Turkish subtitles

← Pusula nasıl dünyanın kilidini açtı

''Dünya tarihi adına bildiğimiz hiçbir şey, pusula olmadan gerçekleşemezdi.''
TED bilim küratörü David Biello, pusulanın dünyayla olan ilişkimizi nasıl değiştirdiğini anlatıyor.

Get Embed Code
23 Languages

Showing Revision 4 created 04/26/2020 by Cihan Ekmekçi.

  1. Missouri'de büyürken
  2. bizi ormana götürürlerdi
  3. ve bize bir harita
    ve bir de pusula verirlerdi,
  4. evimizi kendimiz bulmak zorundaydık.
  5. Pusula olmadan
  6. haritayı bile okuyamazdık.
  7. Bunu size anlatmak için buradayım.
  8. Pusula anahtar.
  9. [Küçük şey.]

  10. [Büyük fikir.]

  11. Pusula, en basit hâliyle
    mıknatıslanmış bir metal parçası,

  12. Dünya'nın manyetik kutbuna
    doğru dönüyor.
  13. Aklımıza gelen şey cep pusulası.
  14. Tıpkı bir saat gibi, değil mi?
  15. Elinizde tutabiliyorsunuz
  16. ve kuzeyi bulana kadar
    küçük iğnesinin dönüşünü izliyorsunuz.
  17. Manyetizm hâlâ fizikçiler için
    oldukça gizemli bir konu

  18. ama bildiğimiz bir şey var ki
  19. o da pusulanın işe yarama sebebinin
    Dünya'nın dev bir mıknatıs olması.
  20. Bir pusula kullandığınızda
  21. gezegenimizin merkeziyle
    iletişim halindesiniz,
  22. sürekli dönen ve manyetik alan yaratan
    erimiş demir küresiyle.
  23. Masanızın üstünde
    oynadığınız bir mıknatıs gibi,
  24. kuzey ve güney kutbu var
  25. ve bu sebepten biz pusulaları
    kuzey yönümüzü bulmada kullanıyoruz.
  26. Bilinen en eski pusula
    M.Ö. Çin'den geliyor.

  27. Yerden çıkan metalin bir kısmının
  28. doğal olarak manyetik
    olduğunu fark ettiler.
  29. Bu manyetik metali
    kepçe görünümüne soktular,
  30. pirinç bir düzleme koydular
  31. ve kuzeyi gösteriyordu.
  32. Feng shui'yi geliştirmek üzere
    kullanılmış görünüyor,
  33. yaşam alanlarındaki enerji akışını
    en iyi şekle sokabilmek amacıyla.
  34. Daha taşınabilir versiyonlarını
    ilk benimseyenler muhtemelen denizcilerdi

  35. çünkü güneş nerede olursa olsun,
  36. yıldızların durumu ne olursa olsun,
  37. her zaman kuzeyi gösterebiliyorlardı.
  38. Çok daha sonra Avrupalılar

  39. inovasyon yaparak
    pusula gülü şeklini yarattı.
  40. Temel olarak kuzey, güney,
    doğu ve batıyı gösteriyordu
  41. ama ayrıca yeni yönler
    yaratmamızı da sağladı;
  42. kuzeybatı, güneydoğu gibi.
  43. Ve ilk defa nereye
    gittiklerini biliyorlardı.
  44. Bu büyük bir şey.
  45. Bir de sanırım Avrupa biliminin
    yeniden dirilişinde de rol oynuyor.

  46. Bunu rönesans olarak biliyorsunuz.
  47. Çok sayıda yeni araç geliştirildi,
  48. teleskoptan mikroskoba kadar.
  49. Haritalar, pusulalar sayesinde
    daha iyi oldu.

  50. Çünkü hangi yönün
    nerede olduğunu anlamak
  51. çok daha fazla detay demek.
  52. Bu da bir bakıma insanın
    dünyayla olan ilişkisini değiştiriyor.
  53. Haritası olan bir pusula
    adeta bir süper güç.
  54. Dünya tarihi adına bildiğimiz hiçbir şey
  55. pusula olmadan gerçekleşemezdi:
  56. keşif çağı, Macella'nın dünyayı dolaşması,
  57. hatta Dünya'nın yuvarlak
    olduğunu bilmemiz.
  58. Pusula tüm diğer eşyalara eklenebiliyor

  59. çünkü çok işlevsel bir nesne.
  60. Çok araçlı kitinize eklenmiş olabilir,
  61. telefonunuza da.
  62. Pusula her yerde
  63. çünkü Dünya üzerinde
    yönünüzü bulmanın asıl yolu.
  64. Pusula sayesinde keşfe çıkabilir,
  65. bir sonraki tepede,
    ufukta ne olduğunu görürsünüz
  66. ama evinizin yolunu da bulabilirsiniz.