YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Vietnamese subtitles

← Hòn đá thay đổi lý thuyết về nguồn gốc sự sống.

Get Embed Code
26 Languages

Showing Revision 42 created 10/27/2019 by Ai Van Tran.

  1. Trái đất đã 4,6 tỷ năm tuổi
  2. nhưng đời người thường chỉ
    kéo dài dưới 100 năm.
  3. Vậy sao lại phải quan tâm đến
    lịch sử hành tinh này
  4. khi quá khứ xa vời có vẻ không
    quan trọng gì tới đời sống nhật tại?
  5. Thì theo như những gì chúng ta biết,
  6. Trái đất là hành tinh duy nhất
    trong hệ mặt trời
  7. được biết đến là hành tinh
    đã khơi mào sự sống,
  8. và là hệ thống duy nhất có thể cung cấp
    hỗ trợ sự sống cho con người.
  9. Vậy tại sao là Trái Đất?

  10. Chúng ta biết Trái đất là duy nhất
    vì nó có kiến tạo mảng,
  11. có nước lỏng trên bề mặt
  12. và có khí quyển giàu ôxy.
  13. Nhưng điều này không phải
    lúc nào cũng đúng,
  14. ta biết được là nhờ những cổ thạch
    đã lưu lại các thời khắc then chốt
  15. trong quá trình tiến hóa hành tinh
    của Trái đất.
  16. Và một trong những nơi tốt nhất
    để quan sát những cổ thạch đó
  17. là vùng Pilbara thuộc Tây Úc.
  18. Đá nơi đây có niên đại là 3,5 tỷ năm
  19. và chúng chứa những bằng chứng
    cổ nhất về sự sống trên hành tinh này.
  20. Thường khi nghĩ tới thời tiền sử

  21. chúng ta có thể tưởng tượng ra
    một con khủng long phiến sừng
  22. hoặc có thể là một con cá
    đang bò trên cạn.
  23. Nhưng thời tiền sử mà tôi đang nói đến
  24. là sự sống vi mô đơn giản, như vi khuẩn.
  25. và hoá thạch của chúng thường được
    lưu giữ trên các cấu trúc đá chia lớp,
  26. có tên là đá Stromatolite.
  27. Dạng sống đơn giản này gần như là toàn bộ
    những gì ta thấy trong di tích hóa thạch
  28. trong ba tỷ năm đầu tiên
    của sự sống trên Trái đất.
  29. Dấu tích loài người chúng ta phát hiện
    trong di tích hóa thạch
  30. chỉ cách đây vài trăm nghìn năm trước.
  31. Từ di tích hóa thạch chúng ta biết
  32. sự sống của vi khuẩn đã chiếm
    một chỗ đứng vững chắc
  33. khoảng 3,5 đến 4 tỷ năm trước.
  34. Đá có trước thời gian này
    đều đã bị phá hủy
  35. hoặc bị biến dạng rất nhiều
    do kiến tạo mảng.
  36. Vậy mảnh vẫn còn thiếu của bài toán
  37. là sự sống trên Trái đất đã bắt đầu
    chính xác khi nào và bằng cách nào.
  38. Đây vẫn là phong cảnh
    núi lửa cổ xưa ở Pilbara.
  39. Tôi không ngờ nghiên cứu tại đây
    của chúng tôi lại cung cấp manh mối khác
  40. cho câu hỏi về nguồn gốc của sự sống đó.
  41. Trong chuyến đi thực địa đầu tiên tại đây

  42. để hoàn thành dự án vẽ bản đồ kéo dài
    nguyên cả tuần,
  43. tôi đã tình cờ bắt gặp
    một thứ khá đặc biệt.
  44. Giờ đây, những gì nhìn có vẻ
    chỉ là một đống đá cổ nhăn nheo
  45. lại chính là Stromatolite.
  46. Và ở giữa đống đá này
    là một hòn đá nhỏ kỳ lạ
  47. to cỡ bàn tay của một đứa trẻ.
  48. Phải sáu tháng sau đó chúng tôi mới
    nghiên cứu hòn đá này dưới kính hiển vi,
  49. nhờ cố vấn lúc đó của tôi là Malcom Walter
  50. đã gợi ý rằng hòn đá này
    giông giống đá Geyserite.
  51. Geyserite là một loại đá chỉ hình thành
  52. bên trong và quanh rìa
    các hồ suối nước nóng.
  53. Để bạn hiểu về tầm quan trọng
    của geyserite,

  54. tôi sẽ đưa bạn về vài thế kỉ trước.
  55. Năm 1871, trong một lá thư gửi
    bạn mình là Joseph Hooker,
  56. Charles Darwin có đề cập:
  57. "Sẽ thế nào nếu sự sống bắt đầu
    trong một cái ao nhỏ ấm áp
  58. với đủ loại hóa chất
  59. vẫn sẵn sàng để trải qua
    những thay đổi phức tạp hơn?"
  60. Chúng ta biết ao nhỏ ấm áp là gì.
    Đó chính là "suối nước nóng".

  61. Trong môi trường này, bạn có nước nóng
  62. hòa tan khoáng chất
    từ đá bên dưới.
  63. Dung dịch này hòa với hợp chất hữu cơ
  64. và tạo ra một loại nhà máy hóa chất
  65. mà theo các nhà nghiên cứu, có thể
    sản xuất ra những cấu trúc tế bào đơn giản
  66. vốn là những bước đầu tiên đến sự sống.
  67. Nhưng 100 năm sau bức thư của Darwin,

  68. người ta đã phát hiện mạch thuỷ nhiệt hay
    mạch phun nước nóng trong đại dương sâu.
  69. Và chúng cũng là các nhà máy hóa học.
  70. Cái này nằm dọc theo vòng cung
    núi lửa Tonga,
  71. sâu 1.100m dưới mực nước biển
    ở Thái Bình Dương.
  72. Khói đen mà bạn nhìn thấy bốc ra
    từ các cấu trúc giống như ống khói này
  73. cũng là chất lỏng giàu khoáng chất,
  74. vốn dùng để nuôi sống vi khuẩn.
  75. Và kể từ khi phát hiện ra
    những mạch phun này,
  76. kịch bản ưa thích về nguồn gốc của sự sống
    là trong đại dương.
  77. Và nó có căn cứ chính đáng:
  78. mạch biển sâu được biết đến nhiều
    trong di tích cổ thạch,
  79. và người ta cho rằng Trái đất sơ khai
    có một đại dương toàn cầu
  80. và có rất ít bề mặt đất liền.
  81. Nên khả năng cho rằng có rất nhiều
    mạch biển sâu trên Trái đất sơ khai
  82. rất phù hợp với nguồn gốc sự sống
  83. trong đại dương.
  84. Tuy nhiên...

  85. nghiên cứu của chúng tôi ở Pilbara
    lại đưa ra và chứng minh
  86. một quan điểm khác.
  87. Sau 3 năm, cuối cùng chúng tôi đã có thể
    khẳng định được, thực ra,
  88. hòn đá nhỏ của chúng tôi là geyserite.
  89. Kết luận này không những cho thấy
    mạch nước nóng đã tồn tại
  90. trong ngọn núi lửa 3,5 tỉ năm tuổi
    ở Pilbara của chúng tôi,
  91. mà nó còn đẩy lùi bằng chứng cho sự sống
    trên đất liền trong suối nước nóng
  92. trong di tích địa chất của Trái đất
  93. về ba tỷ năm.
  94. Và như vậy, từ góc độ địa chất,
  95. ao nhỏ ấm áp của Darwin là một ứng cử viên
    hợp lý cho câu đố về nguồn gốc sự sống.
  96. Tất nhiên, vẫn còn nhiều tranh cãi về
    nguồn gốc của sự sống trên Trái đất,

  97. và nó sẽ luôn như vậy.
  98. Nhưng rõ ràng nó đã phát triển mạnh mẽ;
  99. đã được đa dạng hóa,
  100. và trở nên phức tạp hơn bao giờ hết.
  101. Cuối cùng, nó đến thời kỳ
    của con người,
  102. một loài đã bắt đầu đặt câu hỏi
    về sự tồn tại của chính nó
  103. và sự tồn tại của sự sống nơi khác:
  104. Liệu có một cộng đồng vũ trụ nào
    đang chờ kết nối với chúng ta
  105. hay chúng ta chỉ có một mình?
  106. Một manh mối cho câu đố này một lần nữa
    đến từ hồ sơ đá cổ.

  107. Vào khoảng 2,5 tỷ năm trước,
  108. có bằng chứng cho thấy vi khuẩn
    đã bắt đầu sản sinh ôxy,
  109. hơi giống thực vật ngày nay.
  110. Các nhà địa chất gọi giai đoạn tiếp theo
  111. là Sự kiện Ôxy hóa Lớn.
  112. Nó được hiểu ngầm từ đá
    được gọi là cấu tạo sắt dải,
  113. nhiều trong số đó tồn tại dưới
    dạng những khối đá dày hàng trăm mét
  114. có thể thấy được trong các hẻm núi
  115. xẻ dọc Công viên Quốc gia Karijini
  116. ở Tây Úc.
  117. Sự xuất hiện ôxy tự do cho phép 2 thay đổi
    lớn xảy ra trên hành tinh chúng ta.
  118. Thứ nhất, nó cho phép sự sống
    phức tạp tiến hoá.

  119. Như bạn thấy, sự sống cần ôxy
    để lớn và phức tạp hóa.
  120. Và nó đã tạo ra tầng ô-zôn
    đang bảo vệ sự sống hiện nay
  121. khỏi tác hại của bức xạ
    tia cực tím mặt trời.
  122. Và thật bất ngờ, sự sống vi sinh vật
    lại mở đường cho sự sống phức tạp
  123. và về cơ bản, đã từ bỏ triều đại
    ba tỷ năm của nó
  124. trên hành tinh này.
  125. Ngày nay, loài người chúng ta đào bới
    sự sống phức tạp đã hóa thạch
  126. và đốt chúng làm nhiên liệu.
  127. Hành động này đang bơm một lượng lớn
    cacbon điôxit vào khí quyển,
  128. và giống như các tiền bối
    vi sinh vật của mình,
  129. chúng ta đã bắt đầu tạo nên những
    biến đổi quan trọng cho hành tinh mình.
  130. Và ảnh hưởng của các biến đổi đó đang
    được bao trùm bởi sự nóng lên toàn cầu.
  131. Không may là, bất ngờ lần này
    có thể là ngày tàn của nhân loại.

  132. Và vì thế có thể, lý do mà chúng ta
    chưa liên lạc được với sự sống nơi khác,
  133. sự sống thông minh nơi khác,
  134. là vì khi sự sống tiến hóa,
  135. nó sẽ tự hủy diệt nó nhanh chóng.
  136. Nếu những hòn đá biết nói,

  137. tôi ngờ rằng chúng sẽ nói thế này:
  138. Sự sống trên Trái đất rất quý giá.
  139. Nó là sản phẩm khoảng bốn tỷ năm
  140. của sự đồng tiến hóa tinh vi và phức tạp
  141. giữa sự sống và Trái Đất,
  142. trong đó con người chỉ đại diện cho
    mẩu chút xíu cuối cùng của thời gian.
  143. Bạn có thể sử dụng thông tin này làm
    hướng dẫn hoặc dự đoán
  144. hoặc giải thích lý do tại sao chúng ta
    có vẻ cô đơn trong phần thiên hà này.
  145. Nhưng hãy dùng nó để đạt được
    một số quan điểm
  146. về di sản mà bạn muốn để lại
  147. trên hành tinh bạn gọi là nhà này.
  148. Xin cảm ơn.

  149. (Vỗ tay)