Turkish subtitles

← Evrimin büyük gizemi: Dil - Michael Corballis

Get Embed Code
30 Languages

Showing Revision 10 created 08/26/2020 by Cihan Ekmekçi.

  1. 1980'lerde Kanzi adındaki bir bonobo
  2. konuşma veya işaret dili olmadan
    nesneleri ve eylemleri temsil eden
  3. soyut sembollerden oluşan
    bir tuş dizisi kullanarak
  4. insanlarla daha önce hiç görülmemiş
    düzeyde iletişim kurmayı öğrendi.
  5. Bu sembollerden birkaçını
    sırasıyla göstererek istekte bulunmak,
  6. araştırmacıların sözel sorularına
    cevap vermek
  7. ve fiziksel olarak bulunmayan objeleri
    ifade etmek için diziler oluşturdu.
  8. Kanzi'nin heyecan verici başarısı

  9. bir husustaki tartışmanın
    fitilini ateşledi:
  10. Kanzi dil mi öğrenmişti?
  11. Dil dediğimiz şey,
    iletişimden daha özgü bir şeydir.
  12. Dil zihnimizdekilerin
    paylaşılmasıyla alakalıdır:
  13. Hikayeler, görüşler, sorular,
    geçmiş veya gelecek,
  14. hayal edilen zamanlar
    ve mekanlar, fikirler.
  15. Esasen bu açık uçlu
  16. ve sınırsız sayıdaki şeyi
    söylemek için kullanılabilir.
  17. Birçok araştırmacı sadece insanların
    dile sahip olduğuna

  18. ve diğer türlerin iletişim kurmak için
    kullandığı işaretlerin ve çağrıların
  19. dil olmadığına ikna olmuş durumda.
  20. Bu çağrıların ve işaretlerin her biri
    belli bir mesaja karşılık geliyor,
  21. daha karmaşık fikirleri oluşturmayan
    sınırlı sayıdaki mesajlar.
  22. Örneğin, bir maymun türü
    yılan gibi bir yırtıcıyı kasteden
  23. özgül bir çağrı yeteneğine sahip olabilir.
  24. Ama dil aracılığıyla ”yılana dikkat edin”
    demenin sayısız yolu var.
  25. Bu zamana dek, hiçbir hayvan iletişimi
  26. insan dilinin açık uçluluğuna
    sahipmiş gibi görünmüyor.
  27. Hayvanların kafalarının içinde
    ne döndüğünü tam olarak bilemiyoruz
  28. ve dilin bu tanımı
    veya onu değerlendirdiğimiz yöntemler
  29. onları kapsamıyor.
  30. Ancak bildiğimiz kadarıyla
    sadece insanlar dile sahip
  31. ve insanlar 7000'e yakın
    ayrı dili konuşabilirken

  32. herhangi bir çocuk
    herhangi bir dili öğrenebilir.
  33. Bu dilin altında yatan biyolojik makinenin
    hepimiz için ortak olduğunu gösteriyor.
  34. O zaman dil insanlık için
    ne anlama geliyor?

  35. Ne yapmamıza imkan sağlıyor
    ve nasıl elde ettik?
  36. Bu kabiliyeti tam olarak ne zaman elde
    ettiğimiz hala çözülmemiş bir mesele.

  37. Şempanzeler ve bonobolar
    yaşayan en yakın akrabalarımız
  38. fakat insanların geldiği soy
  39. dört milyon yıldan daha uzun bir süre önce
    diğer büyük apelerden ayrıldı.
  40. Aralarında şu an nesli
    tükenmiş olan birçok tür var.

  41. Bu, onların dile veya bunun gibi bir şeye
  42. sahip olup olmadıklarını
    bilmemizi baya zorlaştırıyor.
  43. Ama büyük maymunlar dilin kökenleriyle
    ilgili bir ipucu veriyor:
  44. Kkonuşmadan ziyade
    işaret olarak başlamış olabilir.
  45. Büyük maymunlar doğada seslenmekten
  46. çok daha özgürce birbirlerine
    işaret edebilirler.
  47. Dil pleistosen dönemi sırasında,
    iki veya üç milyon yıl önce,

  48. nihayetinde kendi türümüz
    homo sapiens'i meydana getirecek
  49. Homo cinsinin ortaya çıkmasıyla
    şekil almaya başlamış olabilir.
  50. Beyin boyutu üçe katlandı,
  51. iki ayaklılık elleri
    iletişim için serbest bıraktı.
  52. İşaretsel iletişimden işaretsel dile,
  53. objelere işaret etmekten
    pandomimik eylemlere,
  54. daha verimli soyut işaretlemeye
    bir geçiş olmuş olabilir.
  55. İşaretsel iletişimin soyutlaşması
    görsellere olan ihtiyacı ortadan kaldırıp

  56. sözlü dile geçişin zeminini oluşturacaktı.
  57. Gerçi bu geçiş muhtemelen
    daha sonra gerçekleşecekti.
  58. Net bir şekilde konuşma
    belli bir şekle sahip ses yoluna bağlıdır.
  59. En yakın soydaşlarımız bile,
    Neandertaller ve Denisovanlar,
  60. ideal olmayan ses yollarına sahipti.
  61. Buna rağmen muhtemelen
    belli bir düzeyde ses kapasitesine
  62. ve hatta dile sahiptiler.
  63. Sadece insanlar ideal ses yoluna sahiptir.
  64. Konuşulan kelimeler elleri alet kullanımı
    ve taşımacılık için serbest bıraktı.
  65. Bundan dolayı türümüzün
    egemenliğine yol açan şey
  66. dilin ortaya çıkışından ziyade
    konuşmanın ortaya çıkması olabilir.
  67. Dil çok derinlemesine bir şekilde
    karmaşık düşünceye,

  68. algıya ve motor fonksiyonlara bağlı ki
  69. biyolojik kökenlerini açığa çıkarmak zor.
  70. Devam eden en büyük gizemlerden
    bazıları şunlardır:
  71. Hangi boyutta dilimiz bir kabiliyet olarak
    insanlığı şekillendirdi
  72. ve hangi boyutta
    insanlık dile şekil verdi?
  73. Hangisi önce gelir:
  74. öngörebildiğimiz çok sayıdaki
    muhtemel senaryolar mı
  75. yoksa onları paylaşabilme yeteneğimiz mi?