Polish subtitles

← Jak jeden naukowiec dokonał przewrotu w przemyśle chemicznym - Mark Lytle

Get Embed Code
24 Languages

Showing Revision 9 created 09/19/2020 by Barbara Guzik.

  1. W 1958 roku Rachel Carson otrzymała list,
  2. którego autor opisywał
    spadające z gałęzi ptaki.
  3. Obwiniał za ich śmierć pestycyd DDT,
  4. którym spryskiwano pobliskie bagna.
  5. List był dla Carson bodźcem
    do prześledzenia sprawy DDT.

  6. Znała już zdanie naukowców
    i ekologów, którzy obawiali się,
  7. że powszechne użycie pestycydów
    stanowi zagrożenie dla ryb, ptaków
  8. i prawdopodobnie dla ludzi.
  9. Rozpoczęła od pytań do pracowników rządu,
  10. których znała dzięki pracy
    w Agencji Rybołówstwa USA.
  11. Pytała: "Co uciszyło odgłosy wiosny?".
  12. W 1962 roku Carson opublikowała
    swoje odkrycia w "Milczącej wiośnie".

  13. Książka dokumentowała
    niewłaściwe stosowanie chemikaliów
  14. oraz ich wyniszczające działanie
    na środowisko i zdrowie człowieka.
  15. "Milcząca wiosna" od razu przyciągnęła
    zwolenników jak i zajadłych przeciwników,
  16. atakujących bezpośrednio samą autorkę.
  17. Jak spokojna biolożka i pisarka
    wzbudziła tyle kontrowersji?
  18. Carson rozpoczęła karierę zawodową
    już w czasie studiów podyplomowych,

  19. kiedy to godziła studia biologii
    na Uniwersytecie Johna Hopkinsa
  20. z pracą dorywczą.
  21. Musiała jednak porzucić szkołę
    przed ukończeniem doktoratu,
  22. żeby pomóc choremu ojcu i siostrze.
  23. Znalazła pracę dorywczą
    w Agencji Rybołówstwa,
  24. gdzie tworzyła audycje radiowe
    o biologii morza.
  25. Jej umiejętności pisarskie przyciągające
    uwagę szerokiej publiczności
  26. zachwyciły jej przełożonych
  27. i w 1936 roku została drugą kobietą
    zatrudnioną w Agencji na pełny etat.
  28. W 1941 wydała pierwszą z trzech książek
    poświęconych tematyce oceanu,
  29. w których łączyła naukę z lirycznymi
    rozważaniami o podwodnym świecie.
  30. Prace te zyskały duże grono czytelników.
  31. W "Milczącej wiośnie"
    Carson zainteresowała się

  32. działaniami człowieka zagrażającymi
    równowadze środowiska.
  33. DDT stosowano początkowo w czasie II wojny
    światowej do ochrony plonów przed owadami
  34. i ochrony żołnierzy przed chorobami
    przenoszonymi przez owady.
  35. Po wojnie rutynowo opryskiwano nim
    pola w celu zwalczania szkodników,
  36. często z nieprzewidzianymi skutkami.
  37. Próba wytępienia mrówek ognistych
    w południowych Stanach Zjednoczonych
  38. zniszczyła całą dziką przyrodę,
    ale mrówek nie udało się pozbyć.
  39. Mimo tych i innych niepowodzeń
    Departament Rolnictwa USA

  40. i spółki chemiczne wychwalały zalety DDT.
  41. Wiedza o jego szkodliwości była mała,
    niewiele było też regulacji prawnych.
  42. Tymczasem Carson pokazała,
    jak nadużywanie chemikaliów
  43. prowadzi do ewolucji odpornych gatunków,
  44. co z kolei zachęca do produkcji
    bardziej zabójczych chemikaliów.
  45. Ponieważ DDT nie rozpuszcza się w wodzie,
  46. twierdziła, że z upływem czasu
    będzie odkładało się w środowisku,
  47. w ciałach owadów, w tkankach zwierząt
    żywiących się tymi owadami,
  48. a nawet w organizmach ludzkich.
  49. Zasugerowała, że ekspozycja na DDT
    może wywołać zmiany w strukturze genów,
  50. których konsekwencji dla przyszłych
    pokoleń nie można przewidzieć.
  51. "Milcząca wiosna" wywołała burzę.

  52. Dla wielu książka była wezwaniem
    do nałożenia regulacji na substancje
  53. zdolne do wyrządzania
    katastrofalnych szkód.
  54. Przeciwnicy podkreślali,
    że Carson pominęła rolę DDT
  55. w ograniczaniu zagrożenia,
    jakie stanowią dla ludzi owady.
  56. Były Sekretarz Rolnictwa
    Ezra Taft Benson chciał wiedzieć,
  57. "dlaczego bezdzietna stara panna
    tak bardzo interesuje się genetyką"
  58. i lekceważąco uznał Carson
    za "prawdopodobną komunistkę".
  59. Prawnik producenta pestycydów
    określił Carson i jej zwolenników
  60. jako "złowrogie siły" dążące
    do nadania firmom miana "niemoralnych".
  61. W rzeczywistości Carson skupiła się
    na zagrożeniach związanych z chemikaliami,

  62. ponieważ nie były powszechnie znane,
    w przeciwieństwie do ich zalet.
  63. Odrzucała panujące przekonanie,
  64. że ludzie powinni i mogą
    kontrolować naturę.
  65. W zamian zachęcała do pracy
  66. nad "rozwojem i doskonaleniem,
    nie natury, ale siebie samych".
  67. Carson zmarła na raka w 1964 roku,

  68. zaledwie dwa lata
    po wydaniu "Milczącej wiosny".
  69. Jej praca dała początek pokoleniu
    działaczy na rzecz środowiska.
  70. W 1969 roku w wyniku presji
    ze strony ekologów
  71. Kongres przyjął ustawę o krajowej polityce
    ochrony środowiska - NEPA,
  72. która wymagała od agencji federalnych
    oceny wpływu ich działań na środowisko.
  73. W celu egzekwowania ustawy
  74. Prezydent Richard Nixon utworzył
    Agencję Ochrony Środowiska - EPA.
  75. W 1972 roku EPA wprowadziła
    częściowy zakaz stosowania DDT.
  76. Nawet po śmierci Rachel Carson
    wspierała środowisko
  77. dzięki nieprzemijającej sile
    swoich publikacji.