Polish subtitles

← Wyścig o odczytanie tajemniczego pisma - Susan Lupack

Get Embed Code
25 Languages

Showing Revision 11 created 09/23/2020 by Marta Konieczna.

  1. Na początku XX wieku na Krecie
  2. brytyjski archeolog sir Arthur Evans
    odkrył blisko 3000 tabliczek
  3. z dziwnymi symbolami.
  4. Myślał, że zapisano je w języku
  5. najstarszej europejskiej cywilizacji.
  6. Naukowcy głowili się
    nad nimi przez 50 lat.
  7. Evans odkrył tabliczki
    wśród kolorowych fresków

  8. i plątanin korytarzy Pałacu w Knossos.
  9. Cywilizację nazwał minojską
  10. na cześć króla Minosa,
    mitycznego władcy Krety.
  11. Myślał, że pismo, nazwane linearnym B,
    przedstawia język minojski,
  12. jednak naukowcy z całego
    świata mieli własne teorie.
  13. Czy był to zaginiony język Etrusków?
  14. A może wczesny baskijski?
  15. Tajemnica pozostawała nierozwiązana,
    bo Evans bardzo strzegł tablic.

  16. Za jego życia tylko 200
    ujrzało światło dzienne.
  17. Sam Evans nigdy nie rozszyfrował pisma.
  18. Poczynił za to dwie obserwacje.
  19. Tablice były zapiskami administracyjnymi,
    a pismo sylabariuszem,
  20. gdzie każdy symbol odpowiadał
    połączeniu spółgłoski i samogłoski,
  21. a czasem przedstawiał całe słowo.
  22. Evans pracował nad pismem linearnym B
    przez 30 lat, zanim uczona z Brooklynu

  23. Alice Kober postanowiła
    rozwiązać zagadkę tego pisma.
  24. Kober wykładała filologię klasyczną
    w Brooklyn College,
  25. w czasach, gdy kobiety
    rzadko pełniły takie funkcje.
  26. Żeby sobie pomóc,
    nauczyła się wielu języków,
  27. wiedząc, że będzie jej to potrzebne
    do odczytania pisma linearnego B.
  28. Przez następne 20 lat badała symbole.
  29. Pracując na nielicznych
    dostępnych inskrypcjach,

  30. zbadała, jak często
    pojawiał się każdy symbol,
  31. a potem jak często obok innego symbolu.
  32. Wszystko zapisywała na makulaturze
    i trzymała w kartonach po papierosach,
  33. bo podczas II wojny światowej
    trudno było o przybory pisarskie.
  34. Analizując częstotliwość symboli,

  35. Kober odkryła, że język pisma
    wykorzystuje końcówki słów
  36. do nadawania znaczenia gramatycznego.
  37. Zaczęła budować tabelę
    związków między symbolami,
  38. zbliżając się do odczytania
    pisma bardziej niż poprzednicy.
  39. Niestety zmarła, prawdopodobnie
    na raka, w 1950 roku w wieku 43 lat.
  40. Równolegle z Kober nad tablicami z Knossos

  41. pracował architekt Michael Ventris
    też próbujący odczytać pismo linearne B.
  42. Miał na jego punkcie obsesję,
  43. odkąd jako chłopiec
    usłyszał przemowę Evansa.
  44. Pracował nad pismem nawet w czasie
    służby w trakcie II wojny światowej.
  45. Po wojnie Ventris
    powiększył dorobek Kober,

  46. korzystając z nowo opublikowanych
    inskrypcji z pismem linearnym B
  47. odkrytych na innym stanowisku
    archeologicznym w Pylos w Grecji.
  48. Przełom nastąpił, kiedy Ventris
    porównał tablice z Pylos
  49. z tymi z Knossos
  50. i zauważył, że nie wszystkie słowa
    pojawiają się na obu rodzajach tablic.
  51. Zastanawiał się, czy to nazwy własne
  52. miejsc w danej lokalizacji.
  53. Wiedział, że mimo upływu czasu
    nazwy miejsc raczej się nie zmieniają,

  54. dlatego postanowił porównać je
  55. ze starożytnym sylabariuszem z Cypru.
  56. Sylabariusz cypryjski był używany
    setki lat po piśmie linearnym B,
  57. ale niektóre symbole były podobne,
  58. więc dźwięki również mogły być zbliżone.
  59. Po użyciu dźwięków języka cypryjskiego
  60. do przeczytania pisma linearnego B
  61. Ventris odczytał słowo Knossos,
  62. nazwę miasta, gdzie Evans odkrył tablice.
  63. Efektem domina Ventris
    odczytał pismo linearne B,
  64. z każdym słowem coraz bardziej
    przekonując się, że tym pismem
  65. zapisano nie język minojski, a grecki.
  66. Cztery lata później Ventris zginął
    w wypadku samochodowym w wieku 34 lat.

  67. Ale jego odkrycie napisało
    nowy rozdział historii.
  68. Evans był przekonany,
    że Minojczycy podbili Grecję
  69. i to dlatego znajdowano na kontynencie
    przykłady pisma linearnego B.
  70. Ale odkrycie, że to pismo służyło
    do zapisu greki, a nie minojskiego,
  71. udowodowniło, że doszło
    do czegoś przeciwnego.
  72. To Grecy najechali Kretę i zaadaptowali
    pismo minojskie dla własnego języka.
  73. To nie koniec historii.

  74. Język minojski
  75. zapisywano innym pismem,
    zwanym linearnym A,
  76. którego jeszcze nie odczytano.
  77. Pozostaje ono zagadką. Na razie.