Return to Video

شۆڕشی داھاتووی کشتوکاڵی جیھانی

  • 0:02 - 0:06
    لە ٢٠١٩، مرۆڤایەتی
    ئاگادارکردنەوەیەکی پێگەشت:
  • 0:06 - 0:08
    ٣٠ زانای ڕابەری جیھان
    ئەنجامەکانیان بڵاو کردەوە
  • 0:08 - 0:12
    سەبارەت یە خوێندنێکی گەورەی سێ ساڵە
    بۆ ناو کشتوکاڵی جیھانی
  • 0:12 - 0:16
    و ڕایانگەیاند کە بەرھەمی گۆشت
    ھەسارەکەمان لەناو دەبات
  • 0:16 - 0:17
    و تەندروستی جیھانی
    دەخاتە مەترسی.
  • 0:18 - 0:20
    یەکێک لە نووسەرەکان ڕوونی کردەوە
  • 0:20 - 0:23
    کە "ئێستا مرۆڤایەتی ڕووبەڕووی ھەڕەشەیەک
    دەبێتەوە لەسەر سەقامگیری ھەسارەکە..
  • 0:23 - 0:28
    [ئەمە پێویستی] ھیچ نییە کەمتر لە
    شۆڕشێکی کشتوکاڵی جیھانی نوێ."
  • 0:29 - 0:31
    کە کەسێک دوو دەیەی
    ژیانی خۆی بەسەر دەبات لە
  • 0:31 - 0:34
    پارێزی کردنی گۆڕینی
    بەرھەمی گۆشتی پیشەسازی،
  • 0:34 - 0:38
    ویستم باوەڕ بھێنم کە ئەم بانگ کردنە
    بەرزە جیاوازییەکی دروست دەکرد.
  • 0:38 - 0:43
    شتەکە ئەوە بوو، دووبارە و دووبارە و
    دووبارە ئەم شتەم بینیوە بۆ چەندان دەیە.
  • 0:44 - 0:47
    ٢٠١٨ لە گۆڤاری "سرووشت،" وە
  • 0:47 - 0:50
    ٢٠١٧ لە "گۆڤاری زیندە زانست،"
  • 0:50 - 0:54
    ٢٠١٦ لە ئەکادیمیای
    جیھانی بۆ زانستەکان.
  • 0:54 - 0:58
    خاڵی سەرەکی لەم خوێندنانە
    بریتییە لە گۆڕانی کەش و ھەوا.
  • 0:58 - 1:02
    بەڵام بەرگری دژە بەکتریا دەردەکەوێت
    ھەر وەکو ھەڕەشەیەکی مەزن.
  • 1:03 - 1:06
    ئێمە دەرمانی دژە بەکتریای زۆر
    دەدەین بە ئاژەڵانی کێڵگە.
  • 1:06 - 1:10
    دواتر ئەو دژە بەکتریایانە
    دەگۆڕێن بۆ بەکتریای بچووک
  • 1:10 - 1:13
    کە تەمەنی دژە بەکتریاکان درێژ دەکات
  • 1:13 - 1:16
    بە درێژایی ژیانمان.
  • 1:16 - 1:17
    ترست دەوێ؟
  • 1:17 - 1:20
    بگەڕێ بۆ: "کۆتایی کاری دژە بەکتریاکان."
  • 1:21 - 1:23
    من شتێک لە ڕێگاکە دەدۆزمەوە:
  • 1:23 - 1:25
    من لێرە نیم تا بە ھەر یەکێک بڵێم چی بخوات.
  • 1:26 - 1:27
    ڕەفتاری تاک گەورەیە،
  • 1:27 - 1:30
    بەڵام بەرگری دژە بەکتریا
    و گۆڕانی کەش و ھەوا --
  • 1:30 - 1:32
    پێویستیان بە زیاترە.
  • 1:32 - 1:36
    لەگەڵ ئەوەش، قایل کردنی جیھان بۆ
    کەمتر خواردنی گۆشت کاری نەکردووە.
  • 1:37 - 1:42
    بۆ ٥٠ ساڵ، ژینگەزانان، شارەزایانی
    تەندروستی جیھانی و چالاکانی ئاژەڵ
  • 1:42 - 1:45
    لە خەڵکی پاڕاونەتەوە بۆ
    کەمتر خواردنی گۆشت.
  • 1:45 - 1:47
    و ھێشتا، ڕێژەی بەکارھێنانی گۆشتت تاکە کەس
  • 1:47 - 1:51
    بەرزە ھاوشێوەی ئەوەی
    تۆمارکراوە لە مێژوودا.
  • 1:51 - 1:55
    بەتێکڕا ساڵی ڕابردوو کەسێک لە ئەمریکای
    باکوور زیاتر لە ٢٠٠ پاوەند گۆشتی خواردووە.
  • 1:56 - 1:57
    و من ھیچم نەخواردووە.
  • 1:57 - 1:58
    (پێکەنین)
  • 1:59 - 2:02
    واتا کەسێک بە تەنھا٤٠٠ پاوەند
    گۆشتی خواردووە.
  • 2:02 - 2:04
    (پێکەنین)
  • 2:04 - 2:05
    لە ئێستاماندا،
  • 2:05 - 2:10
    پێویستە ٧٠ بۆ ١٠٠ لە سەدی گۆشتی
    زیاتر بەرھەم بھێنین لە ساڵی ٢٠٥٠.
  • 2:10 - 2:13
    پێویستی بە چارەسەرێکی جیھانییە.
  • 2:13 - 2:17
    ئەوەی پێویستە بیکەین ئەوەیە کە ئەو گۆشتەی
    خەڵک حەزی پێ دەکەن بەرھەم بێنین،
  • 2:17 - 2:20
    بەڵام پێویستە بە ڕێگەیەکی
    تەواو نوێ بەرھەمی بێنین.
  • 2:20 - 2:22
    من دوو بیرۆکەم ھەیە.
  • 2:22 - 2:26
    بیرۆکەی یەکەم: با گۆشت
    لە ڕووەک بەرھەم بێنین.
  • 2:26 - 2:28
    لەجیاتی پێگەیاندنی ڕووەک،
    و پێدانی بە ئاژەڵان،
  • 2:28 - 2:30
    و ھەمووی ئەو ناچوستیە،
  • 2:30 - 2:33
    با گەشە بەو ڕووەکانە بدەین، و
    گۆشتیان لێ وەبەربھێنین، با
  • 2:33 - 2:34
    ڕوەکێک بچێنین لەسەر بنەمای گۆشت.
  • 2:35 - 2:38
    بیرۆکەی دووەم: بۆ گۆشتی ڕاستی ئاژەڵ،
  • 2:38 - 2:40
    با ڕاستەوخۆیانە لە
    خانەوە بەرھەمی بێنین.
  • 2:40 - 2:43
    لە جیاتی پێگەیاندنی ئاژەڵی زیندوو،
    با ڕاستەوخۆ خانەکان گەشە پێ بدەین.
  • 2:44 - 2:47
    شەش ھەفتە دەخایەنێت بۆ
    پێگەیاندنی مریشک بۆ کێشی سەربڕین.
  • 2:47 - 2:49
    ڕاستەوخۆ خانەکان پێبگەیەنە،
    ھەمان گەشە بەدەست دێنی
  • 2:49 - 2:51
    لە شەش ڕۆژدا.
  • 2:52 - 2:54
    لەسەر تەرازوو بەم شێوەیەیە.
  • 2:55 - 2:58
    ئەوە ھاوڕێتە کارگەیەکی
    نزیکی گۆشت.
  • 2:58 - 3:01
    (پێکەنین)
  • 3:01 - 3:03
    دەمەوێت دوو خاڵ
    بڵێم دەربارەی ئەمە.
  • 3:03 - 3:05
    یەکەم، باوەڕمان وایە
    دەتوانین ئەنجامی بدەین.
  • 3:05 - 3:09
    لەم ساڵانەدا، ھەندێ کۆمپانیا
    گۆشتیان لە ڕووەک بەرھەم ھێناوە
  • 3:09 - 3:13
    کە کڕیار ناتوانێت لە گۆشتی
    ئاژەڵی ڕاستی جیای بکاتەوە،
  • 3:13 - 3:17
    و ئێستا چەندین کۆمپانیا ھەن
    گۆشتی ئاژەڵی ڕاستی گەشە پێ دەدەن
  • 3:17 - 3:19
    ڕاستەوخۆ لە خانەکانەوە.
  • 3:19 - 3:21
    ئەم گۆشتە کە بەرھەمھێنراوە
    لە ڕووەک و خانە
  • 3:21 - 3:23
    ھەموو ئەوە دەدات بە کڕیار
    کە حەزی پێ دەکات --
  • 3:23 - 3:25
    تامەکەی، پێکھاتە و ھتد --
  • 3:25 - 3:28
    بەڵام بەبێ پێویست بوون بە دژە بەکتریا
  • 3:28 - 3:31
    و بە کاریگەرییەکی خراپی کەم
    لەسەر کەش و ھەوا.
  • 3:31 - 3:35
    و چونکە ئەو دوو
    تەکنەلۆجیایە زۆر زیاتر کاریگەرن،
  • 3:35 - 3:36
    لە ئاستی بەرهەمهێناندا
  • 3:36 - 3:38
    ئەو بەرھەمانە ھەرزانتر دەبن.
  • 3:39 - 3:41
    بەڵام خاڵێکی خێرا دەربارەی ئەوە --
  • 3:41 - 3:43
    ئەوە ئاسان نابێت.
  • 3:43 - 3:47
    کۆمپانیاکانی سەر بە ڕووەک سامانی
    کەم خەرج دەکەن لە گۆشتەکانیان،
  • 3:47 - 3:50
    و گۆشتی سەر بە خانە
    بڵاو نەبۆتەوە بە ھیچ شێوەیەک.
  • 3:51 - 3:53
    بۆیە ھەموومان پێویستمان
    بە یارمەتی یەکترە
  • 3:53 - 3:55
    بۆ بە پیشەسازی کردنی
    گۆشتی جیھان.
  • 3:56 - 3:59
    بۆ کەسە تازەکان، پێویستمان بە
    پیشەسازی گۆشتی ئێستا ھەیە.
  • 3:59 - 4:01
    نامانەوێت پیشەسازی
    گۆشت لەناو ببەین،
  • 4:01 - 4:03
    دەمانەوێت بیگۆڕین.
  • 4:03 - 4:05
    پێوەری ئابووری ئەوانمان دەوێت،
  • 4:05 - 4:08
    زنجیرەی کەل و پەلی جیھانییان،
    شارەزای تایبەتی بازاڕ دۆزینەوەیان
  • 4:08 - 4:10
    و سەرچاوەی گەورەی کڕیاریان.
  • 4:11 - 4:13
    ھەروەھا پێویستمان بە حکومەتەکانیشە.
  • 4:13 - 4:16
    حکومەتەکان ھەموو ساڵێک
    دەیان بلیۆن دۆلار خەرج دەکەن
  • 4:16 - 4:18
    لە توێژینەوە و گەشەپێدان
  • 4:18 - 4:21
    تیشک دەخەنە سەر
    تەندروستی جیھانی و ژینگە.
  • 4:21 - 4:25
    پێویستە ھەندێک لەو پارەیە خەرج
    بکەن بۆ باشتر بەکارھێنان و بێ خەوش کردنی
  • 4:25 - 4:29
    بەرھەمی گۆشتی سەر بە ڕووەک و خانە.
  • 4:30 - 4:35
    سەیرکەن، دەیان ھەزار خەڵک مردوون بەھۆی ئەو
    بەکتریایانەی دژە بەکتریا کاریان تێ ناکات
  • 4:35 - 4:37
    لە ئەمریکای باکوور تەنھا لە ساڵی ڕابردوو.
  • 4:38 - 4:43
    ٢٠٥٠، ئەو ژمارەیە دەبێت بە ١٠
    ملیۆن لە ساڵێکدا لەسەر ئاستی جیھانی.
  • 4:44 - 4:48
    و گۆڕانی کەش و ھەوا
    ھەڕەشەیە لەسەر بوونی
  • 4:48 - 4:51
    بەشی گەورەی خێزانی جیھانیمان،
  • 4:51 - 4:55
    لەوانە ھەندێک لە ھەژارترین
    کەسەکان لەسەر ڕووی ھەسارەکە.
  • 4:55 - 5:00
    گۆڕانی کەش و ھەوا، بەرگری- دژ بە
    بەکتریا -- ئەوانە باری لەناکاوی جیھانین.
  • 5:00 - 5:05
    بەرھەمی گۆشت ئەو بارە لەناکاوانەی
    سەر تەرازووی جیھانی زیاد دەکات.
  • 5:05 - 5:08
    بەڵام ئێمە بەرھەمی گۆشت کەم ناکەینەوە
  • 5:08 - 5:11
    تاوەکو جێگرەوە نەدەین بە کڕیارەکان
  • 5:11 - 5:15
    کە ھەمان نرخ یان کەمتری تێدەچێت و
    ھەمان تام یان باشتریشە.
  • 5:16 - 5:17
    چارەسەرەکەمان ھەیە.
  • 5:17 - 5:21
    با گۆشت لە ڕووەک بەرھەم بێنین.
    با ڕاستەوخۆ لە خانەوە بەرھەمی بێنین.
  • 5:21 - 5:25
    لە ڕابردوو جوڵەمان کرد بە
    سەرچاوەکان کە پێویستن
  • 5:25 - 5:30
    بۆ دروستکردنی شۆڕشی
    داھاتووی کشتوکاڵی جیھانی.
  • 5:30 - 5:31
    سوپاس.
  • 5:31 - 5:35
    (چەپڵە)
Title:
شۆڕشی داھاتووی کشتوکاڵی جیھانی
Speaker:
بڕوس فرێدریک
Description:

بەرھەمی گۆشتی ئاسایی دەبێتە ھۆی ئازار بۆ ژینگەکەمان و مەترسی دەخاتە سەر تەندروستی جیھانی، بەڵام خەڵکی گۆشتی کەمتر ناخۆن ھەتا جێگرەوەیان پێ نەدەین بۆ ھەمان بەھا (یان کەمتر) و ھەمان تامی ھەبێت (یان خۆشتر). لە قسەکردنێکی بەرچاوڕونکەرەوەدا، داھێنەری ڕێبازی تازە و ھاوەڵی TEDبڕوس فرێدریک بەرھەمی خاوەن بنچینەی ڕووەک- و خانە- پیشان دەدات کە ھەر زوو پیشەسازی گۆشتی جیھانی -- و قاپی نانی ئێوارانت دەگۆڕێت.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
05:48

Kurdish (Central) subtitles

Revisions