Return to Video

Wszystko, co słyszysz w filmie, to kłamstwo

  • 0:01 - 0:03
    Zacznę od eksperymentu.
  • 0:05 - 0:08
    Wyświetlę trzy filmy
    przedstawiające deszczowy dzień.
  • 0:09 - 0:13
    Na jednym z nich podmieniłem dźwięk
  • 0:13 - 0:15
    i zamiast odgłosu padającego deszczu
  • 0:15 - 0:18
    dodałem odgłos smażonego bekonu.
  • 0:19 - 0:23
    Chciałbym, żebyście zgadli,
    na którym nagraniu jest bekon.
  • 0:24 - 0:27
    (Pada deszcz)
  • 0:27 - 0:31
    (Pada deszcz)
  • 0:32 - 0:38
    (Pada deszcz)
  • 0:41 - 0:42
    No dobra.
  • 0:43 - 0:46
    Właściwie to skłamałem.
  • 0:46 - 0:47
    Wszystkie trzy to bekon.
  • 0:47 - 0:50
    (Bekon skwierczy)
  • 0:52 - 0:56
    (Brawa)
  • 0:57 - 1:00
    Nie chcę, żebyście czuli się głodni
  • 1:00 - 1:02
    na widok każdej sceny deszczu,
  • 1:02 - 1:08
    tylko pokazać, że nasze mózgi
    są podatne na kłamstwa.
  • 1:09 - 1:11
    Nie skupiamy się na szczegółach.
  • 1:12 - 1:15
    Pozostając w temacie oszustw,
  • 1:15 - 1:18
    chciałbym zacytować jednego
    z moich ulubionych autorów.
  • 1:18 - 1:25
    W "Upadku sztuki kłamstwa"
    Oscar Wilde stwierdza,
  • 1:25 - 1:31
    że zła sztuka to efekt
    realizmu i kopiowania natury,
  • 1:31 - 1:37
    a wielka sztuka - kłamstw, oszustw
  • 1:37 - 1:40
    i mówienia o pięknych,
    nierealnych rzeczach.
  • 1:40 - 1:44
    Kiedy oglądacie film
  • 1:45 - 1:46
    i dzwoni telefon,
  • 1:46 - 1:49
    to tak naprawdę nie dzwoni.
  • 1:49 - 1:53
    Dźwięk zostaje dodany później
    w postprodukcji w studio.
  • 1:53 - 1:56
    Wszystkie dźwięki są fałszywe.
  • 1:56 - 1:58
    Wszystko, oprócz dialogu,
  • 1:58 - 1:59
    jest fałszywe.
  • 1:59 - 2:03
    Kiedy oglądacie film i widzicie
    ptaka trzepoczącego skrzydłami,
  • 2:03 - 2:05
    (Trzepot skrzydeł)
  • 2:06 - 2:08
    to nie jest nagranie tego ptaka.
  • 2:08 - 2:13
    Bardziej realistycznie brzmi
    nagranie arkusza papieru
  • 2:13 - 2:15
    albo rękawic kuchennych.
  • 2:15 - 2:17
    (Trzepotanie)
  • 2:19 - 2:22
    Zbliżenie na palącego się papierosa
  • 2:22 - 2:25
    (Palący się papieros)
  • 2:25 - 2:28
    brzmi bardziej autentycznie,
  • 2:28 - 2:31
    jeśli zegniecie folię w kulkę
  • 2:31 - 2:32
    i puścicie ją.
  • 2:32 - 2:35
    (Foliowa kulka rozwija się)
  • 2:36 - 2:37
    Uderzenia?
  • 2:37 - 2:39
    (Uderzenie)
  • 2:39 - 2:41
    Pozwólcie, że wyświetlę to ponownie.
  • 2:41 - 2:42
    (Uderzenie)
  • 2:42 - 2:46
    Często uzyskuje się ten dźwięk,
    wbijając nóż w warzywo,
  • 2:46 - 2:48
    zwykle kapustę.
  • 2:48 - 2:50
    (Kapusta dźgana nożem)
  • 2:51 - 2:54
    Kolejny dźwięk to łamiące się kości.
  • 2:54 - 2:56
    (Łamiąca się kość)
  • 2:57 - 2:59
    Tak naprawdę nikt nie ucierpiał.
  • 2:59 - 3:00
    To tak naprawdę...
  • 3:01 - 3:04
    łamany seler albo mrożona sałata.
  • 3:04 - 3:06
    (Kruszenie mrożonej sałaty albo selera)
  • 3:07 - 3:09
    (Śmiech)
  • 3:09 - 3:14
    Otrzymanie właściwego dźwięku
    nie zawsze jest tak proste,
  • 3:14 - 3:16
    jak wycieczka do supermarketu
  • 3:16 - 3:19
    do działu z warzywami.
  • 3:19 - 3:21
    Często to dużo bardziej skomplikowane.
  • 3:21 - 3:24
    Spróbujmy rozłożyć na czynniki pierwsze
  • 3:24 - 3:26
    powstanie efektów dźwiękowych.
  • 3:26 - 3:30
    Jedną z moich ulubionych anegdot
    opowiedział Frank Serafine.
  • 3:30 - 3:32
    To jeden z twórców naszego zbioru
  • 3:32 - 3:36
    i autor efektów dźwiękowych
    do filmów "Tron", "Star Trek" i innych.
  • 3:36 - 3:42
    Należał do ekipy Paramount,
    która dostała Oscara za efekty dźwiękowe
  • 3:42 - 3:44
    do "Polowania na Czerwony Październik".
  • 3:44 - 3:50
    W latach 90. poproszono ich o nagranie
    odgłosu silnika okrętu podwodnego
  • 3:50 - 3:52
    do klasyka o zimnej wojnie.
  • 3:52 - 3:53
    Ale mieli problem.
  • 3:53 - 3:57
    Nie mogli znaleźć w West Hollywood
    okrętu podwodnego.
  • 3:57 - 4:00
    Zrobili tak.
  • 4:00 - 4:04
    Poszli na basen znajomego
  • 4:04 - 4:08
    i Frank skoczył do wody na bombę.
  • 4:09 - 4:11
    Umieścili mikrofony pod wodą
  • 4:11 - 4:14
    i nad basenem.
  • 4:14 - 4:17
    Tak brzmi podwodny mikrofon.
  • 4:17 - 4:19
    (Skok do wody)
  • 4:20 - 4:21
    Jeśli doda się górny mikrofon,
  • 4:21 - 4:23
    zabrzmi to mniej więcej tak.
  • 4:23 - 4:25
    (Plusk wody)
  • 4:26 - 4:30
    Obniżono ten dźwięk o oktawę,
  • 4:30 - 4:32
    tak jakby spowolniając płytę.
  • 4:33 - 4:35
    (Plusk wody obniżony o oktawę)
  • 4:36 - 4:39
    Potem usunięto wysokie częstotliwości.
  • 4:39 - 4:41
    (Plusk wody)
  • 4:41 - 4:43
    I znowu obniżono o oktawę.
  • 4:44 - 4:47
    (Plusk wody obniżony o oktawę)
  • 4:47 - 4:49
    Potem dodano mały plusk wody
  • 4:49 - 4:51
    z górnego mikrofonu.
  • 4:51 - 4:55
    (Plusk wody)
  • 4:55 - 4:57
    Zapętlając i powtarzając ten dźwięk,
  • 4:57 - 4:58
    ekipa otrzymała to.
  • 4:58 - 5:04
    (Śmigło obraca się)
  • 5:04 - 5:11
    Połączono kreatywność
    i technologię, żeby wywołać wrażenie,
  • 5:11 - 5:14
    że jesteśmy w okręcie podwodnym.
  • 5:15 - 5:18
    Ale kiedy dźwięki są już nagrane
  • 5:18 - 5:21
    i zsynchronizowane z obrazem,
  • 5:21 - 5:25
    chce się, żeby te dźwięki
    żyły w świecie historii.
  • 5:25 - 5:29
    Najlepszy sposób to dodanie pogłosu.
  • 5:30 - 5:33
    To pierwsze narzędzie dźwiękowe,
    o którym opowiem.
  • 5:33 - 5:38
    Odbicie dźwięku, czyli pogłos,
    to przedłużenie dźwięku
  • 5:38 - 5:40
    po zakończeniu dźwięku oryginalnego.
  • 5:40 - 5:43
    Jest to więc...
  • 5:43 - 5:46
    odbicie od materiałów,
  • 5:46 - 5:49
    przedmiotów i ścian otaczających dźwięk.
  • 5:49 - 5:51
    Weźmy odgłos wystrzału.
  • 5:51 - 5:54
    Oryginalny dźwięk trwa
    mniej niż pół sekundy.
  • 5:56 - 5:57
    (Wystrzał)
  • 5:58 - 5:59
    Dodając pogłos,
  • 5:59 - 6:03
    można wywołać wrażenie,
    że dźwięk nagrano w łazience.
  • 6:03 - 6:05
    (Pogłos wystrzału w łazience)
  • 6:05 - 6:09
    Albo w kaplicy czy kościele.
  • 6:09 - 6:11
    (Pogłos wystrzału w kościele)
  • 6:11 - 6:13
    Albo w kanionie.
  • 6:14 - 6:16
    (Pogłos wystrzału w kanionie)
  • 6:16 - 6:19
    Pogłos dostarcza wielu informacji
  • 6:19 - 6:24
    o przestrzeni między
    słuchaczem i źródłem dźwięku.
  • 6:24 - 6:26
    Gdyby dźwięk byłby smakiem,
  • 6:26 - 6:30
    to pogłos byłby zapachem dźwięku.
  • 6:30 - 6:32
    Pogłos może jednak dużo więcej.
  • 6:32 - 6:36
    Dźwięk z mniejszym pogłosem
  • 6:36 - 6:39
    niż akcja na ekranie
  • 6:39 - 6:42
    natychmiast sprawia wrażenie,
  • 6:42 - 6:46
    że słuchamy komentatora,
    obiektywnego narratora,
  • 6:46 - 6:49
    który nie bierze udziału
    w akcji na ekranie.
  • 6:50 - 6:55
    Emocjonalne, intymne momenty w kinie
  • 6:55 - 6:57
    są zwykle pozbawione pogłosu,
  • 6:57 - 7:01
    bo mają brzmieć tak, jakby ktoś
    mówił nam prosto do ucha.
  • 7:01 - 7:03
    Z drugiej strony
  • 7:03 - 7:06
    dodanie dużej ilości pogłosu do dźwięku
  • 7:06 - 7:09
    sprawi wrażenie,
    że słuchamy wspomnienia
  • 7:10 - 7:13
    albo jesteśmy w głowie bohatera,
  • 7:14 - 7:16
    albo słyszymy głos Boga.
  • 7:16 - 7:19
    Albo coś jeszcze mocniejszego w filmie.
  • 7:19 - 7:20
    Głos Morgana Freemana.
  • 7:20 - 7:22
    (Śmiech)
  • 7:22 - 7:23
    A więc...
  • 7:23 - 7:25
    (Brawa)
  • 7:26 - 7:29
    Jakich innych narzędzi i sztuczek
  • 7:29 - 7:31
    używają dźwiękowcy?
  • 7:32 - 7:34
    Jedna jest naprawdę ważna.
  • 7:41 - 7:42
    To cisza.
  • 7:42 - 7:45
    Kilka chwil ciszy zwróci uwagę.
  • 7:46 - 7:48
    A w zachodnim świecie
  • 7:48 - 7:50
    nie przywykliśmy do milczenia.
  • 7:50 - 7:54
    Uważamy je za niezręczne
    albo niegrzeczne.
  • 7:55 - 7:58
    Cisza poprzedzająca rozmowę
  • 7:58 - 8:01
    może zbudować napięcie.
  • 8:01 - 8:05
    Wyobraźcie sobie kinowy hit z Hollywood
  • 8:05 - 8:09
    pełen wybuchów i wystrzałów
    z broni maszynowej.
  • 8:10 - 8:14
    Po jakimś czasie głośne
    przestaje być głośnym.
  • 8:14 - 8:16
    Jak w yin-yang,
  • 8:16 - 8:19
    cisza potrzebuje hałasu,
    a hałas potrzebuje ciszy,
  • 8:19 - 8:22
    żeby każde z nich mogło
    wywrzeć zamierzony efekt.
  • 8:22 - 8:24
    Ale czym jest cisza?
  • 8:24 - 8:27
    To zależy, jak zostanie
    użyta w danym filmie.
  • 8:27 - 8:31
    Cisza może przenieść nas
    do umysłu bohatera
  • 8:31 - 8:32
    albo sprowokować refleksję.
  • 8:32 - 8:35
    Często kojarzymy ciszę
  • 8:35 - 8:38
    z rozmyślaniem,
  • 8:38 - 8:40
    medytacją,
  • 8:41 - 8:43
    zagłębieniem w myślach.
  • 8:45 - 8:48
    Cisza nie ma jednego znaczenia,
  • 8:48 - 8:50
    ale jest jak czyste płótno,
  • 8:50 - 8:54
    na którym widz maluje
    swoje przemyślenia.
  • 8:55 - 8:59
    Chciałbym, żeby to było jasne.
    Cisza nie istnieje.
  • 8:59 - 9:04
    Wiem, że to najbardziej pretensjonalne
    stwierdzenie w historii TED Talk,
  • 9:05 - 9:10
    ale nawet jeśli ktoś znalazłby się
    w pokoju, w którym nie ma pogłosu
  • 9:10 - 9:12
    ani żadnych dźwięków zewnętrznych,
  • 9:12 - 9:15
    wciąż mógłby słyszeć puls krwi.
  • 9:16 - 9:20
    W tradycyjnym kinie
    nigdy nie było momentu ciszy,
  • 9:20 - 9:22
    bo działał projektor.
  • 9:23 - 9:25
    Nawet dzisiaj, w świecie
    dźwięków w systemie Dolby,
  • 9:26 - 9:29
    jeśli się wsłuchamy,
    tak naprawdę nie ma chwili ciszy.
  • 9:30 - 9:33
    Zawsze pojawiają się jakieś dźwięki.
  • 9:33 - 9:36
    Jeśli cisza nie istnieje,
  • 9:36 - 9:39
    czego używają filmowcy i dźwiękowcy?
  • 9:39 - 9:44
    Zamiast ciszy często
    używają tła akustycznego.
  • 9:44 - 9:48
    Tło akustyczne to wyjątkowe dźwięki w tle,
  • 9:48 - 9:51
    charakterystyczne dla danego miejsca.
  • 9:51 - 9:53
    Każde miejsce ma wyjątkowy dźwięk.
  • 9:53 - 9:55
    Każde pomieszczenie ma wyjątkowy dźwięk,
  • 9:55 - 9:57
    czyli akustykę.
  • 9:57 - 9:59
    Oto nagranie rynku w Maroko.
  • 9:59 - 10:05
    (Głosy, muzyka)
  • 10:05 - 10:08
    A to nagranie Times Square w Nowym Jorku.
  • 10:09 - 10:14
    (Odgłosy ruchu ulicznego, klaksony, głosy)
  • 10:15 - 10:19
    Akustyka pomieszczenia to zbiór
    wszystkich dźwięków w danym pomieszczeniu.
  • 10:19 - 10:21
    Wentylacja, ogrzewanie, lodówka.
  • 10:22 - 10:24
    Oto nagrania dźwięków
    z mojego mieszkania na Brooklynie.
  • 10:24 - 10:35
    (Wentylacja, bojler,
    lodówka, ruch uliczny)
  • 10:35 - 10:40
    Tło akustyczne działa bardzo prosto.
  • 10:41 - 10:44
    Może przemawiać bezpośrednio
    do mózgu, podświadomie.
  • 10:45 - 10:50
    Ptaki śpiewające za oknem
    sugerują normalność,
  • 10:51 - 10:54
    prawdopodobnie dlatego,
    że jako gatunek ludzki
  • 10:54 - 10:58
    jesteśmy przyzwyczajeni do tego dźwięku
    każdego ranka od milionów lat.
  • 10:58 - 11:05
    (Śpiew ptaków)
  • 11:06 - 11:09
    Z drugiej strony dźwięki przemysłowe
  • 11:09 - 11:11
    znamy od niedawna.
  • 11:12 - 11:14
    Choć osobiście bardzo je lubię,
  • 11:14 - 11:16
    bo używał ich jeden
    z moich idoli, David Lynch,
  • 11:16 - 11:18
    i jego dźwiękowiec Alan Splet,
  • 11:18 - 11:21
    dźwięki przemysłowe
    często źle się kojarzą.
  • 11:21 - 11:27
    (Dźwięk maszyn)
  • 11:28 - 11:33
    Efekty dźwiękowe mogą wpływać
    na pamięć emocjonalną.
  • 11:35 - 11:37
    Od czasu do czasu mogą być tak ważne,
  • 11:37 - 11:40
    że stają się postacią w filmie.
  • 11:41 - 11:45
    Grzmot może oznaczać
    boską interwencję albo gniew.
  • 11:46 - 11:51
    (Grzmot)
  • 11:52 - 11:56
    Kościelne dzwony
    przypominają o upływie czasu
  • 11:56 - 11:58
    albo śmiertelności.
  • 12:00 - 12:07
    (Dzwoniące dzwony)
  • 12:08 - 12:12
    Tłuczone szkło może
    wskazywać koniec związku
  • 12:12 - 12:14
    albo przyjaźni.
  • 12:14 - 12:16
    (Tłukące się szkło)
  • 12:17 - 12:20
    Naukowcy wierzą,
    że nieharmonijne dźwięki,
  • 12:20 - 12:25
    jak głośno grające
    instrumenty dęte albo blaszane,
  • 12:26 - 12:31
    przypominają wycie zwierząt,
  • 12:31 - 12:34
    co stwarza wrażenie
    rozdrażnienia albo strachu.
  • 12:35 - 12:39
    (Odgłosy instrumentów dętych)
  • 12:41 - 12:44
    Mówiłem już o dźwiękach "na ekranie".
  • 12:44 - 12:49
    Ale czasem nie można
    zobaczyć źródła dźwięku.
  • 12:49 - 12:51
    To dźwięki pozaekranowe,
  • 12:52 - 12:53
    czyli akusmatyczne.
  • 12:54 - 12:55
    Dźwięki akusmatyczne...
  • 12:56 - 13:01
    Termin "akusmatyczny" pochodzi
    od Pitagorasa za starożytnej Grecji,
  • 13:01 - 13:05
    który przez lata uczył
    zza kurtyny albo zasłony,
  • 13:05 - 13:08
    nie pokazując uczniom swojej twarzy.
  • 13:08 - 13:11
    Myślę, że ten matematyk i filozof uważał,
  • 13:11 - 13:13
    że tym sposobem
  • 13:14 - 13:18
    jego uczniowie skoncentrują się
    bardziej na jego głosie
  • 13:18 - 13:20
    oraz słowach i ich znaczeniu
  • 13:20 - 13:23
    niż na oglądaniu go, kiedy mówił.
  • 13:23 - 13:26
    To coś jak Czarnoksiężnik z Krainy Oz
  • 13:26 - 13:30
    czy Wielki Brat z powieści "Rok 1984".
  • 13:30 - 13:34
    Oddzielenie głosu od jego źródła,
  • 13:34 - 13:36
    oddzielanie przyczyny i skutku
  • 13:36 - 13:40
    tworzy wrażenie wszechobecności
    albo panoptyzmu,
  • 13:40 - 13:42
    a więc władzy.
  • 13:43 - 13:46
    Istnieje silna tradycja
    dźwięku akusmatycznego.
  • 13:47 - 13:54
    W klasztorach w Rzymie i Wenecji
    zakonnice śpiewały w pomieszczeniach
  • 13:54 - 13:58
    na balkonach, blisko sufitu,
  • 13:58 - 14:02
    stwarzając iluzję,
    że to śpiew aniołów w niebie.
  • 14:02 - 14:06
    Richard Wagner zasłynął
    stworzeniem ukrytej orkiestry
  • 14:06 - 14:10
    umieszczonej między sceną i publicznością.
  • 14:10 - 14:15
    Mój bohater, Aphex Twin,
    ukrył się w ciemnych kątach klubów.
  • 14:16 - 14:20
    Ci mistrzowie wiedzieli,
    że poprzez ukrycie źródła
  • 14:20 - 14:22
    tworzy się tajemnica.
  • 14:22 - 14:24
    Widzi się to w kinie cały czas,
  • 14:24 - 14:27
    w filmach Hitchcocka
    i w "Obcym" Ridleya Scotta.
  • 14:27 - 14:29
    To, że słyszymy dźwięk,
    nie znając jego źródła,
  • 14:29 - 14:33
    tworzy napięcie.
  • 14:34 - 14:40
    Może teź zminimalizować
    ograniczenia wizualne reżysera
  • 14:40 - 14:44
    i pokazać coś, czego nie było
    w trakcie filmowania.
  • 14:44 - 14:46
    Jeśli brzmi to zbyt abstrakcyjnie,
  • 14:46 - 14:48
    chciałbym pokazać krótkie wideo.
  • 14:49 - 14:52
    (Zabawka piszczy)
  • 14:52 - 14:55
    (Maszyna do pisania)
  • 14:56 - 14:59
    (Bębny)
  • 14:59 - 15:02
    (Ping-pong)
  • 15:02 - 15:05
    (Ostrzenie noży)
  • 15:06 - 15:09
    (Skreczowanie płyty)
  • 15:09 - 15:11
    (Cięcie piły)
  • 15:11 - 15:12
    (Krzyk kobiety)
  • 15:13 - 15:16
    Dzięki tym narzędziom
    chcę pokazać,
  • 15:18 - 15:20
    że dźwięk to język.
  • 15:21 - 15:24
    Może nas oszukać,
    zabierając w inne miejsce.
  • 15:24 - 15:26
    Może zmienić nastrój,
  • 15:26 - 15:28
    ustalić tempo,
  • 15:29 - 15:33
    rozśmieszyć albo przestraszyć.
  • 15:35 - 15:38
    Zakochałem się w tym języku
  • 15:38 - 15:39
    parę lat temu
  • 15:39 - 15:44
    i udało mi się stworzyć z tego zawód.
  • 15:45 - 15:48
    Pracując w bibliotece dźwięków,
  • 15:49 - 15:54
    próbujemy poszerzyć
    słownictwo tego języka.
  • 15:56 - 15:59
    W ten sposób chcemy dać właściwe narzędzie
  • 15:59 - 16:01
    twórcom efektów dźwiękowych,
  • 16:01 - 16:02
    filmowcom,
  • 16:02 - 16:04
    autorom gier wideo i aplikacji,
  • 16:05 - 16:08
    żeby opowiadali coraz lepsze historie
  • 16:08 - 16:11
    i tworzyli jeszcze piękniejsze kłamstwa.
  • 16:11 - 16:12
    Dziękuję.
  • 16:12 - 16:16
    (Brawa)
Title:
Wszystko, co słyszysz w filmie, to kłamstwo
Speaker:
Tasos Frantzolas
Description:

Efekty dźwiękowe polegają na oszustwie. Kiedy oglądasz film albo program telewizyjny, prawie wszystkie odgłosy, które słyszysz, są fałszywe. W tym bogatym w brzmienia wystąpieniu Tasos Frantzolas odkrywa rolę dźwięku w opowiadaniu historii i pokazuje, jak łatwo to, co słyszymy, może oszukać nasze mózgi.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
16:35

Polish subtitles

Revisions