YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Polish subtitles

← Przygody łowczyni asteroid

Get Embed Code
34 Languages

Showing Revision 39 created 08/21/2018 by Rysia Wand.

  1. Trzymam coś wyjątkowo starego.
  2. Starszego niż jakikolwiek twór człowieka,
  3. starszego niż życie na Ziemi,
  4. starszego niż kontynenty i oceany.
  5. Ukształtowało się to
    ponad cztery miliardy lat temu,
  6. na początku istnienia Układu Słonecznego,
  7. gdy planety wciąż się tworzyły.
  8. Ta zardzewiała bryłka niklu i żelaza
    może nie wydawać się wyjątkowa,
  9. jednak gdy się ją przetnie...
  10. widać, że różni się od ziemskich metali.
  11. Ten wzór ujawnia kryształy metaliczne
    zdolne utworzyć się jedynie w kosmosie,
  12. gdzie stopiony metal
    ochładza się wyjątkowo wolno,
  13. o kilka stopni co milion lat.
  14. Ta skała była kiedyś
    częścią większego obiektu,
  15. jednego z milionów
    pozostałych po stworzeniu planet.
  16. Nazywamy te obiekty asteroidami.
  17. Asteroidy to nasze najstarsze
    i najliczniejsze kosmiczne sąsiedztwo.

  18. Ta animacja pokazuje
    asteroidy bliskie Ziemi,
  19. orbitujące wokół Słońca - żółte,
  20. i te zbliżające się do orbity ziemskiej,
  21. zaznaczone na niebiesko.
  22. Rozmiar Ziemi, Słońca i asteroid
    został znacznie zwiększony,
  23. by były lepiej widoczne.
  24. Zespoły naukowców z całego świata
  25. szukają tych obiektów,
  26. odkrywając nowe każdego dnia,
  27. mapując przestrzeń kosmiczną bliską Ziemi.
  28. Większość z badań funduje NASA.
  29. Dla mnie poszukiwania asteroid
  30. to ogromny publiczny projekt,
  31. jednak zamiast budować drogę,
  32. mapujemy przestrzeń kosmiczną,
  33. tworząc archiwum,
    które przetrwa pokolenia.
  34. Oto 1556 bliskich Ziemi asteroid,

  35. odkrytych tylko w zeszłym roku.
  36. A to są wszystkie znane
    bliskie Ziemi asteroidy,
  37. których liczba ostatnio wynosiła 13 733.
  38. Każdą sfotografowano, skatalogowano
  39. oraz ustalono jej ścieżkę wokół Słońca.
  40. Mimo różnic między asteroidami,
  41. ścieżki większości z nich można
    przewidzieć na wiele lat do przodu.
  42. Ścieżki niektórych asteroid
    można przewidzieć z niesłychaną precyzją.
  43. Dla przykładu, naukowcy
    z Laboratorium Napędu Odrzutowego
  44. przewidzieli pozycję asteroidy Toutatis
  45. z czteroletnim wyprzedzeniem,
  46. z dokładnością do 30 kilometrów.
  47. W ciągu tych czterech lat
  48. Toutatis przeleciał
    8,5 miliarda kilometrów.
  49. Oznacza to dokładność obliczeń
  50. na poziomie 0,000000004.
  51. (Śmiech)

  52. Mogę trzymać ten fragment asteroidy,

  53. ponieważ, jak na sąsiadów przystało,
  54. asteroidy czasami wpadają bez zapowiedzi.
  55. (Śmiech)

  56. Tego dnia, trzy lata temu,

  57. niewielka asteroida wybuchła
    nad miastem Czelabińsk w Rosji.
  58. Obiekt ten miał 19 metrów średnicy,
  59. inaczej mówiąc, był wielkości sklepu.
  60. Obiekty takiej wielkości uderzają w Ziemię
  61. mniej więcej raz na 50 lat.
  62. 66 milionów lat temu,

  63. dużo większy obiekt uderzył w Ziemię,
  64. powodując masowe wymieranie.
  65. 75 procent gatunków roślin
    i zwierząt zostało zniszczone,
  66. wliczając, niestety, dinozaury.
  67. Ten obiekt miał około
    10 kilometrów średnicy,
  68. a 10 kilometrów,
  69. to mniej więcej pułap lotu
    samolotu pasażerskiego 747.
  70. Następnym razem w samolocie
  71. zajmijcie miejsce przy oknie,
  72. wyjrzyjcie i wyobraźcie sobie głaz
  73. tak ogromny,
  74. że leżąc na ziemi,
  75. niemal muska skrzydła samolotu.
  76. Jest tak szeroki,
  77. że na ominięcie go
    potrzeba całej minuty lotu.
  78. Taki był rozmiar asteroidy,
    która uderzyła Ziemię.
  79. Dopiero od kilkudziesięciu lat

  80. asteroidy uważa się
  81. za poważne zagrożenie dla naszej planety.
  82. Od tamtej pory skoncentrowano się
  83. na ich odkrywaniu i katalogowaniu.
  84. Na szczęście mogę brać w tym udział.
  85. Jestem członkiem grupy naukowców
  86. używających teleskopu NASA NEOWISE.
  87. NEOWISE nie stworzono
  88. do szukania asteroid.
  89. Powstał, żeby krążyć wokół Ziemi
  90. i zaglądać poza nasz Układ Słoneczny,
  91. żeby znajdować najzimniejsze gwiazdy
  92. i najjaśniejsze galaktyki.
  93. Robił to świetnie
  94. w czasie zaplanowanych siedmiu miesięcy.
  95. Dziś, po sześciu latach, wciąż działa.
  96. Ma inne przeznaczenie:
  97. odkrywa i bada asteroidy.
  98. Mimo, że jest wspaniałym
    małym kosmicznym robotem,
  99. dziś jest trochę jak używany samochód.
  100. Mieszkanka kriogeniczna
    do chłodzenia czujników
  101. dawno się skończyła,
  102. więc żartujemy,
    że klimatyzacja się zepsuła.
  103. Ma prawie półtora miliarda km na liczniku,
  104. ale wciąż świetnie działa
  105. i robi zdjęcia nieba co 11 sekund.
  106. Zrobił 23 zdjęcia
    odkąd zaczęłam do was mówić.
  107. Jednym z powodów
  108. przydatności NEOWISE jest to,
  109. że widzi niebo w termalnej podczerwieni.
  110. To znaczy,
  111. że zamiast światła słonecznego
    odbitego od asteroid,
  112. NEOWISE widzi emitowane przez nie ciepło.
  113. Jest to ważna zdolność,
  114. bo niektóre asteroidy są czarne jak węgiel
  115. i mogą być trudne lub niemożliwe
  116. do wykrycia przez inne teleskopy.
  117. Ale wszystkie asteroidy, jasne i ciemne,
  118. świecą jasno dla NEOWISE.
  119. Astronomowie używają
    wszystkich dostępnych technik,

  120. aby odkrywać i badać asteroidy.
  121. W roku 2010 osiągnięto
    historyczny przełom.
  122. Wspólnymi siłami odkryto
    ponad 90 procent asteroid
  123. większych niż jeden kilometr średnicy,
  124. obiektów zdolnych spowodować
    ogromne szkody na Ziemi.
  125. Ale to nie koniec pracy.

  126. Obiekt mający 140 metrów lub więcej,
  127. mógłby zniszczyć kraj średniej wielkości.
  128. Takich obiektów znaleźliśmy
    na razie tylko 25 procent.
  129. Musimy obserwować niebo

  130. w poszukiwaniu asteroid.
  131. Jesteśmy jedynym gatunkiem
  132. zdolnym zrozumieć różniczki
  133. czy budować teleskopy.
  134. Wiemy, jak znaleźć te obiekty.
  135. Jest to nasz obowiązek.
  136. Znajdując niebezpieczną asteroidę
    odpowiednio wcześnie,
  137. można zmienić jej kierunek.
  138. W odróżnieniu od trzęsień ziemi,
    huraganów, czy erupcji wulkanicznych,
  139. uderzenie asteroidy można
    dokładnie przewidzieć
  140. i mu zapobiec.
  141. Musimy teraz zmapować
    przestrzeń bliską Ziemi.
  142. Musimy nieustannie przeszukiwać niebo.
  143. Dziękuję.

  144. (Brawa)