaman yoğun
    bir şekilde çalışıp

  285. aylar boyunca sadece birkaç saat uykuyla
    idare ettiğinizde
  286. yorgun ve bitap düşersiniz
  287. ve yeni riskler eylemlerinizin
    içine girer.
  288. Bayanlar ve baylar, size Batı Afrika’dan
    yeni döndüğümü size söyleyebilirim.
  289. Bu ülkelerin insanları ve liderleri
  290. rehavete kapılmadılar.
  291. Ebolanın ülkelerinden tamamen
    yok olmasını istiyorlar.
  292. Ve evet, bu insanlar yoruldu ama
    azimlerini bırakmadılar.
  293. Bunu bitirmek için gerekli olan enerjiye
  294. cesarete ve güce sahipler.
  295. Bayanlar ve baylar, bu aşamada
    ihtiyaçları olan

  296. uluslararası toplumun onların
    yanlarında olmaları
  297. ve desteklemeleri.
  298. Hatta, bu işi tamamlamak için daha fazla
    yardım getirmelerine ihtiyaçları var.
  299. Çünkü Ebolayı şimdi bitirmek, her şeyi
    virüsün aleyhine çevirmek ve
  300. onu avlamak anlamına geliyor.
  301. Unutmayın, bu virüs, tüm bu krizler
    sadece bir vaka ile başladı

  302. ve bir vakayla sona erecek.
  303. Ancak, bu ülkelerin yeterli epidemiyologa,
    yeterli sağlık çalışanına,
  304. yeterli lojistikçiye ve birlikte çalışacak
    yeterli diğer personele sahip olması
  305. lazım ki, her bir vakayı ve bunlarla
    temas edenleri tespit edebilsinler
  306. ve bu hastalığı sonsuza kadar
    durdursunlar.
  307. Bayanlar ve baylar, Ebolanın
    üstesinden gelinebilir.

  308. Şimdi, bu hikayeyi sizi dinleyecek
    insanlara anlatmanız
  309. onları Ebolanın ne olduğu
    hakkında eğitmeniz
  310. ve daha da önemlisi Ebolayı yok etmek için
  311. ihtiyaç duyduğumuz kaynakları bu ülkelere
    getirebilecek kişileri desteklemeniz
  312. için size ihtiyacımız var.
  313. Orada hayatta kalacak ve durumları
    iyileşecek pek çok insan var.
  314. Bunda Ebolayı yenmek için yaptığınız
    yardımların payı olacak.
  315. Teşekkür ederim.

  316. (Alkış)