Return to Video

Alles wat je hoort in een film is een leugen

  • 0:01 - 0:03
    Ik wil eerst even beginnen
    met een experiment.
  • 0:05 - 0:08
    Ik ga drie beeldfragmenten laten zien
    van een regenachtige dag.
  • 0:09 - 0:13
    Maar ik heb het geluid
    van één van de video's gewijzigd.
  • 0:13 - 0:15
    In plaats van het geluid van regen
  • 0:15 - 0:18
    heb ik het geluid toegevoegd
    van bakkend spek.
  • 0:19 - 0:23
    Ik zou willen dat jullie eens nadenken
    welk fragment het geluid van het spek is.
  • 0:24 - 0:26
    (Vallende regen)
  • 0:27 - 0:29
    (Vallende regen)
  • 0:32 - 0:34
    (Vallende regen)
  • 0:41 - 0:42
    Oké.
  • 0:43 - 0:46
    Ik heb eigenlijk gelogen.
  • 0:46 - 0:47
    Het was allemaal spek.
  • 0:47 - 0:49
    (Spek sist)
  • 0:52 - 0:54
    (Applaus)
  • 0:57 - 1:00
    Mijn bedoeling was niet echt
    om jullie te laten watertanden
  • 1:01 - 1:02
    iedere keer als het regent.
  • 1:02 - 1:08
    Ik wou aantonen dat onze hersenen
    zich makkelijk laten misleiden.
  • 1:09 - 1:12
    We zijn niet op zoek naar de waarheid.
  • 1:13 - 1:15
    Wat die misleiding betreft,
  • 1:15 - 1:18
    wil ik één van mijn
    favoriete schrijvers citeren.
  • 1:18 - 1:25
    In 'The Decay of the Art of Lying'
    stelt Oscar Wilde
  • 1:25 - 1:30
    dat slechte kunst de natuur
    zo realistisch mogelijk kopieert,
  • 1:31 - 1:36
    terwijl goede kunst voortvloeit
    uit leugens en bedrog,
  • 1:37 - 1:40
    en mooie onwaarheden vertelt.
  • 1:42 - 1:45
    Iedere keer je naar een film kijkt
  • 1:45 - 1:46
    en de telefoon rinkelt,
  • 1:46 - 1:49
    dan hoor je eigenlijk niet die telefoon.
  • 1:49 - 1:53
    Het is later toegevoegd,
    tijdens postproductie, in een studio.
  • 1:53 - 1:56
    Al het geluid dat je hoort, is vals.
  • 1:56 - 1:58
    Alles, behalve de dialoog,
  • 1:58 - 1:59
    is vals.
  • 1:59 - 2:03
    Wanneer je een vogel
    ziet flapperen met zijn vleugels...
  • 2:03 - 2:06
    (Vleugels flapperen)
  • 2:06 - 2:08
    dan is dat is niet echt
    het geluid van een vogel.
  • 2:08 - 2:13
    Het klinkt veel realistischer als je
    het geluid van een laken opneemt
  • 2:14 - 2:15
    of met een ovenwant wappert.
  • 2:15 - 2:17
    (Flapperen)
  • 2:19 - 2:22
    De closeup van een brandende sigaret...
  • 2:22 - 2:25
    (Sigaret brandt)
  • 2:25 - 2:28
    Dat klinkt in feite realistischer
  • 2:28 - 2:31
    als je 'n propje plasticfolie neemt
  • 2:31 - 2:32
    en het openvouwt.
  • 2:32 - 2:36
    (Propje plasticfolie wordt opengevouwen)
  • 2:36 - 2:37
    Een slag in het gezicht?
  • 2:37 - 2:38
    (Slag)
  • 2:38 - 2:41
    Oeps. Ik zal het nog eens afspelen.
  • 2:41 - 2:42
    (Slag)
  • 2:42 - 2:46
    Dat geluid bekomt men vaak
    door met een mes in groenten te steken,
  • 2:46 - 2:48
    meestal kool.
  • 2:48 - 2:51
    (Kool die doorboord wordt met een mes)
  • 2:51 - 2:54
    Volgende: botten die breken.
  • 2:54 - 2:57
    (Botten breken)
  • 2:57 - 2:59
    Er raakte niemand gewond.
  • 2:59 - 3:01
    Het is eigenlijk het geluid
  • 3:01 - 3:04
    van selderij of bevroren sla
    die gebroken wordt.
  • 3:04 - 3:07
    (Bevroren sla of selderij
    die gebroken wordt)
  • 3:07 - 3:09
    (Gelach)
  • 3:09 - 3:14
    Het juiste geluid vinden
    is niet altijd even makkelijk
  • 3:14 - 3:16
    als even naar de supermarkt gaan
  • 3:16 - 3:19
    en er wat groenten kopen.
  • 3:19 - 3:21
    Het is vaak veel ingewikkelder.
  • 3:21 - 3:24
    Laten we eens onderzoeken
    wat er voorafgaat
  • 3:24 - 3:26
    aan het maken van een geluidseffect.
  • 3:26 - 3:30
    Eén van mijn favoriete verhalen
    is van de hand van Frank Serafine.
  • 3:30 - 3:32
    Hij werkt mee aan ons archief
  • 3:32 - 3:35
    en is een geweldige geluidsontwerper
    voor onder andere 'Tron' en 'Star Trek'.
  • 3:36 - 3:42
    Hij maakte deel uit van het Paramountteam
    dat de Oscar won voor het beste geluid
  • 3:42 - 3:44
    met 'The Hunt for Red October'.
  • 3:44 - 3:47
    In die klassieker uit de jaren 90
    over de Koude Oorlog
  • 3:47 - 3:52
    moesten ze het geluid nabootsen
    van de propeller van een onderzeeër.
  • 3:52 - 3:53
    Ze hadden een probleempje:
  • 3:53 - 3:57
    ze konden geen onderzeeër vinden
    in West-Hollywood.
  • 3:57 - 4:00
    Wat ze dus gedaan hebben...
  • 4:00 - 4:03
    Ze trokken naar hun vriend,
    die een zwembad had.
  • 4:03 - 4:08
    en Frank deed er
    een 'bommetje' of 'bomba'.
  • 4:09 - 4:11
    Ze installeerden een microfoon onder water
  • 4:11 - 4:14
    en één boven water, naast het zwembad.
  • 4:14 - 4:17
    Dit is de opname
    van de microfoon onder water.
  • 4:17 - 4:19
    (Sprong onderwater)
  • 4:19 - 4:21
    Samen met de microfoon boven water
  • 4:21 - 4:23
    klinkt het als volgt...
  • 4:23 - 4:26
    (Water spat)
  • 4:26 - 4:30
    Ze hebben dat geluid genomen
    en het één octaaf verlaagd,
  • 4:30 - 4:33
    alsof je een plaat zou vertragen.
  • 4:33 - 4:35
    (Water spat één octaaf lager)
  • 4:36 - 4:39
    En daarna verwijderden ze
    de meeste hoge frequenties
  • 4:39 - 4:41
    (Water spat)
  • 4:41 - 4:43
    en verlaagden ze het met nog een octaaf.
  • 4:44 - 4:46
    (Water spat een octaaf lager)
  • 4:47 - 4:49
    En daarna voegden ze
    een beetje van het geluid toe
  • 4:49 - 4:51
    van de microfoon boven het water.
  • 4:51 - 4:53
    (Water spat)
  • 4:54 - 4:57
    Door dat geluid eindeloos te herhalen
  • 4:57 - 4:59
    kregen ze het volgende...
  • 4:59 - 5:05
    (Propeller draait)
  • 5:05 - 5:11
    Als je creativiteit en technologie
    combineert, kan je de illusie creëren
  • 5:11 - 5:15
    dat we ons in een onderzeeër bevinden.
  • 5:15 - 5:18
    Als je eenmaal je geluiden hebt gecreëerd
  • 5:18 - 5:21
    en je hebt ze met het beeld
    gesynchroniseerd,
  • 5:21 - 5:25
    dan wil je dat die geluiden hun eigen
    leven gaan leiden binnen dat verhaal.
  • 5:25 - 5:30
    De beste manier om dat te doen,
    is door een galm toe te voegen.
  • 5:30 - 5:33
    Dat is het eerste audiotool
    waarover ik het wil hebben.
  • 5:33 - 5:38
    Galm of 'reverb',
    is het laten naklinken van geluid,
  • 5:38 - 5:40
    nadat het geluid
    eigenlijk al verdwenen is.
  • 5:40 - 5:42
    Dat klinkt ongeveer als
  • 5:42 - 5:46
    de weerkaatsing van het geluid
    op het materiaal,
  • 5:46 - 5:49
    op voorwerpen en muren
    rondom het geluid.
  • 5:49 - 5:51
    Neem nu het geluid van een geweerschot.
  • 5:51 - 5:55
    Het oorspronkelijk geluid
    duurt nog geen halve seconde.
  • 5:56 - 5:57
    (Geweerschot)
  • 5:58 - 5:59
    Door galm toe te voegen,
  • 5:59 - 6:03
    kunnen we het laten klinken
    alsof het in een badkamer was opgenomen.
  • 6:03 - 6:05
    (Geweerschot in een badkamer)
  • 6:05 - 6:08
    Of alsof het was opgenomen
    in een kapel of een kerk.
  • 6:09 - 6:11
    (Geweerschot in een kerk)
  • 6:11 - 6:13
    Of in een kloof.
  • 6:14 - 6:16
    (Geweerschot in een kloof)
  • 6:16 - 6:19
    Galm geeft ons veel informatie
  • 6:19 - 6:23
    over de ruimte tussen de luisteraar
    en de bron van het oorspronkelijk geluid.
  • 6:23 - 6:26
    Als het geluid de smaak is,
  • 6:26 - 6:30
    dan is de galm de geur van het geluid.
  • 6:30 - 6:32
    Maar galm kan veel meer doen.
  • 6:32 - 6:36
    Als we naar een geluid luisteren
    met veel minder galm
  • 6:36 - 6:39
    dan wat de actie op het scherm suggereert,
  • 6:39 - 6:41
    dan begrijpen we meteen
  • 6:41 - 6:44
    dat we naar een verteller luisteren,
  • 6:44 - 6:49
    een objectieve verteller die niet
    deelneemt aan de actie op het scherm.
  • 6:50 - 6:55
    Emotionele momenten
    worden in de filmwereld
  • 6:55 - 6:57
    vaak weergegeven zonder galm,
  • 6:57 - 7:01
    want zo zou het ook klinken
    als er iemand in ons oor zou fluisteren.
  • 7:01 - 7:03
    Het tegenovergestelde klopt ook.
  • 7:03 - 7:05
    Door galm toe te voegen aan een stem
  • 7:05 - 7:09
    kunnen ze ons laten geloven
    dat we een flashback horen,
  • 7:09 - 7:14
    of dat we in het hoofd
    van een personage zitten,
  • 7:14 - 7:16
    of dat we de stem van God horen.
  • 7:16 - 7:19
    Of, nog sterker
    in de wereld van de film...
  • 7:19 - 7:20
    Morgan Freeman.
  • 7:20 - 7:22
    (Gelach)
  • 7:22 - 7:23
    Dus...
  • 7:23 - 7:25
    (Applaus)
  • 7:25 - 7:29
    Maar welke andere tools of truukjes
  • 7:29 - 7:32
    gebruiken geluidsontwerpers nog zoal?
  • 7:32 - 7:34
    Deze is nog zeer belangrijk...
  • 7:40 - 7:42
    Stilte.
  • 7:42 - 7:46
    Een korte stilte
    kan onze aandacht trekken.
  • 7:46 - 7:48
    In onze Westerse wereld
  • 7:48 - 7:50
    zijn we niet echt gewoon aan stilte.
  • 7:50 - 7:53
    Het wordt beschouwd als gênant of grof.
  • 7:55 - 7:59
    Wanneer de verbale communicatie
    wordt voorafgegaan door stilte,
  • 7:59 - 8:01
    dan kan dat een grote spanning opwekken.
  • 8:01 - 8:05
    Maar neem nu een Hollywoodfilm,
  • 8:05 - 8:09
    met veel explosies
    en automatische geweren.
  • 8:11 - 8:14
    Dan verliest het lawaai
    zijn effect na een tijdje.
  • 8:14 - 8:16
    Het werkt een beetje als yin en yang.
  • 8:16 - 8:19
    Stilte heeft lawaai nodig
    en lawaai heeft stilte nodig,
  • 8:19 - 8:22
    anders verliezen ze beide hun effect.
  • 8:22 - 8:24
    Maar wat betekent stilte?
  • 8:24 - 8:27
    Dat hangt ervan af
    hoe het gebruikt wordt in de film.
  • 8:27 - 8:31
    Stilte kan ons in het hoofd
    van een personage plaatsen,
  • 8:31 - 8:32
    of kan ons laten nadenken.
  • 8:32 - 8:36
    We associëren stilte vaak met...
  • 8:37 - 8:39
    contemplatie,
  • 8:39 - 8:41
    meditatie,
  • 8:41 - 8:43
    diep in gedachten verzonken zijn.
  • 8:44 - 8:48
    Stilte heeft niet één enkele betekenis.
  • 8:48 - 8:50
    Het is als een wit doek
  • 8:50 - 8:55
    waarop de kijker wordt uitgenodigd
    zijn eigen gedachten te schilderen.
  • 8:55 - 8:59
    Maar ik wil even verduidelijken
    dat absolute stilte niet bestaat.
  • 8:59 - 9:05
    Dit is vast het meest pretentieuze
    dat een TED-spreker ooit heeft gezegd.
  • 9:05 - 9:10
    Zelfs als er in een kamer
    geen enkele galm zou zijn
  • 9:10 - 9:12
    en geen externe geluiden,
  • 9:12 - 9:16
    dan zou je nog steeds
    je eigen bloed horen stromen.
  • 9:16 - 9:20
    In de bioscoopzalen was er vroeger
    ook nooit een stil moment,
  • 9:20 - 9:23
    want de projector maakte altijd lawaai.
  • 9:23 - 9:26
    Zelfs nu, met ons Dolby-geluid,
  • 9:26 - 9:31
    is er eigenlijk nooit een stil moment
    als je rondom je luistert.
  • 9:31 - 9:33
    Er is altijd wel een of ander geluid.
  • 9:33 - 9:36
    Aangezien absolute stilte niet bestaat,
  • 9:36 - 9:39
    wat gebruiken filmmakers
    en geluidstechnici dan?
  • 9:39 - 9:44
    In de plaats daarvan gebruiken ze
    vaak omgevingsgeluid.
  • 9:44 - 9:48
    Omgevingsgeluid is uniek
    achtergrondlawaai
  • 9:48 - 9:51
    dat eigen is aan iedere locatie.
  • 9:51 - 9:53
    Iedere locatie heeft 'n eigen geluid
  • 9:53 - 9:55
    en iedere ruimte heeft 'n eigen geluid,
  • 9:55 - 9:57
    dat we het 'ruimtegeluid' noemen.
  • 9:57 - 9:59
    Nu hoor je een geluidsopname
    van een markt in Marokko.
  • 9:59 - 10:04
    (Stemmen, muziek)
  • 10:05 - 10:09
    En nu hoor je een geluidsopname
    van Times Square in New York.
  • 10:09 - 10:15
    (Verkeergeluiden,
    claxons van auto's, stemmen)
  • 10:16 - 10:19
    Het ruimtegeluid combineert
    al de geluiden binnen in een kamer:
  • 10:19 - 10:22
    de ventilator, de verwarming, de koelkast.
  • 10:22 - 10:25
    Dit is een geluidsopname
    van mijn flat in Brooklyn.
  • 10:25 - 10:31
    (Je hoort de ventilator, de boiler,
    de koelkast en het straatverkeer)
  • 10:36 - 10:41
    Omgevingsgeluiden werken
    op een zeer primitieve manier.
  • 10:41 - 10:43
    Ze kunnen direct doordringen
    tot ons onderbewustzijn.
  • 10:46 - 10:51
    Het getsjirp van de vogeltjes buiten
    is misschien een teken van alledaagsheid.
  • 10:51 - 10:54
    Misschien omdat wij, als soort,
  • 10:54 - 10:58
    gewoon zijn geraakt aan dat geluid
    in de afgelopen miljoenen jaren.
  • 10:58 - 11:01
    (Getsjirp van vogeltjes)
  • 11:06 - 11:08
    Industriële geluiden, daarentegen,
  • 11:08 - 11:11
    kennen we nog niet zo lang.
  • 11:12 - 11:13
    Hoewel ik er persoonlijk wel van hou
  • 11:13 - 11:16
    -- David Lynch, een van mijn helden
    maakte er vaak gebruik van,
  • 11:16 - 11:18
    en zijn geluidstechnicus, Alan Splet --
  • 11:18 - 11:21
    dragen industriële geluiden
    vaak een negatieve connotatie.
  • 11:21 - 11:25
    (Machinelawaai)
  • 11:28 - 11:33
    Geluidseffecten kunnen inspelen
    op ons emotioneel geheugen.
  • 11:35 - 11:37
    Soms zijn ze zo betekenisvol
  • 11:37 - 11:40
    dat ze in de film
    zelf een personage worden.
  • 11:40 - 11:47
    Het geluid van de donder kan wijzen op
    de tussenkomst van de goden of hun woede.
  • 11:47 - 11:52
    (Donder)
  • 11:52 - 11:56
    Het geluid van de kerkklok herinnert ons
    aan de vergankelijkheid van de tijd
  • 11:56 - 11:58
    of misschien aan onze
    eigen sterfelijkheid.
  • 12:00 - 12:03
    (Kerkklokken luiden)
  • 12:08 - 12:12
    Het geluid van brekend glas
    kan wijzen op het einde van een relatie
  • 12:12 - 12:14
    of een vriendschap.
  • 12:14 - 12:16
    (Glas breekt)
  • 12:16 - 12:20
    Wetenschappers geloven
    dat dissonante geluiden,
  • 12:20 - 12:25
    zoals blaasinstrumenten
    die zeer luid worden bespeeld,
  • 12:26 - 12:31
    ons kunnen herinneren
    aan het gehuil van dieren in de natuur.
  • 12:31 - 12:34
    Daardoor kunnen ze een gevoel
    van irritatie of angst opwekken.
  • 12:34 - 12:39
    (Blaasinstrumenten weerklinken)
  • 12:41 - 12:44
    We hebben het nu al gehad
    over het geluid op het beeld.
  • 12:44 - 12:49
    Maar af en toe is de bron van het geluid
    niet zichtbaar op het scherm.
  • 12:49 - 12:51
    Dat noemen we 'off-screen geluid',
  • 12:51 - 12:54
    of 'akoesmatisch geluid'.
  • 12:54 - 12:56
    Akoesmatisch geluid...
  • 12:56 - 13:01
    De term 'akoesmatisch' komt
    van Pythagoras, uit het Oude Griekenland.
  • 13:01 - 13:05
    Hij gaf jaren lang les
    van achter een gordijn
  • 13:05 - 13:08
    en toonde zich niet aan zijn leerlingen.
  • 13:08 - 13:12
    Ik denk dat deze wiskundige
    en filosoof geloofde dat,
  • 13:12 - 13:14
    op deze manier,
  • 13:14 - 13:18
    zijn studenten zich meer zouden
    concentreren op zijn stem,
  • 13:18 - 13:20
    zijn woorden en hun betekenis.
  • 13:20 - 13:23
    En niet op het visuele aspect
    van zijn betoog.
  • 13:23 - 13:25
    Een beetje zoals 'The Wizard of Oz',
  • 13:28 - 13:30
    of 'Big Brother' uit '1984',
  • 13:30 - 13:34
    waar door de stem
    los te koppelen van zijn bron,
  • 13:34 - 13:37
    oorzaak en gevolg worden gescheiden,
  • 13:37 - 13:40
    wat een soort alomtegenwoordigheid
    of alziendheid creëert,
  • 13:40 - 13:43
    en daardoor dus ook autoriteit.
  • 13:43 - 13:47
    Akoesmatisch geluid
    gaat al lang mee in de geschiedenis.
  • 13:47 - 13:51
    In Rome en Venetië zongen
    de kloosternonnen vroeger
  • 13:51 - 13:57
    in de kamers en galerijen
    vlak onder het plafond.
  • 13:57 - 14:02
    Omdat ze de illusie wilden creëren dat
    we naar engelen luisterden in de hemel.
  • 14:02 - 14:06
    Richard Wagner was de eerste componist
    die werkte met een orkest
  • 14:06 - 14:10
    dat verborgen zat in een orkestbak
    tussen het podium en het publiek.
  • 14:10 - 14:15
    Een van m'n helden, Aphex Twin, verstopt
    zich vaak in de donkere hoekjes in clubs.
  • 14:16 - 14:18
    Al deze grootmeesters
    hadden volgens mij door,
  • 14:18 - 14:20
    dat je door de bron te verbergen
  • 14:20 - 14:22
    een gevoel van mysterie kunt creëren.
  • 14:22 - 14:24
    Dit is al vaak gebruikt
    in de filmgeschiedenis,
  • 14:24 - 14:27
    door Hitchcock en Ridley Scott
    met z'n 'Alien'.
  • 14:27 - 14:29
    Een geluid horen
    zonder dat je de bron kent,
  • 14:29 - 14:33
    creëert altijd een soort spanning.
  • 14:35 - 14:40
    Het betekent ook dat regisseurs
    minder beperkt zijn in hun mogelijkheden
  • 14:40 - 14:44
    en iets kunnen tonen
    wat er niet was tijdens de opnames.
  • 14:44 - 14:46
    Dat klinkt misschien allemaal wat vaag,
  • 14:46 - 14:49
    maar ik wil even een fragmentje afspelen.
  • 14:49 - 14:52
    (Speelgoed piept)
  • 14:52 - 14:55
    (Typemachine)
  • 14:56 - 14:59
    (Tromgeroffel)
  • 14:59 - 15:02
    (Pingpong)
  • 15:02 - 15:06
    (Zwaardgevecht)
  • 15:06 - 15:09
    (Scratchen van een plaat)
  • 15:09 - 15:11
    (Zaaggeluiden)
  • 15:11 - 15:12
    (Vrouw gilt)
  • 15:13 - 15:17
    Met deze tools probeer ik aan te tonen
  • 15:18 - 15:20
    dat geluid een taal is.
  • 15:21 - 15:24
    Het kan ons verplaatsen in de ruimte.
  • 15:24 - 15:27
    Het kan de sfeer veranderen.
  • 15:27 - 15:29
    Het kan het tempo bepalen.
  • 15:30 - 15:33
    Het kan ons aan het lachen brengen,
    of het kan ons bang maken.
  • 15:35 - 15:36
    Wat mezelf betreft --
  • 15:36 - 15:39
    ik werd enkele jaren geleden
    verliefd op deze taal.
  • 15:39 - 15:45
    En op één of andere manier ben ik
    erin geslaagd er mijn beroep van te maken.
  • 15:45 - 15:49
    Met het werk dat we verrichten
    in ons geluidsarchief
  • 15:49 - 15:55
    proberen we de woordenschat
    van die taal wat te verruimen.
  • 15:56 - 15:59
    En daarmee willen we
    de juiste hulpmiddelen aanbieden
  • 15:59 - 16:01
    aan geluidstechnici,
  • 16:01 - 16:02
    filmproducenten
  • 16:02 - 16:04
    en de ontwikkelaars
    van videospelletjes en apps.
  • 16:05 - 16:08
    Zodat ze steeds betere verhalen
    kunnen vertellen
  • 16:08 - 16:11
    en steeds mooiere leugens
    kunnen vertellen.
  • 16:11 - 16:13
    Dank jullie voor je aandacht.
Title:
Alles wat je hoort in een film is een leugen
Speaker:
Tasos Frantzolas
Description:

Geluidsdesign is gebaseerd op bedrog. Al de geluiden die je hoort zijn nep, of je nu luistert naar een film of een televisieshow. In deze zeer auditieve talk verkent Tasos Frantzolas de functie van geluid bij het vertellen van een verhaal en demonstreert hij hoe makkelijk onze hersenen zich laten beetnemen door wat we horen.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
16:35

Dutch subtitles

Revisions