YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Polish subtitles

← Ewolucja książki - Julie Dreyfuss

Get Embed Code
35 Languages

Showing Revision 6 created 05/29/2019 by Rysia Wand.

  1. Co sprawia, że książka jest książką?

  2. Czy książką jest wszystko,
    co przechowuje i przekazuje informacje?
  3. Czy ma to związek z papierem,
  4. oprawą,
  5. czcionką,
  6. atramentem,
  7. ciężarem w rękach,
  8. zapachem stron?
  9. Czy to jest książka?
  10. Prawdopodobnie nie.
  11. A to?
  12. Żeby odpowiedzieć na te pytania,
  13. musimy cofnąć się do początków książek
  14. i zrozumieć, jak te elementy
    po połączeniu stworzyły coś więcej
  15. niż sumę różnych części.
  16. Najstarszym przedmiotem,
    który uważamy za książkę jest kodeks,
  17. stos stron zszytych wzdłuż jednego boku.
  18. Ale prawdziwym punktem
    zwrotnym w historii książki
  19. była prasa drukarska Johannesa
    Gutenberga w połowie XV wieku.
  20. Ideę ruchomej czcionki wynaleziono
    dużo wcześniej w kulturze wschodniej,
  21. ale wprowadzenie prasy
    Gutenberga było kluczowe.
  22. Nagle elitarna klasa
    mnichów i klasa rządząca
  23. straciła kontrolę nad produkcją tekstów.
  24. Wiadomości łatwiej rozpowszechniano,
  25. stale kopiowano,
  26. drukarnie pojawiały się w całej Europie.
  27. W pewnych aspektach znamy
    wynik tego wzrostu popularności,
  28. ale nie we wszystkich.
  29. Szkieletem książki jest papier,
    czcionka i okładka.
  30. Ponad 2000 lat temu Chińczycy wynaleźli
    papier jako powierzchnię do pisania,
  31. którą wcześniej był papirus
    używany w Egipcie.
  32. Jednak do XVI wieku
    Europejczycy pisali głównie
  33. na cienkich drewnianych arkuszach
  34. i wytrzymałym pergaminie
  35. zrobionym z rozciągniętej skóry zwierząt.
  36. W końcu papier stał się
    popularny w Europie,
  37. zastępując pergamin,
    bo był tańszy w hurcie.
  38. Atrament wytwarzano mieszając
    barwniki roślinne i zwierzęce
  39. z wodą lub winem.
  40. Woda nie przywierała
    do metalowej czcionki drukarskiej,
  41. więc używanie prasy drukarskiej wymagało
    przejścia na atrament o oleistej bazie.
  42. Drukarze używali atramentu
    z mieszaniny sadzy z lamp,
  43. terpentyny
  44. i oleju z drzewa orzechowego.
  45. A co z rozmiarem i rodzajem czcionki?
  46. Pierwsze ruchome czcionki
    składały się z odwróconych liter
  47. odlanych ze stopów ołowiu.
  48. Były robione ręcznie i drogie,
  49. a wzory tak różne, jak ludzie,
    którzy rzeźbili ich formy.
  50. Standaryzacja była niemożliwa
    aż do czasu masowej produkcji
  51. i stworzenia łatwo dostępnego
    systemu przetwarzania tekstu.
  52. Style stworzył Nicolas Jenson.
  53. Rozwinął dwa rodzaje rzymskiej czcionki,
  54. co doprowadziło do powstania wielu innych,
  55. w tym znanej Times Roman.
  56. Coś musiało to wszystko trzymać.
  57. Jeszcze pod koniec XV wieku
  58. okładki były drewniane
  59. lub ze sklejonych razem stron.
  60. Później zastąpiono je
    tekturowymi włóknami,
  61. pierwotnie przeznaczonymi do opraw
    wysokiej jakości pod koniec XVII wieku,
  62. a później jako tańszy odpowiednik.
  63. Dziś okładki są elementem reklamy,
  64. ale kiedyś robiono je na zamówienie.
  65. Nawet grzbiet książki ma swoją historię.
  66. Początkowo nie uznawano ich
    za estetycznie ważne.
  67. Pierwsze grzbiety były płaskie,
    a nie zaokrąglone.
  68. Książki łatwiej się czytało,
  69. bo leżały płasko na stole.
  70. Jednak takie grzbiety łatwo
    ulegały zniszczeniu w codziennym użytku.
  71. Zaokrąglone grzbiety
    rozwiązały ten problem,
  72. choć powstały inne problemy,
  73. bo książki same się zamykały.
  74. Jednak elastyczność była ważniejsza,
  75. szczególnie dla zajętego czytelnika.
  76. Książki rozwijają się
    i zamieniamy oprawione strony
  77. na płaskie wyświetlacze
    i elektroniczny tusz.
  78. Czy te przedmioty i pliki są książkami?
  79. Czy dotyk okładki
  80. lub zapach stron dodaje
    czegoś do doświadczenia?
  81. Czy magia jest zaklęta tylko w słowach,
  82. niezależnie od ich prezentacji?