Return to Video

İnsanlık Ebola'ya karşı. Korkunç bir savaşı nasıl kazanabilirdik

  • 0:01 - 0:05
    Bir iki ay önce bir konuşma
    için davet edildiğimde
  • 0:05 - 0:09
    organizatörlerle birkaç konu
    başlığını konuştuk
  • 0:09 - 0:12
    bir çok madde üzerinde tartıştık
    ve müzakere ettik.
  • 0:12 - 0:15
    Ancak hiç kimse bu konuyu
    gündeme getirmedi.
  • 0:15 - 0:17
    Bunun sebebi, iki ay önce
  • 0:17 - 0:20
    Ebola katlanarak hızlanıyordu
  • 0:20 - 0:25
    ve daha önce hiç görmediğimiz geniş
    alanlara yayılıyordu.
  • 0:25 - 0:28
    Yakın tarihte görmediğimiz
    şekilde dünya
  • 0:28 - 0:33
    bu hastalıktan korkmuş, endişeye
    kapılmış ve alarma geçmişti.
  • 0:33 - 0:39
    Fakat bugün burada durup
    size Lofa’da çalışan
  • 0:39 - 0:43
    Liberyalı bir doktor olan
    Peter Clement gibi
  • 0:43 - 0:50
    insanların sayesinde Ebolayı nasıl
    yendiğimizi anlatabiliyorum.
  • 0:50 - 0:55
    Lofa, büyük ihtimalle pek çoğunuzun
    duymadığı Liberya’da bir ilçe.
  • 0:55 - 0:58
    Lofa ilçesinin çok önemli olması
  • 0:58 - 1:00
    beş ay önce,
  • 1:00 - 1:05
    salgın hızlanmaya başladığında
  • 1:05 - 1:09
    buranın tam merkez, salgının ana
    merkezi olmasından kaynaklanıyor.
  • 1:09 - 1:13
    O günlerde, MSF ve tedavi merkezi
  • 1:13 - 1:16
    her gün onlarca hastayı muayene ediyordu.
  • 1:16 - 1:20
    Zaman geçtikçe, bu hastalığın ailelerine,
  • 1:20 - 1:25
    çocuklarına, akrabalarına, topluma
    neler yaptığını gören
  • 1:25 - 1:28
    hastaların ve insanların
    korkuları daha da arttı.
  • 1:28 - 1:33
    Peter Clement başkent Monrovia’dan
    Lofa ilçesine
  • 1:33 - 1:37
    12 saat süren zorlu bir araba
    yolculuğu ile varıp
  • 1:37 - 1:42
    hızlanan salgını kontrol altına
    almakla görevlendirildi.
  • 1:42 - 1:47
    Peter vardığında gördüğü şey, size az önce
    bahsettiğim dehşet tablosuydu.
  • 1:47 - 1:51
    Yerel liderlerle oturup onları dinledi.
  • 1:51 - 1:55
    Duyduğu şeyler çok üzücüydü.
  • 1:55 - 1:59
    Hastalıktan etkilenen insanların
    perişanlık ve
  • 1:59 - 2:03
    çaresizliklerini dinledi.
  • 2:03 - 2:05
    Ebolanın sadece insanlara
  • 2:05 - 2:08
    verdiği zararlarla ilgili üzücü
    hikayeleri değil
  • 2:08 - 2:11
    ailelere ve topluma yaptıklarını da gördü.
  • 2:13 - 2:17
    Oradaki yerel liderleri dinledi. Ona -
  • 2:17 - 2:20
    “Çocuklarımız hastalığa yakalandığında,
    ölmeye başladığında,
  • 2:20 - 2:24
    onlara sarılmayı istememize
    rağmen dokunamadık.
  • 2:24 - 2:29
    Akrabalarımız öldüğünde cenaze törenlerini
    adetlerimize uygun şekilde yapamadık.
  • 2:29 - 2:32
    Toplumun ve inançlarımızın
    emrettiği şekilde
  • 2:32 - 2:35
    gömmeden önce cesetlerini
    yıkayamadık.” diye anlattılar.
  • 2:35 - 2:38
    Bunlardan dolayı bu insanlar bunalıma
    girdi ve endişeye kapıldı
  • 2:38 - 2:42
    ve tüm salgın önlerinde çözülüyordu.
  • 2:42 - 2:45
    İnsanlar, birer kahraman olan
  • 2:45 - 2:48
    ve toplumu kurtarmaya, toplumla birlikte
    mücadeleye yardıma gelen
  • 2:48 - 2:53
    sağlık çalışanlarına saldırıyordu.
    İnsanlara erişemiyorlardı.
  • 2:53 - 2:58
    Peter onlara sonrasında,
    neler olduğunu anlattı.
  • 2:58 - 3:01
    Liderler dinledi ve durumu
    tersine çevirdiler.
  • 3:01 - 3:05
    Peter Ebolanın ne olduğunu, ne tür bir
    hastalık olduğunu açıkladı.
  • 3:05 - 3:07
    Hastalığın topluma
    neler yaptığını anlattı
  • 3:07 - 3:12
    ve Ebolanın bizi insan yapan her şeyi
    nasıl tehdit ettiğini anlattı.
  • 3:12 - 3:17
    Ebola, çocuklarınıza istediğiniz
    gibi dokunamamanız demek.
  • 3:17 - 3:19
    Ölülerinizi olması gereken
    şekilde gömemezsiniz.
  • 3:19 - 3:24
    Bunları yapacak olan, uzay elbiseli bu
    insanlara güvenmeniz gerekiyor.
  • 3:24 - 3:27
    Bayanlar ve baylar, sonrasında
    olağanüstü şeyler oldu.
  • 3:27 - 3:30
    Toplum, sağlık çalışanları ve
    Peter bir araya gelip
  • 3:30 - 3:35
    Lofa ilçesindeki Ebola salgınını kontrol
    altına almak için ortaya bir plan koydu.
  • 3:35 - 3:40
    Bunun çok önemli bir olay olmasının sebebi
  • 3:40 - 3:45
    salgının merkezi olan bu yerde,
  • 3:45 - 3:48
    seyrettiğiniz, gazetelerde okuduğunuz,
  • 3:48 - 3:51
    televizyonlarda izlediğiniz üzere,
  • 3:51 - 3:57
    Lofa sekiz haftadır tek bir Ebola
    vakasının gözükmediği bir yer oldu.
  • 3:57 - 4:04
    (Alkışlar)
  • 4:04 - 4:08
    Bu artık işin bittiğini anlamına
    gelmiyor elbette.
  • 4:08 - 4:11
    Büyük bir risk var ve yeni
    vakalar görülebilir.
  • 4:11 - 4:14
    Fakat bu bize Ebola ile baş
    edilebileceğini öğretti.
  • 4:14 - 4:16
    Asıl önemli olan bu.
  • 4:16 - 4:17
    Bu ölçekte,
  • 4:17 - 4:21
    bölgede gördüğümüz bu
    hızlı artışa rağmen
  • 4:21 - 4:25
    Ebolanın üstesinden
    gelebileceğimizi biliyoruz.
  • 4:25 - 4:29
    Toplum, sağlık çalışanları ile bir araya
    gelip, işbirliği yaptığında
  • 4:29 - 4:31
    bu hastalık durdurulabilir.
  • 4:31 - 4:35
    Ebola Lofa ilçesinde nasıl sonlandırıldı?
  • 4:35 - 4:40
    Bunun için 12 ay öncesine, salgının
    başlangıcına dönmemiz gerek.
  • 4:40 - 4:43
    Pek çoğunuzun bildiği gibi bu
    virüs saptanamadan ilerledi
  • 4:43 - 4:47
    ve başlangıcından dört ay sonrasına
    kadar ortaya çıkarılamadı.
  • 4:47 - 4:49
    Çünkü Batı Afrika’da görülen
    bir hastalık değildi.
  • 4:49 - 4:53
    Bu, kıtanın yarısı kadar uzaklıkta,
    Afrikanın ortalarında olan bir hastalıktı.
  • 4:53 - 4:56
    İnsanlar bu hastalığı daha önce
    hiç görmediği gibi, sağlık çalışanları da
  • 4:56 - 4:57
    bu hastalığı daha
    önce görmemişti.
  • 4:57 - 4:59
    Neyle uğraştıklarını
    bilmediklerinden,
  • 4:59 - 5:02
    hastalığı daha komplike
    bir hale getirdiler
  • 5:02 - 5:06
    ve virüs kendine has, belirtiler ve
    semptomlardan daha farklı belirtiler
  • 5:06 - 5:08
    göstermeye başlamasına neden oldu.
  • 5:08 - 5:13
    Böylece Ebolayı bilen kişiler dahi
    hastalığı tanımlayamadı.
  • 5:13 - 5:16
    Bu nedenle de hastalık belli
    bir zaman saptanamadı.
  • 5:16 - 5:20
    O zamanlarda kamuoyunun
    bildiğinin tam tersine
  • 5:20 - 5:25
    virüs tespit edildiğinde destek
    için akın vardı.
  • 5:25 - 5:30
    Çoğunuzun bildiği üzere, MSF bölgede bir
    Ebola tedavi merkezi kurdu.
  • 5:30 - 5:33
    Dünya Sağlık Örgütü ve yardımcı
    kuruluşların işbirliğiyle
  • 5:33 - 5:37
    takip eden iki ay içinde
    virüsün tespiti için
  • 5:37 - 5:39
    yüzlerce insanı bölgeye gönderdi.
  • 5:39 - 5:43
    Bayanlar ve baylar, o zaman problem,
  • 5:43 - 5:47
    şimdi Ebola olduğu bilinen virüsün çok
    fazla yayılmış olmasıydı.
  • 5:47 - 5:50
    Salgın, Ebola’ya karşı şimdiye
    kadar girişilen
  • 5:50 - 5:54
    tüm müdahaleleri aşıp geçmişti.
  • 5:54 - 5:56
    Yıl ortasına kadar sadece Gine değil
  • 5:56 - 6:00
    Sierra Leone ve Liberya’ya da
    hastalık bulaşmıştı.
  • 6:00 - 6:05
    Virüs coğrafi olarak yayıldığından
    hastaların sayısı da artıyordu.
  • 6:05 - 6:10
    Bu anlarda sadece yüzlerce insan
  • 6:10 - 6:12
    hastalığa yakalanıp ölmedi,
  • 6:12 - 6:15
    ayrıca ön saflarda mücadele edenlerden,
  • 6:15 - 6:18
    buralara gidip yardım etmeye çalışan
  • 6:18 - 6:21
    sağlık çalışanları ve diğer müdahale
    ekiplerinden de
  • 6:21 - 6:24
    onlarcası hastalığa yakalandı ve öldü.
  • 6:24 - 6:27
    Bu ülkelerin başkanları
    aciliyetin farkına vardı.
  • 6:27 - 6:30
    Bir araya gelip ortak mücadele
    etmeye karar verdiler ve Conakry’de
  • 6:30 - 6:35
    ortak acil operasyon merkezi kurarak
    bu hastalığı durdurmak ve sonlandırmak,
  • 6:35 - 6:39
    konuştuğumuz stratejileri hayata
  • 6:39 - 6:42
    geçirmek için birlikte çalıştılar.
  • 6:42 - 6:46
    Ancak, o zamana kadar Ebola ile ilgili
    görmediğimiz bir şey oldu.
  • 6:46 - 6:50
    Olan şey, virüs ya da virüsten
    etkilenmiş biri
  • 6:50 - 6:53
    uçakla bir başka ülkeye gitti
  • 6:53 - 6:57
    ve ilk defa uzak bir ülkede
  • 6:57 - 7:00
    virüs tekrar patlak verdi.
  • 7:00 - 7:04
    Bu sefer 21 milyonluk nüfusu ile
    Nijerya’nın kalabalık metropolü
  • 7:04 - 7:06
    Logos’ta görüldü.
  • 7:06 - 7:09
    Artık virüs bu bölgedeydi.
  • 7:09 - 7:13
    Tahmin edeceğiniz üzere,
    uluslararası alarm verildi,
  • 7:13 - 7:17
    Böyle bir hastalığın, bu ölçekte
    uluslararası bir endişeye yol açtığını
  • 7:17 - 7:19
    daha önce görmemiştik.
  • 7:19 - 7:24
    Dünya Sağlık Örgütü durumun
    incelenmesi ve uluslararası
  • 7:24 - 7:27
    acil durum ilan edilmesi için acil bir
    uzmanlar toplantısı düzenledi.
  • 7:27 - 7:32
    Böyle yapmakla, o zamanlarda
    büyük bir sıkıntı ve
  • 7:32 - 7:35
    endişe içinde olan bu ülkelere
    önemli miktarda
  • 7:35 - 7:39
    uluslararası yardımın gideceği umulmuştu.
  • 7:39 - 7:42
    Fakat gördüğümüz daha farklı oldu.
  • 7:42 - 7:46
    Çok büyük bir tepki geldi.
  • 7:46 - 7:51
    Bir çok ülke yardıma koştu—pek çok sivil
    toplum örgütü ve diğer kuruluşlar,
  • 7:51 - 7:54
    fakat bazı yerlerde de bunun
    tam tersi oldu.
  • 7:54 - 7:58
    Alarm yükseltildi ve kısa süre sonra
    bu ülkeler yardım almak bir yana
  • 7:58 - 8:03
    aşırı derecede izole
    edildiklerini gördüler.
  • 8:03 - 8:07
    Gördüğümüz şey, ticari hava yolları
    bu ülkelere uçmaya başladı
  • 8:07 - 8:10
    ve bu virüsün hiçbir zaman
    bulaşmadığı insanlara
  • 8:10 - 8:12
    seyahat engeli getirildi.
  • 8:12 - 8:16
    Bu sadece ülkelerin kendilerine
    problem yaratmakla kalmadı,
  • 8:16 - 8:18
    ayrıca yardımları da etkiledi.
  • 8:18 - 8:21
    Bu ülkelere yardım etmek, salgınla
    mücadele etmek için
  • 8:21 - 8:23
    insan getirmeye çalışan örgütler
  • 8:23 - 8:25
    insanları uçağa bindiremedi
  • 8:25 - 8:28
    ve yardım etmek için bu
    ülkelere getiremedi.
  • 8:28 - 8:30
    Böyle bir durumda,
    bayanlar ve baylar,
  • 8:30 - 8:34
    Ebola’ya benzer bir virüs
    avantajlı hale gelir.
  • 8:34 - 8:39
    O zaman daha önce hiç görmediğimiz
    bazı şeylerle karşılaştık.
  • 8:39 - 8:42
    Virüs sadece halihazırda
    etkilediği bölgelerde
  • 8:42 - 8:45
    devam etmedi ayrıca
    hızlanmaya da başladı.
  • 8:45 - 8:48
    Burada gördüğünüz vaka sayıları gibi
  • 8:48 - 8:51
    daha önce karşılaşmadığımız
    bir büyüklük gördük.
  • 8:51 - 8:54
    Ebola vakaları sadece
  • 8:54 - 8:58
    çoktan etkilenen bölgelerde değil ayrıca
    daha uzak ülkelerde ve bölgelere de
  • 8:58 - 9:02
    yayıldı ve hızı katlanarak arttı.
  • 9:02 - 9:05
    Bayanlar ve baylar, şimdiye kadar
    gördüğümüz halk sağlığını
  • 9:05 - 9:10
    ilgilendiren endişe verici
    uluslararası alarmdı.
  • 9:11 - 9:13
    Bu ülkelerde neler olduğunu pek çoğunuz
  • 9:13 - 9:17
    televizyonlarda izlediniz ve
    gazetelerde okudunuz.
  • 9:17 - 9:22
    Sağlık sisteminin bu hastalığın ağırlığı
    altında çökmeye başladığını gördük.
  • 9:22 - 9:27
    Okulların kapandığını,
    pazarların başlamadığı ve
  • 9:27 - 9:30
    olması gereken şekilde
    işlemediklerini gördük.
  • 9:30 - 9:34
    Yanlış bilgilendirme ve yanlış
    anlaşılmaların bu toplumlarda
  • 9:34 - 9:38
    hızlı bir şekilde yayılmaya
    başladığını ve bunun da
  • 9:38 - 9:39
    paniği artırdığını gördük.
  • 9:39 - 9:43
    Kendilerinin çağırdığı ve yardıma gelen
    bu uzay elbisesi
  • 9:43 - 9:45
    giyinmiş bu insanlardan uzak
    durmaya başladılar.
  • 9:45 - 9:48
    Durum daha da kötüleşti.
  • 9:48 - 9:51
    Ülkeler acil durum ilan
    etmek zorunda kaldı.
  • 9:51 - 9:56
    Kalabalıkların karantinaya alınması
    gerekti ve ayaklanmalar patlak verdi.
  • 9:56 - 10:00
    Bu çok korkutucu bir durumdu.
  • 10:00 - 10:03
    Dünyanın her yanından
    insanlar sormaya başladı:
  • 10:03 - 10:07
    Ebola bu şekilde yayılmaya başlarsa
    durdurabilir miyiz?
  • 10:07 - 10:11
    Bu virüsü ne kadar iyi tanıyoruz
    diye sormaya başladılar.
  • 10:12 - 10:15
    Gerçek şu ki Ebolayı çok iyi tanımıyoruz.
  • 10:15 - 10:19
    Hakkında bildiklerimize bakarak yeni
    bir hastalık olduğunu söyleyebiliriz.
  • 10:19 - 10:21
    Hastalığı sadece 40 yıldır,
  • 10:21 - 10:25
    Orta Afrikada ilk patlak verdiği 1976
    yılından beri biliyoruz.
  • 10:25 - 10:28
    Bunlara rağmen, pek çok şey biliyoruz:
  • 10:28 - 10:32
    Bu virüsün bir çeşit yarasa gibi
    hayatta kaldığını biliyoruz.
  • 10:32 - 10:35
    Virüsü taşıyan ve büyük
    ihtimal hastalanmış
  • 10:35 - 10:38
    vahşi hayvanlarla temas eden
  • 10:38 - 10:41
    insanlara hastalığın
    bulaştığını biliyoruz.
  • 10:41 - 10:44
    Sonra, virüsün insanlar
    arasında mikroplu
  • 10:44 - 10:47
    vücut sıvısıyla yayıldığını biliyoruz.
  • 10:47 - 10:48
    Hepiniz gördüğü gibi
  • 10:48 - 10:52
    bu korkunç hastalık insanlarda
  • 10:52 - 10:56
    yüksek ateş, ishal, kusma ve
    sonrasında maalesef
  • 10:56 - 11:03
    vakaların %70’i ve daha fazlasında
    ölüme neden olmaktadır.
  • 11:03 - 11:08
    Bu çok tehlikeli, güçten düşürücü
    ve ölümcül bir hastalık.
  • 11:08 - 11:13
    Uzunca bir dönem hastalığı bilmememize,
  • 11:13 - 11:17
    hastalık hakkında her şeyi bilmememize
    rağmen, nasıl durduracağımızı biliyoruz.
  • 11:17 - 11:21
    Ebolayı durdurmak için dört
    kritik nokta var.
  • 11:21 - 11:25
    Birincisi ve en önde geleni,
    hastalığı anlamalıyız.
  • 11:25 - 11:28
    Hastalığın nasıl yayıldığını ve nasıl
    durdurulacağını bilmeliyiz.
  • 11:28 - 11:33
    İkinci olarak, hastalıkla ilgili her bir
    vakayı ve bunlarla temas edenleri tespit
  • 11:33 - 11:35
    edebilecek bir sisteme sahip olmalı
  • 11:35 - 11:39
    ve intikal noktalarını bulup
    engellemeliyiz.
  • 11:39 - 11:42
    Tedavi merkezleri, uzmanlaşmış Ebola
    tedavi merkezleri kurmalıyız
  • 11:42 - 11:45
    ve burada çalışanları,
  • 11:45 - 11:50
    hastalığa yakalananlara yardım etmek
    için uğraşanları korumalıyız,
  • 11:50 - 11:52
    böylece hastalığı atlatabilsinler.
  • 11:52 - 11:54
    Ölenlere gelince,
  • 11:54 - 12:00
    onları güvenli fakat aynı zamanda onurlu
    bir şekilde gömmeliyiz ki
  • 12:00 - 12:04
    bu anlarda da herhangi bir hastalık
    bulaşması olmasın.
  • 12:05 - 12:09
    Ebolayı nasıl durduracağımızı biliyoruz
    ve stratejilerimiz işe yarıyor.
  • 12:09 - 12:13
    Virüs, Nijerya’da bu dört
    strateji ve insanların
  • 12:13 - 12:16
    bunları uygulaması sayesinde
    virüs durduruldu.
  • 12:16 - 12:20
    Virüs yayıldığı ve patlak verdiğinde
    etkisi altına aldığı
  • 12:20 - 12:23
    Senegal ve diğer ülkelerde durduruldu.
  • 12:23 - 12:27
    Böylece, bu stratejilerin gerçekten işe
    yaradığına dair soru işareti kalmadı.
  • 12:27 - 12:32
    Bayanlar ve baylar asıl sorun,
    bu stratejilerin
  • 12:32 - 12:36
    bu ölçekte, pek çok ülkenin etkilendiği
    ve hastalığın katlanarak büyüdüğü
  • 12:36 - 12:40
    bu durumda başarılı olup olmayacağıydı.
  • 12:40 - 12:45
    İki ya da üç ay önce yüz yüze
    kaldığımız asıl soru buydu.
  • 12:45 - 12:49
    Bugün bu sorunun cevabını biliyoruz.
  • 12:49 - 12:52
    Harika sivil toplum örgütleri,
    hükümetler, yerel liderler,
  • 12:52 - 12:57
    B.M.’ye bağlı örgütler ve pek çok yardım
    örgütünün gelip
  • 12:57 - 13:01
    Batı Afrika’da Ebolayı durdurmak için
  • 13:01 - 13:05
    mücadeleleri ve olağanüstü çalışmaları
    sayesinde bu cevabı biliyoruz.
  • 13:05 - 13:08
    Fakat orada yapılması gerekenler
    biraz daha farklıydı.
  • 13:08 - 13:11
    Bu ülkeler az önce size gösterdiğim
    stratejileri aldılar;
  • 13:11 - 13:17
    toplumsal katılım, vaka tespiti ve
    temas takibi, vs.,
  • 13:17 - 13:19
    kendilerine göre uyguladılar.
  • 13:19 - 13:22
    Çok fazla hastalık vardı, hastalığı
    farklı şekilde ele aldılar.
  • 13:22 - 13:27
    Yapmaya karar verdikleri şey, mümkün
    olduğunca çok yataklı
  • 13:27 - 13:32
    uzmanlaşmış tedavi merkezleri inşa ederek
    ilk önce hastalığın yayılmasını
  • 13:32 - 13:37
    yavaşlatmak ve böylece hastalığın
    başkalarına bulaşmasını önlemekti.
  • 13:37 - 13:40
    Hızlıca çok sayıda defin ekibi oluşturarak
  • 13:40 - 13:42
    ölülerin güvenli bir şekilde
    gömülmesi sağlandı.
  • 13:42 - 13:45
    Buna ek olarak, salgının klasik
    yaklaşım ile kontrol
  • 13:45 - 13:49
    altına alınıp alınamadığını görmek için
    vaka tespiti ve temas takibi ile
  • 13:49 - 13:51
    hastalığın yavaşlatılmasına uğraştılar.
  • 13:51 - 13:55
    Üç ay önce Batı Afrika’ya gittiğimde
  • 13:55 - 13:58
    gördüklerim olağanüstünüydü.
  • 13:58 - 14:03
    Devlet Başkanlarının acil operasyon
    merkezlerini bizzat açtıklarını gördüm.
  • 14:03 - 14:06
    Böylelikle hastalığın durdurulması için
    uluslararası yardım kampanyalarını
  • 14:06 - 14:10
    şahsen koordine edebilecek
    ve destekleyebileceklerdi.
  • 14:10 - 14:14
    Bu ülkelerden ve diğer ülkelerden
    askeri birliklerin gelerek
  • 14:14 - 14:17
    hastalığa yakalananların karantinaya
    alınacağı Ebola tedavi merkezlerinin
  • 14:17 - 14:20
    inşasına yardıma ettiğini gördük.
  • 14:20 - 14:24
    Kızılhaç’ın ve bağlı kuruluşlarının
    bu bölgelerde
  • 14:24 - 14:30
    toplumu, ölülerini güvenli ve onurlu
    bir şekilde kendilerinin
  • 14:30 - 14:32
    nasıl defnedeceklerini öğrettiğini gördük.
  • 14:32 - 14:35
    B.M.’in yan kuruluşlarının,
    Dünya Gıda Fonu’nun
  • 14:35 - 14:38
    ve az önce bahsettiğim
    stratejileri uygulamaya gelenleri
  • 14:38 - 14:41
    bu ülkelerin her bir köşesine
    hızlıca taşıyan
  • 14:41 - 14:44
    devasa bir hava köprüsü
    oluşturduğunu gördük.
  • 14:44 - 14:47
    Bayanlar ve baylar, gördüklerimizin
    en etkileyici olanıysa,
  • 14:47 - 14:50
    hükümetlerin ve bu ülkelerdeki liderlerin
    toplumla birlikte,
  • 14:50 - 14:53
    insanların bu hastalığı anladıklarından
    emin olmalarını
  • 14:53 - 14:57
    ve Ebolayı durdurmak için yapmak
    zorunda oldukları olağanüstü şeyleri
  • 14:57 - 15:02
    anlamalarını sağlamak için inanılmaz
    çalışmalar yaptıklarını gördük.
  • 15:02 - 15:04
    Bayanlar ve baylar sonuç olarak,
  • 15:04 - 15:09
    iki, üç ay öncesine kadar bilmediğimiz
    şeyi gördük.
  • 15:09 - 15:11
    Mümkün olup olmadığını gördük.
  • 15:11 - 15:14
    1 Aralıkta durumu değerlendirdiğimizde
    gördüğümüz şeyi
  • 15:14 - 15:17
    şimdi siz garfikte görüyorsunuz.
  • 15:17 - 15:20
    Bu eğriyi daraltabileceğimiz, yani
  • 15:20 - 15:23
    katlanarak büyümeyi değiştirebileceğimizi
    gördük
  • 15:23 - 15:27
    Bu salgını kontrol edecek kabiliyete
    ulaştığımıza dair umutları artırdık.
  • 15:27 - 15:31
    Bayanlar ve baylar bundan dolayı, şimdi
    Batı Afrika’daki salgının hızına
  • 15:31 - 15:37
    yetişeceğimize ve Ebolanın üstesinden
    geleceğimize dair soru işareti kalmadı.
  • 15:38 - 15:41
    Buna rağmen, bazıları bu eğriyi
    gördükleri halde
  • 15:41 - 15:43
    şunu soruyor:
  • 15:43 - 15:45
    "Peki, biraz bekleyin-- salgını
    yavaşlatmanız harika,
  • 15:45 - 15:48
    fakat bunu tamamen ortadan
    kaldırabilecek misiniz?”
  • 15:48 - 15:51
    Konuşmamın başında Liberya’nın
    Lofa ilçesinden
  • 15:51 - 15:56
    bahsederken bu soruya
    zaten cevap verdik.
  • 15:56 - 15:59
    Lofa'nın nasıl bir durumda olduğunu
    size anlatmıştım.
  • 15:59 - 16:02
    Orada sekiz haftadır Ebola vakası
    görülmedi.
  • 16:02 - 16:05
    Aynı şekilde diğer ülkelerde de
    benzer hikayeler var.
  • 16:05 - 16:07
    İlk vakanın tanımlandığı yer olan
  • 16:07 - 16:11
    Gine’deki Gueckodu’da da
  • 16:11 - 16:15
    son birkaç aydır çok nadir
    vakalarla karşılaşıyoruz.
  • 16:15 - 16:20
    Sierra Leone’deki Kenema bölgesi bir
    diğer salgın merkeziydi
  • 16:20 - 16:23
    ve son birkaç haftadır hiç vakayla
    karşılaşmadık.
  • 16:23 - 16:26
    Katettiğimiz mesafe zafer
    ilanı için henüz erken
  • 16:26 - 16:28
    ancak eldeki veriler, bayanlar ve baylar,
  • 16:28 - 16:32
    sadece hastalığı yakalamakla kalmadığımızı
    aynı zamanda bunu tamamen
  • 16:32 - 16:35
    ortadan kaldırabileceğimizi gösteriyor.
  • 16:35 - 16:39
    Şimdi asıl sorun, bunu gereken
    ölçekte yapabilmek.
  • 16:39 - 16:44
    Bu üç ülkede bunu yapabilmek,
    bu gerçekten büyük bir iş.
  • 16:44 - 16:49
    Bu ölçekte bir şeyin üzerinde bu
    kadar zaman durunca
  • 16:49 - 16:53
    başka iki tehlikeli şey gelip
    virüsle birleşiyor.
  • 16:53 - 16:56
    Birincisi rehavet.
  • 16:56 - 16:59
    Hastalığın seyrinin yavaşlamaya
    başlamasıyla
  • 16:59 - 17:03
    birlikte medyanın ve dünyanın
    dikkati buradan uzaklaşır.
  • 17:03 - 17:04
    Rehavet her zaman büyük bir risktir.
  • 17:04 - 17:09
    Diğeri ise, bunca uzun zaman yoğun
    bir şekilde çalışıp
  • 17:09 - 17:12
    aylar boyunca sadece birkaç saat uykuyla
    idare ettiğinizde
  • 17:12 - 17:15
    yorgun ve bitap düşersiniz
  • 17:15 - 17:19
    ve yeni riskler eylemlerinizin
    içine girer.
  • 17:19 - 17:23
    Bayanlar ve baylar, size Batı Afrika’dan
    yeni döndüğümü size söyleyebilirim.
  • 17:23 - 17:26
    Bu ülkelerin insanları ve liderleri
  • 17:26 - 17:28
    rehavete kapılmadılar.
  • 17:28 - 17:32
    Ebolanın ülkelerinden tamamen
    yok olmasını istiyorlar.
  • 17:32 - 17:36
    Ve evet, bu insanlar yoruldu ama
    azimlerini bırakmadılar.
  • 17:36 - 17:38
    Bunu bitirmek için gerekli olan enerjiye
  • 17:38 - 17:40
    cesarete ve güce sahipler.
  • 17:40 - 17:43
    Bayanlar ve baylar, bu aşamada
    ihtiyaçları olan
  • 17:43 - 17:47
    uluslararası toplumun onların
    yanlarında olmaları
  • 17:47 - 17:48
    ve desteklemeleri.
  • 17:48 - 17:53
    Hatta, bu işi tamamlamak için daha fazla
    yardım getirmelerine ihtiyaçları var.
  • 17:53 - 17:58
    Çünkü Ebolayı şimdi bitirmek, her şeyi
    virüsün aleyhine çevirmek ve
  • 17:58 - 18:00
    onu avlamak anlamına geliyor.
  • 18:00 - 18:05
    Unutmayın, bu virüs, tüm bu krizler
    sadece bir vaka ile başladı
  • 18:05 - 18:08
    ve bir vakayla sona erecek.
  • 18:08 - 18:12
    Ancak, bu ülkelerin yeterli epidemiyologa,
    yeterli sağlık çalışanına,
  • 18:12 - 18:17
    yeterli lojistikçiye ve birlikte çalışacak
    yeterli diğer personele sahip olması
  • 18:17 - 18:20
    lazım ki, her bir vakayı ve bunlarla
    temas edenleri tespit edebilsinler
  • 18:20 - 18:24
    ve bu hastalığı sonsuza kadar
    durdursunlar.
  • 18:24 - 18:28
    Bayanlar ve baylar, Ebolanın
    üstesinden gelinebilir.
  • 18:28 - 18:32
    Şimdi, bu hikayeyi sizi dinleyecek
    insanlara anlatmanız
  • 18:32 - 18:35
    onları Ebolanın ne olduğu
    hakkında eğitmeniz
  • 18:35 - 18:39
    ve daha da önemlisi Ebolayı yok etmek için
  • 18:39 - 18:43
    ihtiyaç duyduğumuz kaynakları bu ülkelere
    getirebilecek kişileri desteklemeniz
  • 18:43 - 18:45
    için size ihtiyacımız var.
  • 18:45 - 18:49
    Orada hayatta kalacak ve durumları
    iyileşecek pek çok insan var.
  • 18:49 - 18:53
    Bunda Ebolayı yenmek için yaptığınız
    yardımların payı olacak.
  • 18:53 - 18:54
    Teşekkür ederim.
  • 18:54 - 18:57
    (Alkış)
Title:
İnsanlık Ebola'ya karşı. Korkunç bir savaşı nasıl kazanabilirdik
Speaker:
Bruce Aylward
Description:

Dünya Sağlık Örgütünden Bruce Aylward "Ebola bizi insan yapan her şeyi tehdit etmekte" diyor. Soğukkanlı bir edayla, Ebola salgının nasıl patlak verdiğini - uluslararası alarmın nasıl problemin katlanarak büyümesine neden olduğunu bize anlatıyor. Ebola ile baş etmek için gereken dört stratejiyi bizimle - ve salgının merkezi olan ancak haftalarca herhangi bir vakanın kayıt altına alınmadığı Liberya'nın Lofa İlçesinden başlayarak nasıl başarılı olduklarını paylaşıyor.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
19:11

Turkish subtitles

Revisions Compare revisions