Turkish subtitles

← Nöbetleri tespit eden bir yapay zekâlı akıllı saat

Get Embed Code
23 Languages

Showing Revision 22 created 05/30/2019 by Cihan Ekmekçi.

  1. Bu Henry,
  2. sevimli bir erkek çocuğu,
  3. Henry üç yaşındayken
  4. annesi onu febril nöbet geçirirken buldu.
  5. Febril nöbet, aynı zamanda
    ateşiniz varken geçirdiğiniz nöbetlerdir.
  6. Doktoru şöyle dedi:
  7. "Çok endişelenmeyin.
    Çocuklar genellikle bunları geçirir."
  8. Dört yaşına geldiğinde
    konvülsif bir nöbet geçirdi,
  9. bilincinizin kaybolduğu
    ve titrediğiniz türden --
  10. bir jeneralize tonik klonik nöbet --
  11. ve epilepsi teşhisi yolda iken
  12. Henry'nin annesi bir sabah
    onu yataktan kaldırmak için
  13. odasına girdi
  14. ve çocuğun soğuk, cansız vücudunu buldu.
  15. Henry, SUDEP nedeniyle ölmüştü,

  16. epilepside ani beklenmeyen ölüm.
  17. Kaçınızın SUDEP kelimesini
    duymuş olduğunu merak ediyorum.
  18. Bu iyi eğitimli bir seyirci topluluğu
    ve sadece birkaç el görüyorum.
  19. SUDEP diğer bakımlardan sağlıklı
    olan epilepsili bir kişinin ölmesi
  20. ve bunun otopside bulunabilen
    herhangi bir şeye dayandırılamamasıdır.
  21. Her yedi ile dokuz dakikada
    bir SUDEP meydana gelmektedir.
  22. Yani, her TED konuşması
    başına ortalama iki adet.
  23. Normal bir beynin
    elektriksel aktivitesi vardır.
  24. Burada bazı elektriksel dalgaların
  25. bu beyin görselinden
    dışarı doğru çıktığını görebilirsiniz.
  26. Bunlar, yüzeyde EEG'nin okuyabileceği
  27. tipik elektriksel aktivite gibi
    görünmelidir.
  28. Bir nöbet geçirdiğinizde, bu biraz
    olağan dışı bir elektriksel aktivitedir
  29. ve fokal olabilir.
  30. Beyninizin sadece küçük bir kısmında
    gerçekleşebilir.
  31. Bu gerçekleştiğinde,
    tuhaf bir his duyabilirsiniz.
  32. Şu anda burada seyircilerde
    gerçekleşiyor olabilir
  33. ve yanınızdaki kişinin
    bundan haberi bile olmayabilir.
  34. Ancak bir nöbet geçirdiğinizde,
    beyindeki bir çalılık yangını
  35. bir orman yangını gibi yayılır
  36. ve sonra genelleşir,
  37. genelleşmiş nöbet
    bilincinizin kaybolmasına yol açar
  38. ve havale geçirmenize neden olur.
  39. Amerika Birleşik Devletleri'nde
    her yıl meydana gelen SUDEP sayısı

  40. ani bebek ölümü sendromundan
    daha fazladır.
  41. İçinizden kaçı ani bebek
    ölümü sendromunu duydu?
  42. Evet? Oldukça fazla el kalkıyor.
  43. Peki, burada neler oluyor?
  44. Neden SUDEP, bu kadar yaygınken
    insanlar bundan habersiz?
  45. Bunu önlemek için ne yapabilirsiniz?
  46. Bilimsel olarak gösterilen iki yol var,
  47. SUDEP'i önlemeye veya
    riskini azaltmaya yarayan.
  48. İlki: "Doktorunuzun talimatlarna uyun,
  49. ilaçlarınızı alın."
  50. Epilepsili bireylerin üçte ikisi
  51. bu rahatsızlığı ilaçlarla
    kontrol altında tutabiliyor.
  52. SUDEP riskini azaltan ikinci şey refakat.
  53. Nöbet geçirdiğiniz esnada
    orada bir kişinin bulunmasıdır.
  54. SUDEP, çoğunuz haberdar olmasanız da
  55. aslında tüm nörolojik rahatsızlıklar
    arasında ikinci sıradaki
  56. potansiyel yaşam yılı kaybı sebebidir.
  57. Dikey eksen ölüm sayısı
  58. çarpı kalan yaşam süresidir;
  59. yani ne kadar yüksek
    olursa o kadar kötü etkisi olur.
  60. Bununla birlikte, SUDEP
    diğer rahatsızlıkların aksine
  61. şu anda buradaki insanların bu rakamları
    aşağıya çekebileceği bir şeydir.
  62. Roz Picard, bir Yapay Zekâ araştırmacısı,
    burada size SUDEP'i anlatarak ne yapıyor?

  63. Ben bir nörolog değilim.
  64. Media Lab'da duyguların
    ölçülmesi hakkında çalışırken,
  65. makinelerimizi duygularımız
    konusunda daha zeki yapmayı denerken
  66. stresi ölçen birçok iş yapmaya başladık.
  67. Bunu birçok farklı yolla ölçebilen
  68. çok sayıda sensör oluşturduk.
  69. Fakat özellikle bunlardan biri
  70. çok eski bir yolla, terli avuç içlerini
    bir elektrik sinyali ile
  71. ölçerek ortaya çıktı.
  72. Bu bir cilt iletkenlik sinyalidir,
  73. sinirlendiğinizde yükseldiği bilinir;
  74. ancak başka pek çok ilginç
    durumda da yükseldiği ortaya çıktı.
  75. Fakat bunun ellerinizin üzerinde kablolar
    ile ölçülmesi gerçekten rahatsız edici.
  76. Bu nedenle MIT Media Lab'da bunu
    yapmanın bir dizi başka yolunu icat ettik.
  77. Bu giyilebilir ürünlerle,
  78. şimdiye dek ilk kez 7/24 klinik
    kalitede veri toplamaya başladık.
  79. İşte bunun neye
    benzediğine dair bir görsel,
  80. ilk kez bir MIT öğrencisi 7-24 boyunca
    bilekten cilt iletkenliğini topladı.
  81. Gelin buna biraz daha yakından bakalım.
  82. Gördüğünüz şey soldan sağa 24 saat
  83. ve işte verilerin iki günü.
  84. İlk önce, bizi şaşırtan şey
  85. günün en büyük pikinin uykuda olmasıydı.
  86. Şimdi bu bozuk görünüyor, değil mi?
  87. Uykudayken sakinsinizdir,
    peki burada neler oluyor?
  88. Uyku esnasındaki fizyolojimizin

  89. uyanıkken olan fizyolojimizden
    çok farklı olduğu ortaya çıkıyor
  90. ve hâlâ bu piklerin neden
    genellikle uykudayken
  91. günün en büyük değeri olduğu
    hakkında bir parça gizem olsa da
  92. bunların uyku esnasında
    hafızanın pekişmesi
  93. ve oluşması ile ilişkili
    olduğuna inanıyoruz.
  94. Ayrıca tam olarak beklediğimiz
    şeylerin gerçekleştiğini gördük.

  95. Bir MIT öğrencisi laboratuvarda
  96. veya ev ödevleri için
    yoğun şekilde çalışırken
  97. sadece duygusal stres yoktur,
    ayrıca bilişsel yük de bulunur
  98. ve bilişsel yük, bilişsel efor,
    zihinsel bağlılık,
  99. bir şeyler öğrenmeye dair
    duyulan heyecan --
  100. bunlar da sinyali yükselten şeylerdir.
  101. Maalesef biz MIT profesörlerine
    bir utanç kaynağı olarak

  102. (Kahkahalar)

  103. her gün elde edilen en düşük
    nokta sınıf içi aktiviteydi.

  104. Size sadece bir kişinin verilerini
    gösteriyorum
  105. ancak bu, maalesef genelde de doğrudur.
  106. Bu bilek bandının içinde bir ev yapımı
    cilt iletkenlik sensörü bulunmaktadır.

  107. Bir gün öğrencilerimizden biri
    kapımı çaldı.
  108. Tam olarak Aralık sömestir sonuydu
  109. ve bana, "Profesör Picard,
  110. bilek bandı sensörlerinizden birini
    ödünç alabilir miyim?
  111. Küçük erkek kardeşim otizmli,
    konuşamıyor
  112. ve ben onu neyin strese soktuğunu
    anlamak istiyorum" dedi.
  113. Ben de "Tabii ki olur, aslında
    bir değil iki tane al" dedim
  114. çünkü kolayca bozulabiliyorlar.
  115. Böylece sensörleri eve götürdü,
    küçük kardeşine taktı.
  116. Ben yine MIT'ye döndüm ve
    bilgisayarımdaki verilere bakıyordum.
  117. İlk gün şöyle düşündüm;
    "Hmm bu sıra dışı, birinin bozulmasını
  118. beklemeden, onları
    kardeşinin iki bileğine de taktı.
  119. Pekâlâ, tamam, benim
    talimatlarıma uyma bakalım"
  120. İyi ki de uymadı.
  121. İkinci gün -- soğuk.
    Sınıf içi aktiviteye benziyordu.
  122. (Kahkahalar)

  123. Birkaç gün daha geçti.

  124. Sonraki gün, bir bilekteki sinyal düzdü
  125. ve diğer bilekte şimdiye dek
    gördüğüm en büyük pik vardı.
  126. "Neler oluyor?
  127. MIT'de insanları akla gelebilecek
    her yolla strese soktuk.
  128. Böyle büyük bir pik görmedim" dedim.
  129. Ayrıca bu sadece tek taraftaydı.
  130. Nasıl olup da vücudunuzun bir yanı
    stresliyken diğer yanı olmaz?
  131. Sensörlerden biri ya da ikisi
    bozulmuş olmalı diye düşündüm.
  132. Ben, elektromühendislik eğitimi aldım.
  133. Bu nedenle bu hatayı çözmek
    için bir dizi işe başladım
  134. ve uzun lafın kısası, bunu çözemedim.
  135. Bu yüzden eski moda
    problem çözümüne başvurdum.

  136. O öğrenciyi tatilde evindeyken aradım.
  137. "Merhaba, küçük kardeşin nasıl?
    Noel nasıl geçiyor?
  138. Hey, ona ne olduğu hakkında
    bir fikrin var mı?"
  139. Ona bu belirli tarihi, saati
  140. ve verileri verdim.
  141. Bana "Bilmiyorum,
    günlüğe bir bakayım" dedi.
  142. Günlük mü? Bir MIT
    öğrencisi günlük mü tutuyor?

  143. Bekledim ve geri döndü.
  144. Tam tarihi ve saati belirtti
  145. ve "Bu, tam olarak kardeşim bir grand mal
    nöbeti geçirmeden hemen öncesi" dedi.
  146. O sırada epilepsi hakkında
    hiçbir şey bilmiyordum.

  147. Bir parça araştırma yaptım,
  148. bir başka öğrencinin babasının
    Children's Hospital, Boston'da
  149. nörocerrahinin başında olduğunu gördüm.
  150. Cesaretimi topladım
    ve Dr. Joe Madsen'i aradım.
  151. "Merhaba, Dr. Madsen,
    benim adım Rosalind Picard.

  152. Bir kişinin bir nöbetten 20 dakika önce
  153. dev bir sempatik sinir sistemi
    dalgalanması geçirmesi"
  154. -- cilt iletkenliğini harekete
    geçiren şey budur --
  155. mümkün müdür?"
  156. Doktor, "Muhtemelen mümkün değil" dedi.
  157. "Bu ilginç" dedi.
  158. ''Nöbetten 20 dakika önce
    yalnızca bir kolunda
  159. tüyleri diken diken olan kişiler oldu."
  160. "Yalnızca bir kol mu?"
  161. Başlangıçta ona bunu anlatmak istemedim
  162. çünkü bunun çok saçma
    olduğunu düşünmüştüm.
  163. Bunun beyinde nasıl olabileceğini
    açıkladı ve ilgi gösterdi.

  164. Ona verileri gösterdim.
  165. Bir dizi araç daha yaptık
    ve güvenlik sertifikalarını aldık.
  166. 90 aile çalışmaya katılmaktaydı;
  167. hepsinin çocukları
    7 gün 24 saat izlenecekti.
  168. Bunun için kafalarının üzerinde
    altın standartta bir EEG kullandık,
  169. beyin aktivitelerini ölçtük
  170. ve davranışlarını videoya aldık,
  171. elektrokardiyogram --EKG --
    ve EDA, elektrodermal aktiviteye baktık.
  172. Amacımız bu alanda nöbetlerle ilgili
  173. kolayca bulabileceğimiz bir şey
    olup olmadığını görmekti.
  174. İlk grand mal nöbetleri
    serisinde yüzde 100 olarak

  175. cilt iletkenliğinde
    bu kocaman yanıtları bulduk.
  176. Ortada yer alan mavi,
    yani çocuğun uykusu,
  177. genellikle günün en büyük pikidir.
  178. Burada gördüğünüz üç nöbet
    ormandaki ulu çamlar gibi
  179. yukarı doğru uzanmaktadır.
  180. Üstelik, üstteki cilt iletkenliğini
  181. bilekten elde edilen
    hareketlerle eşleştirdiğinizde
  182. ve çokça veri elde edip makine öğrenmesi
    ve yapay zekâyı bu konuda eğittiğinizde
  183. bu kalıpları sadece
    bir titreme dedektöründen
  184. daha iyi tespit edebilen otomatik
    bir yapay zekâ inşa edebilirsiniz.
  185. Bunu açığa çıkarmamız
    gerektiğini fark ettik
  186. ve Ming-Zher Poh'un doktora çalışması
  187. ve Empatica tarafından daha sonra
    elde edilen büyük gelişmelerle
  188. ilerleme sağlandı ve nöbet tespiti
    artık çok daha doğru biçimde yapılıyor.
  189. Ayrıca, bu arada SUDEP hakkında
    başka şeyler öğrendik.

  190. Öğrendiğimize göre, SUDEP
  191. jeneralize tonik-klonik nöbetten
    sonra nadiren gerçekleşiyor olsa da
  192. gerçekleşmesinin en muhtemel olduğu zaman
    -- bu tür bir nöbetin sonrasıdır.
  193. Gerçekleştiğinde,
    nöbet esnasında gerçekleşmez
  194. ve genellikle hemen ardından gerçekleşmez
  195. fakat hemen ardından
  196. kişi sadece çok sakin ve sessiz görünürken
  197. farklı bir faza girebilir
    ve nefes alıp verme durur.
  198. Nefes alıp verme durduktan
    sonra ardından kalp de durur.
  199. Yani oraya birinin ulaşması için
    vakit bulunur.
  200. Ayrıca beynin derinliklerinde amigdala
    denilen bir bölge olduğunu da öğrendik.
  201. Kendi duygu araştırmamızda
    bunun üzerinde çokça çalışmıştık.
  202. İki adet amigdalamız var,
  203. sağ taraftakini uyarırsanız
  204. sağda büyük bir cilt iletkenliği
    yanıtı alırsınız.
  205. Bunu yapabilmek için şimdi
    bir kraniotomi için kaydolmanız gerekir.
  206. Pek de yapmaya gönüllü
    olmayacağımız bir şey
  207. ancak bu sağda büyük
    bir cilt iletkenlik yanıtına yol açar.
  208. Soldakini uyarın, solda avuç içinde
    büyük bir cilt iletkenlik yanıtı oluşur.
  209. Üstelik biri amigdalanızı uyardığında
  210. siz hâlâ orada oturup
    çalışıyor olabilirsiniz,
  211. hiçbir stres işareti göstermezsiniz
  212. ancak nefes almazsınız
  213. ve tekrar nefes almaya başlamazsınız
    ta ki biri sizi uyarana dek.
  214. "Hey Roz, orada mısın?"
  215. Konuşmak için ağzınızı açarsınız.
  216. Konuşmak için nefes alırsınız
  217. ve tekrar nefes almaya başlarsınız.
  218. Böylece stres üzerinde çalışmaya başladık.

  219. Bu da birçok sensör inşa etmemizi sağladı,
  220. yüksek kalitede yeterli veriyi topladılar
  221. ve laboratuvarı terk edip
    yerinde çalışmamızı sağladılar.
  222. Kazara nöbete dair
    kocaman bir yanıtı bulduk,
  223. geleneksel stres etkenlerine göre
    daha büyük bir yanıt veren
  224. nörolojik aktivasyonu.
  225. Hastanelerle ve bir epilepsi
    izleme ünitesiyle,
  226. özellikle Children's Hospital Boston
  227. ve Brigham ile ortaklıklar kurduk
  228. ve en önemlisi makine
    öğrenmesi ve yapay zekâ,
  229. daha fazla veri alma ve toplama ile
  230. bu olayları ve SUDEP'i
    önleyip önleyemeyeceğimizi
  231. anlama çabamıza yardımcı oldu.
  232. Bu şimdi Empatica ile ticarileştirildi.

  233. Kurucularından biri olma
    ayrıcalığını taşıdığım bu girişim
  234. ve buradaki ekip teknolojiyi
    geliştirmede harika bir iş çıkardı
  235. ve çok güzel bir sensör üretti.
  236. Sensör sadece saati söylemiyor ve adım
    sayma, uyuma ve diğer işleri yapmıyor.
  237. Eğer bir nöbet geçirirsem
    ve bilincimi kaybedersem,
  238. bu gerçek zamanlı yapay zekâ
    ve makine öğrenmesi
  239. jeneralize tonik-klonik
    nöbetleri tespit edip
  240. yardım için bir alarm gönderiyor.
  241. Bu saat şimdi FDA tarafından da
  242. nörolojide onay alan
    ilk akıllı saat olarak onaylandı.
  243. (Alkışlar)

  244. Sonraki slayt benim cilt iletkenliğimi
    neyin yükselttiğini gösteriyor.

  245. Bir sabah, e-postalarıma bakıyordum
  246. ve bir anneden gelen bir hikâyeyi gördüm.
  247. Söylediğine göre duştayken
  248. ve telefonu duşun yanında
    tezgahın üzerindeyken
  249. kızının yardıma ihtiyacı
    olabileceğini haber verdi.
  250. O da duştan çıktı ve koşarak
    kızının yatak odasına gitti,
  251. kızını yatağında yüzüstü konumda,
    morarmış ve nefes almıyorken buldu.
  252. Onu ters çevirdi -- insan uyarısı--
  253. ve kızı nefes aldı ve bir nefes daha aldı.
  254. Kızının rengi pembeye döndü
    ve artık iyiydi.
  255. Sanırım bu e-postayı okurken
    benim rengim de beyaza döndü.

  256. İlk tepkim," Yo hayır, bu mükemmel değil.
  257. Bluetooth bozulabilirdi, pil bitebilirdi.
  258. Bütün bunlar yanlış gidebilirdi.
    Buna güvenmeyin." idi.
  259. Ve o anne dedi ki: " Tamam. Hiçbir
    teknoloji mükemmel değil, biliyorum.
  260. Hiçbirimiz daima orada olamayız.
  261. Ama bu, bu cihaz artı yapay zekâ
  262. oraya zamanında gitmemi
    ve kızımın hayatını kurtarmamı sağladı."
  263. Burada çocuklardan bahsettim;

  264. ancak SUDEP gerçekte 20, 30 ve 40'lı
    yaşlardaki insanlarda daha çok görülür
  265. ve şimdi açıklayacağım şey ile
  266. bazıları rahatsız hissedebilir
    ama bu hepimiz için
  267. bu listenin tanıdıklarımıza
    uzanması hâline göre
  268. daha az rahatsızlık verici olacaktır.
  269. Bu tanıdığınız birinin
    başına gelebilir miydi?
  270. Bu rahatsız edici soruyu sormamın sebebi
  271. içinizden 26 kişiden birinde
    bir noktada epilepsi olacağı gerçeğidir.
  272. Öğrendiğim kadarıyla
  273. epilepsili kimseler
    arkadaşlarına ve komşularına
  274. bundan bahsetmezler.
  275. Bir yapay zekâ veya
    her neyse onu kullanarak
  276. olası bir ihtiyaç durumunda
    size ulaşmalarını sağlamada
  277. istekli olup bunu bildirirseniz
  278. onların hayatında bir fark yarabilirsiniz.
  279. Yapay zekâları inşa etmek
    için neden bu zorlu çalışmayı yapalım?

  280. Birkaç yanıt işte burada:
  281. Biri Natasha, hayatta kalan kız çocuğu,
  282. ailesi size adını söylememi istedi.
  283. Diğeri de onun ailesi
  284. ve dışarıdaki harika insanlar,
  285. geçmişte başkalarına bahsetmekten
    rahatsızlık duydukları durumları olan
  286. insanları desteklemek için
    orada olmak isteyen insanlar.
  287. Diğer neden ise sizlersiniz,
  288. çünkü biz yapay zekânın geleceğini
    şekillendirme fırsatına sahibiz.
  289. Bunu gerçekten değiştirebiliriz,
  290. çünkü onu inşa edenler biziz.
  291. O hâlde gelin yapay zekâyı

  292. herkesin hayatını daha
    iyi hâle getirecek şekilde inşa edelim.
  293. Teşekkürler.

  294. (Alkışlar)