Polish subtitles

← Inna niewygodna prawda

Get Embed Code
28 Languages

Subtitles translated from English Showing Revision 26 created 12/08/2013 by Rysia Wand.

  1. Chciałbym dzisiaj porozmawiać
  2. o globalnym problemie
  3. użytkowania terenów, żywności
    i środowiska,
  4. który dotyczy nas wszystkich.
  5. Nazywam to "inną niewygodną prawdą".
  6. Na początek pojedźmy w krótką podróż.

  7. Popatrzmy na naszą planetę, ale w nocy
  8. i z kosmosu.
  9. Tak wygląda nasza planeta
  10. w nocy z pokładu satelity.
  11. Pierwsze, co rzuca się w oczy,
  12. to szeroko rozpowszechniona obecność
  13. ludzi na tej planecie.
  14. Widzimy miasta, widzimy pola naftowe,
  15. da się nawet zauważyć
    floty rybackie na morzach.
  16. Zdominowaliśmy dużą część planety,
  17. głównie przez używanie energii,
  18. co można zaobserwować w nocy.
  19. Przypatrzmy się trochę bliżej
  20. i przy świetle słonecznym.
  21. Za dnia widzimy różne krajobrazy.
  22. To część Niziny Amazonki,
    miejsce zwane Rondônią,

  23. w południowo-centralnej części
    Amazonii Brazylijskiej.
  24. W prawym górnym rogu
  25. zobaczycie cienką, białą linię.
  26. To droga wybudowana w latach 70.
  27. Wracając tam w 2001 r. zobaczymy,
  28. że droga rozrosła się
  29. i powstały kolejne drogi,
  30. na końcu których jest polana
  31. pod hodowlę krów.
  32. To krowy na mięso. Będziemy je jeść.
  33. Trafią na stoły w Ameryce Południowej,
  34. w Brazylii i Argentynie. Nie trafią tutaj.
  35. Ale ten wzór wylesiania,
    podobny do rybich ości,
  36. widać w wielu miejscach w tropikach,
  37. zwłaszcza w tej części świata.
  38. Trochę dalej na południe

  39. dotrzemy do boliwijskiej granicy Amazonii.
  40. W 1975, jeśli dobrze się przyjrzeć,
  41. widać cienką, białą linię podobną do szwu,
  42. i jedną samotną farmę
  43. pośrodku pierwotnej dżungli.
  44. Wróćmy tu w 2003 r.,
  45. a zobaczymy, że krajobraz
    przypomina raczej
  46. stan Iowa niż las deszczowy.
  47. To, co widzicie to uprawy soi.
  48. Wysyła się ją do Europy i Chin
    jako karmę dla zwierząt,
  49. zwłaszcza po panice wywołanej
    przez chorobę szalonych krów
  50. 10 lat temu, gdy nie chcieliśmy
    karmić zwierząt
  51. białkiem zwierzęcym,
    które może przenosić chorobę.
  52. Zamiast tego karmimy je białkiem roślinnym.
  53. Popyt na soję bardzo wzrósł,
  54. pokazując, jak handel i globalizacja
  55. naprawdę wpływają na lasy deszczowe
  56. i Amazonię - niesamowicie dziwny
  57. i powiązany jest dzisiejszy świat.
  58. Raz za razem

  59. podczas tej małej wycieczki po świecie
  60. zobaczymy, że mnóstwo miejsc
  61. oczyszczono i dostosowano
  62. do uprawy roślin.
  63. Nasuwają się pytania.

  64. Ile ziemi wykorzystuje rolnictwo,
  65. gdzie i jak zmieni się to w przyszłości
  66. i co to właściwie oznacza?
  67. Nasz zespół przyjrzał się temu
    w globalnej skali,
  68. używając danych satelitarnych i lokalnych
  69. do oszacowania wpływu rolnictwa.
  70. Doszliśmy do zdumiewających wniosków.
  71. Ta mapa ukazuje obecność rolnictwa
  72. na Ziemi.
  73. Zielone obszary wykorzystuje się pod uprawy,
  74. jak pszenica, soja, kukurydza czy ryż.
  75. Łącznie to 16 mln kilometrów kwadratowych.
  76. Zebrane razem dałyby obszar
  77. wielkości Ameryki Południowej.
  78. Na brązowo zaznaczono pastwiska,
  79. gdzie wypasa się zwierzęta.
  80. Łącznie to około 30 mln
    kilometrów kwadratowych,
  81. co odpowiada powierzchni Afryki,
  82. mnóstwo ziemi,
    oczywiście najlepszej ziemi.
  83. To, co pozostało, to na przykład
  84. środek Sahary albo Syberia
  85. albo środek lasu deszczowego.
  86. Używamy najcenniejszych terenów planety.
  87. Około 40% lądów
  88. poświęcono na rolnictwo.
  89. To 60 razy więcej
  90. niż inne obszary, na które narzekamy,
  91. jak przerośnięte przedmieścia i miasta,
    gdzie większość z nas mieszka.
  92. Połowa ludzkości mieszka teraz w miastach,
  93. ale 60 razy większą powierzchnię zajmuje rolnictwo.
  94. To są zadziwiające wnioski
  95. i zaszokowało nas, gdy do nich doszliśmy.
  96. Wykorzystujemy olbrzymie tereny pod rolnictwo,

  97. ale przy okazji zużywamy mnóstwo wody.
  98. To zdjęcie pochodzi z Arizony.
  99. Patrząc można zapytać:
  100. "Co tutaj posadzili?".
  101. Okazuje się, że to sałata
    na środku pustyni,
  102. spryskiwana wodą.
  103. Pewnie sprzedają ją
  104. w supermarketach w Twin Cities.
  105. Co interesujące, ta woda musi skądś się wziąć,
  106. a pochodzi stąd,
  107. z rzeki Kolorado w Północnej Ameryce.
  108. To jest Kolorado w zwykły dzień w latach 50.
  109. Nie mamy do czynienia z suszą ani powodzią.
  110. Tak ta rzeka wyglądała na co dzień.
  111. Dzisiaj, przy normalnych warunkach
  112. wody zostało tylko tyle.
  113. Różnicę spowodowało
    nawadnianie pól na pustyni,
  114. a może pola golfowe w Scottsdale.
  115. W każdym razie to bardzo dużo wody,
  116. zużywanej do podlewania upraw.
  117. Płynąc w dół Kolorado widać,
  118. że wyschła całkowicie
    i nie wpływa już do oceanu.
  119. Całkowicie zużyliśmy rzekę
  120. przez nawadnianie.
  121. A nie jest to najgorszy przykład.

  122. Ten prawdopodobnie jest: Jezioro Aralskie.
  123. Małe przypomnienie: znajduje się ono
  124. na terenie byłego Związku Radzieckiego,
  125. między Kazachstanem a Uzbekistanem,
  126. jedno z większych
    bezodpływowych jezior świata.
  127. Jest tu pewien paradoks, bo wygląda
  128. jakby otaczała je pustynia.
    Skąd się tu wzięło?
  129. Powodem są znajdujące się
    po prawej stronie
  130. dwie małe rzeki, płynące przez pustynię
  131. do tego zbiornika.
  132. Rzeki zasilane są przez roztopy górskie
  133. daleko na wschodzie. Woda spływa rzekami
  134. przez pustynię i zasila Jezioro Aralskie.
  135. W latach 50. Sowieci postanowili
    zmienić bieg rzeki,
  136. aby nawodnić w Kazachstanie uprawy bawełny,
  137. sprzedać ją na międzynarodowym rynku
  138. i zarobić w obcych walutach.
  139. Bardzo potrzebowali pieniędzy.
  140. Możecie wyobrazić sobie, co się stało.
  141. Co będzie, jeśli zamkniemy
    dopływ wody do jeziora?
  142. Tak wyglądało w roku 1973,
  143. 1986,
  144. 1999,
  145. 2004
  146. i 11 miesięcy temu.
  147. To jest niesamowite.
  148. Wielu z widzów mieszka
    na Środkowym Zachodzie.
  149. Wyobraźcie sobie, że to Jezioro Górne.
  150. Albo Huron.
  151. To niezwykła zmiana,
  152. nie tylko jeśli chodzi
    o wodę i linię brzegową.

  153. To fundamentalna zmiana
  154. w działaniu regionalnego środowiska.
  155. Zacznijmy od tego.
  156. W ZSRR nie przejmowano się ekologią,
  157. więc na dnie jeziora nie znajdziemy nic miłego.
  158. więc na dnie jeziora nie znajdziemy nic miłego.
  159. Wiele toksycznych śmieci, odpady,
  160. które teraz roznosi wiatr.
  161. Na jednej z tych małych, niedostępnych wysp
  162. dawniej przeprowadzano testy
  163. sowieckiej broni biologicznej.
  164. Dziś można tam dojść na piechotę.
  165. Pogoda się zmieniła.
  166. 19 z 20 gatunków ryb, żyjących tylko tam,
  167. w ostatnim czasie wyginęło.
  168. To więcej niż katastrofa ekologiczna.
  169. Pokażę wam to dobitniej.

  170. Tę fotografię dał mi Al Gore kilka lat temu.
  171. Zrobił ją podczas podróży do ZSRR
  172. dawno, dawno temu.
  173. Widać statki rybackie na Jeziorze Aralskim.
  174. Widzicie wykopany kanał?
  175. Desperacko próbowali wprowadzić łodzie
  176. na resztki wody. Musieli się poddać.
  177. bo nie nadążali z portową infrastrukturą
  178. za wycofującą się linią brzegową.
  179. Nie wiem jak was, ale mnie przeraża myśl,
  180. że przyszli archeologowie to wykopią
  181. i będą pytać: "Co wam przyszło do głowy?".
  182. To jest ta przyszłość, której tak wyczekujemy.
  183. Obecnie używamy 50% słodkich wód na Ziemi,

  184. co jest w miarę rozsądne, ale samo rolnictwo
  185. używa z tego 70%.
  186. Rolnictwo wykorzystuje dużo wody i ziemi.
  187. Wykorzystuje też atmosferę.
  188. Zazwyczaj gdy myślimy o atmosferze,
  189. myślimy o zmianach klimatycznych
    i gazach cieplarnianych,
  190. skupiając się głównie na produkcji energii.
  191. Otóż rolnictwo stanowi największe źródło
  192. emisji gazów cieplarnianych.
  193. Biorąc pod uwagę dwutlenek węgla
  194. z wypalania lasów deszczowych
  195. albo metan z hodowli bydła i uprawy ryżu,
  196. czy związki azotu w wielu nawozach,
  197. okazuje się, że to ponad 30%
  198. emitowanych gazów cieplarnianych.
  199. To więcej niż emituje transport.
  200. To więcej niż emitują elektrownie.
  201. To więcej nic cała produkcja przemysłowa.
  202. To największe źródło gazów cieplarnianych
  203. w całej ludzkiej działalności.
  204. Niewiele się o tym mówi.
  205. Rolnictwo jest wszechobecne,

  206. zdominowało planetę.
  207. Zajmuje 40% lądów,
  208. wykorzystuje 70% używanej wody
  209. i emituje 30% gazów cieplarnianych.
  210. Podwoiliśmy obecność azotu i fosforu
  211. w ekosystemach używając nawozów,
  212. pogarszając jakość wód w rzekach,
  213. jeziorach, a nawet oceanach.
  214. To najważniejszy czynnik
    utraty bioróżnorodności.
  215. Bez wątpienia rolnictwo jest
  216. najpotężniejszą siłą na tej planecie
  217. od czasów epoki lodowcowej.
  218. Rywalizuje znaczeniem ze zmianami klimatu.
  219. Obydwa zjawiska zachodzą równocześnie.
  220. Trzeba podkreślić, że nie wszystko jest złe.

  221. Rolnictwo nie jest złe.
  222. Wszyscy na nim polegamy.
  223. To nie dodatek, nie luksus. To konieczność.
  224. Musimy dostarczyć żywność i paszę,
  225. włókna i biopaliwa dla 7 miliardów ludzi.
  226. Wiadomo, że popyt
  227. tylko wzrośnie w przyszłości.
  228. Problem sam nie zniknie.
  229. Będzie rósł, bo wzrośnie ilość ludzi.
  230. Jest nas 7 miliardów,
  231. a będzie przynajmniej 9.
  232. Pewnie 9,5, zanim skończymy.
  233. Co ważne, zmienia się nasza dieta.
  234. Bogatsze społeczeństwa
    konsumują więcej mięsa,
  235. którego wytworzenie zużywa więcej zasobów,
  236. niż potrzebuje dieta wegetariańska.
  237. Więcej ludzi je coraz więcej i coraz lepiej,
  238. a jednocześnie trwa kryzys energetyczny,
  239. bo musimy zamienić ropę
    na inne źródła energii.
  240. Musimy uwzględnić użycie biopaliw
  241. czy biomasy.
  242. Gdy zbierze się to razem,
    trudno sobie wyobrazić,
  243. jak przetrwamy do końca stulecia
  244. bez podwojenia produkcji rolnej.
  245. Jak to zrobić?

  246. Jak podwoić produkcję na całym świecie?
  247. Można uprawiać więcej ziemi.

  248. Wykonaliśmy taką analizę. Po lewej stan aktualny,
  249. po prawej potencjalne wykorzystanie,
  250. w oparciu o gleby i klimat,
    zakładając, że zmiany klimatyczne
  251. nie zaburzą za bardzo tego obrazu.
  252. Co nie jest dobrym założeniem.
  253. Możemy uprawiać więcej ziemi,
  254. ale pozostałe tereny to zwykle obszary wrażliwe.
  255. Mają wiele bioróżnorodności,
  256. którą chcemy chronić.
  257. Można zwiększyć produkcję zwiększając farmy,
  258. ale lepiej tego nie robić,
  259. bo niesie to ze sobą
    wielkie ryzyko ekologiczne.
  260. Zamiast tego możemy spróbować

  261. wydajniej wykorzystywać obecne tereny.
  262. Próbowaliśmy określić,
  263. gdzie można poprawić plony
  264. bez niszczenia środowiska.
  265. Na zielono zaznaczono dla przykładu
  266. uprawy kukurydzy.
  267. Są chyba maksymalnie wydajne
  268. dla danego klimatu i gleby.
  269. Brązowe i żółte obszary to miejsca,
  270. gdzie wydajność sięga tylko 20% -30%.
  271. gdzie wydajność sięga tylko 20% -30%.
  272. Dużo ich w Afryce, Ameryce Łacińskiej
  273. i co ciekawe także w Europie Wschodniej,
  274. w krajach dawnego bloku wschodniego
  275. gdzie wciąż nie zrobili z tym porządku.
  276. To wymaga składników odżywczych i wody.
  277. Będzie to rolnictwo ekologiczne,
  278. konwencjonalne albo mieszanina.
  279. Rośliny potrzebują wody
    i składników odżywczych.
  280. Jest szansa, że może się udać.
  281. Ale trzeba uwzględnić przy tym

  282. przyszłe zapotrzebowanie na żywność
  283. i ochronę środowiska.
  284. Trzeba wypracować kompromis
  285. między produkcją żywności,
    a ochroną środowiska.
  286. Obecne rozwiązania to "wszystko albo nic".

  287. Można uprawiać pola.
  288. W tle widać uprawę soi.
  289. Diagram pokazuje, że zbierzemy duże plony,
  290. ale pojawią się problemy z czystą wodą,
  291. dwutlenkiem węgla, spadkiem bioróżnorodności.
  292. Na pierwszym planie mamy prerię,
  293. która ma wielkie znaczenie dla środowiska,
  294. ale nie może nas wykarmić.
  295. Trzeba wymyślić, jak połączyć te role
  296. i stworzyć nowy typ rolnictwa.
  297. Gdy o tym opowiadam, ludzie pytają:

  298. "Przecież już jest rozwiązanie".
    Tu podają: ekologiczne uprawy,
  299. lokalną żywność, GMO,
    subwencje, nowe ustawy.
  300. Tak, mamy wiele sensownych pomysłów,
  301. ale żaden z nich nie stanowi złotego środka.
  302. Rzeczywistość jest bardziej skomplikowana.
  303. Zebrane razem,
  304. wszystkie pomysły nabiorą mocy,
  305. ale trzeba je złożyć.
  306. Trzeba wynaleźć nowy rodzaj rolnictwa,

  307. na który składają się najlepsze idee
  308. konwencjonalnego rolnictwa
    i zielonej rewolucji,
  309. oraz uprawy ekologiczne,
    produkcja lokalna
  310. i pomysły dotyczące ochrony środowiska.
  311. Te idee nie mają się nawzajem zwalczać,
  312. tylko współpracować
    przy tworzeniu nowego rolnictwa
  313. tzw. terrakultury, rolnictwa dla całej planety.
  314. Takie rozmowy są naprawdę trudne.

  315. Próbowaliśmy przekonać poszczególne strony,
  316. że zamiast się kłócić
  317. lepiej jest współpracować.
  318. Pokażę wam krótkie nagranie,
  319. podsumowanie obecnych starań
  320. do zwiększenia współpracy.
  321. (Muzyka)
  322. (Instytut Środowiska, Uniwersytet Minnesoty)
  323. (Muzyka)
  324. Światowa populacja zwiększa się
  325. o 75 milionów każdego roku.
  326. To prawie tyle, co populacja Niemiec.
  327. Zbliżamy się do przekroczenia
    poziomu 7 miliardów.
  328. W tym tempie w 2040 roku
    będzie nas 9 miliardów.
  329. Wszyscy potrzebujemy jedzenia.
  330. Ale jak?
  331. Jak wykarmić rosnącą populację
    bez zniszczenia planety?
  332. Już wiemy, że zmiany klimatyczne
    to duży problem.
  333. Ale to nie jedyny problem.
  334. Musimy stawić czoła
    "innej niewygodnej prawdzie".
  335. Globalny kryzys w rolnictwie.
  336. Wzrost populacji + spożycie i nabiału + koszty energii + biopaliwa = zużycie zasobów naturalnych.
  337. Rolnictwo zużywa ponad 40% lądów na Ziemi.
  338. Pola uprawne zajmują 16 mln km2.
  339. To prawie tyle, ile Ameryka Południowa.
  340. Pastwiska zajmują 30 mln km2.
  341. To tyle, co Afryka.
  342. Rolnictwo używa 60 razy tyle miejsca
    co miasta i przedmieścia łącznie.
  343. Nawadnianie pochłania większość wody.
  344. 2800 km3 wody idzie na uprawy każdego roku.
  345. Wystarczy, aby codziennie 7305 razy
    wypełnić Empire State Building.
  346. W wielu głównych rzekach spadł przepływ.
  347. Niektóre całkowicie wyschły.
  348. Jezioro Aralskie zamieniło się w pustynię.
  349. Rzeka Kolorado nie dopływa już do oceanu.
  350. Nawozy ponad dwukrotnie zwiększyły
    stężenia fosforu i azotu w środowisku.
  351. Efekty?
  352. Wszechobecne zanieczyszczenia wody
  353. i olbrzymia degradacja jezior i rzek.
  354. Niespodziewanie, rolnictwo jest największym
    źródłem zmian klimatycznych.
  355. Produkuje 30% gazów cieplarnianych.
  356. Więcej niż cały przemysł
    i produkcja elektryczności,
  357. czy wszystkie samoloty, pociągi i samochody.
  358. Większość emisji pochodzi
    z karczowania lasów deszczowych,
  359. metan z hodowli zwierząt i pól ryżowych,
  360. a związki azotu z nawozów.
  361. Nic nie zmieniło świata tak, jak rolnictwo.
  362. I nie ma nic bardziej kluczowego
    dla naszego przetrwania.
  363. Rodzi się problem...
  364. Jeśli przybędzie jeszcze kilka miliardów ludzi,
  365. trzeba będzie podwoić
    albo nawet potroić produkcję żywności.
  366. Jak tego dokonamy?
  367. Potrzeba szerszego dialogu,
    międzynarodowej współpracy.
  368. Zainwestujmy w realne rozwiązania.
  369. Zachęty dla rolników, wydajną produkcję,
    nowe odmiany roślin, racjonalne nawadnianie,
  370. recykling wody, wydajniejszą orkę,
    przemyślaną dietę.
  371. Ważna jest każda opinia.
  372. Przedstawiciele wielkich firm,
  373. organizacji ekologicznych
  374. i ekologicznego rolnictwa...
  375. muszą współpracować.
  376. Nie ma jednego rozwiązania.
  377. Potrzebujemy współpracy,
  378. inwencji,
  379. determinacji,
  380. bo porażka nie wchodzi w grę.
  381. Jak wykarmimy świat nie niszcząc go?
  382. Stoimy przed jednym z największych problemów
  383. w historii cywilizacji.
  384. Jak wykarmić 9 miliardów ludzi
  385. w sposób zrównoważony i sprawiedliwy,
  386. a przy tym chronić planetę
  387. dla kolejnych pokoleń.
  388. To będzie jeden
    z najtrudniejszych problemów,
  389. z jakim przyjdzie się zmierzyć ludzkości.
  390. Koniecznie musimy go rozwiązać
  391. i to za pierwszym razem,
    bo drugiego razu nie będzie.
  392. Dziękuję bardzo. (Oklaski)