Turkish subtitles

← Değer bir ayrıcalık değil. Çalışanın hakkı

Get Embed Code
29 Languages

Showing Revision 24 created 10/13/2020 by Cihan Ekmekçi.

  1. Disney filmlerindeki tüm
    karakterler arasından
  2. en çok sevdiğim Pinokyo'daki
    Jiminy Cricket.
  3. Filmdeki en sevdiğim sahne
  4. mavi perinin Pinokyo'ya
    şunu söylediği sahne:
  5. ''Vicdanının her zaman
    rehberin olmasına izin ver.
  6. Pinokyo ''Vicdan nedir?'' diye sorar.
  7. Jiminy Cricket ise
    bu sorudan dolayı afallar.
  8. ''Vicdan ne!
  9. Vicdan ne midir!
  10. "Vicdan, insanların dinlemediği
    dingin ve cılız bir sestir.
  11. Dünyanın günümüzdeki sorunu
    tam da bu."
  12. Tıpkı Pinokyo’nun güzel bir plan ile
    çıkagelmesi gibi
  13. Jiminy Cricket’in de hep
    dahice ve ahlaka uygun
  14. bir şeylerle çıkagelmesini seviyorum.
  15. Onu, kuklaya hakikatleri
    söyleyen kişi olarak görüyorum.
  16. Jiminy Cricket'ı bu kadar çok
    sevmemi sağlayan şeyin

  17. ne olduğunu hep merak etmişimdir
  18. ve bir gün sebebini anladım.
  19. Aynı dedem gibi konuştuğu içinmiş.
  20. Dedem çok sevimli
    ve cana yakın bir insandı
  21. ve onu dünyalar kadar çok severdim.
  22. Onunla bu büyük, engin dünyayı paylaştım.
  23. Dedemin adı Roy O. Disney'di,
  24. Kansas'ta mütevazi bir hayat
    içinde büyütülen dedem
  25. küçük kardeşi Walt Disney ile birlikte
  26. dünyanın en ikonik işlerinden birini
    kurdu ve yönetti.
  27. Dedem ile Disneyland'e gitmekle ilgili
    çok iyi hatırladığım

  28. iki şey var.
  29. İlki eğer orada çalışan birine
    küstahlık yaparsam
  30. eve vardığımız zaman
    başımın belada olacağına dair

  31. beni hep sert bir şekilde uyarmasıydı.
  32. "Ordaki insanlar çok çalışıyorlar--
  33. hayal edebileceğinden daha çok
  34. ve senin saygını hak ediyorlar.'' derdi.
  35. Diğeri ise Disneyland'in içerisinde
    ya da herhangi bir yerde
  36. bir çöp parçasının yanından
  37. yere eğilip onu almadan asla geçmezdi.
  38. "Kimse bir parça çöpü toplayamayacak
    kadar üstün değildir." derdi.
  39. Dedemin zamanında

  40. Disneyland'de iş, bir gösteri değildi.
  41. Kişinin bir evinin olması,
  42. ailesini geçindirebilmesi,
  43. makul sağlık hizmetine erişebilmesi,
  44. parkta ne kadar kazandığını düşünmeksizin
  45. güven içinde emekli olması beklenirdi.
  46. Unutmayın ki, dedem sendikalarla savaştı,

  47. hem de çok sıkı mücadele etti.
  48. Gönüllü olarak yapmak istediği bir şeyde
  49. zorlanmayı sevmediğini söylerdi.
  50. Bu açık yürekli bir belirlenimcilikti
    ve hatta belki de biraz saçmalıktı.
  51. O bir melek değildi,
  52. şirket genelinde herkese iyi
    ve adil de davranılmadı,
  53. ki bu iyi bilinen bir şeydi.
  54. Ama bence özünde,
    ona çalışan her insana karşı
  55. ahlaki yükümlülüğü olduğu fikrine
    çok sağlam bir şekilde bağlıydı.
  56. Bu, aslında günümüz CEOları için
    çok da sıra dışı bir tutum değildi.
  57. Fakat dedem 1971'de öldüğünde

  58. yeni bir zihniyet Amerika'nın ve neticede
  59. tüm dünyanın tasavvurunu
    etkisi altına almaya başlıyordu.
  60. Jiminy Cricket, ekonomist Milton Friedman
  61. ve hissedar üstünlüğü fikrini
  62. yaygınlaştıran diğerleri tarafından
    kapı dışarı edildi.
  63. Bir düşününce hissedar önceliği
    şu an oldukça mantıklı bir fikir.

  64. Hissedarlar şirketin sahibidirler,
  65. kâr ve büyüme isterler,
  66. bu yüzden sen de
    kâra ve büyümeye öncelik verirsin.
  67. Oldukça mantıklı.
  68. Fakat maalesef hissedar önceliği
    önce anlayış haline gelen bir fikirdi,
  69. sonrasında bu anlayış raydan çıktı
  70. ve sonunda şirketlerin
    ve hatta devletlerin
  71. idare ve yönetiliş biçimleri ile alakalı
  72. her şeyi kökten değiştiren bir hale geldi.
  73. Milton Friedman'ın New York Times'taki
    çok önemli kişisel görüş yazısı

  74. toplu teşkilatlanma
    ve lobicilik tarafından,
  75. bir zamanlar işletmelerin
    en kötü dürtülerini kontrol atında tutan
  76. her yasaya ve düzenlemeye yapılan
    sürekli hamle ile birlikte
  77. ticari odaklı eylemciler tarafından
    on yıllar boyunca takip edildi.
  78. Ve çok geçmeden, bu yeni zihniyet
  79. her işletme fakültesi
  80. ve her sektörü etkisi altına aldı.
  81. Kârlar mevcut bütün imkanlar
    kullanılarak takip edilecekti,
  82. sendikalar dizginlemiş,
  83. vergiler kesilmiş
  84. ve aynı büyük bıçakla
  85. güvenlik ağı da kesilmişti.
  86. Bu değişikliklerin sonucu olan

  87. adaletsizliği size anlatmama gerek yok.
  88. Hikayeyi hepimiz çok iyi biliyoruz.
  89. Sözün kısası, bir işi
    geçim kaynağı yapan her şey
  90. Amerikalı işçilerin elinden alınmıştı.
  91. İş güvenliği,
  92. ücretli hastalık izinleri,
  93. tatil zamanları...
  94. hepsi alınmıştı,
  95. zenginler net kazançlarının
    daha önce benzerine rastlanmamış
  96. ve evet, kullanılamaz seviyelere
    geldiğini gördüklerinde bile.
  97. Eğer Varyemez Amca olsanız,
    hepsini altın paraya dönüştürüp
  98. sırt üstü yüzebilir olmanıza rağmen.
  99. Kimsenin görmek istemediği
    aşikar gerçeğe değinmeme izin verin.

  100. Evet, ben ailemin adını taşıyan
    şirketi eleştiriyorum.
  101. Evet, bence Disney daha iyisini yapabilir.
  102. Walt Disney Şirketi'nde çalışan
  103. binlerce harika insanın birçoğunun
  104. Disney'in daha iyi yapmasını en az
    benim kadar dilediklerine inanıyorum.
  105. Yaklaşık yüzyıldır,
  106. ailelerin bir tür sihir olduğu,
  107. sevginin önemli olduğu,
  108. hayallerin önem taşıdığı fikirlerinden
  109. Disney oldukça kar elde etti.
  110. Bu yüzden Cindrella'nın kendi arabasında
    uyuyor olabileceğini söylediğimde
  111. bu, midenizi biraz bulandırıyor.
  112. Ama hadi çok açık olalım:
    Bu durum sadece Disney ile ilgili değil.

  113. Bu yapısal ve sistemsel.
  114. Hiçbir bir CEO tek başına kabahatli değil
    ve hiçbir şirket bu duruma
  115. tek başına karşı çıkacak
    gerekli donanıma sahip değil.
  116. Analistler, uzmanlar,
  117. politikacılar,
  118. işletme fakültesi müfredatı
    ve sosyal normlar
  119. modern ekonominin şeklini oluştururlar.
  120. Disney sadece diğerlerinin
    yaptığı şeyi yapıyor,
  121. ve en kötü suçlu bile değil.
  122. Size Amazon, McDonald's ve Walmart'taki
    ya da henüz adını hiç duymadığınız
  123. yerlerdeki işçiler için durumun
    ne kadar kötü olduğunu anlatsam
  124. içeri girdiğinizde size gülümseyen,
    ağlayan bebeğinizi için size yardım eden,
  125. belki de geçirebileceğiniz en iyi tatili
    yaşamanızda size yardım eden
  126. bu kişilerin yüzde 73'ü
    ya da her 4 kişiden 3'ünün
  127. düzenli olarak masalarına
    yiyecek koyamadıklarını söylesem
  128. sizi duygusal olarak
    böyle etkilemeyecektir.
  129. Buranın yeryüzündeki
    en mutlu yer olması gerek.
  130. Burada çalışan insanlar
    daha ileri bir hedefin
  131. peşinden gittikleri için
    aşırı gurur duyuyorlar.
  132. Bu, hem dedemin hem de
    büyük amcamın Disney'i
  133. etkileşimin ticari faaliyetten
    çok daha fazla onurlandırıldığı bir yer
  134. haline getirdiklerinde kasten
    inşa ettikleri bir ileri hedefti.
  135. Aklımı kaçırmış olsam dahi
    büyü gibi bir sözcüğün

  136. sizi meraklandırdığını biliyorum.
  137. Disney gibi büyük bir markayı
    sevgi gibi fani bir şeyin
  138. destekleyebileceğini hayal etmenin
    zor olduğunu
  139. ve yatırımcılarımıza değerlerini
    vermeyi amaçlarken
  140. ahlaki yükümlülük gibi
  141. ölçülemeyen şeylerin
    üzerimizde etkisi olmasını
  142. hayal etmenin zor olduğunu biliyorum.
  143. Ancak muhasebe ve finans
    dünyayı yönetmiyor.
  144. İnançlar,
  145. düşünce yapısı --
  146. İş ahlakını yöneten şeyler bunlardır.
  147. Bu düşünce ve inanç yapılarını
    değiştireceksek eğer
  148. Disney'in mevcut süper gücünü
    kullanmak zorundayız.
  149. Hayal gücümüzü kullanmak
    zorunda kalacağız.
  150. Jiminy Cricket'i oyuna tekrar
    davet etmek zorundasınız.
  151. Şu an için Jiminy Cricket kolay
    ulaşılabilir hedeflerle başlayabilir,

  152. aç gözlülük iyi değildir,
  153. dünya, imal edenler
    ve alıcılara bölünmemiş gibi
  154. ve hiç bir kimse
  155. herhangi bir yardım almaksızın
  156. kendi başlarına kendilerini
    yukarı çekmemiş gibi--
  157. eğer fizikten biraz anlıyorsanız
    niçin böyle olduğunu anlarsınız.
  158. Jiminy, bize bizim için çalışan
    her bir kişinin istisnasız

  159. ister hesap çizelgesini doldursunlar
  160. isterse çarşafları
  161. değiştiren kişiler olsunlar,
  162. saygıyı ve geçindirebilecek derecede
    maaşı hak ettiklerini hatırlatabilir.
  163. İşte bu kadar basit.
  164. Ayrıca Jiminy yönetici ve çalışanların
    şu durumda birbirlerine nasıl olur da
  165. empati duyabileceklerini
    merak ediyor olabilir:
  166. İş yerleri olağan ve doğal görünüp
    böylesine birbirlerinden ayrılmışken
  167. yöneticilerin araçlarını park etmeleri
  168. ya da yemeklerini yiyip
    lavaboyu kullanmaları için
  169. kendilerine özel havalı yerlere
    ihtiyaçları varken
  170. ya da yönetici biri yerden eğilip çöpü
    almayacak kadar üstün olduğunda...
  171. Neticede hepimiz bu tek gezegende
    bir arada yaşayan tek türüz.
  172. Jiminy bizden bazı kaidelerimizi
    sorgulamamızı isteyebilir.

  173. Gerçekten bir CEO'ya diğer CEO'lar kadar
    ya da daha fazla mı ödenmeli
  174. ya da bu sırf sayıları
    stratosfere yükseltecek

  175. rekabetçi bir dinamik yaratmak için mi?
  176. Jiminy, saha çalışanları toplantılara
    katılmadığında dahi kurulların
  177. bilmeleri gerekenlerin hepsini gerçekten
    bilip bilmediklerini de merak edebilir.
  178. Çok fazla para diye bir şeyin var
    olup olmadığını da sorabilir.
  179. Veya tüketiciler, işçiler, şirketler
    ve toplum ile bir araya gelip
  180. bir şirketin asıl amacının
    ne olduğuna dair
  181. bu inanılmaz dar görüşlü fikri
  182. yeniden tanımlamak için
  183. hepimizin bir araya gelip
  184. iş birliği yapıp yapamayacağımızı
    merak edebilir.
  185. Jiminy bizden hiç kimsenin dünyadan
    kopuk bir şekilde çalışmadığını,

  186. yönetici olan kadın ve erkeklerin,
    paylaşmak zorunda olduğumuz gerçekliği
  187. aktif olarak birlikte oluşturduklarını
    hatırlamamızı isteyebilir.
  188. Tıpkı küresel ısınma ile birlikte
  189. kişisel karar ve eylemlerimizin
    ortak sonuçlarından
  190. her birimizin sorumlu olduğu gibi.
  191. Ben dünya tarihindeki

  192. en kazançlı ekosistemin
  193. daha iyi yapabileceğini düşünüyorum.
  194. Olayların olumlu yanını
    biraz daha çok alabiliriz,
  195. olayların olma hızlarından baskıyı
    az olsun alabiliriz diye düşünüyorum.
  196. Kısa dönemde kaybettiğimiz
    her şeyin kendisini
  197. geniş bir ahlaki, ruhsal
    ve mali ferahlıkta
  198. fazlasıyla telafi edeceğine inanıyorum.
  199. Kötümser insanların ne dediğini
    biliyorum,ve bu doğru da:
  200. "Kendi ilkelerini çiğneyemezsin."
  201. Ama temel bir noktadan da bahsedemezsiniz,
  202. sizin çocuklarınız da öyle.
  203. Biliyorum belki de dedemi aşırı
    derecede idolleştirdim.

  204. O çok farklı bir dönemde çalıştı
  205. ve o dönemler her türlü iyi sebepten ötürü
  206. hiçbirimizin dönmeyi
    istemeyeceği zamanlardı.
  207. Günümüzde iyi niyetli ve en az dedem kadar
  208. alçak gönüllü olan
    birçok CEO olduğunu biliyorum
  209. ama onlar çok daha farklı beklentiler
  210. ve çok daha yoğun şartların olduğu
    dönemde çalışıyorlar.
  211. Ama iyi haber şu:

  212. Beklentiler ve şartlar oluşturulabilir
  213. ve yeniden bozulabilirler de.
  214. Tüm dürüstlüğüyle dedemin
    bir CEO olarak görevini
  215. nasıl anladığıyla ilgili
    öğrenecek çok şey var.
  216. Her tema parkının ve
    her doldurulmuş hayvanın arkasındaki
  217. bir avuç kural her şeyi idare etmiştir.
  218. Her birimiz saygı ve değeri hak ederiz.
  219. Hiçbirimiz bir parça çöpü
    yerden alamayacak kadar üstün değiliz.
  220. Vicdanınız her zaman için
    rehberiniz olsun.
  221. Jiminy Cricket'ı dinlemekten
    daha kötüsünü hepimiz yapabilirdik.
  222. Teşekkür ederim.