Return to Video

Phẩm giá không phải là một đặc ân. Đó là quyền của mỗi người lao động.

  • 0:01 - 0:04
    Trong toàn bộ
    những nhân vật của Disney,
  • 0:04 - 0:07
    tôi thích nhất là Dế Jiminy
    trong phim "Pinocchio".
  • 0:08 - 0:10
    Cảnh tôi thích nhất trong phim
  • 0:10 - 0:13
    là khi cô tiên xanh
    nói với Pinocchio,
  • 0:13 - 0:15
    "Hãy luôn để lương tâm dẫn đường".
  • 0:16 - 0:18
    Pinocchio liền hỏi,
    "Lương tâm là gì?"
  • 0:18 - 0:20
    và câu hỏi đó
    đã khiến Dế Jiminy thất kinh.
  • 0:20 - 0:22
    "Lương tâm là gì?
  • 0:22 - 0:23
    Lương tâm là gì ư!
  • 0:23 - 0:27
    Lương tâm là tiếng nói nhỏ bên trong
    mà người ta sẽ không nghe theo.
  • 0:27 - 0:30
    Đó là vấn đề của thế giới ngày nay."
  • 0:31 - 0:34
    Tôi rất thích cách mà
    Dế Jiminy luôn có mặt
  • 0:34 - 0:37
    giảng giải đạo đức
  • 0:37 - 0:41
    mỗi khi Pinocchio vừa nghĩ ra
    kế hoạch hay ho nào đó.
  • 0:41 - 0:44
    Tôi thích cách cậu ấy
    nói thật với một con rối.
  • 0:44 - 0:47
    Tôi luôn tự hỏi điều gì ở Dế Jiminy
  • 0:47 - 0:48
    làm tôi yêu cậu ta đến vậy,
  • 0:48 - 0:49
    rồi một ngày tôi nghĩ ra.
  • 0:49 - 0:52
    Đó là vì cậu nói chuyện
    hệt như ông nội tôi.
  • 0:53 - 0:56
    Nội tôi là một người
    rất ngọt ngào và dễ mến,
  • 0:56 - 0:58
    và tôi thương ông nhiều lắm.
  • 0:59 - 1:02
    Nhưng tôi phải chia sẻ ông
    với cả một thế giới rộng lớn.
  • 1:02 - 1:04
    Ông là Roy O. Disney,
  • 1:04 - 1:07
    và cùng với em trai mình, Walt Disney,
  • 1:07 - 1:10
    từ người có xuất thân
    bình thường ở Kansas,
  • 1:10 - 1:15
    ông đã lập và điều hành một trong
    những tượng đài doanh nghiệp thế giới.
  • 1:16 - 1:19
    Có hai điều tôi nhớ nhất
    khi đến Disneyland
  • 1:19 - 1:20
    cùng với ông nội.
  • 1:20 - 1:24
    Một là, ông luôn nghiêm khắc dặn tôi
  • 1:24 - 1:26
    rằng nếu tôi hỗn hào
    với bất kì ai làm việc ở đó,
  • 1:26 - 1:29
    thì về nhà tôi sẽ gặp rắc rối to.
  • 1:30 - 1:32
    Ông nói, "Họ làm việc rất vất vả,
  • 1:32 - 1:34
    cực khổ ngoài sức tưởng tượng,
  • 1:34 - 1:36
    và họ xứng đáng được con tôn trọng."
  • 1:37 - 1:41
    Hai là, ông không bao giờ
    đi ngang một mảnh rác
  • 1:41 - 1:43
    trong Disneyland hoặc bất cứ đâu,
  • 1:43 - 1:45
    mà không cúi xuống nhặt lên.
  • 1:45 - 1:49
    Ông bảo, "Chẳng có ai thanh cao
    đến nỗi không thể cúi xuống nhặt rác".
  • 1:50 - 1:51
    Vào thời của ông tôi,
  • 1:51 - 1:54
    công việc ở Disneyland
    không phải tạm bợ.
  • 1:55 - 1:57
    Một người có thể có nhà cửa,
  • 1:57 - 1:59
    nuôi sống gia đình,
  • 1:59 - 2:01
    được chăm sóc y tế đàng hoàng,
  • 2:01 - 2:05
    an tâm về hưu mà không cần lo lắng
  • 2:05 - 2:08
    chỉ nhờ vào tiền lương
    kiếm được tại công viên.
  • 2:08 - 2:11
    Tiết lộ luôn, ông tôi đấu với công đoàn,
  • 2:11 - 2:12
    và đấu rất căng.
  • 2:13 - 2:15
    Ông nói ông không thích bị ép buộc
  • 2:15 - 2:17
    làm điều mà ông muốn tự nguyện làm.
  • 2:17 - 2:22
    Đó rõ ràng là tính gia trưởng và
    có lẽ hơi nhảm nhí một chút.
  • 2:22 - 2:23
    Ông không phải thiên thần,
  • 2:24 - 2:27
    và không phải ai cũng được đối xử
    tốt và công bằng trong công ty,
  • 2:27 - 2:29
    điều mà ai cũng biết.
  • 2:30 - 2:35
    Nhưng tôi nghĩ, trong tâm khảm,
    ông có một cam kết sâu sắc
  • 2:35 - 2:40
    với ý nghĩ rằng ông có nghĩa vụ đạo đức
    với mọi cá nhân đang làm việc cho ông.
  • 2:40 - 2:45
    Đó không phải là thái độ gì đó hiếm thấy
    ở các giám đốc điều hành (CEO) thời đó.
  • 2:46 - 2:49
    Nhưng khi nội mất vào năm 1971,
  • 2:49 - 2:52
    một tư duy mới đã bắt đầu ngự trị
  • 2:52 - 2:55
    trong trí tưởng tượng của người Mỹ
    và sau này là cả thế giới.
  • 2:56 - 3:00
    Dế Jiminy đã bị cho ra rìa
    bởi kinh tế gia Milton Friedman
  • 3:00 - 3:01
    và những người khác,
  • 3:01 - 3:04
    những người phổ biến ý tưởng
    quyền ưu tiên của cổ đông.
  • 3:05 - 3:10
    Suy nghĩ thì ta thấy quyền ưu tiên
    của cổ đông là một ý tưởng khá hợp lý.
  • 3:11 - 3:13
    Cổ đông làm chủ công ty,
  • 3:13 - 3:17
    cổ đông muốn lợi nhuận và tăng trưởng,
  • 3:17 - 3:21
    do đó bạn phải ưu tiên
    lợi nhuận và tăng trưởng.
  • 3:21 - 3:22
    Rất hợp lý.
  • 3:22 - 3:27
    Nhưng tiếc là, quyền ưu tiên của cổ đông
    là một ý tưởng trở thành tư duy
  • 3:27 - 3:30
    và tư duy đó đã đi trật đường ray,
  • 3:30 - 3:33
    và nó cơ bản đã thay đổi mọi thứ
  • 3:33 - 3:35
    liên quan đến
    cách điều hành và quản lý
  • 3:35 - 3:37
    của doanh nghiệp
    và ngay cả chính phủ.
  • 3:38 - 3:42
    Bài xã luận quan trọng của
    Milton Friedman trên tờ "New York Times"
  • 3:42 - 3:48
    được theo sau bởi hàng chục năm
    tổ chức và vận động hành lang phối hợp
  • 3:48 - 3:50
    của các nhà hoạt động kinh doanh
  • 3:50 - 3:54
    cùng sự công kích liên tục
    vào mọi quy tắc và luật lệ
  • 3:54 - 3:59
    đã từng giúp kiềm chế những bốc đồng
    nguy hiểm cho doanh nghiệp.
  • 4:00 - 4:01
    Và không lâu sau,
  • 4:01 - 4:05
    tư duy mới này đã bắt đầu ngự trị
    khắp các trường kinh tế
  • 4:05 - 4:06
    và trên mọi lĩnh vực.
  • 4:07 - 4:11
    Phải chạy theo lợi nhuận bằng mọi cách,
  • 4:11 - 4:13
    bẻ gãy công đoàn,
  • 4:13 - 4:15
    cắt giảm thuế,
  • 4:15 - 4:16
    và cũng con dao đó,
  • 4:16 - 4:18
    rạch đứt lưới bảo hộ.
  • 4:18 - 4:20
    Không cần nói bạn cũng biết
    về bất bình đẳng
  • 4:20 - 4:22
    gây ra bởi những thay đổi này.
  • 4:23 - 4:25
    Chúng ta đều hiểu rõ.
  • 4:25 - 4:29
    Ý chính là mọi thứ giúp biến
    một công việc tạm bợ thành sinh kế
  • 4:29 - 4:32
    đã bị tước khỏi dân lao động Mỹ.
  • 4:32 - 4:33
    Công việc bảo đảm,
  • 4:33 - 4:35
    nghỉ bệnh có lương,
  • 4:35 - 4:36
    nghỉ phép,
  • 4:36 - 4:37
    tất cả đã biến mất
  • 4:37 - 4:43
    ngay cả người giàu cũng thấy giá trị
    tài sản ròng của mình cũng phình to
  • 4:43 - 4:45
    đến mức chưa từng có
    và không xài tới.
  • 4:45 - 4:49
    Tuy vậy, nếu là tỷ phú Scrooge McDuck
    bạn có thể đổi tất cả thành xu vàng
  • 4:49 - 4:50
    và bơi tung tăng trong đó.
  • 4:51 - 4:54
    Cho phép tôi đi vào vấn đề chính.
  • 4:55 - 4:58
    Đúng, tôi đang chỉ trích công ty
    mang tên gia đình tôi.
  • 5:00 - 5:02
    Đúng vậy, tôi tin Disney
    có thể làm tốt hơn.
  • 5:02 - 5:07
    Và tôi tin rằng rất nhiều trong số
    hàng ngàn con người tuyệt vời
  • 5:07 - 5:09
    đang làm tại công ty Walt Disney
  • 5:09 - 5:12
    cũng như tôi,
    ước rằng công ty có thể làm tốt hơn.
  • 5:13 - 5:15
    Trong gần một thế kỉ,
  • 5:15 - 5:17
    Disney đã thu về lợi nhuận kha khá
  • 5:17 - 5:21
    từ ý tưởng cho rằng gia đình
    là một loại phép màu,
  • 5:21 - 5:23
    rằng tình yêu rất quan trọng,
  • 5:23 - 5:25
    rằng trí tưởng tượng quan trọng.
  • 5:25 - 5:27
    Đó là lí do vì sao
    bạn sẽ khó chịu một chút
  • 5:27 - 5:31
    nếu tôi nói với bạn là Cinderella
    có thể đang ngủ trong xe của mình.
  • 5:31 - 5:34
    Nhưng chúng ta hãy rõ ràng:
    vấn đề này không chỉ riêng Disney.
  • 5:35 - 5:38
    Nó là cả một kết cấu và hệ thống.
  • 5:38 - 5:42
    Không riêng một CEO nào có lỗi
  • 5:42 - 5:45
    và không riêng một công ty nào
    có đủ tài chính để xử lý nó.
  • 5:45 - 5:47
    Giới phân tích, giới phê bình,
  • 5:47 - 5:48
    giới chính trị gia,
  • 5:48 - 5:51
    chương trình học ở trường kinh tế
    và các chuẩn mực xã hội
  • 5:51 - 5:54
    vốn định hình cho nền kinh tế đương đại.
  • 5:54 - 5:57
    Disney chỉ đang làm những thứ
    như bao công ty khác,
  • 5:57 - 5:59
    và họ thậm chí chưa phải là kẻ tệ nhất.
  • 5:59 - 6:04
    Nếu kể cho bạn biết nhân viên khổ thế nào
    ở Amazon hay McDonald's hay Walmart,
  • 6:04 - 6:07
    hay bất kì chỗ nào trong số
    hàng ngàn cái tên bạn chưa từng biết,
  • 6:07 - 6:12
    bạn sẽ không bị tác động mạnh
    bằng việc nói với bạn rằng 73%
  • 6:12 - 6:15
    hoặc 3 trên 4 người tươi cười
    chào đón khi bạn bước vào,
  • 6:15 - 6:18
    giúp bạn dỗ dành
    em bé đang quấy khóc,
  • 6:18 - 6:22
    giúp bạn có một kì nghỉ
    tuyệt vời chưa từng có,
  • 6:22 - 6:24
    không thể kiếm đủ ăn mỗi ngày.
  • 6:25 - 6:28
    Đáng lẽ đây phải là
    nơi hạnh phúc nhất thế giới.
  • 6:29 - 6:32
    Và nhân viên ở đây cực kì tự hào
  • 6:32 - 6:35
    rằng họ đang theo đuổi
    một mục tiêu cao cả hơn.
  • 6:35 - 6:36
    Mục tiêu cao cả
  • 6:36 - 6:40
    mà cả ông nội và bác tôi
    đã quyết tâm xây dựng
  • 6:40 - 6:44
    khi họ biến nó thành một nơi
    tôn vinh sự tương tác hơn tiền bạc.
  • 6:46 - 6:49
    Tôi biết là từ ngữ như "phép màu"
    sẽ làm bạn tự hỏi
  • 6:49 - 6:50
    liệu tôi có còn tỉnh táo không.
  • 6:51 - 6:55
    Tôi biết khó mà tưởng tượng
    rằng một thứ phù du như tình yêu
  • 6:55 - 6:58
    lại có thể đứng đằng sau
    một cái tên lớn như Disney,
  • 6:58 - 7:00
    và tôi hiểu khó mà tưởng tượng được
  • 7:00 - 7:05
    những thứ khó cân đo đong đếm
    như nghĩa vụ đạo đức
  • 7:05 - 7:07
    lại có thể tác động đến chúng ta
  • 7:07 - 7:10
    trong quá trình đem đến giá trị
    tới các nhà đầu tư.
  • 7:11 - 7:15
    Nhưng kế toán và tài chính
    không làm chủ thế giới.
  • 7:16 - 7:17
    Niềm tin,
  • 7:17 - 7:19
    tư duy,
  • 7:19 - 7:21
    đó mới là những thứ thúc đẩy
    đạo đức kinh doanh.
  • 7:21 - 7:25
    Và nếu muốn thay đổi hệ thống
    tư duy và niềm tin này,
  • 7:25 - 7:28
    ta sẽ phải dùng nhiều nhất có thể
    siêu năng lực Disney ngoài kia.
  • 7:28 - 7:30
    Ta sẽ phải vận dụng trí tưởng tượng.
  • 7:30 - 7:34
    Bạn sẽ phải mời Dế Jiminy
    quay lại cuộc chơi.
  • 7:35 - 7:38
    Dế Jiminy có thể sẽ bắt đầu
    bằng vài triết lý dễ hiểu
  • 7:39 - 7:42
    như tham lam là không tốt,
  • 7:42 - 7:46
    thế giới không phân chia
    kẻ bán người mua,
  • 7:46 - 7:47
    và chưa có ai,
  • 7:47 - 7:49
    một mình,
  • 7:49 - 7:51
    tự nâng mình lên được
    bằng cách kéo quai ủng,
  • 7:51 - 7:54
    nếu bạn biến chút kiến thức vật lý
    bạn sẽ hiểu ý tôi.
  • 7:55 - 7:59
    Jiminy có thể sẽ nhắc nhở
    rằng mọi người làm việc cho chúng ta
  • 7:59 - 8:01
    bất kể là ai,
  • 8:01 - 8:03
    từ nhân viên nhập liệu
  • 8:03 - 8:05
    đến nhân viên dọn phòng,
  • 8:05 - 8:09
    đều xứng đáng hưởng lương
    ở mức tôn trọng và xứng đáng.
  • 8:09 - 8:10
    Chỉ đơn giản vậy thôi.
  • 8:11 - 8:15
    Và Jiminy chắc sẽ thắc mắc
    làm sao cấp trên và nhân viên
  • 8:15 - 8:19
    có thể có chút
    cảm thông nào đó cho nhau
  • 8:19 - 8:23
    khi mà không gian làm việc
    của cả hai quá phân biệt
  • 8:23 - 8:25
    đến mức dường như
    chẳng có gì lạ
  • 8:25 - 8:29
    nếu giám đốc muốn có
    một nơi đặc biệt tốt để đậu xe,
  • 8:29 - 8:31
    ăn uống hay đi vệ sinh
  • 8:31 - 8:35
    hoặc quá thanh cao không thể
    cúi xuống nhặt một cọng rác.
  • 8:35 - 8:40
    Suy cho cùng, tất cả chúng ta đều là
    con người cùng sống trên một hành tinh.
  • 8:41 - 8:46
    Jiminy có thể sẽ bắt chúng ta
    chất vất một số giáo điều của mình.
  • 8:46 - 8:51
    Liệu một CEO phải được trả lương
    ngang hoặc cao hơn những CEO khác
  • 8:51 - 8:53
    hay điều này chỉ tạo ra
    cảm giác ganh đua
  • 8:53 - 8:55
    để tăng mức lương này lên cao ngất ngưỡng?
  • 8:56 - 9:00
    Cậu chắc sẽ thắc mắc liệu ban giám đốc
    có thật sự biết những điều cần biết
  • 9:00 - 9:04
    khi họ không bao giờ mời
    nhân viên tuyến đầu dự các cuộc họp.
  • 9:05 - 9:08
    Cậu chắc sẽ hỏi liệu có thứ gì đó
    gọi là quá nhiều tiền không.
  • 9:09 - 9:12
    Hoặc cậu sẽ băn khoăn không biết
    chúng ta có thể tạo ra một lý tưởng chung
  • 9:12 - 9:14
    với khách hàng, với nhân viên,
  • 9:14 - 9:16
    với công ty, với cộng đồng,
  • 9:16 - 9:18
    để tất cả chúng ta đoàn kết lại
  • 9:18 - 9:22
    để định nghĩa lại khái niệm
    vô cùng hạn hẹp
  • 9:22 - 9:25
    về mục tiêu thật sự của một công ty.
  • 9:26 - 9:31
    Jiminy sẽ muốn chúng ta nhớ
    rằng không ai làm việc tách biệt,
  • 9:31 - 9:34
    rằng tất cả những người điều hành công ty
  • 9:34 - 9:38
    đang tích cực cùng tạo ra thực tại
    mà tất cả chúng ta phải sẻ chia.
  • 9:38 - 9:40
    Và cũng như vấn đề nóng lên toàn cầu,
  • 9:40 - 9:44
    chúng ta, mỗi người, đều chịu trách nhiệm
    cho hậu quả chung
  • 9:44 - 9:47
    từ những quyết định và hành động cá nhân.
  • 9:48 - 9:52
    Tôi tin rằng hệ sinh thái
    kinh doanh lợi nhuận nhất
  • 9:52 - 9:53
    trong lịch sử thế giới
  • 9:53 - 9:54
    có thể làm tốt hơn nữa.
  • 9:54 - 9:58
    Tôi tin chúng ta có thể
    giảm chút triển vọng tăng,
  • 9:58 - 10:03
    giảm bớt áp lực tốc độ
    lên tình hình hiện nay.
  • 10:03 - 10:06
    Tôi tin rằng những thứ
    ta mất đi trong thời gian ngắn
  • 10:06 - 10:07
    sẽ được đền đáp to lớn
  • 10:07 - 10:13
    bằng một bức tranh phồn vinh
    về đạo đức, tinh thần và tài chính.
  • 10:14 - 10:16
    Tôi biết ai hoài nghi sẽ nghĩ rằng,
    và đúng vậy,
  • 10:16 - 10:18
    bạn không thể sống chết với nguyên tắc.
  • 10:18 - 10:21
    Nhưng bạn cũng không thể sống chết
    với điểm cơ bản
  • 10:21 - 10:22
    và con cái bạn cũng vậy.
  • 10:23 - 10:27
    Tôi biết có thể tôi đã quá
    thần tượng ông nội.
  • 10:27 - 10:29
    Ông làm việc trong nhiều thời kì
    rất khác nhau
  • 10:29 - 10:31
    và đó là những thời kì
    không ai muốn trở lại
  • 10:31 - 10:34
    vì tất cả mọi lý do chính đáng.
  • 10:34 - 10:37
    Tôi biết là có nhiều CEO ngày nay
    cũng thiện chí
  • 10:37 - 10:40
    và đàng hoàng như ông nội tôi trước đây
  • 10:40 - 10:43
    nhưng họ đang làm việc ở thời đại
    với những kì vọng rất khác
  • 10:43 - 10:45
    và hoàn cảnh khốc liệt hơn nhiều.
  • 10:46 - 10:48
    Nhưng cũng may,
  • 10:48 - 10:51
    kì vọng và hoàn cảnh là thứ
    được tạo ra
  • 10:51 - 10:54
    và chúng cũng có thể không được
    tạo ra.
  • 10:54 - 10:57
    Có rất nhiều thứ để học
    từ sự chính trực giản đơn
  • 10:57 - 11:00
    như cái cách ông nội tôi hiểu
    về công việc của một CEO.
  • 11:01 - 11:04
    Đằng sau mỗi công viên giải trí
    và mỗi con thú bông
  • 11:04 - 11:07
    là một mớ nguyên tắc
    chi phối tất cả mọi thứ.
  • 11:08 - 11:12
    Mỗi cá nhân đều xứng đáng
    được tôn trọng và phẩm giá.
  • 11:13 - 11:17
    Không ai quá thanh cao đến nỗi
    không thể cúi xuống nhặt một cọng rác,
  • 11:17 - 11:20
    và hãy luôn để lương tâm
    dẫn đường cho bạn.
  • 11:21 - 11:25
    Chúng ta có thể sai đường hơn
    nếu không nghe lời dế Jiminy.
  • 11:25 - 11:26
    Cảm ơn.
Title:
Phẩm giá không phải là một đặc ân. Đó là quyền của mỗi người lao động.
Speaker:
Abigail Disney
Description:

Mục tiêu thực sự của một công ty là gì? Trong cuộc nói chuyện thẳng thắn này, nhà hoạt động và nhà làm phim Abigail Disney tưởng tượng về một thế giới mà các công ty có nghĩa vụ đạo đức phải đặt nhân viên của họ lên trên các cổ đông, kêu gọi Disney (và tất cả những doanh nghiệp khác) hãy trao sự tôn trọng, phẩm giá và mức lương "đủ sống" tới tất cả những ai đang làm việc cho họ.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
11:40

Vietnamese subtitles

Revisions