Return to Video

Genetiği tasarlanmış bebek konusunun etik ikilemi

  • 0:01 - 0:03
    Peki, ben sizin için
  • 0:03 - 0:05
    genetiği tasarlanmış bir bebek
    yapabilseydim ne olurdu?
  • 0:06 - 0:08
    Ebeveyn adayları olarak siz
  • 0:08 - 0:12
    ve bilim adamı olarak ben, bu yola
    birlikte çıkmaya karar verseydik?
  • 0:14 - 0:16
    Ya da böyle bir şey yapmasaydık?
  • 0:16 - 0:18
    Bunun "kötü bir fikir"
    olduğunu düşünseydik
  • 0:18 - 0:21
    fakat ailemiz, arkadaşlarımız
    ve iş arkadaşlarımız
  • 0:21 - 0:23
    bunu yapmaya karar verseydi?
  • 0:24 - 0:27
    Şimdi zamanı hızlıca
    15 yıl sonrasına saralım.
  • 0:28 - 0:31
    2030 yılında olduğumuzu ve
    sizlerin birer ebeveyn
  • 0:31 - 0:32
    olduğunuzu varsayalım.
  • 0:33 - 0:36
    Yanınızda bir kızınız var, Marianne
  • 0:36 - 0:39
    ve 2030 yılında, genetik yapısında
    hiçbir değişiklik yapılmadığı için
  • 0:39 - 0:42
    onu doğal olarak tanımlıyoruz.
  • 0:43 - 0:47
    Eşiniz ve siz bilinçli olarak
    böyle bir karar aldığınız için
  • 0:47 - 0:51
    sosyal çevrenizdeki birçok insan
    sizi küçümsüyor.
  • 0:51 - 0:54
    Sizin teknolojiye karşı ya da teknofobik
    olduğunuzu düşünüyor.
  • 0:56 - 0:58
    Marianne'nin yan dairede yaşayan
    en yakın arkadaşı Jenna ise
  • 0:59 - 1:00
    çok farklı bir hikâye.
  • 1:01 - 1:07
    Jenna, genetiğinde bir sürü iyileştirme
    yapılan, genetiği tasarlanmış bir kız.
  • 1:09 - 1:10
    Evet. İyileştirme.
  • 1:11 - 1:15
    Bu iyileştirmeler, komik bir ismi olan
    yeni bir gen değiştirme teknolojisi
  • 1:15 - 1:17
    CRISPR kullanılarak tanıtıldı.
  • 1:17 - 1:19
    Komik bir isim,
  • 1:19 - 1:21
    çünkü hani bir şey çıtır çıtır olur ya,
  • 1:21 - 1:22
    bu da CRISPR.
  • 1:24 - 1:27
    Jenna'nın ebeveynlerinin birkaç
    milyon dolar ödeyerek
  • 1:27 - 1:29
    tuttuğu bu bilim adamı
  • 1:30 - 1:33
    CRISPR'ı insan embriyolarından
    oluşan bir gruba tanıttı.
  • 1:34 - 1:36
    Sonra genetik testler yaptılar
  • 1:36 - 1:40
    ve Jenna'nın embriyosunun
    gruptaki en iyi embriyo
  • 1:40 - 1:42
    olduğu tahmininde bulundular.
  • 1:43 - 1:47
    Şimdi, Jenna hakiki, gerçek bir insan.
  • 1:47 - 1:50
    Oturma odanızdaki halının üzerinde oturup
  • 1:50 - 1:52
    kızınız Marianne ile oynuyor.
  • 1:53 - 1:56
    Aileleriniz artık birbirini
    yıllardır tanıyor
  • 1:56 - 1:59
    ve Jenna'nın sıradışı olduğunun
  • 1:59 - 2:01
    daha da farkına varmaya başladınız.
  • 2:01 - 2:03
    Jenna inanılmaz derecede zeki.
  • 2:03 - 2:07
    Eğer kendinize karşı dürüst olabilirseniz,
    aslında o sizden bile daha zeki
  • 2:07 - 2:08
    ve daha sadece beş yaşında.
  • 2:09 - 2:13
    Güzel, uzun, atletik...
  • 2:13 - 2:15
    Bu liste uzadıkça uzar.
  • 2:16 - 2:19
    Doğrusunu söylemek gerekirse, Jenna gibi
  • 2:19 - 2:21
    genetik yapısı değiştirilmiş
    bütün bir nesil var.
  • 2:22 - 2:24
    Bu zamana kadar, hepsi
    ebeveynlerinin neslinden,
  • 2:24 - 2:26
    sizin neslinizden
  • 2:26 - 2:28
    daha sağlıklı görünüyor.
  • 2:28 - 2:30
    Ve daha az sağlık masrafları var.
  • 2:32 - 2:35
    HIV/AIDS ve genetik
    rahatsızlıkları da içeren
  • 2:35 - 2:38
    bir sürü hastlalığa karşı
    bağışıklık sahibiler.
  • 2:39 - 2:41
    Her şey kulağa harika geliyor.
  • 2:41 - 2:45
    Ama Jenna'yla ilgili bir şeylerin
    tam doğru olmadığını hissettiren
  • 2:45 - 2:50
    bu huzursuz edici duyguyu
    engelleyemiyorsunuz ve
  • 2:50 - 2:54
    diğer genetiği değiştirilmiş çocuklarla
    ilgili de aynı şeyleri hissediyorsunuz.
  • 2:55 - 2:58
    Ayrıca, hafta başında bir gazetede
  • 2:58 - 3:02
    tasarlanmış bebek olarak dünyaya gelmiş
    çocuklar üzerinde yapılan bir araştırmanın
  • 3:02 - 3:05
    bu çocukların yüksek agresiflik
    ve kendini beğenmişlik gibi
  • 3:05 - 3:08
    bazı sorunlarının olabileceğini
    gösterdiğini okumuştunuz.
  • 3:10 - 3:11
    Fakat aklınızda
  • 3:11 - 3:15
    Jenna'nın ailesinden aldığınız
    bazı haberler var.
  • 3:15 - 3:17
    Jenna çok zeki,
  • 3:17 - 3:20
    şimdi sizin kızınız Marianne'den
    farklı bir okula,
  • 3:20 - 3:22
    özel bir okula gidiyor ve
  • 3:22 - 3:26
    bu sizin ailenizi biraz
    karışıklığa sürüklüyor.
  • 3:26 - 3:27
    Marianne durmadan ağlıyor
  • 3:27 - 3:31
    ve geçen gece iyi geceler demek
    için onu yatağına götürdüğünüzde
  • 3:31 - 3:35
    size "Babacığım, Jenna artık benim
    arkadaşım olamayacak mı? " diye sormuştu.
  • 3:36 - 3:40
    Şimdi size 2030'da gerçekleşen hayal
    ürünü bu hikâyeyi anlatırken
  • 3:40 - 3:42
    içimde sanki bazılarınızı
  • 3:42 - 3:45
    bilim kurgu düşüncelerine sürüklemişim
    gibi bir his var. Haksız mıyım?
  • 3:45 - 3:48
    Bir bilim kurgu kitabı
    okuduğunuzu düşünüyorsunuz.
  • 3:48 - 3:51
    Ya da belki Cadılar Bayramı
    tarzında düşünüyorsunuz.
  • 3:51 - 3:53
    Ancak bu bizim için sadece 15 yıl sonra
  • 3:53 - 3:55
    gerçekten de olabilecek bir hakikat.
  • 3:55 - 3:58
    Ben kök hücre ve genetik araştırmacısıyım
  • 3:58 - 4:01
    ve bu yeni CRISPR teknolojisini
  • 4:01 - 4:03
    ve onun potansiyel
    etkisini anlayabiliyorum.
  • 4:04 - 4:07
    Kendimizi bu hakikâtin
    içinde bulabiliriz ve
  • 4:07 - 4:10
    birçok şey bugün ne yapmaya
    karar verdiğimize bağlı.
  • 4:12 - 4:14
    Eğer hâlâ bilim kurgu tarzı
    düşünceler içindeyseniz
  • 4:14 - 4:19
    bilim dünyasının bu yılın başlarında
    büyük bir şok yaşadığını hesaba katın
  • 4:19 - 4:22
    ki halkın büyük ölçüde
    bundan haberi bile yok.
  • 4:22 - 4:25
    Çin'deki araştırmacılar, birkaç ay önce
  • 4:25 - 4:29
    genetik yapısı değiştirilmiş embriyoların
    yaratıldığı bilgisini verdiler.
  • 4:29 - 4:32
    Bu tarihte ilk kez oluyordu.
  • 4:32 - 4:35
    Bunu, yeni CRISPR teknolojisini
    kullanarak yaptılar.
  • 4:36 - 4:37
    Mükemmel bir şekilde çalışmadı
  • 4:37 - 4:41
    ama yine de Pandora'nın kutusunun kapısını
  • 4:41 - 4:43
    araladıklarını düşünüyorum.
  • 4:44 - 4:47
    Bence, bazı insanlar bu
    teknolojiyi geliştirecek
  • 4:47 - 4:49
    ve genetiği tasarlanmış
    bebekler yapmaya çalışacak.
  • 4:50 - 4:53
    Şimdi, devam etmeden önce
    bazılarınız elini kaldırıp
  • 4:53 - 4:57
    "Paul, dur, bir dakika bekle.
    Bu yasa dışı olmaz mıydı?
  • 4:57 - 5:00
    Öylece çıkıp genetiği tasarlanmış
    bir bebek yaratamazsın."
  • 5:00 - 5:01
    diyebilir.
  • 5:02 - 5:04
    Aslında, bir bakıma haklısınız.
  • 5:04 - 5:06
    Bazı ülkelerde, bunu yapamazdınız.
  • 5:07 - 5:10
    Ama benim ülkem ABD'yi de
    içeren diğer birçok ülkede
  • 5:10 - 5:14
    bu konuda bir yasa yok,
    yani teoride yapabilirdiniz.
  • 5:15 - 5:19
    Bu alanda yankılanan bir başka
    araştırma daha vardı
  • 5:19 - 5:22
    ve bu çok uzaklarda değil,
    İngiltere'de yapıldı.
  • 5:22 - 5:26
    İngiltere, insan genetiği
    değişimi konusunda
  • 5:26 - 5:28
    geleneksel olarak en katı ülke oldu.
  • 5:28 - 5:30
    Bu orada yasa dışıydı,
  • 5:30 - 5:32
    ancak sadece birkaç ay önce,
  • 5:32 - 5:34
    bu kurala bir istisna getirdiler.
  • 5:34 - 5:37
    Az görülen genetik rahatsızlıkları
    önlemeye çalışmak amacıyla
  • 5:37 - 5:40
    genetiği değiştirilmiş insan
    yaratımına izin veren
  • 5:40 - 5:44
    bir yasa geçirdiler.
  • 5:44 - 5:48
    Ben hâlâ bu olayların hep birlikte bizi
  • 5:48 - 5:51
    insan genetiğinin değiştirilmesini
    kabul etmeye doğru sürüklediğini
  • 5:51 - 5:53
    düşünüyorum.
  • 5:54 - 5:57
    Peki, ben CRISPR teknolojisi hakkında
    konuşuyorum ama
  • 5:57 - 5:59
    nedir bu CRISPR?
  • 5:59 - 6:03
    Eğer hepimizin bildiği
    GDO'yu düşünürseniz,
  • 6:03 - 6:07
    GDO'lu domatesler, GDO'lu buğday gibi,
  • 6:07 - 6:09
    CISRPR teknolojisi,
  • 6:09 - 6:12
    bunları yapmakta
    kullanılan teknolojilere benzer,
  • 6:13 - 6:14
    ama belirgin biçimde
  • 6:14 - 6:16
    daha iyi, daha ucuz
  • 6:16 - 6:17
    ve daha hızlıdır.
  • 6:18 - 6:20
    Peki nedir bu?
  • 6:20 - 6:22
    Aslında genetik bir İsveç
    ordu çakısı gibidir.
  • 6:22 - 6:24
    Bunun, içinde farklı gereçler olan
  • 6:24 - 6:26
    bir İsveç ordu çakısı olduğunu farz edelim
  • 6:26 - 6:29
    ve gereçlerden bir tanesi
    bizim DNA'mız için
  • 6:29 - 6:31
    büyüteç gibi veya GPS gibi bir şey.
  • 6:32 - 6:34
    Yani, belli bir noktaya yoğunlaşabilir.
  • 6:34 - 6:37
    Bir sonraki gereç ise
    DNA'yı belli bir noktadan
  • 6:37 - 6:39
    kesebilecek olan bir makas.
  • 6:39 - 6:42
    Sonuncusu ise o noktadaki genetik kodu
  • 6:42 - 6:45
    tekrar yazabileceğimiz bir tükenmez kalem.
  • 6:45 - 6:47
    Gerçekten bu kadar basit.
  • 6:48 - 6:51
    Üç yıl önce ortaya çıkaran bu teknoloji
  • 6:51 - 6:53
    bilim dünyasını kasıp kavurdu.
  • 6:54 - 6:58
    Çok hızlı gelişiyor ve bilim adamlarına
    çok heyecan verici geliyor.
  • 6:58 - 7:01
    Ayrıca kabul etmeliyim ki ben de ona
    kendimi öyle kaptırdım ki
  • 7:01 - 7:03
    kendi laboratuvarımda da kullanıyoruz.
  • 7:03 - 7:06
    Bence biri bir sonraki adımı atacak,
  • 7:06 - 7:08
    genetiği değiştirilmiş embriyo
    işini devam ettirecek
  • 7:08 - 7:11
    ve belki de genetiği tasarlanmış
    bebekler yaratacak.
  • 7:13 - 7:15
    Bu artık her yerde.
  • 7:15 - 7:18
    Sadece üç yıl önce ortaya çıktı.
  • 7:18 - 7:21
    Bugün binlerce laboratuvar işi ele aldı
  • 7:21 - 7:24
    ve önemli araştırmalar yapıyorlar.
  • 7:24 - 7:27
    Bunların çoğu genetiği tasarlanmış
    bebeklerle ilgilenmiyor.
  • 7:27 - 7:29
    İnsan hastalıkları
  • 7:29 - 7:32
    ve diğer önemli bilim
    elementleri üzerine çalışıyorlar.
  • 7:32 - 7:34
    Yani, CRISPR'la ilgili bir sürü iyi
    araştırma yapılıyor.
  • 7:35 - 7:38
    Eskiden yıllar süren ve milyonlara
    mal olan genetik değişimlerini
  • 7:38 - 7:41
    şimdi birkaç haftada
  • 7:41 - 7:44
    birkaç bin dolara yapabiliyor
    olabilmemiz gerçeği
  • 7:44 - 7:46
    bir bilim adamı olarak söylüyorum,
  • 7:46 - 7:47
    harika.
  • 7:47 - 7:50
    Ama aynı zamanda
  • 7:50 - 7:53
    bu insanlara çok ileriye
    gitme kapısını da açıyor.
  • 7:53 - 7:55
    Bence bazı insanlar için
  • 7:55 - 7:58
    odak noktası bilim olmayacak.
  • 7:58 - 8:00
    Onlara şevk veren şey
    bu olmayacak.
  • 8:00 - 8:03
    Onlara şevk veren şey bir ideoloji
    ya da kâr elde etme olacak.
  • 8:04 - 8:07
    İşte onlar genetiği tasarlanmış
    bebeklere yönelecek.
  • 8:08 - 8:12
    Peki bu konu neden bizi tedirgin etmeli?
  • 8:12 - 8:15
    Eğer iki yüzyıl geriye gidersek,
  • 8:15 - 8:19
    evrimin ve genetiğin insanlığı,
    bugün kim olduğumuzu
  • 8:19 - 8:22
    derinden etkilediğini,
    Darwin'den öğrendik.
  • 8:22 - 8:26
    Bazıları, dünyamızda iş başında olan
    sosyal Darvinizm gibi,
  • 8:26 - 8:28
    belki de hatta öjenik gibi bir şey
    olduğunu düşünüyor.
  • 8:29 - 8:32
    Bu trendleri, bu güçleri
  • 8:32 - 8:35
    çok güçlü ve çok yaygın olan
  • 8:35 - 8:39
    CRISPR teknolojisinin hız
    kazandırıcı roketiyle bir düşünün.
  • 8:39 - 8:43
    Aslında, öjeniklerin sahip
    olabileceği gücü görmek için
  • 8:43 - 8:46
    sadece bir yüzyıl geriye yani
    geçen yüzyıla gidebiliriz.
  • 8:47 - 8:49
    Babam Peter Knoepfler
  • 8:49 - 8:52
    aslında burada Viena'da doğdu.
  • 8:52 - 8:56
    O Vienalıydı ve 1929'da burada doğru.
  • 8:56 - 9:00
    Peter küçük bir bebekken
  • 9:00 - 9:02
    dünya çok farklıydı. Değil mi?
  • 9:02 - 9:03
    Çok farklı bir Viena'ydı.
  • 9:03 - 9:05
    ABD farklıydı.
  • 9:05 - 9:06
    Dünya farklıydı.
  • 9:06 - 9:09
    Öjeniklikte bir artış vardı
  • 9:09 - 9:11
    ve büyükannem ve büyükbabam
  • 9:11 - 9:13
    oldukça çabuk bir şekilde
  • 9:13 - 9:16
    öjenik denkliğin yanlış
    tarafında olduklarını fark ettiler.
  • 9:17 - 9:20
    Burasının kendillerinin ve bütün
    akrabalarının evi olmasına rağmen
  • 9:20 - 9:22
    ve bu çevrenin nesillerce
  • 9:22 - 9:26
    kendi ailelerinin olmasına rağmen
  • 9:26 - 9:28
    öjenik yüzünden
  • 9:28 - 9:30
    ayrılmak zorunda
    olduklarına karar verdiler.
  • 9:31 - 9:33
    Hayatta kaldılar ama çok üzgündüler
  • 9:33 - 9:37
    ve babamın hiçbir zaman Viena'dan
    ayrılmayı atlatamadığından eminim.
  • 9:37 - 9:39
    1938'de ayrıldıklarında
  • 9:39 - 9:41
    yalnızca sekiz yaşındaydı.
  • 9:43 - 9:46
    Bugün, yüzeye çıkan yeni tür bir
  • 9:46 - 9:48
    öjenik görüyorum.
  • 9:48 - 9:51
    Geçmişte olanlardan daha farklı,
  • 9:51 - 9:55
    daha nazik, kibar, olumlu
    bir öjenik olduğu farzediliyor.
  • 9:56 - 10:01
    Fakat, her ne kadar insanları
    geliştirmeye odaklanmış olsa da
  • 10:01 - 10:03
    bence negatif sonuçlar doğurabilir
  • 10:03 - 10:05
    ki bu yeni öjeniğin
  • 10:05 - 10:08
    bazı üst savunucularının CRISPR'in
    bunu yapmak için bir bilet olduğunu
  • 10:08 - 10:11
    düşünüyor olmaları beni
    gerçekten endişelendiriyor.
  • 10:12 - 10:14
    Bu yüzden kabul etmeliyim ki öjenikten
  • 10:14 - 10:17
    yani insanları daha iyi
    yapmaktan bahsediyoruz.
  • 10:17 - 10:19
    Bu çok karmaşık bir mesele.
  • 10:19 - 10:22
    İnsanoğlundan bahsettiğimizde,
    daha iyi ne anlama gelir?
  • 10:22 - 10:25
    Belki de birçoğumuz
  • 10:25 - 10:28
    insanoğlunun birazcık iyileştirilmesinin
  • 10:28 - 10:30
    iyi olacağını düşünebilir.
  • 10:30 - 10:32
    Buradaki, ABD'deki,
  • 10:32 - 10:34
    siyasetçilerimize bir bakın --
  • 10:34 - 10:38
    Oraya bir daha gitmeyiz inşallah.
  • 10:38 - 10:40
    Belki sadece aynaya baktığımızda bile
  • 10:40 - 10:43
    daha iyi olabilidirdi
    dediğimiz şeyler olabilir.
  • 10:43 - 10:47
    Mesela ben kel olmaktansa biraz daha
    fazla saçımın olmasını isterdim.
  • 10:47 - 10:50
    Bazı insanlar daha uzun olmayı,
  • 10:50 - 10:53
    farklı kiloda olmayı, farklı bir
    yüze sahip olmayı dileyebilir.
  • 10:54 - 10:57
    Eğer bunları yapabilseydik yapardık
  • 10:57 - 11:00
    ya da çocuklarımız için yapabilirdik.
  • 11:00 - 11:01
    Kulağa çok cazip gelirdi.
  • 11:02 - 11:05
    Ama beraberinde bu riskleri de getirirdi.
  • 11:05 - 11:07
    Öjenikten bahsettim,
  • 11:07 - 11:10
    ama bireyler için de bazı riskler olurdu.
  • 11:10 - 11:13
    Eğer genetik değişimini kullarak
    insanları iyileştirmeyi değil de
  • 11:13 - 11:17
    sadece onları daha sağlıklı
    yapmayı denersek,
  • 11:17 - 11:19
    bu teknoloji o kadar yeni
  • 11:19 - 11:21
    ve o kadar güçlü ki
  • 11:21 - 11:23
    yanlışlıkla onları daha hasta yapabiliriz.
  • 11:25 - 11:27
    Bu kolaylıkla olabilecek bir şey.
  • 11:27 - 11:28
    Diğer bir risk ise,
  • 11:28 - 11:31
    laboratuvarlarda devam eden
  • 11:31 - 11:34
    - tasarlanmış bebeklerle
    ilgili olmaksızın -
  • 11:34 - 11:37
    bütün yasal ve önemli genetik
    yapıyı değiştirme araştırmaları
  • 11:37 - 11:40
    birkaç kişi genetiği tasarlanmış
    bebek işine girerse
  • 11:40 - 11:42
    ve bir şeyler kötü giderse
  • 11:42 - 11:44
    bütün alan zarar görebilir.
  • 11:45 - 11:48
    Ayrıca bence devletlerin
    genetik değişimine
  • 11:48 - 11:52
    ilgi duymaya başlamaları
    çok da ihtimal dışı bir şey değil.
  • 11:53 - 11:56
    Mesela, hayali, genetik
    yapısı değiştirilmiş
  • 11:56 - 11:58
    daha sağlıklı olan çocuğumuz
    Jenna'yı düşünelim.
  • 11:58 - 12:03
    Eğer daha az sağlık masrafı
    yaratan bir nesil varsa
  • 12:03 - 12:05
    devletlerin vatandaşlarını
  • 12:05 - 12:09
    genetik değişimine zorlamaya
    başlaması olası bir durumdur.
  • 12:09 - 12:12
    Çin'deki tek çocuk politikasına bir bakın.
  • 12:12 - 12:17
    400 milyon insanın doğmasını
    engelledikleri düşünülüyor.
  • 12:18 - 12:23
    Genetik değişikliğin devletin baskı
    uygulayabileceği bir şey olabileceği
  • 12:23 - 12:25
    uzak bir olasılık sayılmaz.
  • 12:25 - 12:29
    Eğer, viral videoların ve sosyal medyanın
    bulunduğu dijital dünyamızda
  • 12:29 - 12:31
    genetiği tasarlanmış
    bebekler popüler olursa
  • 12:31 - 12:33
    genetiği tasarlanmış bebeklerin
  • 12:33 - 12:36
    modaya uygun olduğu düşünülürse
  • 12:36 - 12:38
    ve onlar yeni tür bir
    popüler ünlüler takımı
  • 12:38 - 12:41
    yeni Kardashianlar ya da onun
    gibi bir şey hâline gelirse?
  • 12:41 - 12:42
    (Gülüşmeler)
  • 12:42 - 12:45
    Bu trendleri kontrol edebileceğimizi
    düşünüyor musunuz?
  • 12:45 - 12:48
    Ben düşünmüyorum.
  • 12:49 - 12:52
    Bugün yine Cadılar Bayramı
  • 12:52 - 12:54
    ve biz genetik değişiminden bahsederken
  • 12:54 - 12:57
    Cadılar Bayramı'yla ilgili olan
    hakkında en çok konuşulan
  • 12:57 - 13:00
    yalnızca bir karakter var,
  • 13:00 - 13:02
    o da Frankestein.
  • 13:03 - 13:07
    Zaten genetiği değiştirilmiş yiyecekler
    ve bu gibi şeyler mevcuttu.
  • 13:07 - 13:11
    Ama şimdi bunu Cadılar
    Bayramı gibi bir günde
  • 13:11 - 13:13
    bir de insanla ilişkili olarak düşünürsek,
  • 13:13 - 13:18
    eğer anne babalar özü itibariyle
    çocuklarını genetik olarak seçebilirse
  • 13:18 - 13:23
    Frankestein 2.0 türünden bir durum
    hakkında mı konuşuyor olacağız?
  • 13:24 - 13:27
    Sanmam. Bence o kadar da aşırıya kaçmaz.
  • 13:27 - 13:31
    İnsan kodunu kesip parçalara
    ayırmaya başladığımızda
  • 13:31 - 13:35
    sonucun ne olacağı konusunda
    her şey mümkün.
  • 13:35 - 13:36
    Tehlikeler tabii ki olacak.
  • 13:38 - 13:41
    Geçmişe, dönüşümsel bilimin
    diğer elementlerine baktığımızda
  • 13:41 - 13:42
    onların nasıl kontrolden çıkabileceğini
  • 13:42 - 13:46
    ve nasıl toplumun içine işediğini
  • 13:46 - 13:47
    görürüz.
  • 13:48 - 13:51
    Size sadece tüp bebek örneğini vereceğim.
  • 13:52 - 13:56
    Neredeyse 40 yıl önce,
  • 13:56 - 14:00
    ilk tüp bebek olan Louise Brown doğdu.
  • 14:00 - 14:01
    Bu harika bir şey
  • 14:01 - 14:06
    ve sanırım o zamandan beri
    beş milyon tüp bebek,
  • 14:06 - 14:09
    beraberlerinde sonsuz mutluluk
    getirerek dünyaya geldi.
  • 14:09 - 14:11
    Bir sürü anne baba şimdi
    bu çocukları sevebiliyor.
  • 14:12 - 14:14
    Ama eğer 40 yıllık bir süreçte
  • 14:14 - 14:17
    beş milyon bebeğin yeni bir teknolojiyle
    doğduğunu düşündüğünüzde
  • 14:18 - 14:19
    bu olağanüstü bir şey.
  • 14:19 - 14:23
    Bu tür bir şey insan genetiğinin değişimi
    ve tasarlanmış bebeklerle de
  • 14:23 - 14:25
    gerçekleşebilir.
  • 14:25 - 14:28
    Gelecek birkaç ay içinde ya da
    seneye aldığımız kararlara
  • 14:28 - 14:30
    bağlı olarak
  • 14:30 - 14:33
    ilk genetiği tasarlanmış bebek doğarsa
  • 14:33 - 14:34
    birkaç on yıl içinde
  • 14:34 - 14:38
    milyonlarca genetiği
    değiştirilmiş insan olabilir.
  • 14:38 - 14:42
    Tabii burada da bir farklılık var,
    çünkü eğer biz, siz seyirciler ya da ben,
  • 14:42 - 14:45
    genetiği tasarlanmış bebek sahibi
    olmaya karar verirsek
  • 14:45 - 14:49
    o zaman onların çocukları da
    genetiği değiştirilmiş çocuklar olacak,
  • 14:49 - 14:51
    çünkü bu kalıtımsal bir şey.
  • 14:51 - 14:52
    İşte bu büyük bir fark.
  • 14:54 - 14:56
    Bütün bunları göz önünde
    bulundurduğumuzda
  • 14:56 - 14:57
    ne yapmalıyız?
  • 14:58 - 15:00
    Aslında, tam da bu konuyu ele almak üzere
  • 15:00 - 15:03
    bir ay sonra Washinton D.C.'de
  • 15:03 - 15:05
    ABD Ulusal Bilimler Akademisi
    tarafından düzenlenen
  • 15:05 - 15:07
    bir toplantı gerçekleştirilecek.
  • 15:07 - 15:11
    İnsan genetiğinin değiştirilmesiyle
    ilgili doğru yol nedir?
  • 15:12 - 15:14
    Bence şimdi
  • 15:14 - 15:16
    bir ertelemeye ihtiyacımız var.
  • 15:16 - 15:17
    Bunu yasaklamak zorundayız.
  • 15:17 - 15:21
    Genetiği değiştirilmiş insanların
    yaratılmasına izin vermemeliyiz,
  • 15:21 - 15:24
    çünkü bu aşırı derecede tehlikeli
    ve sonu belli olmayan bir şey.
  • 15:25 - 15:27
    Fakat bir sürü insan var --
  • 15:27 - 15:28
    (Alkışlar)
  • 15:28 - 15:29
    Teşekkürler.
  • 15:29 - 15:33
    (Alkışlar)
  • 15:36 - 15:38
    Şunu da belirteyim ki,
    bir bilim adamı olarak
  • 15:38 - 15:41
    bunu insanların önünde
    söylemek biraz korkutucu,
  • 15:41 - 15:46
    çünkü bilim genellikle kendi başına
    buyruk olmayı ve bu tarz şeyleri sevmez.
  • 15:47 - 15:50
    Bu yüzden sanırım burada bunu
    askıya almak durumundayız,
  • 15:50 - 15:53
    ama bana sadece katılmamakla kalmayıp
  • 15:53 - 15:55
    tamamen zıttı düşünen birçok insan var.
  • 15:55 - 15:58
    Onlar, gaz pedalına köküne
    kadar basıyorlar,
  • 15:58 - 16:00
    hadi genetiği tasarlanmış
    bebekler yapalım.
  • 16:00 - 16:03
    Bu yüzden Aralık'ta gerçekleşecek olan ve
  • 16:03 - 16:06
    gelecek aylarda gerçekleşme
    ihtimali olan toplantılarda
  • 16:06 - 16:09
    bu konuda bir yasaklama
    olmama olasılığı bulunuyor.
  • 16:09 - 16:12
    Sanırım mecvut problemimizin bir kısmı da
  • 16:12 - 16:14
    insanları ilgilendiren
  • 16:14 - 16:19
    bütün bu genetik değişimi
    trendinden, devriminden
  • 16:19 - 16:20
    halkın haberi olmamasıdır.
  • 16:20 - 16:22
    Hiç kimse, bak bu bir devrimdir,
  • 16:22 - 16:25
    bu çok büyük bir olaydır
  • 16:25 - 16:29
    ve seni birçok bireysel açıdan da
    etkileyebilir gibi şeyler söylemiyor.
  • 16:29 - 16:31
    Bu yüzden benim diğer bir
    hedefim de bunu değiştirmek
  • 16:31 - 16:34
    ve halkla yakın ilişki kurarak
    onları bu konuda eğitmek
  • 16:34 - 16:37
    ve siz izleyicilerin bu konu
    hakkında konuşmasını sağlamak.
  • 16:38 - 16:41
    Umarım bu toplantılarda halk
  • 16:41 - 16:44
    kendi sesini duyurabilme
    şansına sahip olur.
  • 16:46 - 16:50
    Eğer şimdi 2030'a, hayalî
    hikâyemize geri gidersek
  • 16:51 - 16:54
    ve yine bugün aldığımız
    kararlara dayanarak --
  • 16:54 - 16:56
    ki çok fazla zamanımız yok --
  • 16:56 - 16:58
    gelecek birkaç ay içinde
    ya da seneye,
  • 16:58 - 17:01
    çünkü bu teknoloji orman
    yangını gibi hızla yayılıyor.
  • 17:02 - 17:04
    Şimdi tekrar o gerçeklikte
    olduğumuzu farz edelim.
  • 17:05 - 17:06
    Bir parktayız
  • 17:06 - 17:10
    ve çocuğumuz bir salıncakta sallanıyor.
  • 17:11 - 17:13
    Bu çocuk alışılmış, normal bir çocuk mu,
  • 17:13 - 17:17
    yoksa genetiği tasarlanmış bir çocuk
    sahibi olmaya mı karar verdik?
  • 17:17 - 17:20
    Diyelim ki geleneksel bilindik yolu seçtik
  • 17:20 - 17:23
    ve salıncakta bizim
    çocuklarımız sallanıyor.
  • 17:23 - 17:26
    Dürüst olmak gerekirse, berbat hâldeler.
  • 17:26 - 17:28
    Saçları benimki gibi darmadağın.
  • 17:28 - 17:30
    Burunları tıkalı.
  • 17:31 - 17:33
    Dünyadaki en iyi öğrenci değiller.
  • 17:33 - 17:35
    Çok şirinler ve onları çok seviyorsunuz
  • 17:35 - 17:37
    ama yanlarındaki salıncakta
  • 17:37 - 17:40
    genetiği değiştirilmiş bir çocuk olan
    en yakın arkadaşları var.
  • 17:40 - 17:43
    İkisi de şu şekilde sallanıyor
  • 17:43 - 17:45
    ve onları karşılaştırmadan
    duramıyorsunuz, değil mi?
  • 17:45 - 17:48
    Genetiği değiştirilmiş çocuk
    daha yükseğe sallanıyor,
  • 17:48 - 17:50
    daha iyi görünüyor,
    daha iyi bir öğrenci,
  • 17:50 - 17:53
    silmek zorunda olduğunuz
    tıkalı burunları yok.
  • 17:53 - 17:55
    Kendinizi nasıl hissederdiniz
  • 17:55 - 17:58
    ve bir dahaki sefere
    nasıl bir karar alırsınız?
  • 17:59 - 18:00
    Teşekkürler.
  • 18:00 - 18:06
    (Alkışlar)
Title:
Genetiği tasarlanmış bebek konusunun etik ikilemi
Speaker:
Paul Knoepfler
Description:

Genetik yapısı değiştirilmiş insanlar yaratmak artık bilim kurgu veya hayal ürünü değil, olası bir gelecek senaryosudur. Biyolog Paul Knoepfler on beş yıl içinde bilim adamlarının, insan embriyolarında, fiziksel görünümü değiştirmek ve otoimmun hastalık riskini ortan kaldırmak gibi belli iyileştirmeler sağlamak için gen düzeltme teknolojisi olan CRISPR'ı kullanabileceği tahmininde bulunuyor. Bu düşündürücü konuşmada, Knoepfler bizi yaklaşan genetiği tasarlanmış bebek devrimine ve onun oldukça kişisel ve tahmin edilemeyen sonuçlarına hazırlıyor.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
18:19

Turkish subtitles

Revisions