Return to Video

Historie kultowych okładek New Yorkera

  • 0:01 - 0:03
    Dwadzieścia cztery lata temu
  • 0:03 - 0:04
    zaczęłam pracę w New Yorkerze
  • 0:04 - 0:06
    jako redaktor działu sztuki,
  • 0:06 - 0:10
    żeby wprowadzić powiew świeżości
  • 0:10 - 0:15
    do instytucji, która już wówczas
    uchodziła za nieco zardzewiałą,
  • 0:15 - 0:18
    i wypromować nowych artystów tak,
  • 0:18 - 0:21
    żeby magazyn zszedł z piedestału
  • 0:21 - 0:25
    i poszedł z duchem czasu.
  • 0:25 - 0:27
    Było to dla mnie odpowiednie zadanie,
  • 0:27 - 0:31
    bo zawsze mnie fascynowało,
  • 0:31 - 0:34
    jak jeden obraz, prosty rysunek,
  • 0:34 - 0:38
    może przebić się przez tysiące innych,
    które codziennie widzimy.
  • 0:39 - 0:41
    Jak potrafi uchwycić moment,
  • 0:41 - 0:46
    wyjaśnić społeczne tendencje
    czy złożone wydarzenie
  • 0:46 - 0:51
    lepiej niż wiele słów,
  • 0:51 - 0:55
    wyciągnąć z nich esencję
    i zamienić w karykaturę.
  • 0:56 - 0:58
    Odwiedziłam bibliotekę,
  • 0:58 - 1:04
    żeby obejrzeć pierwszą okładkę
    narysowaną w 1925 roku przez Rea Irvina.
  • 1:04 - 1:08
    Jest na niej elegancik
    lustrujący motyla przez monokl.
  • 1:09 - 1:12
    Nazywamy go Eustace Tilly.
  • 1:12 - 1:16
    Zaobserwowałam, że w miarę
    jak magazyn stawał się znany
  • 1:16 - 1:22
    ze swoich wnikliwych dociekań
    i długich reportaży,
  • 1:22 - 1:25
    część poczucia humoru się zatraciła,
  • 1:25 - 1:29
    bo Eustace'a Tilleya
    zaczęto kojarzyć z wyniosłością.
  • 1:29 - 1:33
    Jednak w roku 1925
  • 1:33 - 1:36
    Rea Irvin namalował ten obrazek
  • 1:36 - 1:39
    dla magazynu humorystycznego,
  • 1:39 - 1:41
    żeby rozbawić ówczesną młodzież
  • 1:41 - 1:44
    z szalonych lat dwudziestych.
  • 1:45 - 1:46
    W tej właśnie bibliotece
  • 1:46 - 1:51
    znalazłam ilustracje,
    które naprawdę uchwyciły ducha
  • 1:51 - 1:54
    Wielkiej Depresji.
  • 1:54 - 1:58
    Pokazywały nie tylko ubrania ludzi
  • 1:58 - 2:00
    lub ich samochody,
  • 2:00 - 2:03
    ale również co ich śmieszyło
  • 2:03 - 2:05
    i jakie mieli uprzedzenia.
  • 2:05 - 2:08
    Pozwalały naprawdę zrozumieć,
  • 2:08 - 2:12
    jak żyło się w latach trzydziestych.
  • 2:12 - 2:15
    Dlatego zaprosiłam do współpracy
    współczesnych artystów,
  • 2:15 - 2:17
    takich jak Adrian Tomine.
  • 2:18 - 2:21
    Często zapraszam artystów narracyjnych,
  • 2:21 - 2:23
    rysowników, autorów książek dla dzieci,
  • 2:23 - 2:26
    i daję im motywy przewodnie,
  • 2:27 - 2:29
    takie jak, na przykład, podróż metrem
  • 2:29 - 2:31
    lub walentynki,
  • 2:31 - 2:33
    a oni przysyłają mi szkice.
  • 2:33 - 2:37
    Kiedy szkice są zaakceptowane
    przez redaktora,
  • 2:37 - 2:38
    Davida Remnicka,
  • 2:39 - 2:41
    można zacząć rysować.
  • 2:41 - 2:43
    Uwielbiam to,
  • 2:43 - 2:49
    że te rysunki nie mówią nam, co myśleć.
  • 2:49 - 2:51
    Za to zmuszają do myślenia,
  • 2:51 - 2:56
    bo artysta w zasadzie...
  • 2:56 - 2:57
    tworzy jakby układankę.
  • 2:57 - 2:59
    Artysta rysuje kropki
  • 2:59 - 3:02
    a my, czytelnicy, musimy
    stworzyć pełny obraz.
  • 3:02 - 3:06
    Żeby zrozumieć ten rysunek
    po lewej, autorstwa Anity Kunz,
  • 3:06 - 3:09
    i ten po prawej Tomera Hanuka,
  • 3:09 - 3:12
    trzeba je porównać i zauważyć różnice.
  • 3:12 - 3:16
    Obserwowanie tego procesu...
  • 3:16 - 3:19
    jest naprawdę ekscytujące.
  • 3:19 - 3:26
    Obserwowanie, jak angażują czytelnika,
  • 3:26 - 3:29
    jak ilustracje wychwytują,
  • 3:29 - 3:32
    jak bawią się stereotypami.
  • 3:32 - 3:34
    A kiedy zaczynamy je rozumieć,
  • 3:34 - 3:37
    istniejące uprzedzenia ulegają zmianie.
  • 3:38 - 3:41
    Rysunki nie muszą pokazywać tylko ludzi,
  • 3:41 - 3:43
    czasem mogą przedstawiać emocję.
  • 3:43 - 3:45
    Zaraz po 11 września
  • 3:46 - 3:49
    byłam w punkcie,
  • 3:49 - 3:50
    zresztą jak każdy,
  • 3:50 - 3:55
    gdzie nie do końca wiedziałam,
    jak sobie poradzić
  • 3:55 - 4:01
    i czułam, że żaden obraz
    nie może uchwycić tej chwili.
  • 4:01 - 4:03
    Chciałam zrobić czarną okładkę,
  • 4:03 - 4:05
    tak jakby nie było żadnej okładki.
  • 4:05 - 4:08
    Rozmawiałam z mężem,
    rysownikiem Artem Spiegelmanem,
  • 4:09 - 4:12
    i wspomniałam, że mam taką propozycję.
  • 4:12 - 4:16
    Na to on odpowiedział: "Jeśli naprawdę
    zamierzasz zrobić czarną okładkę,
  • 4:16 - 4:19
    to dlaczego nie użyjesz
    zarysu Twin Towers,
  • 4:19 - 4:21
    czarnych konturów na czarnym tle?".
  • 4:21 - 4:22
    Więc usiadłam do rysowania
  • 4:22 - 4:24
    i jak tylko skończyłam,
  • 4:25 - 4:26
    przeszedł mnie dreszcz.
  • 4:26 - 4:28
    Zdałam sobie sprawę,
  • 4:29 - 4:32
    że rezygnując ze stworzenia obrazu,
  • 4:32 - 4:37
    znaleźliśmy sposób uchwycenia straty,
  • 4:37 - 4:39
    żałoby
  • 4:39 - 4:41
    i nieobecności.
  • 4:42 - 4:46
    Nauczyłam się wtedy czegoś dogłębnego.
  • 4:46 - 4:52
    Czasami obrazy, które mówią najwięcej,
  • 4:52 - 4:55
    są bardzo oszczędne w środkach.
  • 4:56 - 4:59
    Prosty obraz może być niezwykle wymowny.
  • 4:59 - 5:02
    To rysunek Boba Staake'a,
    który opublikowaliśmy
  • 5:03 - 5:07
    zaraz po wyborze Baracka Obamy
  • 5:08 - 5:11
    i który uchwycił ten historyczny moment.
  • 5:11 - 5:14
    Ale takich chwil nie da się zaplanować,
  • 5:14 - 5:15
    bo żeby powstała taka okładka
  • 5:15 - 5:21
    trzeba pozwolić artyście doświadczyć
    emocji, które wszyscy odczuwamy
  • 5:21 - 5:23
    w czasie danego wydarzenia.
  • 5:23 - 5:27
    W listopadzie 2016 roku,
  • 5:27 - 5:29
    podczas ubiegłorocznych wyborów,
  • 5:30 - 5:33
    jedynym rysunkiem, który mogliśmy
    opublikować był ten.
  • 5:33 - 5:36
    Pojawił się w kioskach w tygodniu wyborów.
  • 5:36 - 5:37
    [Rany, tylko nie to]
  • 5:37 - 5:38
    (Śmiech)
  • 5:38 - 5:41
    Wiedzieliśmy, że ktoś tak się poczuje,
  • 5:41 - 5:42
    (Śmiech)
  • 5:42 - 5:45
    kiedy ogłoszą wyniki wyborów.
  • 5:46 - 5:49
    Kiedy poznaliśmy wyniki,
  • 5:51 - 5:52
    byliśmy w rozterce.
  • 5:53 - 6:00
    Obraz, który przesłał Bob Staake
  • 6:00 - 6:02
    naprawdę trafił do odbiorców.
  • 6:02 - 6:04
    Powtórzę,
  • 6:04 - 6:10
    że nie da się przewidzieć,
    co będzie dalej.
  • 6:10 - 6:13
    W tamtej chwili wydawało się,
    że nie wiemy jak ruszyć naprzód,
  • 6:13 - 6:14
    ale udało się.
  • 6:14 - 6:20
    To rysunek opublikowany
    po wyborze Donalda Trumpa
  • 6:20 - 6:24
    oraz w czasie marszów kobiet
  • 6:24 - 6:25
    w całych Stanach.
  • 6:26 - 6:29
    Przez ponad 24 lata widziałam,
  • 6:29 - 6:33
    jak ponad 1000 rysunków
    powstaje tydzień po tygodniu,
  • 6:33 - 6:35
    i często pytają mnie,
    który lubię najbardziej,
  • 6:35 - 6:37
    ale nie mogę wybrać jednego,
  • 6:37 - 6:41
    bo najbardziej dumna jestem z tego,
  • 6:41 - 6:45
    że tak bardzo się od siebie różnią.
  • 6:45 - 6:48
    To dzięki talentowi i różnorodności
  • 6:48 - 6:51
    wszystkich artystów,
    którzy z nami współpracują.
  • 6:52 - 6:53
    A teraz...
  • 6:53 - 6:55
    teraz jesteśmy w posiadaniu Rosji,
  • 6:55 - 6:56
    więc...
  • 6:57 - 6:58
    (Śmiech)
  • 6:58 - 7:00
    W tej wersji Barry'ego Blitta
  • 7:00 - 7:06
    Eustace stał się Eustace'em
    Władimirowiczem Tilleyem.
  • 7:06 - 7:11
    A motyl to nie kto inny
    jak zdumiony Donald Trump,
  • 7:11 - 7:12
    trzepoczący skrzydłami
  • 7:12 - 7:16
    i próbujący zrozumieć,
    jak opanować efekt motyla.
  • 7:16 - 7:22
    Sławne logo stworzone
    przez Rae Irvina w 1925 roku
  • 7:22 - 7:24
    zapisano tutaj cyrilicą.
  • 7:24 - 7:28
    Naprawdę ekscytuje mnie
  • 7:28 - 7:31
    sposób w jaki...
  • 7:32 - 7:36
    Wolna prasa jest podstawą demokracji.
  • 7:37 - 7:40
    Widać zarówno w tych podniosłych,
    jak i absurdalnych przykładach,
  • 7:40 - 7:45
    że artyści mogą uchwycić wydarzenia,
  • 7:45 - 7:47
    że artysta
  • 7:47 - 7:53
    uzbrojony tylko w tusz chiński i akwarele
  • 7:53 - 7:59
    może wejść w dialog kulturowy.
  • 7:59 - 8:03
    To umieszcza artystów
    w centrum danej kultury
  • 8:04 - 8:07
    i uważam, że właśnie tam jest ich miejsce.
  • 8:07 - 8:10
    Bo zwłaszcza dziś potrzeba
    dobrej karykatury.
  • 8:10 - 8:12
    Dziękuję.
  • 8:12 - 8:16
    (Brawa)
Title:
Historie kultowych okładek New Yorkera
Speaker:
Françoise Mouly
Description:

Poznajcie Françoise Mouly, dyrektor artystyczną New Yorkera. Przez ostatnie 24 lata, współdecydowała o tym, co pojawia się na słynnej okładce magazynu, począwszy od czarnych budynków Twin Towers na czarnym tle po ataku 9/11, do ostatnich improwizacji inspirowanych Rosją, przedstawiających magazynowego sztandarowego elegancika Eustace'a Tilleya. Poprzez tę wizualną retrospekcję, Mouly analizuje to, jak prosty rysunek jest w stanie przebić się przez potok obrazów, które widzimy każdego dnia i elegancko uchwycić uczucie (oraz wrażliwość) danej chwili.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
08:29

Polish subtitles

Revisions