Return to Video

Que papel xoga a sorte na túa vida?

  • 0:01 - 0:02
    Ola a todo o mundo.
  • 0:02 - 0:07
    Hónrame estar aquí
    falando con vós,
  • 0:07 - 0:11
    hoxe falarei de sorte e xustiza
  • 0:11 - 0:14
    e da relación entre ambas.
  • 0:14 - 0:16
    Hai uns anos,
  • 0:16 - 0:19
    un antigo estudante meu chamoume
  • 0:19 - 0:21
    para falar da súa filla.
  • 0:21 - 0:23
    Ela era estudante do último ano
    de bacharelato
  • 0:23 - 0:29
    e estaba moi interesada
    en ingresar en Swarthmore
  • 0:29 - 0:30
    onde eu era profesor,
  • 0:30 - 0:35
    e el quería saber se ela podería entrar.
  • 0:35 - 0:40
    Swarthmore é unha univerisdade
    na que é difícil entrar.
  • 0:40 - 0:42
    Polo que dixen,
    "Cóntame algo sobre ela".
  • 0:42 - 0:44
    E fíxoo,
  • 0:44 - 0:47
    sobre as súas notas e
  • 0:47 - 0:49
    as súas actividades extracurriculares.
  • 0:49 - 0:51
    E parecía unha súper estrela,
  • 0:51 - 0:54
    unha nena marabillosa,.
  • 0:54 - 0:56
    Polo que l ledixen,
    "Parece perfecta.
  • 0:56 - 0:59
    Xusto o tipo de estudante
  • 0:59 - 1:02
    que querería ter Swarthmore."
  • 1:02 - 1:05
    El dixo, "Entón, entrará?"
  • 1:06 - 1:08
    E dixen, "Non.
  • 1:09 - 1:13
    Non hai suficientes prazas en Swarthmore
  • 1:13 - 1:15
    para todos os que son bos.
  • 1:15 - 1:19
    Non hai suficientes en Harvard, nin Yale,
    nin Princeton ou Stanford.
  • 1:19 - 1:23
    Non hai suficientes en Google,
    nin Amazon, nin Apple
  • 1:23 - 1:28
    Non hai suficientes nas conferencias TED.
  • 1:28 - 1:30
    Hai moitísima xente boa,
  • 1:30 - 1:33
    e algúns simplemente non o conseguen."
  • 1:35 - 1:37
    El dixo, "Que podemos facer agora?"
  • 1:38 - 1:41
    E dixen, "Boa pregunta."
  • 1:42 - 1:44
    Que podemos facer agora?
  • 1:44 - 1:48
    Sei o que as universidades teñen feito.
  • 1:48 - 1:51
    Para intentar ser xustos,
  • 1:51 - 1:56
    seguiron subindo os estándares
  • 1:56 - 2:02
    porque non parece xusto admitir a xente menos cualificada
  • 2:02 - 2:05
    e rexeitar aos máis cualificados,
  • 2:05 - 2:09
    polo que seguen aumentando os estándares
    máis e máis
  • 2:09 - 2:11
    ata que son o suficientemente altos
    como para admitir
  • 2:11 - 2:16
    ao número de alumnos
    aos que poden ensinar.
  • 2:16 - 2:22
    E isto viola o que moita xente
    considera xusto.
  • 2:22 - 2:25
    A sociedade americana
    ten diferentes opinións
  • 2:25 - 2:29
    sobre o qué siginifica que un
    proceso sea xusto,
  • 2:29 - 2:33
    pero creo que hai algo no que case
    todos estamos de acordo,
  • 2:33 - 2:36
    que nun sistema xusto,
  • 2:36 - 2:38
    a xente recibe o que merece.
  • 2:38 - 2:41
    E o que eu lle dicía
    ao meu antigo estudante
  • 2:41 - 2:45
    é que en canto
    as admisións universitarias,
  • 2:45 - 2:49
    non é certo que a xente
    reciba o que merece-
  • 2:49 - 2:53
    Algúns recíbeno e outros non,
  • 2:53 - 2:56
    simplemente é así.
  • 2:56 - 3:00
    Cando sobes os requisitos
    como fixeron as universidades
  • 3:00 - 3:03
    o que creas é
    unha competitivadade de tocos
  • 3:03 - 3:05
    entre os nenos de instituto,
  • 3:05 - 3:08
    porque non vale con ser bo,
  • 3:08 - 3:10
    non vale con ser suficientemente bo,
  • 3:10 - 3:14
    tes que ser mellor que
    calquera outro que se inscriba.
  • 3:14 - 3:16
    O que isto conseguíu,
  • 3:16 - 3:18
    ou ao que contribuíu,
  • 3:18 - 3:22
    é a unha epidemia
    de ansiedade e depresión
  • 3:22 - 3:25
    que está acabando
    cos nosos adolescentes.
  • 3:25 - 3:28
    Estamos mazando unha xeración
    con este tipo de competitvidade.
  • 3:29 - 3:31
    Mentres cismaba nisto,
  • 3:31 - 3:34
    ocurréuseme unha forma
    de arranxar este problema.
  • 3:34 - 3:36
    Isto é o que poderíamos facer:
  • 3:37 - 3:40
    cando a xente solicita unha universidade,
  • 3:40 - 3:45
    distinguimos entre solicitantes que son
    suficientemente bos para ser exitosos
  • 3:46 - 3:47
    e os que non o son,
  • 3:47 - 3:51
    e rexeitamos aos que no son
    suficientemente bos
  • 3:51 - 3:55
    e logo collemos os outros e poñemos
    os seus nomes nun sombreiro,
  • 3:55 - 3:57
    e collémolos de forma aleatoria
  • 3:57 - 3:59
    e admitímolos.
  • 3:59 - 4:03
    Noutras verbas, escollemos os admitidos
    por unha lotaría,
  • 4:03 - 4:08
    e quizáis tamén as ofertas de emprego
    en compañías de tecnoloxía,
  • 4:08 - 4:10
    e -- pensade nisto--
  • 4:10 - 4:14
    tamén quen é invitado as charlas TED
  • 4:14 - 4:15
    por lotaría.
  • 4:16 - 4:18
    Non me malinterpretedes,
  • 4:18 - 4:22
    unha lotaría así non eliminaría
    a inxustiza.
  • 4:22 - 4:26
    Moita xente que o merece
    non saería escollida.
  • 4:26 - 4:29
    Pero ao menos é honesto.
  • 4:29 - 4:35
    Revela a inxustiza do que é
    en vez de ocultalo,
  • 4:35 - 4:38
    e punza a incrible
    burbulla de presión
  • 4:38 - 4:42
    na que viven os rapaces
    de insituto.
  • 4:43 - 4:47
    Entón, por qué esta proposta razonable,
  • 4:47 - 4:49
    aínda que o diga eu,
  • 4:49 - 4:51
    non se toma en serio?
  • 4:52 - 4:53
    Creo que sei o por qué.
  • 4:54 - 4:57
    Creo que é porque odiamos a idea
  • 4:57 - 5:03
    de que as cousas máis importantes na vida
    podan pasar por sorte,
  • 5:03 - 5:08
    que as cousas importantes da nosa vida
    non estean baixo o noso control.
  • 5:08 - 5:09
    Odio esa idea.
  • 5:09 - 5:12
    Non é sorprendente que a xeite a odie,
  • 5:12 - 5:16
    pero así con as cousas.
  • 5:17 - 5:22
    As admisións á universidade
    xa son unha lotaría.
  • 5:22 - 5:25
    Pero fínxese que non o son.
  • 5:25 - 5:27
    Debemos ser honestos sobre isto.
  • 5:27 - 5:29
    E segundo,
  • 5:29 - 5:32
    Se apreciamos que é unha lotaría,
  • 5:32 - 5:37
    tamén apreciariamos a importancia
    da boa sorte
  • 5:37 - 5:39
    en cada momento da nosa vida.
  • 5:39 - 5:41
    Por exemplo: eu
  • 5:42 - 5:47
    Todos os momentos importantes
    da miña vida ocurriron,
  • 5:47 - 5:48
    en gran medida,
  • 5:48 - 5:50
    grazas a boa sorte.
  • 5:51 - 5:54
    Cando estaba en séptimo,
    a miña familia mudouse de Nova York
  • 5:54 - 5:57
    ao condado de Westchester.
  • 5:57 - 5:58
    Ao comezo das clases,
  • 5:58 - 6:01
    coñecín aunha rapariga fermosa
    que foi a miña amiga,
  • 6:01 - 6:04
    logo a miña mellor amiga,
  • 6:04 - 6:07
    e logo a miña moza,
  • 6:07 - 6:09
    e logo a miña muller.
  • 6:09 - 6:11
    Felizmente, xa é a miña muller
  • 6:11 - 6:13
    dende hai 52 anos.
  • 6:13 - 6:17
    Non foi cousa miña.
    Foi unha sorte.
  • 6:18 - 6:20
    Marchei á universidade,
  • 6:20 - 6:25
    e no primeiro semestre, apunteime
    a unha clase de introdución á psicoloxía.
  • 6:25 - 6:27
    Non sabía nin o que era a psicoloxía,
  • 6:27 - 6:30
    pero o horario íame ben
    e cumpría os requisitos
  • 6:30 - 6:31
    así que collina.
  • 6:31 - 6:33
    E por sorte, o profesor desa clase
  • 6:33 - 6:38
    era un profesor de psicoloxía marabilloso,
    unha lenda.
  • 6:39 - 6:42
    Por iso, especialiceime en psicoloxía.
  • 6:42 - 6:44
    Gradueime.
  • 6:44 - 6:46
    Estaba a acabar.
  • 6:46 - 6:49
    Un amigo que ensinaba en Swarthmore
    deicidiu
  • 6:49 - 6:51
    que non quería seguir sendo profesor,
  • 6:51 - 6:54
    marchou e comezou medicina.
  • 6:55 - 6:58
    O seu posto quedou libre,
  • 6:58 - 7:00
    soliciteino e obtíveno,
  • 7:00 - 7:03
    o único traballo que solicitei.
  • 7:03 - 7:06
    Pasei 45 anos ensinando en Swarthmore,
  • 7:06 - 7:11
    unha institución que deu forma
    á miña carreira.
  • 7:11 - 7:13
    E para darvos un último exemplo,
  • 7:13 - 7:17
    estaba dando unha charla sobre
    o meu traballo en Nova York
  • 7:17 - 7:21
    é unha persoa do público veu falar
    comigo tras a charla.
  • 7:21 - 7:22
    Presentouse.
  • 7:22 - 7:24
    Dixo "Chámome Chris.
  • 7:24 - 7:26
    Gustaríache dar unha charla TED?"
  • 7:27 - 7:30
    E dixen, qué é TED?"
  • 7:31 - 7:33
    E díxome o que era,
  • 7:33 - 7:37
    daquela non era o que é hoxe.
  • 7:37 - 7:39
    Non anos vindeiros,
  • 7:39 - 7:41
    as charlas que dei para TED víronas
  • 7:41 - 7:44
    máis de 20 millóns de persoas.
  • 7:44 - 7:47
    A conclusión é que son un home con sorte.
  • 7:47 - 7:49
    Sorte co matrimonio.
  • 7:49 - 7:50
    Sorte coa educación.
  • 7:50 - 7:52
    Sorte co meu traballo.
  • 7:52 - 7:59
    Sorte de ter voz nunha plataforma
    coma TED.
  • 7:59 - 8:01
    Merezo todo este éxito?
  • 8:01 - 8:02
    Merezo éxito, claro
  • 8:03 - 8:05
    coma seguramente o merecedes vós.
  • 8:05 - 8:11
    Pero moita outra xente tamén merece éxito
  • 8:11 - 8:13
    e non o tiveron.
  • 8:14 - 8:16
    A xente recibe o que merece?
  • 8:16 - 8:18
    A sociedade é xusta?
  • 8:19 - 8:21
    Claro que non.
  • 8:21 - 8:27
    Traballar duro e seguir as normas
    non garante nada.
  • 8:27 - 8:31
    Se apreciamos a inestabilidade
    deste tipo de inxustiza
  • 8:31 - 8:34
    e a centralidade da boa sorte,
  • 8:34 - 8:36
    quizáis nos preguntemos
  • 8:36 - 8:38
    que responsabilidades temos
  • 8:38 - 8:44
    coa xente que agora vemos coma heroes
    nesta época de pandemia
  • 8:44 - 8:48
    cando unha enfermidade seria
    cae na súa familia
  • 8:48 - 8:52
    para asegurarse de que se manteñen
    e que as súas vidas non se arruínan
  • 8:52 - 8:56
    co costo de tratar coa enfermidade?
  • 8:56 - 8:59
    Que debemos á xente que lle custa,
  • 8:59 - 9:03
    traballa duro e ten menos sorte ca nós?
  • 9:04 - 9:06
    Hai medio século.
  • 9:06 - 9:10
    o filósofo John Rawls escribiu un libro
    chamado "A teoría da xustiza,"
  • 9:10 - 9:15
    nese libro, introduciu o concepto do
    "veo da ignorancia."
  • 9:15 - 9:16
    A pregunta era:
  • 9:16 - 9:22
    Se non soubeses cal ía ser a túa
    posición na sociedade,
  • 9:22 - 9:26
    que tipo de sociedade che gustaría ter?
  • 9:26 - 9:28
    E suxeriu
  • 9:28 - 9:31
    que cando non sabemos onde imos
    caer socialmente
  • 9:31 - 9:33
    ao comezo ou ao final,
  • 9:33 - 9:37
    desexamos unha sociedade igualitaria,
  • 9:37 - 9:39
    para que incluso os
    non afortunados
  • 9:39 - 9:43
    poidan vivir unha vida decente,
    con sentido e satisfactoria.
  • 9:43 - 9:49
    Devolvede todo ás vosas comunidades,
    vós a xente con sorte e exitosa,
  • 9:49 - 9:56
    e facede todo o que poidades
    para honrar e coidar
  • 9:56 - 10:00
    a xente que merece o éxito
    tanto coma nós
  • 10:00 - 10:02
    pero non teñen tanta sorte.
  • 10:02 - 10:04
    Grazas.
Title:
Que papel xoga a sorte na túa vida?
Speaker:
Barry Schwartz
Description:

A sorte xoga un papel moito máis importante nas nsoas vidas do que nos gustaría admitir, di o psicólogo Barry Schwartz. Por suposto, o traballo duro e seguir as regras pode levarte lonxe, pero o resto redúcese a pura sorte.
Schwartz examina a esquecida relación entre a sorte, o mérito e o éxito, ofrecendo unha solución interesante para igualar as oportunidades, comezando coas admisións á universidade.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
10:16

Galician subtitles

Revisions