Vietnamese subtitles

← Tại sao phát kiến khoa học thực sự cần rất nhiều niềm tin?

Get Embed Code
29 Languages

Showing Revision 10 created 03/01/2015 by Nhu PHAM.

  1. Trong những ngày
    làm nghiên cứu sinh tiến sĩ,
  2. tôi đã từng bế tắc vô vọng.
  3. Mọi hướng nghiên cứu của tôi
  4. đều dẫn vào ngõ cụt.
  5. Dường như mọi giả định cơ sở
  6. không còn đúng nữa.
  7. Tôi thấy mình như một phi công
    bay qua mây mù,
  8. và mất hết phương hướng.
  9. Tôi chẳng thèm cạo râu nữa.
  10. Không thể dậy vào sáng sớm.
  11. Cảm thấy không xứng đáng
  12. khi bước qua cánh cổng đại học
  13. bởi tôi không phải Einstein hay Newton
  14. hay bất cứ nhà khoa học nào là chủ nhân
    của những kết quả được ghi nhận.
  15. Bởi trong khoa học, ta chỉ quan tâm
    đến kết quả, chứ không phải quá trình.
  16. Rõ ràng, tôi không thể
    là một nhà khoa học.
  17. Nhưng tôi đã có đủ hỗ trợ,

  18. đã vượt qua và khám phá ra
  19. một số điều mới mẻ về tự nhiên.
  20. Đây là một cảm xúc tuyệt vời
    về sự điềm tĩnh,
  21. là người duy nhất trên thế giới
    biết được quy luật mới của tự nhiên.
  22. Tôi bắt đầu dự án thứ hai
    trong đợt học tiến sĩ
  23. và chuyện đó lại xảy ra.
  24. Tôi lại gặp bế tắc và lại vượt qua.
  25. Và tôi bắt đầu nghĩ,
    có thể có một mô típ ở đây.
  26. Tôi hỏi những người khác và họ nói:
  27. "Đúng rồi, điều tương tự
    cũng xảy ra với bọn tôi,
  28. có điều chẳng ai nói
    cho chúng tôi biết cả."
  29. Chúng ta đều biết rằng
    khoa học
  30. như thể một chuỗi các bước logic
    giữa câu hỏi và câu trả lời,
  31. nhưng thực hiện nghiên cứu
    là việc hoàn toàn khác.
  32. Cùng lúc đó, tôi còn học
    làm diễn viên ứng biến.

  33. Ban ngày vật lý,
  34. ban đêm cười đùa,
    nhảy nhót, ca hát,
  35. chơi ghi-ta.
  36. Bộ môn kịch ứng biến,
  37. cũng giống như khoa học vậy,
    đi tới nơi chưa biết,
  38. bởi bạn phải diễn một cảnh
    không đạo diễn, không kịch bản,
  39. không biết mình
    sẽ thể hiện gì
  40. hay những diễn viên khác
    sẽ diễn gì.
  41. Nhưng không giống khoa học,
  42. trong kịch ứng biến,
    họ nói với bạn từ ngày đầu
  43. những gì sẽ diễn ra
    khi bạn lên sân khấu.
  44. Bạn sẽ thất bại ê chề.
  45. Bạn sẽ gặp bế tắc.
  46. Chúng tôi tập tành tiếp tục sáng tạo
  47. bên trong ngõ cụt đó.
  48. Ví dụ, chúng tôi có bài tập
    đứng trong một vòng tròn,
  49. mỗi người phải thực hiện
    một điệu nhảy tồi tệ nhất,
  50. và những người khác reo hò
  51. và cổ vũ bạn tiếp tục,
  52. ủng hộ bạn lên sàn diễn.
  53. Khi trở thành giáo sư

  54. và hướng dẫn sinh viên của mình
    qua những dự án nghiên cứu,
  55. tôi lại nhận ra
    mình chẳng biết phải làm gì.
  56. Tôi đã nghiên cứu
    hàng ngàn giờ các môn
  57. vật lý, sinh học, hóa học,
  58. nhưng không một giờ, một khái niệm nào
  59. về cách hướng dẫn, kèm cặp ai đó
  60. đi đến những nơi chưa khám phá,
  61. về động lực thúc đẩy.
  62. Thế là tôi nhớ lại kịch ứng biến,

  63. và nói với các sinh viên ngay từ đầu
  64. về những gì sẽ xảy ra
    khi các em bắt đầu nghiên cứu,
  65. liên quan tới những tiên đoán của các em
    về nghiên cứu này sẽ ra thế nào.
  66. Bởi vì, bất cứ nào của con người,
  67. ví dụ, tôi muốn chạm vào
    chiếc bảng đen này,
  68. bộ não, trước hết,
    sẽ xây dựng sơ đồ,
  69. dự đoán chính xác những gì cơ bắp sẽ làm
    trước khi tôi bắt đầu cử động bàn tay,
  70. và nếu tôi bị chặn lại,
  71. nếu sơ đồ của tôi
    không khớp với thực tại,
  72. sẽ dẫn tới căng thẳng,
    gọi là bất đồng về nhận thức.
  73. Đó là lý do tại sao
    sơ đồ của bạn nên khớp thực tại.
  74. Nhưng nếu bạn tin
    vào cách khoa học được dạy,
  75. tin vào sách vở,
    bạn có khả năng
  76. sẽ theo sơ đồ nghiên cứu sau đây.
  77. Nếu A là câu hỏi,
  78. và B là câu trả lời,
  79. thì nghiên cứu là một đường thẳng.
  80. Vấn đề là
    nếu một thí nghiệm không như ý,
  81. hoặc một sinh viên nản chí,
  82. điều đó sẽ được nhận thức
    như là thứ gì đó sai bét
  83. và gây nên căng thẳng tột độ.
  84. Đó là lý do tại sao
    tôi dạy học sinh của mình
  85. một sơ đồ thực tế hơn.
  86. Đây là một ví dụ
  87. về thực tế không giống với giản đồ của ta.
  88. (Tiếng cười)
  89. (Vỗ tay)
  90. Vậy là tôi dạy cho các sinh viên
    một giản đồ khác.

  91. Nếu A là câu hỏi,
  92. B là câu trả lời,
  93. giữ sáng tạo trên mây,
  94. và bắt đầu,
  95. và thí nghiệm không thành công,
    không thành công,
  96. không thành công, không thành công,
  97. cho đến khi đạt đến
    các cảm xúc tiêu cực
  98. nơi dường như cảm xúc cơ bản của bạn
    đã ngừng hoạt động,
  99. như có ai đó giật đi
    chiếc thảm dưới chân bạn.
  100. Và tôi gọi nơi đó là đám mây.
  101. Bạn có thể bị lạc
    trong đám mây
  102. trong một ngày, một tuần,
    một tháng, một năm,
  103. cả sự nghiệp,
  104. nhưng đôi khi, bạn đủ may mắn,
  105. có đủ sự hỗ trợ,
  106. và có thể nhìn thấy
    những gì trong tay,
  107. hoặc trù tính trong hình dạng
    của đám mây,
  108. một câu trả lời mới,
  109. C, và bạn quyết định tiến tới nó.
  110. Thí nghiệm rồi cũng thành công,
  111. bạn tới đó và nói với
    tất cả mọi người về điều này
  112. bằng cách xuất bản tài liệu
    nói về từ A chỉ tới C,
  113. đó là một cách tốt để truyền thông
  114. chừng nào bạn còn nhớ
    con đường dẫn tới đó.
  115. Đám mây này là phần cố hữu
    của nghiên cứu,

  116. phần cố hữu trong thủ thuật
    của chúng tôi
  117. bởi chúng canh gác tại biên giới.
  118. Nó canh gác tại biên giới
  119. giữa sự biết và không biết,
  120. bởi để khám phá ra thứ gì đó
    thực sự mới mẻ,
  121. ít nhất một trong các giả định cơ sở
    của bạn phải thay đổi,
  122. điều đó có nghĩa là làm việc
    trong khoa học khá là anh hùng
  123. Mỗi ngày, ta cố mang mình
  124. tới biên giới đó,
  125. đối diện với đám mây.
  126. Bây giờ, tôi đặt B
    trong vùng đất của hiểu biết,

  127. bởi ta biết về nó
    ngay từ lúc bắt đầu,
  128. nhưng C luôn luôn hấp dẫn
  129. và quan trọng hơn B.
  130. Vậy B là cốt yếu để khởi hành,
  131. nhưng C lại sâu sắc hơn rất nhiều,
  132. và đó là điều tuyệt vời trong nghiên cứu.
  133. Bây giờ, về cụm từ này, đám mây,

  134. đã được biến đổi
    trong nhóm nghiên cứu của chúng tôi,
  135. bởi các sinh viên đến với tôi và nói:
  136. "Thầy Uri, em đang trong đám mây,"
    "Tuyệt, em sẽ phải khổ sở.", tôi đáp.
  137. (Tiếng cười)
  138. Nhưng tôi khá là vui,
  139. bởi chúng tôi có thể
    đang ở gần đường biên
  140. giữa sự biết và không biết,
  141. và có cơ hội khám phá ra
  142. một thứ mới mẻ thực sự,
  143. bởi chúng tôi xem
    sự tồn tại của đám mây
  144. là bình thường, là thiết yếu,
    và thực sự đẹp.
  145. Chúng ta có thể gia nhập
    Hội Cảm Kích Đám mây,
  146. để nó giải độc cho cái cảm giác
    tội lỗi khi thất bại.
  147. Với tư cách người hướng dẫn,
    tôi biết phải làm gì,
  148. để tăng cường
    sự hỗ trợ của tôi cho sinh viên,
  149. bởi nghiên cứu tâm lý học cho thấy
    khi sợ hãi và thất vọng,
  150. tâm trí của bạn thu hẹp lại
    trong một cách nghĩ an toàn và bảo thủ.
  151. Nếu muốn khám phá
    những con đường nguy hiểm
  152. cần thoát ra khỏi đám mây,
  153. bạn cần những cảm xúc khác --
  154. đoàn kết, hỗ trợ, hi vọng --
  155. những thứ đến từ
    kết nối với người khác,
  156. giống như kịch ứng biến vậy,
  157. trong khoa học, tốt nhất là
    hãy cùng nhau đi đến nơi không biết.
  158. Nhận thức được về đám mây,

  159. bạn còn học được
    từ kịch ứng biến
  160. cách thức hiệu quả
    để có được cuộc bàn luận
  161. bên trong đám mây.
  162. Dựa trên nguyên tắc căn bản
    của kịch ứng biến,
  163. kịch ứng biến, một lần nữa,
    lại giúp tôi.
  164. Nó được gọi là nói "Vâng, và"
    trước lời mời của các diễn viên khác.
  165. Nghĩa là chấp nhận lời đề xuất
  166. và xây dựng trên nó, nói "Vâng, và".
  167. Ví dụ, nếu một diễn viên nói:
    "Đây là vực nước"
  168. và người khác trả lời:
    "Không, đó là sân khấu,"
  169. ứng biến chấm dứt.
  170. Nó kết thúc, và mọi người đều chán nản.
  171. Cái đó gọi là chặn họng.
  172. Nếu không chú tâm vào giao tiếp,
  173. những cuộc hội thoại khoa học
    có thể có rất nhiều trở ngại.
  174. Nói "Vâng, và" giống như thế này.

  175. "Đây là một vũng nước."
    "Vâng, và hãy nhảy vào"

  176. "Nhìn kìa, có một chú cá voi!
    Hãy nắm lấy đuôi nó.

  177. Nó sẽ kéo chúng ta lên mặt trăng!"
  178. Nói "Vâng, và" bỏ qua
    sự chỉ trích trong nội tâm.

  179. Chúng ta đều có
    sự chỉ trích nội tâm
  180. một kiểu bảo vệ để không bị nghĩ rằng
  181. mình thô tục, điên loạn hay bắt chước,
  182. khoa học đầy rẫy sự sợ hãi
    về việc trở thành kẻ bắt chước.
  183. Nói "Vâng, và" bỏ qua
    sự chỉ trích nội tâm,
  184. giải thoát tiếng nói tiềm ẩn
    của sáng tạo,
  185. bạn thậm chí không biết rằng
    đã có nó,
  186. và chúng thường mang câu trả lời
    về đám mây.
  187. Vậy đó, biết về đám mây

  188. và về cách nói "Vâng, và"
  189. làm cho phòng lab của tôi
    sáng tạo hơn.
  190. Các sinh viên bắt đầu phát huy
    trên ý tưởng của nhau,
  191. chúng tôi làm nên
    những khám phá đầy ngạc nhiên
  192. trong giao diện giữa vật lý và sinh vật.
  193. Ví dụ, chúng tôi đã mắc kẹt một năm
  194. trong mạng lưới sinh hóa
    phức tạp trong tế bào con người,
  195. và nói rằng: "Ta
    đang chìm sâu trong đám mây,"
  196. và có một cuộc đối thoại sôi động
  197. một sinh viên của tôi
    - Shai Shen Orr đã nói:
  198. "Hãy vẽ nó lên giấy,
    cái mạng lưới này,"
  199. thay vì: "Ta đã làm rất nhiều lần rồi
    và nó không cho kết quả,"
  200. Tôi nói: "Vâng, và
  201. hãy dùng một mảnh giấy to."
  202. và rồi Ron Milo nói:
  203. "Hãy dùng một tờ giấy khổng lồ,
  204. loại giấy của kiến trúc sư,
    tôi biết in ở đâu,"
  205. rồi chúng tôi
    in mạng lưới ra và quan sát,
  206. đó là lúc chúng tôi
    làm nên khám phá quan trọng nhất:

  207. một mạng lưới phức tạp thể hiện
  208. các chi tiết tương tác đơn giản
    lặp đi lặp lại
  209. như những họa tiết
    trên kính trang trí.
  210. Chúng tôi gọi nó là họa tiết mạng lưới,
  211. mạch cơ bản giúp hiểu được
  212. sự logic trong cách tế bào ra quyết định
  213. trong tất cả sinh vật,
    bao gồm cơ thể chúng ta.
  214. Không lâu sau,

  215. tôi bắt đầu được mời diễn thuyết
  216. trước hàng ngàn các nhà khoa học
    trên thế giới,
  217. nhưng nhận thức về đám mây
    và lời nói "Vâng, và"
  218. vẫn chỉ ở trong
    phòng lab của tôi,
  219. vì khoa học không nói về quá trình,
  220. hay bất cứ điều gì chủ quan,
    thuộc về cảm xúc.
  221. Chúng ta nói về kết quả.
  222. Vậy nên, chẳng thể nói ra
    trước hội nghị.
  223. Đó là điều không tưởng.
  224. Tôi thấy nhiều nhà khoa học
    bị mắc kẹt
  225. đến mức
    không một từ nào
  226. có thể diễn tả những gì họ thấy,
  227. suy nghĩ của họ
    bị bó hẹp trong phạm vi an toàn,
  228. khoa học của họ không phát huy tiềm năng,
    và họ phải chịu khổ sở.
  229. Tôi từng nghĩ, chịu thôi.
  230. Tôi sẽ cố làm phòng lab của mình
    sáng tạo nhất có thể,
  231. và nếu ai cũng làm thế,
    khoa học sẽ ngày một tốt lên.
  232. Suy nghĩ đó
    bật lên trong đầu tôi

  233. trong một dịp tình cờ
    đi nghe Evel Fox Keller
  234. diễn thuyết về phụ nữ trong khoa học.
  235. Cô ấy đã hỏi:
  236. "Tại sao không nói về
    những khía cạnh
  237. mang tính chủ quan
    và cảm xúc trong khoa học?
  238. Không phải ngẫu nhiên.
    Nó là vấn đề về giá trị."
  239. Bạn thấy đó,
    khoa học tìm kiếm tri thức
  240. khách quan và lý trí.
  241. Đó là cái đẹp của khoa học.
  242. Nhưng chúng ta còn ngầm định
  243. rằng những gì ta làm thường ngày
    để có được tri thức đó,
  244. là duy khách quan và lý trí,
  245. giống như ngài Spock
    trong phim Star Trek vậy.
  246. Và khi dán nhãn một số thứ
    là khách quan và lý trí,
  247. mặt còn lại,
    cái chủ quan và cảm xúc
  248. tự động sẽ bị dán nhãn
    phi khoa học,
  249. phản khoa học
    hoặc đe dọa đến khoa học,
  250. và chúng ta
    chẳng thèm nhắc nó nữa.
  251. Và khi nghe rằng
    khoa học có một văn hóa,
  252. mọi thứ bừng sáng trong tôi,
  253. bởi nếu khoa học có một văn hóa,
  254. văn hóa đó có thể được thay đổi,
  255. tôi có thể là một tác nhân
  256. làm thay đổi khoa học
    tuỳ theo sức của mình.
  257. Thế là, ngay bài diễn thuyết sau đó,
  258. tôi đã nói về khoa học của tôi,
  259. nói về tầm quan trọng của
  260. sự chủ quan và cảm xúc
    trong nghiên cứu khoa học,
  261. và cách ta nên nói về chúng,
  262. rồi tôi nhìn vào khán giả,
    và họ lạnh lùng.
  263. Họ không thể nghe những gì tôi nói
  264. qua 10 slide trình chiếu trước hội nghị.
  265. Tôi cố lần nữa, lần nữa,
    hội nghị tới hội nghị
  266. nhưng vẫn không vượt qua.
  267. Tôi lại ở trong đám mây.
  268. Cuối cùng, tôi đã xoay xở
    để thoát khỏi nó

  269. sử dụng tài ứng biến và âm nhạc.
  270. Từ đó về sau, mỗi hội nghị mà tôi tới,
  271. tôi nói một bài về khoa học
    và bài thứ hai, bài đặc biệt
  272. tên là "Tình yêu và sự sợ hãi
    trong phòng thí nghiệm,"
  273. bắt đầu bằng một bài hát
  274. về nỗi sợ hãi lớn nhất của khoa học,
  275. đó là chúng ta lao động vất vả,
  276. chúng ta tìm ra thứ gì mới,
  277. và cuối cùng, ai đó xuất bản nó
    trước chúng ta.
  278. Chúng ta gọi đó là bị hớt tay trên,
  279. và việc bị hớt tay trên rất tồi tệ.
  280. Nó làm chúng ta
    e ngại nói với nhau,
  281. chẳng hay ho gì
  282. bởi chúng ta tới khoa học
    là để chia sẻ ý tưởng
  283. và học hỏi lẫn nhau,
  284. và thế là tôi hát một ca khúc buồn,
  285. được gọi là - (Vỗ tay)-
  286. "Thêm một lần đau"
  287. và tôi nhờ khán giả hát đệm cho tôi,
  288. và bảo họ: "Lời ca của các bạn
    sẽ là "Scoop,Scoop.""
  289. Như thế này: "Scoop, scoop"
  290. "Tôi lại bị hớt tay trên.

  291. Scoop! Scoop!"

  292. Và rồi tiếp.

  293. "Tôi lại bị hớt tay trên

  294. Scoop! Scoop!

  295. Tôi lại bị hớt tay trên

  296. Scoop! Scoop!

  297. Tôi lại bị hớt tay trên

  298. Scoop! Scoop!

  299. Tôi lại bị hớt tay trên

  300. Scoop! Scoop!

  301. Ôi mẹ ơi, sao mẹ
    không cảm thấy nỗi đau của con,

  302. Trời hãy giúp tôi,
    tôi lại bị nẫng tay trên."

  303. (Vỗ tay)
  304. Cảm ơn.

  305. Cảm ơn vì đã hát đệm.
  306. Thế là mọi người
    bắt đầu cười, thở,

  307. nhận ra rằng xung quanh,
    các nhà khoa học khác
  308. cũng có những vấn đề chung,
  309. chúng tôi bắt đầu nói
    về cảm xúc,
  310. chủ quan diễn ra trong nghiên cứu.
  311. Tôi cảm thấy như
    sự cấm kỵ lớn được gỡ bỏ.
  312. Cuối cùng, đã có thể
    nói về nó trong hội thảo khoa học.
  313. Các nhà khoa học
    tiếp tục tạo nhóm trao đổi,
  314. họ gặp nhau đều đều
  315. và tạo nên không gian
    nói về
  316. cảm xúc và chủ quan khi hướng dẫn
    cũng như khi đi vào nơi không biết,
  317. thậm chí, mở các khóa học
    về quá trình nghiên cứu khoa học,
  318. về việc cùng nhau
    đi vào chốn không biết ,
  319. và nhiều thứ khác.
  320. Vậy, quan điểm của tôi là,

  321. giống như mỗi nhà khoa học
    đều biết về từ "nguyên tử,"
  322. vật chất được cấu thành
    từ các nguyên tử,
  323. mỗi nhà khoa học
    cũng nên biết về
  324. "đám mây" và "Vâng, và,"
  325. và khoa học sẽ trở nên
    sáng tạo hơn,
  326. tạo nên nhiều khám phá bất ngờ hơn
  327. vì lợi ích của tất cả chúng ta,
  328. và trở nên sôi động hơn nữa.
  329. Điều tôi mong bạn ghi nhớ
    trong buổi nói chuyện này là
  330. lần tới khi gặp vấn đề
    mà bạn không thể giải quyết,
  331. trong công việc hoặc trong cuộc sống,
  332. hãy xem xét một từ:
  333. "đám mây."
  334. Bạn có thể vượt qua đám mây,
  335. không đơn độc,
    mà với sự hỗ trợ của ai đó,
  336. nói "Vâng, và"
    với ý tưởng của bạn,
  337. để giúp bạn nói.
    "Vâng, và" với ý tưởng của chính mình,
  338. tăng thêm cơ hội
    cho bạn thoát khỏi đám mây,
  339. bạn sẽ tìm thấy
    khoảnh khắc của sự điềm tĩnh
  340. khi lần đầu tiên thoáng thấy
    khám phá bất ngờ của mình.
  341. điểm C của bạn.
  342. Xin cảm ơn.

  343. (Vỗ tay)