Return to Video

Christopher McDougall: Stworzeni do biegania?

  • 0:00 - 0:03
    Bieganie: po prostu prawa, lewa, prawa, lewa - tak?
  • 0:03 - 0:05
    Robiliśmy to przez 2 miliony lat
  • 0:05 - 0:08
    więc nieco bezczelne jest założenie,
  • 0:08 - 0:10
    że mogę dodać coś
  • 0:10 - 0:13
    co nie zostało powiedziane lepiej dawno temu.
  • 0:13 - 0:15
    Odkryłem, że w bieganiu
  • 0:15 - 0:17
    coś magicznego
  • 0:17 - 0:19
    dzieje się przez cały czas.
  • 0:19 - 0:22
    Dwa miesiące temu na Nowojorskim Maratonie
  • 0:22 - 0:24
    można było zobaczyć coś niespotykanego.
  • 0:24 - 0:27
    można było zobaczyć coś niespotykanego.
  • 0:27 - 0:29
    Etiopka Derartu Tulu
  • 0:29 - 0:31
    pojawiła się na linii startu.
  • 0:31 - 0:33
    Miała 37 lat,
  • 0:33 - 0:35
    nie wygrała żadnego maratonu przez 8 lat
  • 0:35 - 0:37
    a kilka miesięcy wcześniej
  • 0:37 - 0:39
    prawie umarła przy porodzie.
  • 0:39 - 0:42
    Była gotowa poddać się i wycofać,
  • 0:42 - 0:44
    ale zdecydowała się spróbować po raz ostatni
  • 0:44 - 0:46
    ale zdecydowała się spróbować po raz ostatni
  • 0:46 - 0:48
    i wziąć udział w tym szczególnym wydarzeniu,
  • 0:48 - 0:50
    Maratonie Nowojorskim.
  • 0:50 - 0:53
    Inni ludzie mieli ten sam pomysł,
  • 0:53 - 0:55
    w tym złota medalistka z Olimpiady
  • 0:55 - 0:58
    i niesamowita Paula Radcliffe,
  • 0:58 - 1:02
    najszybsza kobieta historii maratonu.
  • 1:02 - 1:04
    Tylko 10 minut poniżej rekordu mężczyzn.
  • 1:04 - 1:07
    Paula Radcliffe jest niepokonana.
  • 1:07 - 1:09
    Z nimi miała się zmierzyć.
  • 1:09 - 1:12
    Startują a nie jest nawet typowana,
  • 1:12 - 1:14
    jest właściwie przegrana.
  • 1:14 - 1:16
    Ale ta przegrana walczy.
  • 1:16 - 1:19
    W 35 kilometrze z 42,
  • 1:19 - 1:21
    Derartu Tulu
  • 1:21 - 1:23
    jest na czele z wiodącą grupą.
  • 1:23 - 1:26
    Wtedy dzieje się coś naprawdę dziwnego.
  • 1:26 - 1:29
    Paula Radcliffe, osoba, która wyrwie wielki czek
  • 1:29 - 1:32
    z rąk Derartu Tulu
  • 1:32 - 1:35
    nagle chwyta się za nogę i upada.
  • 1:35 - 1:37
    Wiemy co zrobić w takiej sytuacji.
  • 1:37 - 1:39
    Z prawego łokcia w zęby
  • 1:39 - 1:41
    i biegniesz na metę.
  • 1:42 - 1:44
    Dearartu Tulu wszystko zepsuła.
  • 1:44 - 1:46
    Zamiast przejąć prowadzenie
  • 1:46 - 1:48
    zatrzymuje się i chwyta Paulę Radcliffe
  • 1:48 - 1:50
    mówi "Chodź z nami. Dasz radę."
  • 1:50 - 1:52
    Paula Radcliffe niestety tak też robi.
  • 1:52 - 1:54
    Dogania grupę na prowadzeniu
  • 1:54 - 1:56
    i goni do linii mety.
  • 1:56 - 1:58
    Ale wtedy znowu upada.
  • 1:58 - 2:00
    Drugi raz Tulu ją łapie i podciąga.
  • 2:00 - 2:02
    Ale Paula Radcliffe mówi:
  • 2:02 - 2:04
    "Nie mogę. Idź."
  • 2:04 - 2:07
    To fantastyczna historia i wszyscy wiemy jak się kończy.
  • 2:07 - 2:09
    Przegrywa, traci czek,
  • 2:09 - 2:11
    ale wraca do domu z czymś ważniejszym.
  • 2:11 - 2:14
    Tylko, że Derartu Tulu znowu wszystko zepsuła.
  • 2:14 - 2:17
    Przemyka obok ludzi na prowadzeniu
  • 2:17 - 2:19
    i wygrywa maraton.
  • 2:19 - 2:21
    Wraca do domu z wielkim czekiem.
  • 2:21 - 2:23
    To podnosząca na duchu historia,
  • 2:23 - 2:25
    ale jeśli sięgniecie nieco głębiej
  • 2:25 - 2:28
    zaczniecie się zastanawiać.
  • 2:28 - 2:30
    Są dwie kluczowe odstające cechy
  • 2:30 - 2:32
    w jednym ciele, to nie przypadek.
  • 2:32 - 2:35
    Jeśli ktoś jest i bardziej skory do rywalizacji i współczujący
  • 2:35 - 2:38
    niż ktokolwiek inny w biegu, to nie jest przypadek.
  • 2:38 - 2:41
    Pokażcie mi stworzenie z płetwiastymi kończynami i skrzelami.
  • 2:41 - 2:43
    Wiemy, że ma do czynienia z wodą.
  • 2:43 - 2:46
    Tacy ludzie istnieją, jest więc też jakieś połączenie.
  • 2:46 - 2:48
    Odpowiedź na to, jak sądzę,
  • 2:48 - 2:51
    leży w Miedzianym Kanionie w Meksyku,
  • 2:51 - 2:53
    gdzie żyje pustelnicze plemię
  • 2:53 - 2:55
    Indian Tarahumara.
  • 2:55 - 2:58
    To plemię jest niezwykłe z trzech powodów.
  • 2:58 - 3:00
    Po pierwsze,
  • 3:00 - 3:02
    ich tryb życia nie zmienił się
  • 3:02 - 3:04
    przez ostatnie 400 lat.
  • 3:04 - 3:07
    Kiedy konkwistadorzy przybyli do Ameryki
  • 3:07 - 3:10
    można było albo walczyć albo odejść.
  • 3:10 - 3:12
    Majowie i Aztekowie walczyli,
  • 3:12 - 3:15
    dlatego jest ich teraz niewielu.
  • 3:15 - 3:17
    Tarahumara obrali inną strategię.
  • 3:17 - 3:19
    Odeszli i ukryli się
  • 3:19 - 3:21
    w labiryncie powiązań
  • 3:21 - 3:23
    pajęczego systemu kanionów
  • 3:23 - 3:25
    zwanym Miedzianym Kanionem
  • 3:25 - 3:28
    i tam pozostali od 1600 roku...
  • 3:28 - 3:32
    W gruncie rzeczy niezmienni.
  • 3:32 - 3:35
    Kolejna niezwykła rzecz:
  • 3:35 - 3:38
    w podeszłym wieku... 70 do 80 lat...
  • 3:38 - 3:40
    Nie biegają maratonów,
  • 3:40 - 3:42
    biegają w mega-maratonach.
  • 3:42 - 3:44
    Nie robią 42 km,
  • 3:44 - 3:47
    ale 200 - 250 km na raz,
  • 3:47 - 3:50
    najwyraźniej bez kontuzji, bez problemów.
  • 3:50 - 3:52
    I jeszcze coś o Tarahumara.
  • 3:52 - 3:54
    Wszystko o czym będziemy dziś mówić
  • 3:54 - 3:56
    wszystkie rzeczy, które próbujemy wymyślić
  • 3:56 - 3:59
    dzięki technologii i inteligencji,
  • 3:59 - 4:01
    problemy jak choroby serca, rak i cholesterol,
  • 4:01 - 4:04
    przestępstwa, wojny, przemoc i depresja kliniczna...
  • 4:04 - 4:07
    Tarahumara ich nie znają.
  • 4:07 - 4:09
    Są wolni od wszystkich współczesnych chorób.
  • 4:09 - 4:11
    Są wolni od wszystkich współczesnych chorób.
  • 4:11 - 4:13
    Jakie jest powiązanie?
  • 4:13 - 4:15
    To obserwacja odstająca.
  • 4:15 - 4:17
    Musi być tutaj jakiś rodzaj przyczyny i skutku.
  • 4:17 - 4:19
    Zespoły naukowców
  • 4:19 - 4:21
    z Harvardu i Uniwersytetu Utah
  • 4:21 - 4:23
    wysilają swoje mózgi by wymyślić coś,
  • 4:23 - 4:26
    co Tarahumara wiedzieli od zawsze.
  • 4:26 - 4:29
    Próbują rozwiązać te same rodzaje tajemnic.
  • 4:29 - 4:32
    Mamy tajemnicę ukrytą w tajemnicy,
  • 4:32 - 4:35
    być może klucz do Derartu Tulu i Tarahumara
  • 4:35 - 4:38
    jest owinięty innymi tajemnicami:
  • 4:38 - 4:40
    Jeśli znacie odpowiedź, podejdźcie do mikrofonu,
  • 4:40 - 4:42
    bo nikt inny jej nie zna.
  • 4:42 - 4:45
    Jeśli wiecie jesteście najmądrzejsi na Ziemi.
  • 4:45 - 4:47
    Pierwsza zagadka:
  • 4:47 - 4:50
    2 miliony lat temu wielkość mózgu gwałtownie wzrosła.
  • 4:50 - 4:52
    Australopitek miał mózg wielkości ziarnka grochu.
  • 4:52 - 4:54
    Nagle pokazują się ludzie - Homo erectus.
  • 4:54 - 4:56
    Wielka melonowa głowa.
  • 4:56 - 4:58
    By mieć mózg tych rozmiarów,
  • 4:58 - 5:01
    potrzebujesz źródła skondensowanej energii.
  • 5:01 - 5:03
    Niewątpliwie wcześni ludzie jedli martwe zwierzęta.
  • 5:03 - 5:05
    Niewątpliwie wcześni ludzie jedli martwe zwierzęta.
  • 5:05 - 5:07
    Problem w tym, że pierwsza broń z ostrzem
  • 5:07 - 5:10
    pojawiła się 200 tys lat temu.
  • 5:10 - 5:13
    Więc jakoś przez blisko 2 miliony lat
  • 5:13 - 5:16
    zabijaliśmy zwierzęta bez broni.
  • 5:16 - 5:18
    Nie używamy siły
  • 5:18 - 5:20
    bo jesteśmy mamisynkami w dżungli.
  • 5:20 - 5:22
    Inne zwierzęta są silniejsze od nas.
  • 5:22 - 5:25
    Mają kły i pazury, są zwinne i szybkie.
  • 5:25 - 5:28
    Usain Bolt jest szybki, ale wiewiórka skopie mu tyłek.
  • 5:28 - 5:30
    Nie jesteśmy szybcy.
  • 5:30 - 5:32
    Wydarzenie olimpijskie: pokonaj wiewiórkę.
  • 5:32 - 5:35
    Ktokolwiek złapie wiewiórkę dostaje złoty medal.
  • 5:35 - 5:38
    Zatem bez broni, szybkości, siły, kłów ani szponów.
  • 5:38 - 5:41
    Jak zabijaliśmy te zwierzęta?
  • 5:41 - 5:43
    Druga zagadka:
  • 5:43 - 5:46
    Od dawna kobiety startują w Olimpiadach
  • 5:46 - 5:48
    ale coś łączy wszystkie sprinterki,
  • 5:48 - 5:50
    wszystkie są beznadziejne.
  • 5:50 - 5:52
    Nie ma szybkiej kobiety na tej planecie
  • 5:52 - 5:54
    i nigdy nie było.
  • 5:54 - 5:57
    Najszybsza kobieta przebiegła 1.6 km w 4.15.
  • 5:57 - 5:59
    Losowy chłopiec ze szkoły średniej
  • 5:59 - 6:01
    potrafiłby biec szybciej.
  • 6:01 - 6:03
    Naprawdę jesteście powolne.
  • 6:03 - 6:05
    (Śmiech)
  • 6:05 - 6:08
    Ale w maratonach jest inaczej,
  • 6:08 - 6:10
    w maratonach biegacie dopiero od 20 lat.
  • 6:10 - 6:12
    Ponieważ do lat 80.
  • 6:12 - 6:15
    medycyna głosiła, że jeśli kobieta spróbuje przebiec 42 km...
  • 6:15 - 6:17
    Czy ktoś wie co by się stało?
  • 6:17 - 6:21
    Dlaczego do lat 80. nie mogłyście brać w nich udziału?
  • 6:21 - 6:24
    (Publiczność: Jej macica się rozerwie) Jej macica się rozerwie.
  • 6:24 - 6:26
    Tak. Twoje organy płciowe zostałyby rozerwane.
  • 6:26 - 6:29
    Macica wypadłaby, dosłownie wypadłaby z ciała.
  • 6:29 - 6:31
    Brałem udział w wielu maratonach,
  • 6:31 - 6:33
    ale nigdy jeszcze tego nie widziałem.
  • 6:33 - 6:36
    (Śmiech)
  • 6:36 - 6:39
    Zaledwie od 20 lat kobiety mogą biegać w maratonach.
  • 6:39 - 6:41
    W tym krótkim okresie,
  • 6:41 - 6:44
    przeszłyście od uszkodzonych organów
  • 6:44 - 6:46
    do faktu, że jesteście zaledwie 10 minut
  • 6:46 - 6:48
    poniżej męskiego rekordu świata.
  • 6:48 - 6:50
    Potem przekraczacie 42 km,
  • 6:50 - 6:53
    osiągając dystanse, okrzyknięte jako śmiertelne przez medycynę.
  • 6:53 - 6:55
    Pheidippides zmarł kiedy przebiegł 42 km...
  • 6:55 - 6:57
    Ale kiedy chodzi o 100 lub 200 km
  • 6:57 - 6:59
    wszystko się zmienia.
  • 6:59 - 7:02
    Biegaczki jak Ann Trason, Nikki Kimball lub Jenn Shelton,
  • 7:02 - 7:05
    w wyścigu na 100 lub 200 km przeciwko komukolwiek na świecie
  • 7:05 - 7:07
    mają równe szanse.
  • 7:07 - 7:09
    Dam wam przykład.
  • 7:09 - 7:11
    2 lata temu Emily Bear zapisała się na bieg
  • 7:11 - 7:13
    o nazwie Hardrock 100,
  • 7:13 - 7:16
    która mówi sama za siebie.
  • 7:16 - 7:18
    Dają ci 48 godzin na ukończenie biegu.
  • 7:18 - 7:20
    Emily Baer... 500 biegaczy...
  • 7:20 - 7:22
    kończy na 8 miejscu, w pierwszej 10,
  • 7:22 - 7:24
    mimo, że zatrzymała się na wszystkich stacjach
  • 7:24 - 7:27
    by karmić piersią jej dziecko podczas biegu...
  • 7:27 - 7:29
    Mimo to pokonała 492 ludzi.
  • 7:29 - 7:31
    Dlaczego kobietom lepiej idzie
  • 7:31 - 7:33
    kiedy wydłużamy dystanse?
  • 7:33 - 7:35
    To trzecia zagadka:
  • 7:35 - 7:38
    Na Uniwersytecie w Utah śledzi się czasy
  • 7:38 - 7:40
    ludzi biegających w maratonach.
  • 7:40 - 7:42
    Odkryli, że jeśli zacznie się
  • 7:42 - 7:44
    biegać maratony w wieku 19 lat,
  • 7:44 - 7:46
    rok za rokiem jest się coraz szybszym,
  • 7:46 - 7:48
    w wieku 27 lat osiąga się szczyt możliwości.
  • 7:48 - 7:50
    Od tego czasu poddajesz się
  • 7:50 - 7:52
    surowości czasu.
  • 7:52 - 7:54
    Jesteś coraz wolniejszy,
  • 7:54 - 7:57
    aż do momentu gdy biega się tak szybko jak w wieku 19 lat.
  • 7:57 - 7:59
    Więc 7, 9 lat dążysz do maksimum możliwości,
  • 7:59 - 8:01
    a potem stopniowo obniżasz loty
  • 8:01 - 8:04
    aż powracasz do punktu wyjścia.
  • 8:04 - 8:07
    Wydaje się, że powrót do prędkości początkowej zajmie
  • 8:07 - 8:10
    może 10 lat - nie, zajmie to 45 lat.
  • 8:10 - 8:12
    60-letni mężczyźni i kobiety
  • 8:12 - 8:15
    biegają tak szybko jak w wieku 19 lat.
  • 8:15 - 8:18
    Teraz rzucam wyzwanie - znajdźcie coś innego...
  • 8:18 - 8:22
    nie mówcie "golf", coś naprawdę trudnego...
  • 8:22 - 8:24
    Gdzie staruszkowie wypadają tak dobrze
  • 8:24 - 8:27
    jak kiedy byli nastolatkami.
  • 8:27 - 8:29
    Mamy te trzy zagadki.
  • 8:29 - 8:31
    Czy jest jeden element układanki,
  • 8:31 - 8:33
    który może to wszystko powiązać?
  • 8:33 - 8:35
    Musicie bardzo uważać,
  • 8:35 - 8:38
    kiedy ktoś sięga do prehistorii i próbuje udzielić globalnej odpowiedzi,
  • 8:38 - 8:40
    To jest bardzo dawno,
  • 8:40 - 8:42
    cokolwiek nie powiem, ujdzie mi to na sucho.
  • 8:42 - 8:44
    Ale powiem wam jedno.
  • 8:44 - 8:46
    Jeśli dodać jeden element do układanki
  • 8:46 - 8:49
    nagle wyłania się spójny obraz.
  • 8:49 - 8:51
    Dlaczego Tarahumara nie walczą
  • 8:51 - 8:53
    i nie umierają na choroby serca?
  • 8:53 - 8:56
    Czemu biedna Etiopska kobieta Derartu Tulu
  • 8:56 - 8:59
    może być i współczująca i skłonna do rywalizacji?
  • 8:59 - 9:01
    Czemu udawało nam się
  • 9:01 - 9:03
    znaleźć jedzenie bez broni?
  • 9:03 - 9:05
    Może chodzi o to, że ludzie,
  • 9:05 - 9:08
    mimo tego, że myślimy, że jesteśmy władcami wszechświata,
  • 9:08 - 9:10
    wyewoluowali jako
  • 9:10 - 9:12
    grupa psów myśliwskich.
  • 9:12 - 9:14
    Może ewoluowaliśmy
  • 9:14 - 9:16
    jak watacha drapieżników?
  • 9:16 - 9:18
    Jedyna przewaga jaką mamy w dziczy
  • 9:18 - 9:20
    to nie nasze kły czy pazury, czy szybkość,
  • 9:20 - 9:23
    ale to, że potrafimy się nieźle pocić.
  • 9:23 - 9:26
    Dobrze pocimy się i cuchniemy.
  • 9:26 - 9:29
    Lepiej niż jakikolwiek inny ssak na Ziemi.
  • 9:29 - 9:31
    Zaletą, tego towarzysko
  • 9:31 - 9:33
    niewygodnego stanu rzeczy,
  • 9:33 - 9:35
    jest to, że kiedy chodzi o bieganie
  • 9:35 - 9:38
    w skwarze na długie dystanse,
  • 9:38 - 9:41
    jesteśmy świetni, najlepsi na Ziemi.
  • 9:41 - 9:43
    Wyprowadźcie konia w skwarny dzień,
  • 9:43 - 9:45
    po kilkunastu kilometrach, koń ma wybór.
  • 9:45 - 9:48
    Albo będzie oddychał, albo się chłodził,
  • 9:48 - 9:50
    nie może robić tego na raz - a my tak.
  • 9:50 - 9:53
    Co jeśli wyewoluowaliśmy jako drapieżniki stadne?
  • 9:53 - 9:57
    Jeśli naszą jedyną przewagą
  • 9:57 - 9:59
    było to, że w grupie mogliśmy
  • 9:59 - 10:02
    wybrać antylopę i przegonić ją po Sawannie
  • 10:02 - 10:05
    aż do jej śmierci?
  • 10:05 - 10:07
    Tylko to potrafiliśmy,
  • 10:07 - 10:09
    biegać daleko w skwarze.
  • 10:09 - 10:12
    Jeśli to prawda, coś innego też musi się zgadzać.
  • 10:12 - 10:15
    Chodzi o pojęcie stada.
  • 10:15 - 10:17
    Sami byśmy sobie nie poradzili,
  • 10:17 - 10:20
    bo na Sawannie mogą czaić się dwa drapieżniki.
  • 10:20 - 10:22
    Potrzeba stada by się udało.
  • 10:22 - 10:24
    Potrzebni są 60-latkowie,
  • 10:24 - 10:26
    którzy robili to od dawna,
  • 10:26 - 10:28
    by wiedzieć, która antylopę wybrać.
  • 10:28 - 10:31
    Bo stado antylop się rozprasza.
  • 10:31 - 10:33
    Ci tropiciele musieli tam być.
  • 10:33 - 10:35
    Nie mogli być 20 kilometrów dalej.
  • 10:35 - 10:37
    Musiały tam być kobiety i dzieci,
  • 10:37 - 10:40
    bo największy pożytek z białek zwierzęcych
  • 10:40 - 10:43
    mają kobiety, które karmią i dzieci w okresie dorastania.
  • 10:43 - 10:45
    Nie ma sensu mieć zdechłą antylopę
  • 10:45 - 10:47
    100 kilometrów od osób, które mają ja zjeść.
  • 10:47 - 10:49
    Musieli być częścią stada.
  • 10:49 - 10:51
    Potrzebni są też 27-letni ludzie w sile wieku,
  • 10:51 - 10:53
    którzy zabiją tę antylopę,
  • 10:53 - 10:55
    oraz nastolatkowie,
  • 10:55 - 10:57
    którzy wszystkiego się uczą.
  • 10:57 - 10:59
    Stado musi być razem.
  • 10:59 - 11:02
    Jeszcze jedno - watacha nie mogła być materialistyczna.
  • 11:02 - 11:05
    Nie mogli brać wszystkiego ze sobą w pogoń.
  • 11:05 - 11:08
    Nie można się wściekać czy chować uraz.
  • 11:08 - 11:10
    "Nie chcę gonić antylopy tego gościa.
  • 11:10 - 11:12
    Wkurzył mnie, niech sam sobie ją goni."
  • 11:12 - 11:15
    Watacha musiała uporać się z ego,
  • 11:15 - 11:17
    wpsółpracować i działać razem.
  • 11:17 - 11:20
    Innymi słowy,
  • 11:20 - 11:22
    mamy kulturę
  • 11:22 - 11:24
    bardzo podobną do Tarahumara...
  • 11:24 - 11:26
    Plemienia niezmiennego
  • 11:26 - 11:28
    od ery kamienia łupanego.
  • 11:28 - 11:30
    To frapująca możliwość.
  • 11:30 - 11:32
    Może Tarahumara robią
  • 11:32 - 11:35
    to co ludzie robili przez dwa miliony lat.
  • 11:35 - 11:38
    Może dziś zboczyliśmy z tej ścieżki.
  • 11:38 - 11:41
    Bieganie to dla nas coś obcego,
  • 11:41 - 11:44
    kara za jedzenie po nocach pizzy.
  • 11:44 - 11:46
    Ale może to coś innego.
  • 11:46 - 11:49
    Może wzięliśmy tę naturalną przewagę
  • 11:49 - 11:51
    i ją popsuliśmy.
  • 11:51 - 11:54
    W jaki sposób? A jak psuje się cokolwiek?
  • 11:54 - 11:56
    Staramy się na tym zarabiać.
  • 11:56 - 11:58
    Puszkujemy to, żeby było lepsze
  • 11:58 - 12:00
    i sprzedajemy ludziom.
  • 12:00 - 12:02
    Zaczęliśmy tworzyć dziwaczne
  • 12:02 - 12:04
    rzeczy z poduszkami,
  • 12:04 - 12:07
    które pomagają nam biegać.
  • 12:07 - 12:10
    Buty do biegania wkurzają mnie.
  • 12:10 - 12:13
    Kupiłem chyba z milion i cały czas miałem kontuzje.
  • 12:13 - 12:15
    Jeśli ktoś z was biega,
  • 12:15 - 12:17
    przed chwilą rozmawiałem z Carol,
  • 12:17 - 12:20
    rozmawialiśmy o chorobie plantar fascitis.
  • 12:20 - 12:23
    Po 30 sekundach rozmowy z biegaczem,
  • 12:23 - 12:25
    zaczyna się mówić o kontuzjach.
  • 12:25 - 12:28
    Jeśli ewoluowaliśmy jako biegacze i to nasza przewaga,
  • 12:28 - 12:31
    to czemu idzie nam tak źle, czemu się ranimy?
  • 12:31 - 12:33
    Ciekawe jest to, że kontuzje od biegania
  • 12:33 - 12:36
    są całkiem nowym zjawiskiem.
  • 12:36 - 12:38
    W folklorze i mitologii,
  • 12:38 - 12:40
    mitach czy opowieściach
  • 12:40 - 12:42
    bieganie jest połączone
  • 12:42 - 12:45
    z wolnością, żywotnością i energią.
  • 12:45 - 12:47
    To za naszego życia bieganie
  • 12:47 - 12:49
    zaczęto kojarzyć ze strachem i bólem.
  • 12:49 - 12:51
    Geronimo mawiał:
  • 12:51 - 12:54
    "Nogi to moi jedyni przyjaciele. Im tylko ufam."
  • 12:54 - 12:56
    To tradycja trójboju Apaczów,
  • 12:56 - 12:58
    biegnie się 80 km przez pustynię,
  • 12:58 - 13:00
    walczy z ludźmi, kradnie konie
  • 13:00 - 13:02
    i jedzie do domu.
  • 13:02 - 13:04
    Geronimo nigdy nie mówił:
  • 13:04 - 13:07
    "Boli mnie ścięgno achillesa, zrobię sobie wolne..."
  • 13:07 - 13:09
    albo "Potrzebny mi
  • 13:09 - 13:12
    trening przekrojowy. Albo joga."
  • 13:12 - 13:14
    Ludzie biegali cały czas.
  • 13:14 - 13:16
    Dziś to jesteśmy. Mamy technologię cyfrową.
  • 13:16 - 13:18
    Nauka opiera się na fakcie,
  • 13:18 - 13:20
    że nasi przodkowie byli w stanie
  • 13:20 - 13:22
    codziennie robić coś niesamowitego,
  • 13:22 - 13:24
    tylko dzięki ich gołym stopom i nogom,
  • 13:24 - 13:26
    biegać na długie dystanse.
  • 13:26 - 13:28
    Więc jak do tego wrócić?
  • 13:28 - 13:30
    Powiem wam jak zacząć.
  • 13:30 - 13:33
    Pozbądźmy się puszek, sprzedaży, marketingu.
  • 13:33 - 13:35
    Pozbądźmy się butów do biegania.
  • 13:35 - 13:37
    Nie skupiajmy się na miejskich maratonach,
  • 13:37 - 13:40
    które trzeba ukończyć w cztery godziny,
  • 13:40 - 13:42
    bo będzie się przegranym, ale 3.59.59
  • 13:42 - 13:44
    pozwala przejść dalej.
  • 13:44 - 13:47
    Musimy odnaleźć zabawę i radość,
  • 13:47 - 13:50
    oraz, coś jak nagość,
  • 13:50 - 13:52
    która sprawiła, że Tarahumara
  • 13:52 - 13:55
    są dziś jedną z najzdrowszych kultur.
  • 13:55 - 13:57
    Jaki jest z tego pożytek?
  • 13:57 - 14:00
    Żeby spalić kalorie za nocną porcję lodów?
  • 14:00 - 14:03
    Ale może jest coś jeszcze.
  • 14:03 - 14:06
    Bez wdawania się w szczegóły,
  • 14:06 - 14:08
    wyobraźcie sobie świat
  • 14:08 - 14:10
    gdzie wszyscy mogliby wyjść
  • 14:10 - 14:12
    i zrobić coś, co sprawi
  • 14:12 - 14:15
    że będą bardzoej zrelaksowani, spokojni
  • 14:15 - 14:17
    zdrowsi i pozbędą się stresu.
  • 14:17 - 14:19
    Wracając do biura,
  • 14:19 - 14:21
    nie będą już wściekli,
  • 14:21 - 14:23
    a w domu nie będą zestresowani.
  • 14:23 - 14:26
    Może jest stan między tym co robimy dziś
  • 14:26 - 14:29
    i tym co zawsze robili Tarahumara.
  • 14:29 - 14:31
    Nie mówię byśmy wrócili do Miedzianego Kanionu
  • 14:31 - 14:34
    i żyli na pszenicy i kukurydzy, jak to robią Tarahumara.
  • 14:34 - 14:36
    Ale może jest coś pomiędzy.
  • 14:36 - 14:38
    Na odkrywcę
  • 14:38 - 14:41
    czeka Nagroda Nobla.
  • 14:41 - 14:44
    Jeśli ktoś mógłby znaleźć sposób
  • 14:44 - 14:46
    by odnowić tę naturalną zdolność
  • 14:46 - 14:48
    którą cieszyliśmy się
  • 14:48 - 14:50
    aż do 1970...
  • 14:50 - 14:52
    Korzyści, społeczne i fizyczne,
  • 14:52 - 14:55
    polityczne i psychiczne
  • 14:55 - 14:57
    mogłyby być zadziwiające.
  • 14:57 - 15:00
    Powstaje dziś rosnąca subkultura
  • 15:00 - 15:03
    bosych biegaczy, ludzi bez butów.
  • 15:03 - 15:05
    Zauważyli, że gdy pozbyć się butów
  • 15:05 - 15:08
    stres też znika, można pozbyć
  • 15:08 - 15:10
    się obrażeń i dolegliwości.
  • 15:10 - 15:12
    Odkrywa się coś, co wiedzieli
  • 15:12 - 15:14
    Tarahumara od bardzo dawna,
  • 15:14 - 15:16
    bieganie jest fajne.
  • 15:16 - 15:18
    Sam tego doświadczyłem.
  • 15:18 - 15:21
    Cały czas miałem kontuzje, ale jako 40 latek pozbyłem się butów
  • 15:21 - 15:23
    i wszystkie dolegliwości zniknęły.
  • 15:23 - 15:25
    Wszyscy na tym zyskamy.
  • 15:25 - 15:28
    Dziękuję za uwagę.
  • 15:28 - 15:30
    (Brawa)
Title:
Christopher McDougall: Stworzeni do biegania?
Speaker:
Christopher McDougall
Description:

Christopher McDougall zgłębia tajemnice ludzkiego pragnienia by biegać. Jak bieganie pomogło przetrwać ludziom i jakie pragnienia naszych przodków zachęcają nas do tego dzisiaj? Na TEDxPennQuarter McDougall opowiada historię maratończyka ze złotym sercem, niespodziewanego ultra-biegacza oraz nieznanego plemienia w Meksyku, które biega by żyć.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
15:31
Kinga Skorupska added a translation

Polish subtitles

Revisions