YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Vietnamese subtitles

← Everything is a Remix Part 3

Creativity isn’t magic. Part three of this four-part series explores how innovations truly happen.

To support this project please visit: http://www.everythingisaremix.info/donate/

Buy the music at: http://www.everythingisaremix.info/part-3-soundtrack/

Get Embed Code
27 Languages

Showing Revision 1 created 01/14/2014 by Sơn Vương Vũ Nam.

  1. Bí quyết của sự sáng tạo ẩn sâu trong một màn sương huyền ảo.

  2. Sự huyền ảo có được từ một nguồn cảm hứng
  3. thôi thúc ta vượt ra khỏi mọi khuôn khổ
  4. để cho ra đời những phát minh của bậc kì tài,
  5. và ý tưởng nảy ra chỉ trong một chớp điện đốt sáng đèn dây tóc.
  6. Nhưng sáng tạo không phải ma thuật
  7. mà là thành quả nhờ áp dụng những tư duy căn bản trên nền tảng tư liệu có sẵn.
  8. Dù vậy, mảnh đất nơi sáng tạo được ươm mầm lại cũng là nơi ta chưa gắng đào sâu và trân trọng
  9. ngay cả khi chúng đem lại cho ta quá nhiều. Và đó… là một ẩn dụ của việc sao chép.
  10. Nói đơn giản, sao chép là phương thức chúng ta học hỏi.
  11. Khó mà tạo nên cái gì mới mẻ chừng nào còn chưa sõi tiếng địa phương mình, vậy nên cạnh tranh là cần thiết.
  12. Nhiều nghệ sĩ đã dành hàng năm trời để chuẩn bị một màn ra mắt ra trò.
  13. Album đầu tay của Bod Dylan có đến mười một bản cover.
  14. Richard Pryor khởi nghiệp diễn thuyết nhờ bắt chước Bill Cosby dù không đạt lắm.
  15. Hay như Hunter S. Thompson ngồi gõ lại The Great Gatsby
  16. chỉ để có cảm giác như đang ngồi viết nên một cuốn tiểu thuyết vĩ đại.
  17. Không ai là tự mình bắt đầu cả.
  18. Cần phải sao chép cho đến khi trưởng thành cả về trí tuệ và khả năng nhận thức
  19. chỉ có sau đó... cuộc chơi mới dần trở nên thú vị.
  20. Một khi đã nắm được vốn kiến thức căn bản nhờ sao chép
  21. ta có thể sáng tạo bằng cách chuyển hoá chúng.
  22. Thu thập ý tưởng rồi tạo sự biến chuyển
  23. là việc làm tiêu tốn nhiều thời gian vô ích trước khi kỳ tích có thể xuất hiện.
  24. James Watt đưa ra được cải tiến quan trọng cho động cơ hơi nước
  25. bởi ông ấy được phân công sửa động cơ hơi nước của Thomas Newcomen.
  26. Sau đó ông dành 12 năm để phát triển phiên bản của riêng mình.
  27. Christopher Latham Sholes thiết kế bàn phím máy đánh chữ dựa trên đàn piano.
  28. Thiết kế này từng bước được cải tiến suốt năm năm liền để có được cách bố trí QWERTY như ngày nay.
  29. Và Thomas Edison không hẳn là người đã phát minh ra bóng đèn dây tóc.
  30. Bằng sáng chế đầu tiên của ông là "Cải tiến bóng đèn điện",
  31. nhưng ông chính là người đã làm ra bóng đèn thương mại tuổi thọ cao đầu tiên
  32. nhờ quá trình thử 6000 vật liệu khác nhau chỉ cho sợi dây tóc.
  33. Vừa rồi là những phát minh tiêu biểu
  34. Chúng không hẳn là những ý tưởng nguyên bản cũng như là điểm mấu chốt
  35. trên mạch phát minh không ngừng nghỉ bởi những cá nhân riêng rẽ.
  36. Nhưng thành quả tráng lệ nhất sẽ có ngày ló rạng khi những lớp ý tưởng trở nên hoà hợp.
  37. Bằng cách kết nối ý tưởng với nhau, mọi sự sáng tạo có thể làm nên bước nhảy vọt
  38. với những phát minh vĩ đại trong suốt quá trình lịch sử.
  39. Johannes Gutenberg cho ra đời máy in vào năm 1440
  40. nhưng hầu hết các cấu phần của nó đã tồn tại hàng thế kỷ trước đó.
  41. Henry Ford cùng với Công ty Ô tô Ford đã chẳng thể tự sáng chế ra dây chuyền lắp ráp,
  42. các bộ phận dễ thay thế hay thậm chí là cả chiếc xe ô tô.
  43. Cho đến khi ông kết hợp tất cả những yếu tố đó vào năm 1908
  44. để sản xuất ra chiếc xe đầu tiên được tung ra thị trường, chiếc Model T.
  45. Rồi khi internet dần lớn mạnh qua vài thập kỷ,
  46. cũng như mạng lới tích hợp giao thức,
  47. cuối cùng nó được đón nhận bởi đại đa số người tiêu dùng khi Tim Berners-Lee đưa ra định nghĩa về World Wide Web.
  48. Vừa rồi là những bước đi cơ bản của sáng tạo
  49. sao chép, biển đổi, và hợp nhất.
  50. Minh chứng hoàn hảo nhất cho quá trình này
  51. chính là câu chuyện về thiết bị mà chúng ta đang dùng ngay đây.
  52. Hãy cùng du hành ngược thời gian trở về thời kỳ đầu của cuộc cách mạng máy vi tính
  53. và điểm dừng đầu tiên là công ty đã khơi nguồn mọi sự, Xerox.
  54. Xerox phát minh ra máy tính cá nhân hiện đại đầu những năm 70.
  55. Máy tính Alto là hệ thống được điểu khiển bởi chuột qua giao diện đồ họa tương tác với người dùng.
  56. Nên nhớ rằng, máy tính cá nhân thông dụng vào thời điểm đó mới chỉ là loại vận hành bằng những chiếc công tắc
  57. và nếu được bật đúng theo thứ tự
  58. những ánh đèn sẽ nhấp nháy chào đón bạn.
  59. Alto là chiếc máy đi trước cả thời đại.
  60. Và chẳng mấy mà được Apple để mắt tới
  61. để từ đó cho ra đời không chỉ một mà tới hai thiết kế máy tính có giao diện đồ họa.
  62. Chiếc Lisa cùng với thế hệ đàn em có phần thành công hơn, chiếc Macintosh.
  63. Alto chưa bao giờ được thương mai hóa
  64. nhưng Xerox đã dựa vào đó để cho ra mắt một hệ thông tin vào năm 1981,
  65. hệ Star 8010, hai năm trước phiên bản Lisa
  66. và ba năm trước phiên bản Mac của Apple.
  67. Có thể nói hệ Star và máy Alto đã đặt nền móng cho sự hình thành máy tính Macintosh.
  68. Xeror Star sử dụng giao diện là một mặt bàn làm việc tượng trưng
  69. cùng với các biểu tượng cho tài liệu và thư mục.
  70. Có cả con trỏ, thanh cuộn và menu sổ dọc
  71. cũng chính là những bước cải tiến lớn mà Mac đã sao chép lấy từng thứ một.
  72. May thay sự hòa hợp đó đã mang lại cho Mac thành công vang dội trong một khoảng thời gian dài.
  73. Apple nhắm đến mục tiêu đưa máy vi tính trở thành một trang thiết bị trong nhà,
  74. khiến Mac trở thành công cụ giản đơn như ti vi hay đài cát-xét.
  75. Điều này khác với Star khi nó hướng vào việc phục vụ mục đích chuyên dụng,
  76. và còn khác xa với những hệ thống cồng kềnh sử dụng câu lệnh từng thống trị thời kỳ đó.
  77. Một chiếc Mac dành cho gia đình như thế sẽ cần cả núi những biến đổi.
  78. Trước tiên, Apple đã bỏ bớt đi một nút bấm của con chuột để thiết bị chỉ điểm mới bớt rối rắm.
  79. Sau đó họ thêm chức năng click đúp để mở tập tin,
  80. trong khi hệ Star có hẳn một phím riêng biệt vẫn với mục đích đó.
  81. Mac cũng cho phép bạn kéo thả biểu tượng hay di chuyển và định cỡ cửa sổ.
  82. Còn với Star, thay vì kéo thả,
  83. bạn phải di chuyển hay sao chép tập tin bằng cách click chọn biểu tượng,
  84. bấm đúng phím rồi lại click chọn địa điểm,
  85. hoặc là thay đổi kích cỡ cửa sổ thông qua một menu riêng.
  86. Hệ Star và máy Alto đều sở hữu menu sổ dọc
  87. nhưng vì vị trí của chúng trên màn hình luôn thay đổi
  88. nên người dùng phải liên tục di chuột theo.
  89. Mac đã khắc phục điều này bằng thanh menu
  90. nằm nguyên một vị trí bất kể bạn đang làm gì.
  91. Và còn thêm cả biểu tượng thùng rác để tăng tính trực quan và giảm bớt nỗi ám ảnh của việc xoá nhầm tệp.
  92. Điều cuối cùng, nhờ khả năng thương lượng cộng với kỹ thuật khéo léo,
  93. Apple chủ động cắt giảm mức giá của Mac xuống còn 2.500 đô.
  94. Có thể vẫn khá đắt nhưng lại rẻ hơn nhiều so với chiếc Lisa 10.000 đô hay Star 17.000 đô.
  95. Khởi đầu tất cả những thứ đó chính là việc giao diện đồ họa
  96. được hợp nhất với ý tưởng về chiếc máy vi tính trở thành một món đồ điện tử gia dụng.
  97. Máy tính Mac là minh chứng cho sức mạng bùng nổ tiềm ẩn của việc kết hợp ý tưởng.
  98. Mặt khác, Star và Alto
  99. là sản phẩm của nhiều năm dày công nghiên cứu và phát triển.
  100. Chúng như bằng chứng của năng lực biến đổi tuy còn chậm chạp
  101. và lẽ dĩ nhiên cũng là từ thành quả lao động của nhiều người khác.
  102. Alto và Star là nhánh tiến hóa có gốc là Hệ thống NLS
  103. từng giới thiệu giao diện cửa sổ và chuột máy tính,
  104. cho đến bảng phác thảo, thiết bị tương tác vẽ đồ họa đầu tiên.
  105. Hay quay ngược về với Memex,
  106. ý đồ lắp ráp một chiếc máy tính cá nhân hiện đại đã có hàng thế kỷ trước khi nó trở thành điều khả thi.
  107. Sự ràng buộc lẫn nhau của sức sáng tạo trong mỗi cá thể từng bị chi phối
  108. bởi nhiều tầng quan niệm văn hóa hùng mạnh
  109. Nhưng ngày nay công nghệ đã cho thấy khả năng tương thích của nó.
  110. Chúng ta đấu tranh một cách chính đáng
  111. hợp với đạo lý và khéo léo trong quá trình điều tiết những tác động như vậy.
  112. Điều này sẽ trở lại với chúng ta trong tập cuối cùng,
  113. Phần Bốn.
  114. Sẽ ra sao nếu Xeror chưa bao giờ quyết định việc theo đuổi giao diện đồ họa?
  115. Hay Thomas Edison hướng theo một lĩnh vực khác?
  116. Sẽ thế nào nếu Tim Berners-Lee không đủ vốn để phát triển World Wide Web?
  117. Thế giới liệu sẽ khác đi?
  118. Hay chúng ta sẽ phải sống tụt hậu?
  119. Lịch sử nhắc nhở chúng ta rằng sẽ chẳng có gì thay đổi cả.
  120. Bất cứ khi nào xuất hiện một phát minh tầm vóc
  121. thì thường những phát minh khác đã đang ở cùng trên một lối đi.
  122. Có thể là hơi chậm hơn một tí,
  123. cũng có thể không hề chậm một tẹo nào.
  124. Như Isaac Newton và Gottfried Leibniz cùng phát minh ra giải tích khoảng năm 1684.
  125. Dĩ nhiên là Charles Darvin đã đề xuất thuyết tiến hóa bằng chọn lọc tự nhiên,
  126. nhưng Alfred Russel Wallace cũng có ý tưởng gần giống như vậy vào cùng thời điểm.
  127. Hay Alexander Graham Bell và Elisha Gray đệ trình bằng sáng chế chiếc điện thoại vào cùng một ngày.
  128. Chúng ta gọi đó là hiện tượng đồng phát minh,
  129. cùng một sáng kiến nhưng nổi lên ở nhiều nơi cách xa nhau.
  130. Khoa học hay sáng kiến vẫn còn nhiều điều bí ẩn bên mình,
  131. và nghệ thuật cũng vậy.
  132. Như trong điện ảnh, chúng ta bắt gặp ba bộ phim về Coco Chanel ra đời cách nhau mỗi 9 tháng.
  133. Khoảng trong năm 1999, chúng ta có bộ bốn phim khoa học viễn tưởng về thế giới nhân tạo
  134. Ngay cả bộ phim nguyên tác hiếm gặp của Charlie Kaufman
  135. mang tên Synecdoche New York
  136. cũng tương đồng kỳ lạ với tiếu thuyết Remainder của tác giả Tom McCarthy.
  137. Chúng đều kể câu chuyện về một người đàn ông bỗng nhiên trở nên giàu có
  138. và bắt đầu tận hưởng những khoảnh khắc thú vị của cuộc sống
  139. ngay cả trong những lúc nghỉ ngơi.
  140. Thực tình mà nói, chính đây,
  141. bộ phim bạn đang xem đây
  142. chỉ được lên kịch bản ngay trước khi tờ New Yorker đăng bài báo của Malcolm Gladwell
  143. về Apple, Xerox và bản chất của những cuộc cách tân.
  144. Chúng ta xây đắp nên mọi thứ đều dựa trên cùng một nền móng tư liệu,
  145. đôi khi chỉ là trùng hợp thôi, ta lại đạt được cùng một kết quả.
  146. Và đôi khi, sự đổi mới đã là điều được định sẵn.
  147. "Tôi chẳng tạo ra cái gì mới cả. Tôi chỉ lắp ráp lại những khám phá đã tồn tại hàng thế kỷ trước của người khác mà thôi. Nếu như tôi làm việc này từ 50, 10 hay thậm chí 5 năm về trước thôi, có lẽ tôi cũng đã thất bại.
  148. Mọi thứ khi mới xuất hiện đều vậy thôi. Quá trình chỉ có thể diễn ra nếu mọi yếu tố cấu thành đã sẵn sàng, rồi sau đó cái gì đến cũng phải đến.
  149. Dạy cho ta biết rằng những bước tiến vĩ đại của nhân loại là thành quả không chỉ của một vài người." - Henry Ford
  150. Biên dịch: K3nny và Ifhcarr
  151. Chào, tôi là Kirby,
  152. là tác giả của "Everything Is A Remix".
  153. Xin cảm ơn lần nữa vì sự theo dõi.
  154. Tôi muốn dành đôi phút để cảm ơn những bằng hữu đã đóng góp sức cùng tôi vào tập này,
  155. cũng như những người theo tôi trên twitter, những người thỉnh thoảng giúp chúng tôi nghiên cứu.
  156. Xin được nhấn mạnh một lần cuối , mọi đóng góp tài chính đều được trân trọng,
  157. chúng thực sự giúp ích cho công việc.
  158. Vậy nếu bạn sẵn lòng,
  159. hãy truy cập mục quyên tặng trên trang chủ
  160. và đóng góp bất cứ thứ gì mà bạn cảm thấy bộ phim này xứng đáng.
  161. Cũng hãy thử ghé xem nguồn tài liệu tham khảo
  162. và cân nhắc việc mua các cuốn sách, ca khúc hoặc phim ảnh có trên đó.
  163. Đó một phần là lý do tôi làm nên seri này,
  164. vì cả những người bạn của tôi cũng cần sự hỗ trợ từ các bạn rất nhiều.
  165. Sau cùng, nếu bạn muốn gặp tôi bằng xương bằng thịt, tôi có lịch diễn thuyết chi tiết đã được đăng trên website.
  166. Nếu bạn muốn cùng tôi sắp xếp cho một buổi truyết trình,
  167. gửi thư cho tôi vào địa chỉ talks@everythingisaremix.info.
  168. Chắc chỉ có vậy thôi! Nhớ đón xem tập sau với phần kết luận đầy hấp dẫn cho "Everything Is A Remix"
  169. cùng với một thông báo cũng không kém phần hay ho.
  170. Được rồi, chúc các bạn khỏe mạnh, tạm biệt!