YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Polish subtitles

← Tajemnice bólu - Joshua W. Pate

Get Embed Code
30 Languages

Showing Revision 8 created 02/07/2020 by Marta Grochowalska.

  1. W 1995 roku brytyjskie
    czasopismo medyczne
  2. opublikowało zadziwiający raport
    o 29-letnim budowniczym.
  3. Mężczyzna przez przypadek
    nadepnął na 15-centymetrowy gwóźdź,
  4. który przebił na wylot
    wzmocniony stalą but.
  5. Ból był tak ostry,
  6. że nawet najmniejszy ruch
    był nie do zniesienia.
  7. Kiedy lekarze zdjęli
    mu obuwie, okazało się,
  8. że gwóźdź nawet nie dotknął stopy.
  9. Przez setki lat

  10. naukowcy wierzyli, że ból jest
    bezpośrednią reakcją na uszczerbek,
  11. a więc, im poważniejsze obrażenia,
    tym odczuwa się większy ból.
  12. W miarę poszerzania wiedzy o bólu,
  13. odkryliśmy, że ból i uszkodzenia tkanek
    nie zawsze idą w parze,
  14. nawet jeśli mechanizmy obronne
    organizmu w pełni działają.
  15. Możemy odczuwać intensywny ból
    niewspółmiernie do faktycznego obrażenia
  16. oraz ból bez żadnej przyczyny,
  17. tak jak nasz budowniczy,
    czy jak w przypadkach partnerów kobiet,
  18. odczuwających ból
    w czasie ciąży lub porodu.
  19. O co tu chodzi?

  20. W grę wchodzą dwa fenomeny:
  21. odczuwanie bólu i biologiczny
    proces zwany nocycepcją.
  22. Nocycepcja to reakcja ochronna
    systemu nerwowego
  23. na szkodliwy lub potencjalnie
    szkodliwy bodziec.
  24. Receptory znajdujące się
    w zakończeniach nerwowych
  25. wykrywają mechaniczne,
    termiczne i chemiczne bodźce.
  26. Jeśli aktywuje się wystarczająco
    dużo receptorów,
  27. nerwy strzelają sygnałami elektrycznymi
    do kręgosłupa i mózgu.
  28. Mózg ocenia wagę tych sygnałów
  29. i promieniuje bólem, jeśli uzna,
    że ciało potrzebuje ochrony.
  30. Zazwyczaj ból pomaga ciału
    w uniknięciu dalszych obrażeń,
  31. ale istnieje cały zbiór czynników
    poza nocycepcją,
  32. które mają wpływ na odczuwanie bólu
    i czynią go mniej przydatnym.
  33. Po pierwsze istnieją biologiczne czynniki,
    które wzmacniają sygnały nocyceptywne.

  34. Jeśli włókna nerwowe
    aktywują się raz za razem,
  35. mózg może je uznać za nie dość wrażliwe,
  36. żeby mogły w pełni chronić
    ciało przed zagrożeniami.
  37. Do włókien nerwowych można dodać
    więcej receptorów czuciowych,
  38. które tak zwiększą ich wrażliwość,
    że nawet światło padające na skórę
  39. będzie dawać silne sygnały elektryczne.
  40. W innych przypadkach
    nerwy przystosowują się
  41. do efektywniejszego wysyłania
    sygnałów, wzmacniając komunikat.
  42. Takie formy wzmocnienia
  43. zazwyczaj występują u pacjentów
    cierpiących na chroniczny ból,
  44. czyli taki, który trwa ponad 3 miesiące.
  45. Kiedy system nerwowy jest ciągle
    w stanie podwyższonej czujności,
  46. ból może występować
    po ustąpieniu obrażeń fizycznych.
  47. Tak powstaje błędne koło,
    w którym im dłużej utrzymuje się ból,
  48. tym trudniej jest się go pozbyć.
  49. Czynniki psychologiczne
    też odgrywają rolę w odczuwaniu bólu,

  50. potencjalnie wpływając na nocycepcję
    i bezpośrednio na mózg.
  51. Stan emocjonalny, wspomnienia,
  52. wyobrażenie o bólu
    czy oczekiwania co do leczenia
  53. mogą wpływać na stopień odczuwanego bólu.
  54. W pewnym badaniu dzieci,
  55. które wierzyły,
    że nie mają kontroli nad bólem,
  56. w istocie cierpiały bardziej
  57. niż dzieci, które wierzyły,
    że ból da się kontrolować.
  58. Czynniki środowiskowe
    też nie są bez znaczenia.
  59. W pewnym eksperymencie
  60. badani, którym przyłożono
    zimny pręt do wierzchu dłoni,
  61. doświadczyli większego bólu pod wpływem
    światła czerwonego niż niebieskiego,
  62. mimo że pręt w obu przypadkach
    miał tą samą temperaturę.
  63. Aspekty społeczne takie
    jak wsparcie rodzinny
  64. też wpływają na doświadczanie bólu.
  65. Ze wszystkich środków wieloaspektowe
    podejście do leczenia bólu,
  66. dostęp do specjalistów, fizjoterapeutów,
  67. psychologów klinicznych,
    personelu medycznego
  68. i pozostałe składowe opieki zdrowotnej
    przynoszą najlepsze rezultaty.
  69. Dopiero zaczynamy odkrywać mechanizmy
    powodujące odczuwanie bólu,

  70. ale badania zapowiadają się obiecująco.
  71. Do niedawna myśleliśmy,
  72. że komórki glejowe otaczające
    neurony są wsparciem strukturalnym.
  73. Teraz wiemy, że odgrywają ogromną rolę,
    wpływając na nocycepcję.
  74. Badania wykazały, że uszkodzenie pewnych
    połączeń mózgowych w ciele migdałowatym
  75. eliminuje odczuwanie bólu u szczurów.
  76. Badania genetyczne u osób
    cierpiących na rzadkie schorzenie
  77. uniemożliwiające im odczuwanie bólu,
  78. wskazują na kilka
    rozwiązań farmakologicznych,
  79. a może nawet terapię genową.