YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Turkish subtitles

← Kitabın evrimi - Julie Dreyfuss

Get Embed Code
35 Languages

Showing Revision 9 created 05/30/2017 by Eren Gokce.

  1. Bir kitabı kitap yapan şey nedir?
  2. Bilgi depolayan
    ve ileten herhangi bir şey midir?
  3. Yoksa kâğıtla,
  4. ciltle,
  5. yazı tipiyle,
  6. mürekkeple,
  7. ellerinizdeki ağırlığıyla,
  8. sayfaların kokusuyla mı ilgili?
  9. Bu bir kitap mıdır?
  10. Muhtemelen değildir.
  11. Peki bu?
  12. Bu soruları cevaplamak için
  13. kitabın bildiğimiz hâliyle
    başlangıcına dönmeli ve
  14. bu ögelerin bir araya gelerek,
    parçalarının toplamından daha büyük
  15. bir şeyi nasıl
    oluşturduklarını anlamalıyız.
  16. Bir kitap olarak düşündüğümüz
    en eski nesne, bir kenar boyunca
  17. bağlanan sayfalardan
    oluşan el yazması kitaptır.
  18. Ancak kitap tarihindeki gerçek dönüşüm,
  19. 15. yy ortasında Johannes
    Gutenberg'in matbaasıyla olmuştur.
  20. Taşınabilirlik fikri doğu kültüründe
    çok daha önceden icat edilmişti
  21. fakat Gutenberg'in matbaasının
    gelişi büyük bir etki bıraktı.
  22. Metin üretiminin kontrolü
    elit bir keşiş sınıfının ve yöneten
  23. sınıfın elinden birdenbire gitmişti.
  24. Mesajlar daha hızlı iletilebiliyordu
  25. ve kopyalar da anında üretilebiliyordu,
  26. böylece Avrupa'da
    matbaa evleri ortaya çıktı.
  27. Bu kaynakça artışının ortaya
    çıkardığı ürüne bazı yönlerden aşinayız
  28. ama diğerlerinde durum farklı.
  29. Kitabın iskeleti kâğıt, yazı ve kapaktır.
  30. Kâğıt, 2000 yıldan fazla süre
    önce Çin'de bir yazma yüzeyi olarak
  31. icat edildi ve Mısırlıların
    papirüsüne dayanıyordu.
  32. Ancak 16. yy'a dek Avrupalılar
  33. hayvan derilerinden yapılan
    dayanıklı parşömenlere ve
  34. ince tahta sayfalara yazı yazıyorlardı.
  35. Kâğıdın popülerliği zamanla
    Avrupa'ya yayıldı ve kütle olarak
  36. daha ucuz olduğu için çoğu
    baskıda parşömenin yerini aldı.
  37. Mürekkepler, organik bitkiler ve
    hayvan boyalarını su veya şarapla
  38. karıştırarak yapılıyordu
  39. fakat su metale yapışmadığı için
  40. matbaanın kullanımında
    yağ bazlı mürekkebe geçiş gerekmişti.
  41. Matbaacılar lamba isi, terementi
    ve ceviz yağının karışımdan yapılan
  42. siyah mürekkep
  43. kullanıyorlardı.
  44. Peki ya yazı boyutu ve türü?
  45. En eski taşınabilir yazılar,
    kurşun alaşımlarına kabartmalı olarak
  46. dökülen ters çevrilmiş
    harflerden oluşuyordu.
  47. Bunlar el yapımıydı ve pahalıydı
  48. ve tasarımları da kalıpları oyan
    insanlar kadar çok çeşitliydi.
  49. Seri imalat ve erişilebilir
    kelime işleme sisteminin yaratılışına dek
  50. standartlaştırma çok da mümkün değildi.
  51. Tarza gelince, aşina olduğumuz
    Times Roman dâhil birçok tarza
  52. öncülük eden iki tür
    Roman yazı tipini geliştiren
  53. Nicolas Jenson'a teşekkür edebiliriz.
  54. Bir şey tüm bunları bir arada tutmalıydı
  55. ve 15. yy'ın sonlarına dek kapaklar
  56. ya tahtadan ya da birbirine yapıştırılmış
  57. kâğıt sayfalardan oluşuyordu.
  58. 17. yy'ın sonlarında önce yüksek
    kalitede ciltleme için üretilen
  59. fakat sonradan daha ucuz bir
    seçenek hâline gelen lif iplik kartonu
  60. tüm bunların yerini aldı.
  61. Günümüzde en çok üretilen kapak
    illüstrasyonları, pazarlama araçları
  62. olsa da, eski kitap kapağı tasarımları
    sipariş üzerine yapılıyordu.
  63. Her kitap sırtının bir hikâyesi vardır.
  64. İlk başlarda estetiksel açıdan
    önemli olarak görülmüyorlardı
  65. ve en eskileri hatlı değil, düzdü.
  66. Düz biçim, kitabın bir
    masada daha düzgün durmasını
  67. sağladığından, okunması
    daha kolay oluyordu.
  68. Fakat bu kitap sırtları normal
    baskılı kullanımdan hasar görüyordu.
  69. Kitabın kendi kendine kapanması gibi
  70. yeni problemler ortaya çıksa da,
  71. hatlı bir biçim bu meseleyi çözdü.
  72. Fakat esneklik daha önemliydi,
  73. özellikle de hareket
    hâlinde okuyanlar için.
  74. Kitaplar gelişti ve biz
    düz ekranları, elektronik mürekkebi
  75. ciltli metinlere tercih etmeye başladık.
  76. Peki bu nesneler ve
    dosyalar gerçekten kitap mı?
  77. Kapağın verdiği his veya
  78. kâğıdın kokusu bu
    tecrübeye bir şeyler eklemiyor mu?
  79. Yoksa sunumu nasıl
    olursa olsun, sihir yalnızca
  80. kelimeler içerisinde mi gizli?