Vietnamese subtitles

← Larry Smith: Tại sao bạn sẽ không thể lập nên đại nghiệp

Trong bài nói vừa hài hước vừa thẳng thừng, Larry Smith đấm thẳng vào những lời biện hộ mà người ta có thể nghĩ ra khi họ thất bại trong việc theo đuổi đam mê.
(Filmed at TEDxUW.)

Get Embed Code
41 Languages

Showing Revision 38 created 11/05/2015 by Phuong Quach.

  1. Trưa nay tôi muốn thảo luận với các bạn
  2. vì sao bạn sẽ không có một sự nghiệp lớn.
  3. (Cười)

  4. Là một nhà kinh tế học,

  5. tôi khá bi quan.

  6. Cuối ngày rồi, hãy sẵn sàng
    nghe những lời bình đáng buồn.
  7. Tôi chỉ muốn nói với
    những ai đang muốn lập đại nghiệp
  8. Tôi biết một số bạn đã quyết tâm
    tạo dựng sự nghiệp vĩ đại.
  9. Nhưng rồi bạn cũng sẽ thất bại thôi.
  10. (Cười)

  11. Bời vì -,
    các bạn đều vui với thất bại.

  12. (Cười)

  13. Nhóm người Canada, chắc chắn luôn,

  14. (Tiếng cười)

  15. Những ai muôn có một công việc tốt
    rồi sẽ thất bại,

  16. bởi vì, thật sự, công việc tốt,
    hiện nay biến mất hết rồi.
  17. Có những nghề nghiệp
    và công việc tuyệt vời,
  18. và cũng có những việc nặng nhọc,
  19. căng thẳng, hút máu người,
    phá hủy tâm hồn, tương tự thế,
  20. và chả có gì ở giữa chúng.
  21. Do đó ai muốn tìm một công việc tốt
    sẽ thất bại.

  22. Tôi nói về những ai tìm kiếm
    những việc to lớn, sự nghiệp vĩ đại
  23. và tại sao bạn cũng sẽ thất bại luôn.
  24. Lí do đầu tiên là bởi bất chấp
    bao nhiêu lần người ta nói với bạn,
  25. "Nếu bạn muốn có sự nghiệp vĩ đại,
    bạn phải theo đuổi đam mê của mình,
  26. bạn phải theo đuổi ước mơ của mình,
    bạn phải theo đuổi,
  27. điều thôi thúc lớn nhất
    trong cuộc đời bạn,"
  28. bạn nghe hết lần này qua lần khác,
    và bạn quyết định không làm.
  29. Bất kể bao nhiêu lần bạn tải về
  30. phát biểu của Steven Jobs tại lễ
    tốt nghiệp trường Stanford,
  31. bạn chỉ xem nó
    và quyết định không làm.
  32. Tôi khá hiểu
    tại sao bạn quyết định không làm.

  33. Bạn quá lười để làm. Nó quá khó.
  34. Bạn sợ phải tìm kiếm đam mê của mình
    và không tìm nó,
  35. bạn nghĩ mình là kẻ dốt,
    và bạn biện minh
  36. cho việc tại sao bạn lại không tìm kiếm
    đam mê của mình.
  37. Có đủ lời biện hộ, thưa quý ông quý bà.
  38. Chúng ta sẽ không kể ra hết
    cả danh sách dài --
  39. bạn sáng tạo khi nghĩ ra lời biện hộ
    nhưng lại không làm những điều cần làm
  40. nếu bạn muốn lập đại nghiệp.
  41. Và, ví dụ, một lời biện hộ kinh điển là

  42. (thở dài)

  43. "À thì, đại nghiệp thực sự
    đối với hầu hết mọi người,

  44. chỉ là trò may rủi.
  45. Tôi sẽ đứng loanh quanh
    để cố tìm vận may,
  46. và nếu tôi may mắn,
    tôi sẽ có được đại nghiệp.
  47. Nếu không, tôi sẽ có một công việc tốt."
  48. Nhưng mà công việc tốt là điều không thể,
    vậy sẽ không hiệu quả.
  49. Vậy nên, lời biện hộ tiếp theo sẽ là,

  50. "Đúng là có nhiều người đặc biệt
    theo đuổi niềm đam mê của mình,
  51. nhưng họ là thiên tài.
  52. Là những Steven Jobs.
  53. Tôi không phải là thiên tài.
  54. Khi tôi lên 5,
    tôi đã nghĩ mình là thiên tài,
  55. nhưng thầy tôi đã đá văng ý nghĩ đó
    ra khỏi đầu tôi lâu rồi."
  56. (Tiếng cười)

  57. "Và giờ tôi biết
    tôi vô cùng thạo việc."

  58. Bạn biết đó, nếu là vào năm 1950,
  59. thạo việc thôi
  60. cũng sẽ mang đến cho bạn đại nghiệp.
  61. Nhưng đoán xem?
  62. Giờ đã là năm 2012,
    và nói với thế giới rằng,
  63. "Tôi rất là, rất là thạo việc."
  64. bạn tự khen mình để chê bai người khác.
  65. Và rồi, dĩ nhiên, có lời biện hộ khác nữa:

  66. "Vâng, tôi sẽ làm,
    tôi sẽ làm, nhưng mà ---
  67. rốt cuộc thì, tôi không cá biệt.
  68. Mọi người đều biết
    những ai theo đuổi đam mê
  69. nhìn chung đều bị ám ảnh
  70. Hơi lạ?
  71. Hmm? Hmm? Phải không?
  72. Bạn biết, ranh giới mong manh
    giữa thằng điên và thiên tài.
  73. "Tôi không cá biệt. Tôi đã đọc
    tiểu sử của Steven J,
  74. Ôi, lạy Chúa --
    Tôi không phải dạng đó, tôi là người tốt
  75. Tôi là người bình thường.
  76. Tôi là người tốt, bình thường,
    và là người tốt và bình thường -
  77. không có đam mê."
  78. (cười)

  79. "À, nhưng tôi vẫn muốn có sự nghiệp lớn,

  80. Tôi không được chuẩn bị
    để theo đuổi đam mê,
  81. nên giờ tôi biết tôi phải làm gì,
  82. vì tôi có một giải pháp.
  83. Tôi có chiến lược.
  84. Chính từ Ba và Mẹ nói với tôi.
  85. Ba mẹ nói là nếu
    tôi làm việc chăm chỉ,
  86. tôi sẽ có sự nghiệp tốt.
  87. Vậy, nếu bạn làm việc chăm chỉ
    bạn sẽ có sự nghiệp tốt.
  88. Nếu bạn làm việc rất, rât,
    rất là chăm chỉ,
  89. bạn sẽ có một đại nghiệp.
  90. Có vẻ hợp lí về mặt toán học đúng không?
  91. Hmm. Không.
  92. Nhưng bạn quyết tự nhủ với mình như thế.
  93. Bạn biết gì không?
    Có một bí mật nhỏ ở đây:

  94. Bạn muốn làm việc? Bạn muốn làm việc
    thật sự, thật sự, thật sự chăm chỉ?
  95. Biết gì không? Bạn sẽ thành công.
  96. Thế giới sẽ cho bạn cơ hội
  97. để làm việc rất, rất, rất, rất chăm chỉ.
  98. Nhưng bạn có chắc rằng
  99. điều đó sẽ mang đến cho bạn đại nghiệp,
  100. khi tất cả bằng chứng đều
    cho thấy điều ngược lại?
  101. Vậy, giờ hãy nói về những người
    trong các bạn đang tìm kiếm đam mê.

  102. Bạn thực sự hiểu rõ
    bạn nên làm thế thì tốt hơn,
  103. chẳng quan tâm đến mọi lời biện minh.
  104. Bạn đang cố tìm ra niềm đam mê --
  105. (Thở dài)

  106. và bạn khá là hạnh phúc.

  107. Bạn tìm thấy thứ gì đó khiến bạn thích thú.
  108. "Tôi có một sở thích!
    Tôi có một sở thích!"

  109. Bạn nói với tôi,

  110. Bạn nói, "Tôi có một sở thích!"
    Tôi nói, "Thật tuyệt!
  111. Và bạn đang cố nói gì với tồi?"
  112. "Vâng, tôi có một sở thích."
  113. Tôi nói, "Vậy bạn có đam mê không?"
  114. "Tôi có một sở thích", bạn nói
  115. "Sở thích đó được so sánh với cái gì?"
  116. "Ừ thì, tôi có hứng thú trong việc này."
  117. "Thế còn toàn bộ các hoạt động khác
    của con người?"
  118. "Tôi không thích chúng."
  119. "Bạn xem xét hết chưa, có không?"
  120. "Không. Không hẳn."
  121. Đam mê là tình yêu lớn nhất của bạn.

  122. Đam mê là thứ
  123. sẽ giúp bạn phát huy hết
    tài năng của mình.
  124. Đam mê và sở thích --
    chúng không giống nhau.
  125. Liệu bạn có đến gặp người bạn yêu và nói,
  126. "Cưới anh nhé! Nhìn em thích thật."
  127. (Cười)

  128. Không hề có chuyện đó.

  129. Không có chuyện đó,
    và bạn sẽ chết cô đơn một mình.
  130. (Cười)

  131. Điều bạn muốn,

  132. Điều bạn muốn, điều bạn muốn,
  133. là niềm đam mê,
  134. Nó cao hơn sở thích.
  135. Bạn cần 20 sở thích,
    và rồi một trong số đó,
  136. một trong số đó sẽ bám lấy bạn,
  137. một trong số đó sẽ khuyến khích bạn
    hơn những thứ khác,
  138. và rồi bạn có thể tìm ra
    tình yêu lớn nhất của mình,
  139. khi so sánh với tất cả
    những sở thích khác của bạn
  140. và đó chính là niềm đam mê.
  141. Tôi có một người bạn,
    anh ta cầu hôn với người yêu.

  142. Anh là là một nhà kinh tế duy lý.
  143. Anh ta nói với người yêu mình,
    "Chúng ta lấy nhau đi.
  144. Hãy cùng kết hợp sở thích của chúng ta."
  145. (Cười)

  146. Vâng, anh ta đã làm thế.

  147. "Anh yêu em thật lòng", anh ta nói
    "Anh yêu em đậm sâu.

  148. Anh yêu em hơn những người con gái khác
    anh đã từng gặp.
  149. Anh yêu em hơn Mary,
    Jane, Susie, Penelope,
  150. Ingrid, Gertrude, Gretel --
  151. Anh đã từng tham gia
    chương trình trao đổi của Đức.
  152. Anh yêu em hơn --"
  153. Và rồi.
  154. Cô ta bỏ ra ngoài,
  155. trong khi anh ta đang kể lể
    về tình yêu anh dành cho cô.
  156. Sau khi hết khinh ngạc bởi, bạn biết đó,
    thất vọng,
  157. anh ta kết luận rằng
    anh ta vừa thoát được
  158. việc kết hôn với một người vô lý.
  159. Dù vậy, anh ta vẫn ghi chú lại là
    trong lần cầu hôn tiếp theo,
  160. có lẽ không cần
  161. liệt kê hết tên của các cô gái
    anh ta đã phải lòng trong chuyện này.
  162. (Cười)

  163. Nhưng cơ bản là vậy.

  164. Bạn phải tìm kiếm nhiều sự lựa chọn
    để tìm ra được định mệnh của bạn,
  165. hay bạn sợ từ "định mệnh"?
  166. Từ "định mệnh" làm bạn sợ à?
  167. Đó là điều chúng ta đang đề cập tới.
  168. Và nếu bạn không phát huy
    tối đa tài năng của mình,
  169. nếu bạn hài lòng với "sở thích",
    bất kể nó là cái quái gì,
  170. bạn biết điều gì sẽ đến
    vào cuối đời bạn?
  171. Bạn bè và gia đình bạn
    sẽ tập trung tại nghĩa trang,
  172. bên cạnh huyệt một của bạn
    là tấm bia đá,
  173. và chữ khắc trên tấm bia đá đó
  174. nói rằng, "nơi đây an nghỉ
    một kĩ sư ưu tú,
  175. người đã phát minh ra Velcro."
  176. Nhưng trên bia mộ đó nên viết là,
  177. trong một cuộc đời khác,
  178. điều nên đề cập đó là nếu bạn
    đã phát huy hết tài năng của mình,
  179. "Nơi đây yên nghỉ cuối cùng
    người được giải Nobel vật lí,
  180. người đã hoàn tất
    Thuyết Đại Thống Nhất
  181. và chỉ ra tính thực tiễn
    của kĩ thuật warp drive."
  182. (cười)

  183. Velcro, thật luôn!

  184. (cười)

  185. Một bên là sự nghiệp vĩ đại

  186. Bên kia là cơ hội bị bỏ lỡ.
  187. Nhưng rồi, một vài người trong các bạn,
  188. bất chấp những lời biện hộ đó,
    bạn sẽ tìm ra,
  189. bạn sẽ tìm ra niềm đam mê của mình.
  190. Và bạn vẫn thất bại.
  191. Bạn vẫn sẽ thất bại, bởi vì --

  192. bởi vì bạn không hành động,
  193. bởi vì bạn sẽ lại phát minh ra
    một lời biện minh mới,
  194. bất cứ lời biện minh nào
    cho việc không hành động,
  195. và lời biện minh này,
    tôi đã nghe rất nhiều lần rồi:
  196. "Vâng, tôi muốn theo đuổi sự nghiệp lớn,
  197. nhưng, tôi coi trọng các mối quan hệ --
  198. (cười)

  199. hơn là thành công.

  200. Tôi muốn trở thành một người bạn vĩ đại.
  201. Tôi muốn trở thành người bạn đời vĩ đại.
  202. Tôi muốn trở thành
    bậc cha mẹ vĩ đại,
  203. và tôi không thể hi sinh những điều đó
  204. để có thể đạt được thành tựu vĩ đại."
  205. (cười)

  206. Bạn muốn tôi nói gì đây?

  207. Bạn có thực sự muốn
    tôi nói với bạn rằng, nói rằng,
  208. "Thật lòng, tôi thề
    tôi chưa từng đá trẻ con."
  209. (Cười)

  210. Hãy nhìn vào thế giới quan
    của chính bản thân bạn.

  211. Bạn luôn là anh hùng bất kể thế nào.
  212. Và tôi, người đề nghị tế nhị rằng
  213. bạn có thể muốn một sự nghiệp vĩ đại,
    nhất định là ghét trẻ con.
  214. Tôi không ghét trẻ con.
    Tôi không đá chúng.
  215. Vâng, đã có một đứa trẻ
    lẩn quẩn trong tòa nhà này
  216. khi tôi đến đây, nhưng không,
    tôi không có đá nó.
  217. (Cười)

  218. Tất nhiên, tôi bảo nó rằng
    tòa nhà này chỉ dành cho người lớn thôi

  219. và bảo nó ra ngoài.
  220. Nó lầm bầm điều gì đó về mẹ nó,
  221. và tôi nói với nó rằng
    chắc mẹ đang tìm nó ngoài kia.
  222. Lần cuối tôi thấy nó,
    nó đang khóc trên cầu thang.
  223. (cười)

  224. Yếu đuối quá đi.

  225. (cười)

  226. Nhưng đó là ý bạn?
    Bạn muốn tôi nói thế à.

  227. Bạn thật sự cho rằng thật đáng trân trọng
  228. khi bạn dùng trẻ con như tấm khiên sao?
  229. Bạn biết ngày nào đó
    sẽ xảy ra điều gì không,
  230. hỡi những phụ huynh lí tưởng?
  231. Ngày nào đó,
    con của bạn sẽ đến với bạn và nói rằng
  232. "Con muốn con muốn trở thành gì rồi.
  233. Con biết con sẽ làm gì
    với cuộc đời của mình rồi.
  234. Bạn vui mừng.
  235. Đó là câu nói mà
    bậc cha mẹ muốn nghe,
  236. vì con bạn giỏi toán,
  237. và bạn biết
    bạn sẽ thích điều tiếp theo đó.
  238. Rồi con bạn nói,
  239. "Con quyết định, con muốn trở thành nhà ảo thuật,
  240. Con muốn biểu diễn ảo thuật
    trên sân khấu."
  241. (cười)

  242. Và bạn sẽ nói gì?

  243. Bạn nói, bạn nói rằng,
  244. "Mạo hiểm quá con,
  245. Sẽ thất bại con à.
    Không kiếm được nhiều tiền từ đó đâu.
  246. Con không biết đó thôi,
    nghĩ lại đi con.
  247. Con rất giỏi toán, tại sao con không --"
  248. Con bạn cắt ngang lời bạn và nói,

  249. "Nhưng đó là ước mơ của con
    Con mơ được làm điều đó."
  250. Và bạn sẽ nói gì nào?
  251. Bạn biết bạn sẽ nói gì?
  252. "Nhìn này con, ta cũng đã có một ước mơ,
    nhưng rồi --
  253. Nhưng rồi --"
  254. Bạn sẽ kết thúc câu như thế nào
    với chữ "nhưng rồi" của mình?
  255. "Nhưng, ta cũng đã một lần ước mơ,
    nhưng ta sợ phải theo đuổi nó."
  256. Hoặc bạn sẽ nói với con bạn là:
  257. "Ta đã có một ước mơ, con à.
  258. Nhưng rồi, mày ra đời."
  259. (Cười)

  260. (vỗ tay)

  261. Có phải bạn thật sự muốn
    dùng gia đình bạn,

  262. có phải bạn thật sự muốn
    nhìn vào bạn đời và con của bạn,
  263. và coi như là nhà tù của mình?
  264. Đã có điều gì đó
    mà bạn có thể nói với con của bạn,
  265. khi nó nói "Con có một ước mơ."
  266. Bạn có thế đã nói --
  267. khi nhìn vào mặt con bạn và nói rằng,
  268. "Cứ làm đi con!
  269. Như ta đã từng làm."
  270. Nhưng bạn không thể nói được vậy,
  271. vì bạn đâu có làm.
  272. Bởi vậy, bạn không thể.
  273. (Cười)

  274. Thế nên tội lỗi của bậc bố mẹ

  275. lại đổ lên những đứa trẻ đáng thương.
  276. Tại sao, bạn cứ núp dưới bóng
    của các mối quan hệ
  277. để viện cớ này nọ về việc
    không theo đuổi niềm đam mê của mình?
  278. Bạn biết tại sao.
  279. Tận sâu thẳm trong tim bạn,
    bạn biết tại sao,
  280. và tôi đang cực kì nghiêm túc.
  281. Bạn biết tại sao
    bạn cứ lấy sự ấm áp và dễ chịu
  282. và bao bọc bản thân
    trong các mối quan hệ.
  283. Bởi vì bạn --
  284. bạn biết bạn là ai.
  285. Bạn đang sợ phải theo đuổi niềm đam mê của mình.

  286. Bạn sợ bị xem như kẻ lố bịch.
  287. Bạn sợ phải cố gắng.
  288. Bạn sợ rằng sẽ thất bại.
  289. Người bạn vĩ đại, người bạn đời vĩ đại,
    bố mẹ vĩ đại, sự nghiệp vĩ đại.
  290. Đó không phải là một sao?
    Đó không phải là chính bạn sao?
  291. Làm sao bạn có thể trở thành một
    mà thiếu những thứ khác.
  292. Nhưng bạn sợ.
  293. Và đó là lí do
    bạn sẽ không có một sự nghiệp vĩ đại.

  294. Trừ khi --
  295. "trừ khi", đó là từ gợi nhớ nhiều nhất
    trong tiếng Anh --
  296. "trừ khi"
  297. Nhưng từ "trừ khi" cũng gắn chặt với
  298. một cụm từ vô cùng đáng sợ khác,
  299. "Giá như tôi đã..."
  300. "Giá như tôi đã..."
  301. Nếu bạn đã từng bật lên
    suy nghĩ đó trong đầu,
  302. sẽ thật sự rất đau.
  303. Vậy, có rất nhiều lí do

  304. tại sao bạn rồi sẽ thất bại
  305. trong việc có một đại nghiệp.
  306. Trừ khi --
  307. Trừ khi.

  308. Cảm ơn.

  309. (Vỗ tay).