Polish subtitles

← Ewolucja człowieka przyspiesza czy zwalnia? - Laurence Hurst

Get Embed Code
26 Languages

Showing Revision 12 created 12/01/2020 by Marta Konieczna.

  1. Wyżyna Tybetańska znajduje się
    4500 metrów nad poziomem morza,
  2. ale tlen jest tam dostępny tylko w 60%.
  3. Turyści i nowi osadnicy cierpią
    na chorobę wysokościową,
  4. a rodzimi Tybetańczycy
    bez problemu biegają po górach.
  5. Ta zdolność nie wynika
    z treningu czy wprawy,
  6. a zmian w kilku genach,
    które pozwalają ich ciałom
  7. w pełni wykorzystać
    ograniczoną ilość tlenu.
  8. Różnice te widoczne są od narodzin.
  9. Tybetańskie noworodki mają
    zazwyczaj większą masę ciała,
  10. wyższe poziomy saturacji
  11. i większe szanse na przetrwanie niż inne
    dzieci rodzące się w tym środowisku.
  12. Szacuje się, że te zmiany
    genetyczne zachodziły
  13. przez ostatnie 3 tysiące lat
    i ciągle trwają.
  14. Wydaje się, że to dużo czasu,
  15. ale to najszybciej przebiegająca
    adaptacja w historii ludzkości.
  16. Oczywiście ewolucja człowieka
    nie dobiegła jeszcze końca.
  17. Jakie są inne najnowsze zmiany?
  18. Czy innowacje technologiczne
    i naukowe wpływają na ewolucję?
  19. W ciągu ostatnich kilku tysięcy lat
  20. wiele grup przeszło genetyczną adaptację
    do swoich lokalnych środowisk.
  21. Mieszkańcy Syberii i Arktyki mogą
    przetrwać w ekstremalnym zimnie.
  22. Musi minąć dużo czasu,
    żeby doznali odmrożeń,
  23. dlatego są w stanie używać dłoni
    w temperaturach poniżej zera
  24. o wiele dłużej niż większość osób.
  25. Mają też szybszą przemianę materii,
  26. która zwiększa produkcję ciepła.
  27. Badżawowie z Azji Południowo-Wschodniej
    potrafią nurkować na głębokość 70 metrów
  28. i pozostać pod wodą przez prawie 15 minut.
  29. Przez tysiące lat prowadzili na morzu
    koczowniczy tryb życia jako łowcy,
  30. a ich geny wykształciły niezwykle duże
    śledziony służące za magazyny tlenu
  31. i umożliwiające im dłuższe
    pozostanie pod powierzchnią,
  32. co przypomina adaptację
    głęboko nurkujących fok.
  33. Chociaż może się to wydawać
    stosunkowo przeciętne,
  34. takim przystosowaniem
    jest zdolność picia mleka.
  35. Wszystkie ssaki potrafią pić
    mleko matki, kiedy są małe.
  36. Po odstawieniu od piersi wyłączają
    gen umożliwiający im trawienie mleka.
  37. Ludność Afryki Subsaharyjskiej, Bliskiego
    Wschodu i Północno-Zachodniej Europy
  38. używająca mleka krowiego doświadczyła
    jednak szybkiego wzrostu wariantów DNA
  39. zapobiegających wyłączeniu genu
    w okresie od 7000-8000 lat.
  40. Przynajmniej w Europie picie mleka
    dostarczało ludziom wapnia,
  41. wspierającego produkcję witaminy D,
    kiedy przemieszczali się na północ,
  42. gdzie ilość naturalnego źródła witaminy,
    światła słonecznego, była mniejsza.
  43. Chociaż nie zawsze w oczywisty sposób,
  44. wszystkie zmiany zwiększają ludzkie
    szanse na dożycie do wieku rozrodczego.
  45. To właśnie napędza selekcję naturalną,
  46. będąc siłą, która powoduje
    wszystkie zmiany ewolucyjne.
  47. Współczesna medycyna usuwa
    wiele nacisków selekcji naturalnej
  48. i utrzymuje nas przy życiu,
    chociaż nasze geny,
  49. czasem powiązane z chorobami zakaźnymi,
  50. doprowadziłyby nas do śmierci.
  51. Antybiotyki, szczepionki, czysta woda
    i dobre warunki sanitarne
  52. sprawiają, że różnice w naszych
    genach są mniej znaczące.
  53. Analogicznie umiejętność
    leczenia nowotworów u dzieci,
  54. chirurgicznego usuwania wyrostka
    czy odbierania porodów kobiet
  55. przechodzących ciążę zagrażającą życiu,
  56. zatrzymują selekcję naturalną
    i pozwalają większej liczbie osób
  57. dotrwać do wieku rozrodczego.
  58. Ale nawet gdyby każda osoba na Ziemi
    miała dostęp do nowoczesnej medycyny,
  59. nie byłby to koniec ludzkiej ewolucji.
  60. Poza selekcją naturalną w ewolucji
    ważne są też inne czynniki.
  61. Współczesna medycyna sprawia,
    że zmienność genetyczna,
  62. która byłaby przedmiotem
    selekcji naturalnej,
  63. przechodzi przez tak zwany
    dryf genetyczny.
  64. W przypadku dryfu genetycznego
    różnice w genach zachodzą niejednolicie.
  65. Ale współczesna medycyna może
    zwiększać różnorodność genową,
  66. ponieważ szkodliwe mutacje nie zabijają
    człowieka i nie są tym samym eliminowane.
  67. Jednak ta zmienność niekoniecznie
    przekłada się na widoczne
  68. różnice między ludźmi.
  69. Naukowcy badali też, czy adaptacja genowa
  70. do konkretnego środowiska
    może pojawić się szybciej
  71. dzięki modyfikacjom epigenetycznym
    nie w samych genach,
  72. ale w tym, czy i kiedy się ujawnią.
  73. Te zmiany mogą zachodzić
    w czasie całego życia,
  74. a nawet zostać przekazane potomstwu.
  75. Jak dotąd badacze nie są zgodni,
    czy modyfikacje epigenetyczne
  76. mogą utrzymać się przez wiele pokoleń
  77. i doprowadzić do trwałych
    zmian w ludzkości.
  78. Mogą istnieć też inne czynniki
    oddziałujące na ewolucję człowieka.
  79. Współczesne medycyna
    i technologia są dość młode,
  80. nawet w porównaniu do najszybszych
    i najnowszych zmian w selekcji naturalnej.
  81. Tylko czas pokaże, jak teraźniejszość
    ukształtuje naszą przyszłość.