YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Galician subtitles

← Que ten de especial o cerebro humano?

Get Embed Code
42 Languages

Showing Revision 24 created 06/13/2017 by Xusto Rodriguez.

  1. Que ten de especial o cerebro humano?

  2. Por que estudamos os outros animais
  3. mais eles non nos estudan a nós?
  4. Que ten ou fai o cerebro humano
  5. que non fai nin ten ningún outro?
  6. Cando comecei a interesarme
    nestas cuestións hai uns 10 anos,
  7. os científicos crían saber
    de que estaban feitos os cerebros.
  8. Malia basearse en pequenas evidencias,
  9. moitos científicos crían que todos os
    cerebros de mamíferos,
  10. incluíndo o cerebro humano,
  11. estaban feitos igual,
  12. cun número de neuronas que era
  13. sempre proporcional ao tamaño do cerebro.
  14. Isto significa que dous cerebros
    do mesmo tamaño,
  15. como estes dous, cos seus 400 gramos,
  16. deberían ter un número
    semellante de neuronas.
  17. Pero se as neuronas
    son as unidades funcionais
  18. de procesamento de información do cerebro,
  19. os donos deses dous cerebros
  20. deberían ter habilidades
    cognitivas semellantes.
  21. E porén, un é un chimpancé,
  22. e o outro é unha vaca.
  23. Ben, é posible que as vacas teñan
    unha vizosa vida interior
  24. e sexan tan intelixentes
  25. que prefiren que non nos deamos de conta,
  26. pero comémolas.
  27. Penso que a maioría estará de acordo
  28. en que os chimpancés poden ter
  29. un comportamento moito máis complexo,
    elaborado e flexible ca unha vaca.
  30. Este é un primeiro indicio de que
  31. "todos os cerebros están
    feitos da mesma maneira"
  32. non é exactamente así.
  33. Pero sigamos.

  34. Se todos os cerebros estivesen
    feitos da mesma maneira
  35. e comparásemos animais
    con cerebros de tamaños diferentes,
  36. os máis grandes deberían ter máis neuronas
  37. cós máis pequenos,
    e canto maior for o cerebro,
  38. máis habilidades cognitivas
    debería ter o dono.
  39. Así que o cerebro máis grande
    debería ser tamén
  40. o de maior capacidade cognitiva.
  41. E aquí veñen as malas noticias:
  42. O noso cerebro non é o máis grande.
  43. Resulta un pouco desacougante.
  44. O noso cerebro pesa entre 1,2 e 1,5 kg,
  45. pero o cerebro dun elefante
    pesa entre 4 e 5 kg
  46. e o das baleas pode pesar ata 9 kg,
  47. é por isto que os científicos, para
    explicar as nosas habilidades cognitivas,
  48. acababan por dicir
  49. que o noso cerebro tiña que ser especial.
  50. Tiña que ser extraordinario de verdade,
  51. unha excepción á regra.
  52. O deles pode ser maior
    pero o noso é mellor,
  53. e podería ser mellor, por exemplo,
  54. porque parece maior do que debería ser,
  55. cun córtex cerebral moito maior
    do que deberiamos ter
  56. para o tamaño dos nosos corpos.
  57. Iso daríanos córtex extra
  58. para facer cousas máis interesantes
    amais de manexar o corpo.
  59. Iso é porque o tamaño do cerebro
  60. normalmente está relacionado
    co tamaño do corpo.
  61. Así que a principal razón para dicir que
  62. o noso cerebro é maior
    do que debería ser
  63. vén en realidade de comparármonos
  64. cos grandes simios.
  65. Os gorilas poden ser de dúas a tres veces
    meirandes ca nós,
  66. así que os seus cerebros deberían ser
    tamén meirandes cós nosos,
  67. pero é ao revés.
  68. O noso cerebro é tres veces máis grande
    có cerebro dun gorila.
  69. O cerebro humano tamén semella especial

  70. na cantidade de enerxía que usa.
  71. Aínda que só pesa o 2 % do corpo,
  72. usa o 25 % de toda a enerxía
  73. que o corpo require
    para funcionar cada día.
  74. Iso son 500 calorías
    dun total de 2000 calorías,
  75. só para manter o cerebro funcionando.
  76. Entón, o cerebro humano é
    máis grande do que debería,

  77. usa moita máis enerxía do que debería
  78. e, polo tanto, é especial.
  79. E aquí é onde a historia
    empezou a intrigarme.
  80. En bioloxía buscamos regras
  81. que se apliquen a todos os
    animais e á vida en xeral.
  82. Por que as regras da evolución
  83. se ían aplicar a todo o mundo
    menos a nós?
  84. Quizais o problema era a asunción básica
  85. de todos os cerebros estaren feitos igual.
  86. Quizais dous cerebros de tamaño similar
  87. poden ter un número
    moi diferente de neuronas.
  88. Quizais un cerebro moi grande
  89. non ten por que ter máis neuronas
  90. ca un cerebro de tamaño máis modesto.
  91. Quizais o cerebro humano ten
    máis neuronas ca calquera outro cerebro
  92. a pesar do seu tamaño,
  93. especialmente no córtex cerebral.
  94. Así que para min, isto converteuse
  95. na pregunta que había que resolver:
  96. Cantas neuronas ten o cerebro humano,
  97. e como se compara co doutros animais?
  98. Ben, seguramente escoitastes ou lestes

  99. que temos 100 mil millóns de neuronas,
  100. así que hai 10 anos, pregunteilles
    aos meus colegas
  101. se sabían de onde saíra este número.
  102. Pero ninguén o sabía.
  103. Estiven investigando na literatura
  104. a referencia orixinal deste número,
  105. e nunca cheguei a atopala.
  106. Semella que ninguén chegou a contar
  107. o número de neuronas do cerebro humano
  108. ou de ningún outro, para o caso.
  109. Así que inventei o meu propio xeito
    de contar células no cerebro

  110. e esencialmente consiste en
  111. disolver ese cerebro en sopa.
  112. Funciona así:
  113. Cóllese un cerebro, ou partes del,
  114. e disólvese en deterxente,
  115. que destrúe as membranas das células
  116. pero mantén o núcleo celular intacto,
  117. e o resultado é unha suspensión
    de núcleos soltos
  118. que se parece a isto,
  119. unha sopa clara.
  120. Esta sopa contén todos os núcleos
  121. que un día compuxeron o cerebro dun rato.
  122. Agora ben, a beleza dunha sopa
    é que ao ser sopa
  123. pódese abanear e facer que eses núcleos
  124. se distribúan no líquido homoxeneamente,
  125. así que agora ao mirar
    debaixo do microscopio
  126. catro ou cinco mostras
    desta solución homoxénea
  127. pódense contar núcleos e dese xeito dicir
  128. cantas células tiña ese cerebro.
  129. É simple, é sinxelo,
  130. e é moi rápido.
  131. Así que usamos ese método
    para contar neuronas
  132. en ducias de especies diferentes
  133. e resulta que os cerebros
  134. non están todos feitos do mesmo xeito.
  135. Collamos os roedores e
    os primates, por exemplo.
  136. Nos cerebros de roedores grandes,
    o tamaño medio
  137. das neuronas increméntase,
  138. así que o cerebro medra rapidamente
  139. e gaña tamaño moito máis rápido
    do que gaña neuronas.
  140. Pero os cerebros dos primates
    gañan neuronas
  141. sen que o tamaño medio destas aumente,
  142. o que é un xeito moi económico
  143. de engadir neuronas ao cerebro.
  144. O resultado é que o cerebro dun primate
  145. sempre terá máis neuronas có
    cerebro dun roedor do mesmo tamaño,
  146. e canto maior for o cerebro,
  147. maior será esta diferenza.
  148. Ben, entón que pasa co noso cerebro?
  149. Resulta que temos, de media,
  150. 86 mil millóns de neuronas,
  151. e destas, 16 mil millóns están
    no córtex cerebral.
  152. Se se considera que o córtex cerebral
  153. é a sede de funcións como a consciencia
  154. e o razoamento lóxico e abstracto,
  155. e que 16 mil millóns é
    o máximo de neuronas
  156. que ten un córtex,
  157. penso que esta é a explicación máis simple
  158. para as nosas extraordinarias
    habilidades cognitivas.
  159. Pero tan importante é o que significan
    os 86 mil millóns de neuronas.
  160. Porque descubrimos que a relación
  161. entre o tamaño do cerebro e
    o número de neuronas
  162. poderíase describir matematicamente,
  163. poderiamos calcular como
    sería un cerebro humano
  164. se fose como o cerebro dun roedor.
  165. Así que o cerebro dun roedor
    con 86 mil millóns de neuronas
  166. pesaría 36 kg.
  167. Isto non é posible.
  168. Un cerebro tan enorme
    acabaría esmagado
  169. polo seu propio peso.
  170. E a este cerebro imposible
    corresponderíalle
  171. un corpo de 89 toneladas.
  172. Non creo que se pareza a nós.
  173. Así que isto xa nos leva a unha
    conclusión moi importante:

  174. nós non somos roedores.
  175. O cerebro humano non é
    o cerebro dunha rata grande.
  176. Comparados cunha rata, poderiamos
    parecer especiais, si,
  177. pero non é unha comparación moi xusta,
  178. dado que sabemos que non somos roedores.
  179. Somos primates,
  180. así que a comparación correcta
    é con outros primates.
  181. E aí, se se fan a contas,
  182. resulta que un primate normal
  183. con 86 mil millóns de neuronas
  184. tería un cerebro de case 1,2 kg
  185. que encaixa perfectamente
  186. nun corpo duns 66 quilos,
  187. que no meu caso é exactamente ese.
  188. Isto lévanos a unha conclusión
    que non sorprende moito
  189. pero que é moi importante:
  190. Son un primate.
  191. E todos vós sodes primates.
  192. E Darwin tamén o era.

  193. Encántame pensar que Darwin
    apreciaría moito isto.
  194. O seu cerebro, coma o noso,
  195. estaba feito á imaxe do
    cerebro doutros primates.
  196. Así que o cerebro humano
    pode ser extraordinario, si,

  197. pero non é especial no
    número de neuronas que ten.
  198. É só un cerebro de primate grande.
  199. Penso que ese é un pensamento
    moi humilde e realista
  200. que nos debería lembrar
    o noso lugar na natureza.
  201. Por que precisa tanta enerxía, entón?

  202. Ben, outros descubriron
  203. canta enerxía gasta
  204. o cerebro humano e
    o doutras especies,
  205. e agora que sabemos
    cantas neuronas
  206. ten cada cerebro, podemos
    sacar conclusións.
  207. E resulta que tanto o cerebro humano
  208. coma outros cerebros gastan o mesmo,
  209. unha media de seis calorías por
    cada mil millóns de neuronas por día.
  210. Así que o custo total
    de enerxía dun cerebro
  211. é unha función simple, lineal,
  212. do seu número de neuronas,
  213. e resulta que o cerebro humano
  214. gasta tanta enerxía
    como poderiamos agardar.
  215. Así que a razón pola que
    o cerebro humano
  216. gasta tanta enerxía é
    simplemente porque
  217. ten un número enorme de neuronas,
  218. e porque somos primates
  219. con moitas máis neuronas para
    unha masa corporal determinada
  220. ca calquera outro animal.
  221. O custo relativo do noso cerebro é grande
  222. pero só porque somos primates,
    non por sermos especiais.
  223. Unha última cuestión, entón:

  224. como chegamos a este
    extraordinario número de neuronas?
  225. E, en particular, se os grandes primates
  226. son máis grandes ca nós,
  227. por que non teñen un cerebro máis grande
    có noso con máis neuronas?
  228. Cando nos demos de conta do que custa
  229. ter tantas neuronas no cerebro,
  230. pensei: talvez hai unha razón simple.
  231. Eles non poden permitirse a enerxía
  232. para un corpo grande e
    un gran número de neuronas.
  233. Así que fixemos contas.
  234. Por unha parte, calculamos
  235. canta enerxía consegue ao día un primate
  236. comendo alimentos crus
  237. e, por outra parte, canta enerxía
  238. precisa un corpo dun determinado tamaño
  239. e canta enerxía precisa un cerebro
    dun determinado número de neuronas,
  240. e buscamos as combinacións
  241. de tamaño de corpo e número de neuronas
  242. que un primate podería permitirse
  243. se comese durante certo
    número de horas por día.
  244. E descubrimos que,

  245. como as neuronas precisan tanta enerxía,
  246. hai unha compensación entre
    o tamaño do corpo e o número de neuronas.
  247. Así que un primate que
    come oito horas cada día
  248. pode ter como moito
    53 mil millóns de neuronas
  249. pero entón o seu corpo non pode
  250. superar os 25 kg.
  251. Para pesar algo máis,
  252. ten que renunciar a neuronas.
  253. Así que ou se ten un corpo grande
  254. ou un número alto de neuronas.
  255. Se comes coma un primate
  256. non podes ter as dúas cousas.
  257. Unha forma de superar
    esta limitación metabólica

  258. sería pasar aínda máis
    horas comendo cada día.
  259. pero iso é perigoso
  260. e, pasado certo punto, non é posible.
  261. Os gorilas e os orangutáns,
    por exemplo,
  262. poden permitirse uns
    30 mil millóns de neuronas
  263. botando oito horas e media
    comendo cada día,
  264. e isto é o máximo ao que poden chegar.
  265. Nove horas comendo ao día
  266. parece ser o límite práctico
    para un primate.
  267. Que hai de nós?

  268. Cos nosos 86 mil millóns de neuronas
  269. e 60 ou 70 kg de masa corporal,
  270. deberiamos ter que pasar
    unhas nove horas
  271. comendo cada día,
  272. o que non é factible.
  273. Se comésemos coma un primate,
  274. non estariamos aquí.
  275. Daquela, como chegamos aquí?

  276. Ben, se o noso cerebro
    gasta toda a enerxía
  277. que se supón, e se non podemos pasar
  278. todo o día comendo,
  279. entón a única alternativa,
  280. e conseguir, dalgún xeito, máis enerxía
  281. da mesma comida.
  282. E, sorprendentemente, iso encaixa
  283. co que se supón que inventaron
    os nosos devanceiros
  284. hai un millón e medio de anos,
  285. ao inventaren a cociña.
  286. Cociñar é usar o lume
  287. para predixerir alimentos
    fóra do noso corpo.
  288. Os alimentos cociñados son máis brandos e,
    por tanto, máis fáciles de mastigar
  289. e de converter en papa na boca,
  290. isto permítenos dixerilos completamente
  291. e absorbelos no intestino,
  292. o que fai que desprendan moita
    máis enerxía en moito menos tempo.
  293. Así que cociñar dános
    tempo libre para facermos
  294. cousas máis interesantes co noso día
  295. e coas nosas neuronas
  296. que pensar só en comer,
  297. buscando comida e engulindo
  298. todo o día.
  299. Grazas á cociña, o que unha vez foi

  300. unha carga pesada, este cerebro enorme
  301. e perigosamente custoso
    cun montón de neuronas,
  302. puido converterse nun gran recurso,
  303. ao poder permitírmonos
    a enerxía para moitas neuronas
  304. e o tempo para facer
    cousas interesantes con elas.
  305. Así que penso que isto
    explica por que o cerebro humano
  306. evolucionou tanto e tan rápido,
  307. mentres seguía sendo
    só un cerebro de primate.
  308. Con este cerebro enorme que nos
    podiamos permitir grazas á cociña,
  309. pasamos rapidamente
    da comida crúa á cultura,
  310. agricultura, civilización, tendas,
  311. electricidade, refrixeradores,
  312. todas esas cousas que agora
  313. nos permiten conseguir
    a enerxía precisa
  314. para o día enteiro
    mentres sentamos
  315. no noso bar preferido de comida rápida.
  316. (Risos)
  317. Así que o que unha vez
    foi a solución
  318. agora convértese no problema,
  319. e, ironicamente, buscamos
    a solución na comida crúa.
  320. Así que cal é a vantaxe humana?

  321. Que é iso que temos
  322. que ningún outro animal ten?
  323. A miña resposta é que
    temos o maior número
  324. de neuronas no córtex cerebral
  325. e creo que é a explicación máis sinxela
  326. para as nosas extraordinarias
    habilidades cognitivas.
  327. E que facemos nós que
    ningún outro animal fai
  328. e que penso que é fundamental
  329. para permitirnos acadar ese número
  330. tan grande de neuronas no córtex?
  331. En dúas palabras, nós cociñamos.
  332. Ningún outro animal cociña.
    Só o fan os humanos.
  333. E penso que é así como
    chegamos a ser humanos.
  334. Estudando o cerebro humano cambiou
    a miña forma de ver a comida.

  335. Eu agora miro a miña cociña
  336. e inclínome perante ela
  337. e doulles grazas aos
    meus devanceiros por dar
  338. co invento que probablemente
    nos fixo humanos.
  339. Moitas grazas.
  340. (Aplausos )