Return to Video

Gezegenin iklim geleceğini nasıl değiştirebiliriz

  • 0:01 - 0:03
    İklim değişikliğiyle ilgili
    konuşmak için buradayım.
  • 0:03 - 0:06
    Fakat gerçek bir çevreci değilim.
  • 0:06 - 0:10
    Aslında doğa insanı olduğumu
    hiç düşünmedim.
  • 0:10 - 0:13
    Hiç kamp yapmadım, doğa yürüyüşü yapmadım,
  • 0:13 - 0:15
    evcil hayvanım bile olmadı.
  • 0:16 - 0:17
    Tüm hayatımı şehirlerde yaşadım,
  • 0:17 - 0:19
    aslında sadece bir şehirde yaşadım.
  • 0:19 - 0:22
    Doğayı ziyaret etmek için gezerken
  • 0:22 - 0:25
    hep başka bir yerde bir şey
    olduğunu düşünürdüm.
  • 0:25 - 0:27
    Bu, uzakta, modern hayatın tamamının
  • 0:27 - 0:32
    bütün güçlerine karşı bir
    kale olmasıyla ilgiliydi.
  • 0:33 - 0:34
    Diğer bir deyişle,
  • 0:34 - 0:37
    tanıdığım herkes gibi,
  • 0:37 - 0:40
    hayatımı kayıtsız yaşadım.
  • 0:40 - 0:42
    Küresel ısınmadan kaynaklanan
  • 0:42 - 0:44
    tehdit hakkında kandırılmıştım.
  • 0:44 - 0:47
    Bana yavaş gerçekleşiyormuş gibi geldi,
  • 0:47 - 0:49
    uzakta oluyor gibi.
  • 0:49 - 0:54
    Yaşadığım hayat biçimine küçük bir tehdit
    oluşturuyormuş gibi geldi.
  • 0:55 - 0:57
    Bu yolların her birinde,
  • 0:57 - 1:00
    çok hatalıydım.
  • 1:01 - 1:04
    Çoğu insan, size iklim
    değişikliğini anlatıyorsa
  • 1:04 - 1:06
    gelecek hakkında hikâye anlatacaklardır.
  • 1:06 - 1:08
    Bu hikâyeyi ben anlatsaydım
    şöyle derdim:
  • 1:08 - 1:10
    "BM'ye göre, rotayı değiştirmezsek
  • 1:10 - 1:12
    yüzyılın sonuyla,
  • 1:12 - 1:14
    yaklaşık 4 derece ısınma elde edeceğiz."
  • 1:14 - 1:17
    Yani, bazı bilim insanları inanıyor ki
  • 1:17 - 1:19
    bu, iki kat daha fazla savaş demek,
  • 1:19 - 1:20
    gıdanın yarısı demek,
  • 1:22 - 1:24
    muhtemelen GSYİH'nin
    iklim değişimi olmadan
  • 1:24 - 1:27
    yüzde 20 daha düşük olması demek.
  • 1:27 - 1:30
    Bu Büyük Buhran'dan daha derin bir etki
  • 1:30 - 1:32
    ve kalıcı olurdu.
  • 1:33 - 1:36
    Ancak bu etkiler, aslında 2100'den
    çok daha hızlı gerçekleşiyor.
  • 1:36 - 1:38
    2050'e kadar, tahmin ediliyor ki
  • 1:38 - 1:42
    Güney Asya ve Orta Doğu'daki
    birçok büyükşehir
  • 1:42 - 1:45
    yazın neredeyse tamamen
    yaşanılmaz derecede sıcak olacak.
  • 1:46 - 1:48
    Bu şehirler günümüzde
  • 1:48 - 1:53
    10, 12,15 milyon insana
    ev sahipliği yapıyor.
  • 1:53 - 1:55
    Sadece otuz yıl içinde
  • 1:55 - 1:58
    güneş çarpması veya muhtemel
    bir ölüm riski olmadan
  • 1:58 - 2:01
    bu şehirler içerisinde
    yürüyemez hale gelebilirdiniz.
  • 2:01 - 2:04
    Bugün gezegenimiz,
    endüstrileşme öncesinden
  • 2:04 - 2:07
    1.1 derece daha sıcak.
  • 2:07 - 2:09
    Kulağa fazla gelmiyor olabilir
  • 2:09 - 2:13
    ama bu durum aslında bizi bütün
    dünya tarihini kapsayan
  • 2:13 - 2:15
    derece aralıklarının dışında bırakıyor.
  • 2:16 - 2:21
    Bu da demek oluyor ki
    bir tür olarak bildiğimiz her şey,
  • 2:22 - 2:24
    insan denen hayvanın evrimi,
  • 2:24 - 2:26
    tarımın gelişimi,
  • 2:26 - 2:28
    ilkel uygarlığın gelişimi,
  • 2:28 - 2:31
    modern ve endüstriyel uygarlığın gelişimi,
  • 2:31 - 2:36
    kendimiz hakkında bildiğimiz her şey;
    biyolojik varlıklar olarak,
  • 2:36 - 2:39
    sosyal varlıklar olarak,
    politik varlıklar olarak,
  • 2:39 - 2:42
    bütün bunların tamamı,
  • 2:42 - 2:44
    geride bıraktığımız
    iklim koşullarının bir sonucu.
  • 2:46 - 2:50
    Sanki tamamen farklı bir gezegene
    ayak basmışız,
  • 2:50 - 2:53
    tamamen farklı bir iklimle.
  • 2:53 - 2:54
    Şimdi çözmemiz gerekense
  • 2:54 - 2:57
    kendimizle getirdiğimiz bu uygarlığın
  • 2:57 - 3:00
    ne kadarı bu yeni koşullara dayanabilir,
  • 3:00 - 3:02
    ne kadarı dayanamaz.
  • 3:03 - 3:05
    Her şey buradan daha kötüye gidecek.
  • 3:06 - 3:08
    Uzun bir zaman boyunca,
  • 3:08 - 3:11
    bize iklim değişikliğinin
    yavaş bir destan olduğu anlatıldı.
  • 3:11 - 3:14
    Endüstri devrimiyle başladı.
  • 3:14 - 3:15
    Bize düşense
  • 3:15 - 3:17
    büyükanne ve büyükbabalarımızın
  • 3:17 - 3:19
    torunlarımız sonuçlarıyla uğraşmasın diye
  • 3:19 - 3:21
    bize bıraktığı kirliliği temizlemekti.
  • 3:21 - 3:23
    Bu, yüzlerce yıllık bir hikâye.
  • 3:23 - 3:26
    Aslında, bütün insanlık tarihinde
  • 3:26 - 3:29
    fosil yakıtların yanması
    sonucu ortaya çıkan
  • 3:29 - 3:32
    emisyonların yarısı
  • 3:32 - 3:35
    son 30 yılda üretildi.
  • 3:35 - 3:38
    Bu, Al Gore'un küresel ısınmayla ilgili
  • 3:38 - 3:40
    ilk kitabının yayımlanmasından
    beri gelinen durum.
  • 3:40 - 3:44
    Bu, BM'nin IPCC iklim değişikliği kurulunu
    kurmasından beri gelinen durum.
  • 3:44 - 3:46
    Biz, o zamandan beri
    daha fazla zarar verdik.
  • 3:46 - 3:50
    Öncesindeki yüzlerce yıl
    ve binlerce yıldan daha fazla.
  • 3:50 - 3:52
    Ben 37 yaşındayım.
  • 3:52 - 3:55
    Demek ki benim hayatım
    bütün bu hikayeyi kapsıyor.
  • 3:56 - 4:00
    Ben doğduğumda gezegenin iklimi
    sabit görünüyordu.
  • 4:01 - 4:03
    Bugün ise
  • 4:03 - 4:06
    felaketin eşiğindeyiz.
  • 4:07 - 4:11
    İklim krizi, atalarımızın mirası değil.
  • 4:11 - 4:14
    Bu, tek bir neslin eseri.
  • 4:16 - 4:17
    Bizim neslimizin.
  • 4:17 - 4:20
    Bu durumun tamamı kulağa kötü
    haber gibi geliyor olabilir,
  • 4:20 - 4:22
    ki gerçekten kötü haber.
  • 4:22 - 4:25
    Ama bence, biraz iyi haber de içeriyor,
  • 4:25 - 4:27
    en azından görece konuşacak olursak.
  • 4:27 - 4:30
    Bu etkiler, korkunç düzeyde geniş.
  • 4:30 - 4:34
    Bence aynı zamanda heyecan verici de.
  • 4:34 - 4:41
    Çünkü bunlar, iklim üzerinde bizim
    ne kadar gücümüz olduğunun yansıması.
  • 4:42 - 4:44
    Eğer korkunç senaryolar
    seviyesine gelirsek
  • 4:44 - 4:47
    bunun sebebi, bunları biz
    yaptığımız için olacaktır,
  • 4:47 - 4:50
    bunları biz yapmayı
    seçtiğimiz için olacaktır.
  • 4:51 - 4:55
    Bu demektir ki, biz başka senaryoları
    gerçekleştirmeyi de seçebiliriz.
  • 4:56 - 4:59
    Şimdi bu, inanmak için
    aşırı umut dolu görünebilir.
  • 4:59 - 5:02
    Siyasal engeller aslında devasa.
  • 5:03 - 5:04
    Ancak şu basit bir gerçek ki
  • 5:04 - 5:07
    küresel ısınmanın ana faktörü
    insan eylemi:
  • 5:07 - 5:09
    Atmosfere ne kadar karbon yaydığımız.
  • 5:09 - 5:11
    Şalterler bizim elimizde.
  • 5:11 - 5:16
    Gezegenin iklim geleceğinin hikayesini
    biz kendimiz yazabiliriz.
  • 5:16 - 5:19
    Sadece yazabiliriz değil,
    yazıyoruz da aslında.
  • 5:19 - 5:22
    Harekete geçmemek de
    bir tür eylem olduğundan
  • 5:22 - 5:26
    beğensek de beğenmesek de bu
    hikâyeyi kendimiz yazıyor olacağız.
  • 5:27 - 5:28
    Bu herhangi bir hikâye değil,
  • 5:29 - 5:33
    hepimiz gezegenin geleceğini
    avucumuzun içinde tutuyoruz.
  • 5:34 - 5:38
    Bu hikâye, mitoloji veya teolojiden
  • 5:38 - 5:40
    tanıdığımız türden bir hikâye.
  • 5:40 - 5:41
    İnsanlığın geleceğini
  • 5:41 - 5:44
    şüpheye düşüren tek bir nesil,
  • 5:44 - 5:48
    şimdi yeni bir geleceği güvence
    altına almakla görevli.
  • 5:50 - 5:51
    Peki bu neye benzerdi?
  • 5:52 - 5:55
    Gezegeni çevreleyen güneş enerjisi
    düzeneği demek olabilirdi.
  • 5:55 - 5:58
    Gerçekten her yerde görebildiğiniz
    bir düzenek olabilirdi.
  • 5:58 - 6:01
    Daha iyi bir teknoloji geliştirseydik
    bu kadar geniş biçimde bunları
  • 6:01 - 6:04
    konuşlandırmamıza bile gerek
    kalmazdı demek.
  • 6:04 - 6:08
    Çünkü Sahra Çölü'nün sadece bir şeritlik
    kısmının, tüm dünyanın enerji ihtiyacını
  • 6:08 - 6:11
    karşılayacak kadar yeterli güneş
    enerjisini absorbe ettiği tahmin ediliyor.
  • 6:11 - 6:14
    Muhtemelen gücünün üçte ikisini kullanarak
    ısı harcamayan türden
  • 6:14 - 6:17
    yeni bir elektrik enerji
    şebekesine ihtiyacımız olurdu.
  • 6:17 - 6:19
    Bugün ABD'de olan durum da böyle.
  • 6:19 - 6:22
    Belki biraz daha nükleer enerji
    kullanabilirdik.
  • 6:22 - 6:26
    Gerçi bunun tamamen farklı bir tür
    nükleer enerji olması gerekirdi.
  • 6:26 - 6:29
    Çünkü bugünkü teknoloji, maliyeti çok
    hızlı düşen yenilenebilir enerjiyle,
  • 6:29 - 6:32
    maliyet açısından tamamen
    rekabet edebilir düzeyde değil.
  • 6:32 - 6:34
    Yeni bir çeşit uçağa ihtiyacımız olurdu.
  • 6:34 - 6:37
    Çünkü tüm dünyaya hava
    ulaşımını bırakmasını söylemenin
  • 6:37 - 6:39
    özellikle uygulanabilir
    olduğunu düşünmüyorum.
  • 6:39 - 6:42
    Özellikle küresel güneyin
    mali olarak bunu ilk kez
  • 6:42 - 6:45
    karşılayabilecek duruma geldiği için
    uygun olduğunu sanmıyorum.
  • 6:45 - 6:47
    Karbon üretmeyen uçaklara
    ihtiyacımız var.
  • 6:47 - 6:49
    Yeni bir tür tarıma ihtiyacımız var.
  • 6:49 - 6:52
    Çünkü insanlara, eti tamamen bırakıp
    vegan olmalarını söyleyemeyiz.
  • 6:53 - 6:55
    Bu tamamen farklı biçimde
    et yetiştirmek demek olurdu.
  • 6:55 - 6:57
    Ya da belki eski usül olurdu.
  • 6:57 - 7:00
    Çünkü geleneksel otlatma uygulamalarının
  • 7:00 - 7:02
    büyükbaş hayvan çiftliklerini,
  • 7:02 - 7:04
    karbondioksit üreten
    karbon kaynaklarından,
  • 7:04 - 7:08
    bunları absorbe eden karbon yutaklarına
    dönüştürebildiğini zaten biliyoruz.
  • 7:08 - 7:10
    Teknolojik bir yöntem tercih ederseniz
  • 7:10 - 7:12
    belki bu etin birazını
    laboratuvarda üretebiliriz.
  • 7:12 - 7:16
    Muhtemelen, bazı büyükbaşları deniz
    yosunuyla da besleyebiliriz.
  • 7:16 - 7:19
    Çünkü bu, metan emisyonlarını yüzde
    95 ile yüzde 99 oranında keser.
  • 7:19 - 7:22
    Muhtemelen bunların hepsini
    yapmak zorunda kalırdık.
  • 7:22 - 7:25
    Çünkü bu yapbozun
    her bir yönüyle olduğu gibi,
  • 7:25 - 7:28
    bu sorun, tek bir sihirli değnek
    yoluyla çözülmek için
  • 7:28 - 7:31
    çok geniş ve karmaşık.
  • 7:32 - 7:35
    Ne kadar çözüm uygularsak uygulayalım,
  • 7:35 - 7:38
    muhtemelen, karbonu zamanında
    atmosferden çıkaramayacağız.
  • 7:38 - 7:41
    Bu, karşı karşıya olduğumuz
    korkunç bir matematik.
  • 7:42 - 7:45
    İklim değişikliğini yenemeyeceğiz.
  • 7:45 - 7:47
    Sadece bununla yaşayıp
    sınırlandırabileceğiz.
  • 7:47 - 7:50
    Bu demektir ki karbonu
    atmosferden dışarı çıkarma denilen
  • 7:50 - 7:52
    negatif emisyona da
  • 7:52 - 7:55
    aynı zamanda biraz ihtiyacımız olurdu.
  • 7:55 - 7:58
    Milyarlarca yeni ağaca, belki trilyonlarca
    yeni ağaca ihtiyacımız olurdu.
  • 7:58 - 8:02
    Tamamı karbon yakalayan makinelerden
    oluşan tarlalara ihtiyacımız olurdu.
  • 8:02 - 8:05
    Belki günümüzdeki
    yakıt ve petrol işletmelerinin
  • 8:05 - 8:08
    iki veya dört katı büyüklüğünde
    bir endüstriye ihtiyacımız olurdu.
  • 8:08 - 8:11
    Geçtiğimiz on yıllarda bu işletmelerin
    verdiği zararları geri almak için
  • 8:11 - 8:14
    buna ihtiyacımız olurdu.
  • 8:14 - 8:17
    Farklı bir betonla dökülmüş yeni
    bir tür altyapıya ihtiyacımız olurdu.
  • 8:17 - 8:19
    Çünkü bugün beton, bir ülke olsaydı
  • 8:19 - 8:22
    dünyanın en büyük üçüncü
    karbon yayıcısı olurdu.
  • 8:22 - 8:25
    Çin'in üç yılda bir döktüğü beton,
  • 8:25 - 8:28
    ABD'nin 20. yüzyılın tamamında
    döktüğü beton kadar.
  • 8:28 - 8:31
    Kıyıda yaşayan insanları korumak için
  • 8:31 - 8:34
    dalgakıran ve su setleri
    inşa etmemiz gerekirdi.
  • 8:34 - 8:37
    bu insanların çoğu, bunları
    yapamayacak kadar fakir.
  • 8:37 - 8:43
    Bu yüzden, bu durum, dünyanın başka
    yerlerinde yaşayanların
  • 8:43 - 8:45
    dertlerini kabul etsek bile
  • 8:45 - 8:47
    önemsiz olarak tanımlamamıza izin veren
  • 8:47 - 8:50
    bu güç bela milliyetçi jeopolitiğe
    bir son demek olmalı.
  • 8:50 - 8:53
    Böylesine kolay bir gelecek
    kolay olmayacak.
  • 8:53 - 8:56
    Fakat yegane engel, insani engeller.
  • 8:56 - 8:59
    İnsan vahşeti ve kayıtsızlığıyla ilgili
  • 8:59 - 9:02
    bildiklerimi biliyorsanız
    bu pek de rahatlık olmayabilir.
  • 9:02 - 9:05
    Bunun, diğer seçenekten daha iyi
    olduğuna dair size söz verebilirim.
  • 9:05 - 9:07
    Bilim bizi harekete
    geçmekten alıkoymuyor.
  • 9:07 - 9:09
    Ne de teknoloji bunu yapıyor.
  • 9:10 - 9:13
    Bugün başlamak için işe yarar
    araçlara sahibiz.
  • 9:13 - 9:17
    Elbette küresel yoksulluğu bitirmek için
    ihtiyacımız olan araçlara da sahibiz.
  • 9:17 - 9:19
    Salgın hastalıkları
  • 9:19 - 9:21
    ve kadın tacizlerini de.
  • 9:21 - 9:26
    Bu yüzden, yeni araçlardan daha çok,
    yeni bir politikaya ihtiyacımız var.
  • 9:26 - 9:29
    Bütün bu insani engellerin üstesinden
    gelebilmek için yeni bir yola.
  • 9:29 - 9:31
    Kültürümüzü, ekonomimizi,
  • 9:31 - 9:32
    statüko ön yargımızı,
  • 9:32 - 9:36
    bizi gerçekten korkutan her şeyi ciddiye
    almaya karşı olan ilgisizliğimizi,
  • 9:36 - 9:38
    öngörüsüzlüğümüzü,
  • 9:38 - 9:40
    kişisel çıkar anlayışımızı
  • 9:40 - 9:43
    ve bir şeyleri değiştirmek için
    en az isteği olan
  • 9:43 - 9:45
    dünyanın zengin
    ve güçlülerinin bencilliğini
  • 9:45 - 9:47
    aşmak için yeni bir
    yönteme ihtiyacımız var.
  • 9:47 - 9:49
    Onlar da bundan zarar görecekler.
  • 9:49 - 9:52
    Ancak dünyanın en fakirleri kadar değil.
  • 9:52 - 9:55
    Küresel ısınmanın ortaya çıkmasına
    en az sebep olanlar onlar.
  • 9:55 - 9:57
    Bizi bu kriz noktasına
    getiren süreçlerden
  • 9:57 - 9:59
    en az yarar sağlayanlar.
  • 10:00 - 10:03
    Ama bu kişiler de önümüzdeki on yıllarda
    en çok sorumlulukla yüklü olacak.
  • 10:03 - 10:04
    Yeni bir politika,
  • 10:04 - 10:07
    bu yükü yönetme meselesini,
  • 10:08 - 10:10
    nereye ve ne kadar ağır düşse bile,
  • 10:10 - 10:13
    zamanımızın en büyük önceliği
    haline getirecek.
  • 10:15 - 10:20
    Ne yaparsak yapalım, iklim değişikliği
    modern hayatı dönüştürecek.
  • 10:20 - 10:26
    Küresel ısınmanın bir kısmı zaten
    gerçekleşti ve kaçınılmaz.
  • 10:26 - 10:29
    Bu demektir ki, muhtemelen ayrıca
    bir miktar dert daha kaçınılmaz.
  • 10:29 - 10:32
    Kökten harekete geçsek bile,
    gerçekten korkunç olan
  • 10:32 - 10:35
    bu en kötü durum senaryolarının
    bazılarından kaçınsak da
  • 10:35 - 10:39
    bu tamamen farklı bir gezegende
    yaşıyoruz demek olurdu.
  • 10:39 - 10:42
    Yeni bir politikayla, yeni bir ekonomiyle,
  • 10:42 - 10:44
    teknolojiyle yeni bir ilişkiyle
  • 10:44 - 10:47
    ve doğayla yeni bir ilişkiyle,
  • 10:47 - 10:49
    tamamen yeni bir dünya.
  • 10:50 - 10:52
    Ama nispeten yaşanabilir olan.
  • 10:53 - 10:55
    Nispeten refah içinde
  • 10:56 - 10:57
    ve yeşil bir dünya.
  • 10:58 - 11:01
    Neden bunu seçmeyelim?
  • 11:02 - 11:03
    Teşekkürler.
  • 11:03 - 11:08
    (Alkış)
Title:
Gezegenin iklim geleceğini nasıl değiştirebiliriz
Speaker:
David Wallace-Wells
Description:

Yazar David Wallace-Wells, iklim krizinin sihirli bir değnekle çözülmek için çok geniş ve karmaşık olduğunu söylüyor. İhtiyacımız olansa, nasıl yaşadığımızı değiştirmek. Yazarın sunduğu, küresel ısınma çağında, yaşanabilir, refah içinde bir dünya inşa etmek için bizim yapabileceğimiz bazı kökten harekete geçme önerilerini izleyin.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
11:21

Turkish subtitles

Revisions