YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Turkish subtitles

← Göller ve nehirler neden insanlarla aynı haklara sahip olmalı

Get Embed Code
18 Languages

Showing Revision 15 created 03/05/2020 by Cihan Ekmekçi.

  1. Aquay Wunne Kesuk.
    Kelsey Leonard Nooweesuonk.
  2. Merhaba, iyi günler herkese.
  3. Ben, Shinnecock kabilesindenim.
  4. Şu anda toprakları üzerinde toplandığımız,
  5. bütün Cahuilla topluluğuna, "Tabutni."
  6. Bana, suyun canlı olduğu öğretildi.

  7. O, duyabilir
  8. ve anılar biriktirebilir.
  9. O yüzden bugün,
    yanımda bir su kabı getirdim
  10. çünkü bugünkü sohbetimizi
    hatırlamasını istedim.
  11. Yasal haklara kimler sahip olur?

  12. Tarih bize gösterdi ki yalnızca
    bazı insanlar, bazılarıysa değil.
  13. Amerika'da benim gibi
    yerli halkların insanları
  14. 1924 yılına kadar
    resmi olarak vatandaş sayılmadı.
  15. Fotoğrafta gördüğünüz
    Shinnecocklu atalarım
  16. yasal olarak vatandaş değillerdi.
  17. Peki, bazı insanlar kanun tarafından
    korunur, bazıları korunmazken
  18. neden hukukun üstünlüğüne inanan
    devletler olduğumuzu söylüyoruz?
  19. Çünkü bu, adaletsizlikle savaşmanın
    hâlâ en iyi yollarından biri.
  20. Ve yerli halklar olarak biz,
    adaletsizliğin ne olduğunu biliyoruz.
  21. Çok sevgili bir arkadaş,
    akıl hocası, su taşıyıcısı,

  22. Nokomis, Büyükanne
    Josephine Mandamin-ba,
  23. bana kendi halkı olan
    Midewiwin Halklarından Anishinaabelere ait
  24. bir kehanetten söz etmişti.
  25. Bana dedi ki, bu kehanete göre,
  26. bir gün gelecek ve
    bir kilo su, bir kilo altından
  27. daha pahalı olacak.
  28. Bana bu kehanetten bahsettiğinde
    bir saniyeliğine oturdum
  29. ve bugün dünyamızda gördüğümüz
    bütün adaletsizlikleri,
  30. dünyamızda gördüğümüz
    su kıtlığını düşündüm.
  31. Ve ona şunu söyledim; "Nokomis, Büyükanne,
  32. bence biz çoktan o kehanetin
    gerçek olduğu vakitteyiz."
  33. Bana doğru baktı
  34. ve şöyle söyledi:
  35. Peki bununla ilgili ne yapacaksın?
  36. Bu yüzden bugün burada sizinleyim
  37. çünkü bugün dünyamızda gördüğümüz
  38. suya dair adaletsizlikleri çözmenin
    birçok yönteminden birinin
  39. suyun yaşayan bir madde olduğu fark etmek
    ve hakkı olan tüzel kişiliği
  40. ona bahşetmek olduğuna inanıyorum.
  41. Bunu yapabilmek için, suya değer verme
    biçimimizi dönüştürmemiz gerekiyor.

  42. Suyla nasıl bağlantı kurduğumuzu
    düşünmeye başlamamız gerekiyor.
  43. Genellikle, bazıları size
  44. "Su nedir?" diye sorabilir
  45. ve onlara şöyle cevap verirsiniz:
    "Yağmur, okyanus, göl, ırmak,
  46. H2O, sıvı."
  47. Hatta belki
    suyun kutsal elzemliğini hatırlar
  48. ve suyun hayat olduğunu söylersiniz.
  49. Ama onun yerine size şu soruyu sorsam:
  50. "Su kimdir?"
  51. Aynı size şunları da sorabileceğim gibi:
    "Büyükanneniz kim?"
  52. ya da "Ablanız kim?"
  53. Böyle bir çıkış noktası
  54. su hakkında düşünme biçimlerimizi
    baştanbaşa değiştiriyor,
  55. suyu koruma yollarımız hakkında
  56. karar verme yollarımızı dönüştürüyor,
  57. onu aynı büyükannemizi, annemizi,
    ablamızı, teyzelerimizi
  58. koruduğumuz şekilde korumamızı sağlıyor.
  59. Eğer dünyamızdaki su krizilerini;
  60. yürek parçalayan,
  61. dijital sayaçlarımızda
  62. Sıfır Günü'ne kadar dayanan,
  63. belediye kaynaklarının
    tıkanmasına sebep olan
  64. su krizlerini çözmek istiyorsak,
  65. ihtiyacımız olan dönüşüm bu.
  66. 2018 yılında Cape Town, Güney Afrika'da,

  67. yurttaşların su kullanımı
  68. iki dakikalık duşlarla
  69. ve günlük kişi başı
    87 litre suyla kısıtlandı.
  70. Ya da geçtiğimiz yaz, kötü su yönetimi
    dolayısıyla Chennai sokaklarında
  71. binlerce plastik şişe vardı
  72. çünkü vatandaşlar saatlerce
    su tankerlerinin önce demiryoluyla,
  73. sonra kamyonla,
  74. günlük ihtiyaçlarını karşılayacak suyu
  75. getirmesini bekledi.
  76. Ya da burada, dünyanın en gelişmiş
    ülkelerinden biri olan

  77. Amerika Birleşik Devletleri'nde bile.
  78. Bugün Flint, Michigan'da
    hâlen temiz su bulunmuyor.
  79. Ama sizin bu su krizlerine
    yabancı olmanız çok olası.

  80. Örneğin Kanada'da, Ontario'nun kuzeyinde,
    Neskantaga First Nation'da,
  81. yurttaşlara 1995 yılından beri
    suyu kaynatarak içmeleri tavsiye ediliyor.
  82. Ya da Grassy Narrows First Nation'da,
  83. kâğıt fabrikalarının yıllardır
    sebep olduğu su kirliliğiyle
  84. baş etmek zorundalar.
  85. Yapılan bir araştırmaya göre,
  86. bu bölgede yaşayan yerli halkın
    neredeyse yüzde 90'ında
  87. bir tür cıva zehirlenmesi bulundu
  88. ve bu, ciddi sağlık problemlerine
    sebep oluyor.
  89. Navaho halkında bile...
  90. Burada Gold King Mine atık su
    dökülmesinin öncesinde,

  91. 2015'in bir sabahında,
    Animas Nehri görülüyor.
  92. Su dökülmesiyle, milyonlarca maden atığı
  93. nehirlere sızdıktan sonraki,
  94. olayın olduğu günkü hâli görüyoruz.
  95. Bugün, Navaho Halkı, Diné Halkı
  96. ve nehrin kendisi hâlen su kirliliğinin
    zararlarından kurtulmaya çalışıyor.
  97. Ya da tam burada,
    Palm Springs, Kaliforniya'da,
  98. Agua Caliente Band
    of Cahuilla Indians grubu
  99. yıllardır yüzey sularının sömürülmesini
    engellemek için çalışıyor ki
  100. gelecek nesiller,
  101. anavatanlarında yaşamakla kalmasın,
    aynı zamanda refah içinde olsunlar,
  102. hatırlanamayacak kadar eskiden
    olduğu gibi...
  103. DIGDEEP ve Birleşik Devletler Su Birliği
    tarafindan yapılan bir araştırmaya göre

  104. Amerika Birleşik Devletleri'nde ırk,
  105. su ve hijyene ulaşımdaki
    en belirleyici özellik.
  106. Ve bu, bizim için,
  107. yani Amerikan yerlileri için,
  108. su ve hijyen konusuna gelindiğinde,
    onlara ulaşmakta en çok zorluk çekecek
  109. grup olduğumuz anlamına geliyor.
  110. Yerli bir hukuk bilgini
    ve bilim insanı olarak,
  111. suya dair bu eşitsizliğin çoğunlukla
  112. Batı'daki hukuk sisteminin, suyun
    kişiliğini tanımaktaki başarısızlığından
  113. kaynaklandığını düşünüyorum.
  114. Dolayısıyla kendimize sormalıyız:

  115. Adalet kimin için?
  116. Yalnızca insanlık mı?
  117. Biz, firmalara tüzel kişilik verdik.
  118. ABD'de, Yüksek Mahkeme'nin
    "Citizens United"da bulduğuna göre
  119. firmalar, insandır
  120. ve Anayasa'da bir insana benzer
    haklara sahiptir;
  121. örneğin konuşma özgürlüğü...
  122. Ve "Hobby Lobby"de,
    akıl yürütme yetilerinin
  123. ve dini özgürlüklerinin olduğu bulundu;
  124. çalışanlar için Ekonomik Sağlık Bakımı
    Yasası karşıtı uygulamaları
  125. savunuyorlar böylece.
  126. Bunlar, tartışmaya açık olaylar.

  127. Bir Shinnecock kadını
    ve bir hukuk bilgini olarak,
  128. bana bir firmaya tüzel kişilik verebilen
    ama doğaya veremeyen
  129. Batı dünyası ahlâkını
  130. sorgulatıyorlar.
  131. Görüyorsunuz ki tüzel kişilik,
  132. hukukun önünde görünür olmayı
  133. ve hukuk tarafından korunan birinin
    sesimizi duymasını sağlıyor.
  134. Bunu bir firmaya bahşedebiliyorsanız,
  135. neden Büyük Göller'e de bahşedemeyesiniz?
  136. Neden Mississippi Nehri değil?
  137. Neden dünyamızda hayatta kalmak için
  138. hepimizin ihtiyaç duyduğu
    su yolları değil?
  139. Biliyoruz ki
    küresel bir iklim krizi içindeyiz,

  140. ancak küresel olarak
    sularımız da tehlikede
  141. ve küresel bir su kriziyle de
    karşı karşıyayız.
  142. Eğer bu krize yaşam süremiz içinde
    çözüm bulmak istiyorsak,
  143. değişmek zorundayız.
  144. Suya verdiğimiz değeri kökünden
    dönüştürmemiz gerekiyor.
  145. Bu, biz yerli halklar için
    yeni bir şey değil.
  146. Yerli halkların hukuki sistemlerinin
    temelini oluşturan bir ilke,
  147. insan dışındaki ilişkilerimizin de canlı
  148. ve hukukumuz altına korunuyor
    olduğuna dair anlayışımızdır.
  149. Batı dünyasında bile,
  150. çevre hukuku teorisyenleri
  151. 1970'li yıllardan beri
    doğanın haklarını savunuyor.
  152. Ama daha iyisini yapmalıyız.
  153. Değişmemiz gerekiyor.
  154. Suya tüzel kişilik vermemiz gerekiyor
  155. çünkü tüzel kişilik, şu hakları
    ve korunmaları sağlıyor:
  156. Suya varolma hakkını,
  157. gelişme ve evrilme hakkını sağlıyor
  158. ve en önemlisi, suyu bizden koruyor;
  159. ona zarar verecek insanlardan,
  160. insan sebepli
    iklim değişikliği etkilerinden,
  161. kirleticilerden
  162. ve insan yapımı kirliliklerden...
  163. Daha fazlası, kabul edilmiş hiyerarşiyi
    tersine çeviriyor;
  164. yani insanların doğaya olan üstünlüğünü.
  165. Bu gezegendeki insanlar olarak,
  166. bu gezegendeki diğer canlılardan
    üstün değiliz.
  167. Sudan üstün değiliz.
  168. Nasıl iyi temsilciler olunduğunu
    tekrar öğrenmemiz gerekiyor.
  169. Bazen dünyanın sonsuz suyla
    dolu olduğunu düşünüyoruz.

  170. Gerçekte, öyle değil.
  171. Bu gezegen, Ohke, Toprak Ana,
  172. çok kısıtlı taze su kaynağına sahip.
  173. Şu anda, neredeyse iki milyar insan
  174. su kıtlığı geriliminin yüksek olduğu
    ülkelerde yaşıyor.
  175. Öyle öngörülüyor ki 2030 senesine kadar,
  176. neredeyse 700 milyon kişi
    su kıtlığı nedeniye
  177. yurdundan uzaklaştırılabilir.
  178. Bu krize çözüm bulmalıyız.

  179. Bizim değişmemizin zamanı da geldi.
  180. Suya verdiğimiz değeri
    dönüştürmemiz gerekiyor.
  181. Ve bunu yapabiliriz.
  182. İyi temsilciler olmayı
    yeniden öğrenebiliriz.
  183. Suya tüzel kişilik verdiğimiz
    yeni yasalar yaratabiliriz.
  184. Suyu korumak için,
  185. yerli olan ve olmayan halklar
    arasındaki sözleşmelerin
  186. önemini fark edebiliriz.
  187. Suyun haklarının her zaman korunduğunu
    garanti edebilecek
  188. su muhafızları tayin edebiliriz.
  189. Bütüncül yaklaşımı benimseyen
    su kalitesi standartları
  190. belirleyebiliriz ki
  191. suyun iyiliği
    bizim ihtiyaçlarımızdan önce gelsin.
  192. Ve ayrıca, suyun üzerindeki mülk sahibi
    anlayışını yıkabiliriz.
  193. Dünyada bunun çok başarılı örnekleri var.

  194. Aotearoa'da yani Yeni Zelanda'da,
    Whanganui Nehri'ne
  195. ve Hindistan'da Ganj Nehri'ne
  196. 2017 yılında tüzel kişilik verildi.
  197. Hatta bu sene,
  198. Toleda'daki vatandaşlar,
  199. Erie Gölü'nün tüzel kişiliğini tandılar.
  200. Burada, Kaliforniya'da,
  201. Yurok Kabilesi, Klamath Nehri'ne
    tüzel kişilik verdi.
  202. Görüyorsunuz, suya yaşayan bir canlı
    olarak değer verdiğimiz,

  203. onunla bağlantımızı iyileştirdiğimiz,
  204. bir dünya hayal ediyorum.
  205. Kadınlar olarak biz, su taşıyıcılarıyız.
  206. Suyu, rahmimizde dokuz ay boyunca
    besliyoruz.
  207. Bizim insanlar olarak maruz kaldığımız
  208. ilk ilaç, o.
  209. İnsanlar olarak bizim,
    suyla doğuştan bir bağımız var
  210. ancak zamanla bu bağı kaybettik
  211. ve şimdi iyileştirmek için
    çalışmamız gerek.
  212. Çünkü ben, bir dünya hayal ediyorum ki
  213. su sağlıklı olsun
    ve ekosistem refah içinde olsun...
  214. Bir dünya hayal ediyorum,
  215. hepimiz, su yurttaşları olarak
  216. bize düşen sorumluluğu alalım
  217. ve suyu koruyalım.
  218. Nokomis'in deyişiyle,

  219. bununla ilgili ne yapacaksınız?
  220. Su için ne yapacaksınız?
  221. Yerel siyasetçinizi arayabilirsiniz.
  222. Bir kent buluşmasına gidebilirsiniz.
  223. Suya tüzel kişilik verilmesini
    savunabilirsiniz.
  224. Toledo'daki yurttaşlar gibi olabilir,
  225. kendi yerel halkınızla beraber,
  226. eğer siyasetçiler yazmıyorsa,
    kendi kanunlarınızı yazarak
  227. suyun tüzel kişiliğini tanıyabilirsiniz.
  228. Yerli halkların yaşadığı toprakları,
    şu an işgal ettiğiniz suları
  229. ve onları hâlâ yöneten yerli hukuki
    sistemleri öğrenebilirsiniz.
  230. Hepsinden önemlisi
    suyla bağlantı kurabilirsiniz.
  231. O bağlantıyı iyileştirebilirsiniz.
  232. Evinize en yakın olan suya gidin
  233. ve onun neden tehdit altında
    olduğunu öğrenin.
  234. En önemlisi, yapabileceğiniz bir şey varsa
  235. sizden kendinize söz vermenizi istiyorum:
  236. Her gün, kendinize şunu soracaksınız,
  237. "Bugün su için ne yaptım?"
  238. Eğer bu sözü tutabilirsek,
  239. inanıyorum ki gözüpek
    ve pırıl pırıl bir dünya yaratabilir,
  240. bizim suyla kurma ayrıcalığına
    sahip olduğumuz ilişkiyi
  241. gelecek nesillerin de
    kurmasını sağlayabilir,
  242. bütün toplulukların,
    insan ya da insan olmayan herkesin,
  243. yaşamak için suya sahip olduğunu
    görebiliriz,
  244. çünkü su, hayattır.
  245. Tabutni. Teşekkür ederim.

  246. (Alkış)