Vietnamese subtitles

← Cách cải thiện chăm sóc sức khỏe sinh sản - trước, trong và sau khi mang thai

Get Embed Code
30 Languages

Showing Revision 12 created 04/21/2020 by Thu Ha Tran.

  1. Thật hỗn loạn lúc tôi ra khỏi thang máy.
  2. Tôi quay lại ca trực với tư cách
    một bác sĩ nội trú
  3. tôi trực phòng đẻ.
  4. Tất cả những gì tôi thấy là một nhóm
    bác sĩ và y tá
  5. vây quanh một bệnh nhân trong
    phòng sinh.
  6. Tất cả đang cố gắng hết sức để cứu sống
    một người phụ nữ.
  7. Bệnh nhân đang bị sốc.
  8. Cô ấy vừa sinh một bé trai khoẻ mạnh
    chỉ vài tiếng trước đó.
  9. Bỗng nhiên, cô ấy suy sụp,
    rồi bất tỉnh,
  10. và bị chảy máu tử cung dữ dội.
  11. Ngay khi tôi bước vào buồng bệnh đó,
  12. căn phòng có nhiều bác sĩ và y tá,
    còn bệnh nhân thì bất động.
  13. Đội hồi sức cố gắng cứu sống cô ấy,
  14. nhưng bất chấp mọi cố gắng,
  15. cô ấy đã tử vong.
  16. Điều tôi nhớ nhất ngày hôm đó
    là tiếng khóc thấu tim của người cha.
  17. Nó xuyên qua trái tim tôi
    và những người ở đó.
  18. Đó đáng lẽ là ngày hạnh phúc nhất
    trong cuộc đời anh ấy,
  19. nhưng thay vào đó lại là ngày tồi tệ nhất.
  20. Tôi ước có thể nói bi kịch này
    là sự cố hi hữu,

  21. nhưng đáng buồn là không phải vậy.
  22. Mỗi năm ở Hoa Kỳ,
  23. khoảng 700 - 900 phụ nữ chết
  24. vì nguyên nhân liên quan đến thai kì.
  25. Điều gây sốc ở đây
  26. là tỷ lệ tử vong bà mẹ nước ta lại cao hơn
  27. so với tất cả các nước thu nhập cao khác,
  28. và tỷ lệ này còn tệ hơn
    ở phụ nữ da màu.
  29. Tỷ lệ tử vong bà mẹ ở nước ta
    đã tăng lên trong hơn thập kỷ qua,
  30. trong khi các nước khác lại giảm.
  31. Và nghịch lý lớn nhất là
  32. chi phí cho y tế nước ta nhiều hơn
    bất kì nước nào trên thế giới.
  33. Và khoảng thời gian làm bác sĩ nội trú
    khi người mẹ này tử vong,

  34. tôi cũng trở thành một người mẹ.
  35. Và dù với tất cả hiểu biết và thực hành
    trong chuyên khoa này,
  36. tôi sửng sốt bởi sự thiếu quan tâm
  37. trong việc cung cấp y tế chất lượng cao
    cho các bà mẹ.
  38. Tôi nghĩ điều đó có ý nghĩa
    không chỉ đối với tôi
  39. mà còn rất nhiều phụ nữ khác.
  40. Có lẽ vì cha tôi là một luật sư dân quyền
  41. và cha mẹ tôi có ý thức xã hội
  42. phải đấu tranh cho những
    gì chúng ta tin tưởng.
  43. Hay do sự thật là cha mẹ tôi
    được sinh ra ở Jamaica,
  44. rồi rời đến Hoa Kỳ
  45. để có thể thực hiện giấc mơ Mỹ.
  46. Hoặc có thể do khi làm bác sĩ nội trú,
  47. tôi được tận mắt chứng kiến
  48. những phụ nữ da màu thu nhập thấp
    không được chăm sóc tốt
  49. bởi hệ thống y tế của chúng ta.
  50. Dù là lý do gì đi nữa, tôi cảm thấy
    mình có trách nhiệm phải đứng lên,
  51. không chỉ cho bản thân,
  52. mà còn cho tất cả phụ nữ,
  53. đặc biệt là những ai đang bị bỏ ngoài lề
    bởi hệ thống y tế của chúng ta.
  54. Và tôi quyết định tập trung sự nghiệp của
    mình để cải thiện chăm sóc y tế cho bà mẹ.
  55. Vậy nguyên nhân tử vong ở bà mẹ là gì?

  56. Bệnh tim mạch, xuất huyết,
  57. huyết áp cao dẫn đến co giật và đột quỵ,
  58. máu đông và nhiễm trùng
  59. là một số nguyên nhân chính gây
    tử vong ở bà mẹ ở nước ta.
  60. Nhưng tử vong ở bà mẹ chỉ là bề nổi của
    tảng băng mà thôi.
  61. Cứ mỗi một ca tử vong thì có hơn 100
    phụ nữ bị biến chứng nặng
  62. liên quan đến mang thai và sinh nở,
  63. dẫn đến hơn 60,000 phụ nữ
    bị biến chứng mỗi năm.
  64. Những biến chứng này, được gọi là bệnh
    nghiêm trọng ở bà mẹ,
  65. đang tăng lên ở Hoa Kỳ, và chúng có thể
    thay đổi cuộc sống.
  66. Ước tính có khoảng 1.5 - 2%
  67. trong bốn triệu ca sinh nở mỗi năm
    tại nước ta
  68. liên quan đến các biến chứng này.
  69. Tức là mỗi giờ có năm đến sáu phụ nữ
    bị máu đông, co giật, đột quỵ,
  70. phải truyền máu,
  71. bị tổn thương nội tạng như suy thận,
  72. hay biến chứng nguy kịch khác.
  73. Bây giờ, phần của câu chuyện mà thực sự
    không thể tha thứ được

  74. là thực tế rằng 60% ca tử vong và
    biến chứng nặng này
  75. được cho là có thể phòng ngừa.
  76. Khi tôi nói 60% có thể phòng ngừa,
  77. ý tôi là có các bước cụ thể và
    phương pháp chuẩn mực
  78. mà chúng ta có thể thực hiện
  79. để ngăn ngừa những hậu quả tồi tệ xảy ra
  80. và cứu sống phụ nữ.
  81. Và không cần tới công nghệ mới tiên tiến.
  82. Chúng ta chỉ cần vận dụng những gì ta biết
  83. và đảm bảo tiêu chuẩn giống nhau giữa
    các bệnh viện.
  84. Ví dụ như nếu một người phụ nữ mang thai
    đang lâm bồn bị cao huyết áp

  85. và chúng ta điều trị cho cô ấy với thuốc
    hạ huyết áp phù hợp
  86. một cách kịp thời,
  87. chúng ta có thể phòng đột quỵ.
  88. Nếu chúng ta theo dõi chính xác sự
    mất máu khi sinh,
  89. chúng ta có thể phát hiện ra chứng xuất
    huyết sớm hơn và cứu mạng một phụ nữ.
  90. Chúng ta có thể giảm tỷ lệ xảy ra của
    những bi kịch này ngay ngày mai,
  91. nhưng nó đòi hỏi sự chú trọng
    chất lượng chăm sóc y tế
  92. cung cấp cho phụ nữ mang thai
  93. trước, trong, và sau thai kỳ.
  94. Nếu chúng ta nâng cao chất lượng phổ quát
    lên mức độ tiêu chuẩn,
  95. chúng ta có thể giảm tỷ lệ tử vong
    và biến chứng nặng nề.
  96. Có một vài tin tốt,

  97. có những câu chuyện thành công,
  98. có những nơi đã thực sự áp dụng những
    tiêu chuẩn này,
  99. và nó đang thực sự tạo ra khác biệt.
  100. Mấy năm trước, Trường Đại học Hoa Kỳ về
    Bác sĩ Sản khoa và Phụ khoa
  101. hợp tác với những tổ chức chăm sóc
    sức khoẻ khác,
  102. những nhà nghiên cứu giống tôi và những
    tổ chức cộng đồng.
  103. Họ muốn thực hành những quy trình chăm sóc
    sức khoẻ tiêu chuẩn
  104. ở bệnh viện và những hệ thống sức khoẻ
    trên toàn quốc.
  105. Và phương tiện họ sử dụng là
    một chương trình
  106. gọi là Liên minh Đổi mới trong Sức khoẻ
    Bà mẹ, chương trình AIM.
  107. Mục tiêu của họ là giảm tỷ lệ tử vong và
    bệnh trầm trọng ở bà mẹ
  108. thông qua chất lượng và những sáng kiến
    an toàn trên toàn quốc.
  109. Liên minh này đã phát triển một số
    tổ hợp an toàn
  110. nhắm đến một vài những nguyên nhân có thể
    phòng ngừa gây tử vong ở thai phụ.
  111. Chương trình AIM hiện tại có khả năng
    đạt đến
  112. hơn 50% của những ca sinh sản ở Mỹ.
  113. Vậy tổ hợp an toàn là gì?

  114. thực hành dựa trên bằng chứng,
    phương thức, quy trình,
  115. thuốc, trang thiết bị
  116. và những thứ khác nhắm đến tình trạng này.
  117. Hãy lấy ví dụ với tổ hợp chữa xuất huyết.
  118. Với xuất huyết, bạn cần một chiếc xe đẩy
  119. có tất cả mọi thứ một bác sĩ hay y tá cần
    trong trường hợp khẩn cấp:
  120. đường truyền tĩnh mạch, mặt nạ ôxy, thuốc,
  121. bảng kiểm, và những thiết bị khác.
  122. Sau đó bạn cần thứ gì đó để đo
    lượng máu mất:
  123. miếng xốp và miếng lót.
  124. Và thay vì ước chừng,
  125. những bác sĩ và y tá thu thập những miếng
    xốp và miếng lót
  126. và cân chúng hoặc
  127. sử dụng công nghệ mới hơn để đánh giá
    chính xác lượng máu đã mất.
  128. Tổ hợp xuất huyết cũng gồm các quy trình
    đặc biệt cho các ca truyền máu lớn
  129. cả sự đào tạo và luyện tập thường xuyên.
  130. Hiện tại, California đang dẫn đầu trong
    việc sử dụng các loại tổ hợp này,

  131. và đó là lý do tại California đã giảm 21%
  132. số ca tử vong do xuất huyết
  133. ở các bệnh viện đã thực hành tổ hợp này
    trong năm đầu tiên.
  134. Tuy nhiên việc sử dụng những tổ hợp này
    trên cả nước còn thưa thớt hoặc không có.
  135. Giống như việc áp dụng thực hành
    dựa trên bằng chứng
  136. và tầm quan trọng của an toàn
  137. đều có sự khác nhau giữa các bệnh viện,
  138. chất lượng chăm sóc cũng khác nhau.
  139. Và chất lượng chăm sóc khác biệt rõ rệt
    đối với phụ nữ da màu tại Mỹ.

  140. Phụ nữ da màu sinh nở tại nước ta
  141. thường có tỉ lệ tử vong do nguyên nhân
    liên quan đến thai kỳ cao gấp ba, bốn lần
  142. so với phụ nữ da trắng.
  143. Số liệu này đúng với mọi phụ nữ da màu
    sinh nở tại nước ta
  144. dù cho họ được sinh ra tại Mỹ
  145. hay tại các nước khác.
  146. Rất nhiều người nghĩ rằng thu nhập
    tạo nên sự khác biệt này,
  147. nhưng nó không chỉ có thế,
  148. Một người phụ nữ da màu với
    trình độ đại học
  149. có khả năng tử vong gấp gần hai lần
    so với một người phụ nữ da trắng
  150. với trình độ giáo dục dưới cấp ba.
  151. Và cô ấy phải chịu những biến chứng
    nghiêm trọng với tỷ lệ cao gấp hai, ba lần
  152. khi sinh.
  153. Tôi luôn được dạy rằng giáo dục chính là
    thứ cứu rỗi chúng ta,

  154. nhưng trong trường hợp này,
    điều đó không đúng.
  155. Sự khác biệt màu da đen - trắng
  156. là sự khác biệt lớn nhất
  157. trong các đo đạc y tế về sinh sản
  158. theo như CDC.
  159. Và những khác biệt này còn
    thể hiện rõ ràng hơn
  160. tại một số thành phố nước ta.
  161. Ví dụ, ở New York,
  162. một phụ nữ da màu có tỷ lệ tử vong
    cao gấp tám đến 12 lần
  163. bởi các nguyên nhân liên quan đến
    mang thai so với một phụ nữ da trắng.
  164. Tôi nghĩ nhiều bạn có thể biết

  165. câu chuyện vô cùng đau đớn của
    tiến sĩ Shalon Irving,
  166. một nhà dịch tễ học tại CDC
    chết sau khi sinh.
  167. Câu chuyện của cô ấy được kể lại
    tại kênh radio ProPublica và NPR
  168. chưa đầy một năm trước.
  169. Gần đây, tôi tham dự một hội nghị,
  170. và tôi có được đặc quyền
    khi được nghe mẹ cô ấy nói.
  171. Bà ấy đã khiến cả hội trường rơi nước mắt.
  172. Shalon là một nhà dịch tễ học xuất sắc,
  173. quyết tâm nghiên cứu về
    phân biệt chủng tộc và dân tộc trong y tế.
  174. Cô ấy mới 36 tuổi và đó là
    đứa con đầu tiên của cô ấy,
  175. và cô ấy là một người Mỹ gốc Phi.
  176. Shalon đã trải qua một thời kỳ
    mang thai phức tạp,

  177. nhưng cô ấy đã hạ sinh một bé gái
    khỏe mạnh và được ra viện.
  178. Ba tuần sau, cô ấy chết vì biến chứng
    huyết áp cao.
  179. Shalon đã đến gặp những chuyên gia
    sức khỏe bốn hoặc năm lần
  180. trong ba tuần đó.
  181. Cô ấy không được lắng nghe,
  182. và tình trạng nghiêm trọng của cô ấy
    không được phát hiện.
  183. Giờ, chuyện của Shalon chỉ là một
    trong số rất nhiều câu chuyện

  184. về sự khác biệt chủng tộc và dân tộc
    trong vấn đề chăm sóc y tế
  185. tại Hoa Kỳ,
  186. và ngày càng có nhiều yếu tố xã hội,
  187. như phân biệt chủng tộc, nghèo đói,
    giáo dục, tách biệt nhà ở,
  188. tác động lên sự khác biệt này.
  189. Nhưng câu chuyện của Shalon đã làm nổi bật
    một nguyên nhân cơ bản:
  190. chất lượng dịch vụ chăm sóc.
  191. Sự thiếu tiêu chuẩn
    trong chăm sóc sau sinh.
  192. Shalon đã đến các phòng khám
    nhiều lần trong 3 tuần đó,
  193. và cô ấy vẫn chết.
  194. Chất lượng chăm sóc đối với
    vấn đề sinh nở
  195. là một nguyên nhân cơ bản dẫn đến sự
    khác biệt chủng tộc và dân tộc
  196. liên quan đến tử vong ở mẹ và những
    bệnh nghiêm trọng ở mẹ
  197. tại Hoa Kỳ,
  198. và đó chính là điều chúng ta cần chỉ ra.
  199. Nghiên cứu bởi nhóm của chúng tôi
    và nhóm khác

  200. đã dẫn chứng rằng, bởi một số các lý do,
  201. phụ nữ da màu thường sinh tại một số
    bệnh viện xác định,
  202. và những bệnh viện đó thường rất tệ đối
    với cả phụ nữ da màu và da trắng,
  203. chưa kể những yếu tố nguy cơ
    đối với bệnh nhân.
  204. Điều này đúng trên toàn Hoa Kỳ,
  205. nơi mà ba phần tư phụ nữ da màu
  206. chọn sinh tại một vài bệnh viện xác định,
  207. nơi mà ít hơn một phần năm phụ nữ da trắng
    chọn sinh tại đó.
  208. Tại New York, người phụ nữ có nguy cơ
    gặp biến chứng đe dọa tính mạng
  209. trong suốt kỳ sinh nở
  210. có thể cao gấp sáu lần tại một bệnh viện
    so với những bệnh viện khác.
  211. Không ngoài dự đoán, phụ nữ da màu
    thường chọn sinh nở
  212. tại bệnh viện kém chất lượng hơn.
  213. Thực tế, sự khác biệt về bệnh viện để sinh
  214. đã giải thích một phần cho sự phân biệt
    màu da đen - trắng.
  215. Trong khi ta cần chỉ ra
    yếu tố xã hội tác động sức khỏe

  216. nếu chúng ta muốn có một hệ thống
    chăm sóc sức khỏe bình đẳng trên đất nước,
  217. rất nhiều những yếu tố này đã ăn sâu
    bám rễ và cần thời gian để giải quyết.
  218. Khi đó, ta có thể giải quyết
    vấn đề chất lượng chăm sóc.
  219. Cung cấp dịch vụ chăm sóc chất lượng cao
    xuyên suốt quá trình sinh nở
  220. nghĩa là cung cấp những biện pháp
    tránh thai an toàn và đáng tin cậy
  221. trong suốt cuộc đời sinh sản của phụ nữ.
  222. Trước khi mang thai, nó nghĩa là cung cấp
    sự chăm sóc trước khi thụ thai,
  223. giúp chúng ta kiểm soát được bệnh
    mãn tính và tối ưu hóa sức khỏe.
  224. Trong thai kỳ, nó bao gồm sự chăm sóc
    chất lượng cao trước và trong khi sinh
  225. giúp chúng ta có được những người mẹ
    và em bé khỏe mạnh.
  226. Và cuối cùng, sau khi sinh, nó bao gồm sự
    chăm sóc sau sinh và giữa các thai kỳ
  227. giúp chúng ta chuẩn bị cho các
    bà mẹ để có em bé khỏe mạnh tiếp theo
  228. và có một cuộc sống mạnh khỏe.
  229. Và điều này thực sự cho thấy sự khác biệt
    giữa sống và chết,

  230. như trong trường hợp của Maria,
  231. người đã nhập viện sau khi
    bị tăng huyết áp
  232. trong một buổi kiểm tra sau sinh.
  233. Maria 40 tuổi, và đây là lần mang thai
    thứ hai của cô ấy.
  234. Trong lần mang thai đầu tiên vào
    hai năm trước,
  235. cô ấy cảm thấy không khỏe
    trong vài tuần cuối của thai kỳ,
  236. và cô ấy chịu đựng vài đợt tăng huyết áp,
  237. nhưng không ai chú ý cả.
  238. Họ chỉ nói, "Maria, đừng lo,
    bạn sẽ ổn thôi.
  239. Đây là lần đầu bạn mang thai
    Bạn đã hơi lo lắng quá."
  240. Nhưng Maria không hề ổn lần đó.
  241. Cô ấy bị co giật trong khi sinh.
  242. Lần này, các bác sĩ đã lắng nghe.

  243. Họ hỏi những câu hỏi thông minh và
    thăm dò.
  244. Bác sĩ của cô ấy khuyên về những dấu hiệu
    và triệu chứng của tiền sản giật,
  245. và giải thích vì sao cô ấy
    cảm thấy không khỏe,
  246. cô ấy cần đến để được chăm sóc.
  247. Và lần này khi Maria đến,
  248. và bác sĩ đã ngay lập tức đưa cô
    đến bệnh viện.
  249. Tại bệnh viện, bác sĩ đã tiến hành
    xét nghiệm khẩn cấp.
  250. Họ đưa cô ấy qua nhiều loại máy
    khác nhau,
  251. và chú ý đặc biệt đến huyết áp của cô ấy,
  252. nhịp tim của thai nhi
  253. và tiêm tĩnh mạch để phòng ngừa
    cơn co giật.
  254. Và khi huyết áp của Maria tăng cao
    có khả năng gây đột quỵ,
  255. bác sĩ và y tá ngay lập tức hành động.
  256. Họ kiểm tra huyết áp của cô ấy
    trong 15 phút
  257. và thực hiện cấp cứu tăng huyết áp.
  258. Họ tiêm tĩnh mạch đúng theo quy trình
    tiêu chuẩn mới nhất.
  259. Họ làm việc một cách nhịp nhàng
    và có tổ chức
  260. và thành công hạ huyết áp của cô ấy.
  261. Vì vậy, điều có thể là bi kịch
    đã trở thành câu chuyện thành công.

  262. Triệu chứng nguy hiểm của Maria
    được kiểm soát,
  263. và cô ấy đã hạ sinh một bé gái khỏe mạnh.
  264. Và trước khi Maria được xuất viện,
  265. bác sĩ đã dặn dò cô ấy những dấu hiệu và
    triệu chứng của tiền sản giật một lần nữa,
  266. tầm quan trọng của việc kiểm tra
    huyết áp,
  267. đặc biệt trong tuần đầu tiên sau sinh
  268. và hướng dẫn cô ấy thông tin về sức khỏe
    sau sinh và những thứ có thể xảy ra.
  269. Và trong những tuần và tháng sau đó,
  270. Maria đều đến gặp bác sĩ nhi khoa
    của mình
  271. để kiểm tra sức khỏe của con cô ấy.
  272. Nhưng không kém quan trọng,
  273. cô ấy cũng có những buổi khám
    với bác sĩ sản - phụ khoa
  274. để kiểm tra sức khỏe, huyết áp của mình,
  275. và sự quan tâm, lo ngại của cô ấy
    với tư cách là người mẹ mới.
  276. Đây chính là dịch vụ chăm sóc chất lượng
    cao xuyên suốt quá trình sinh nở,

  277. và cách mà nó hoạt động.
  278. Nếu mọi phụ nữ mang thai
    tại tất cả các cộng đồng
  279. nhận được sự chăm sóc chất lượng cao
    như vậy
  280. và sinh nở tại những bệnh viện
    thực hành chăm sóc theo tiêu chuẩn,
  281. tỷ lệ tử vong và mắc phải
    những bệnh nguy hiểm ở mẹ sẽ giảm mạnh.
  282. Thứ hạng quốc tế của chúng ta
    sẽ không là một điều đáng hổ thẹn nữa.
  283. Nhưng sự thật là, chúng ta có hàng thập kỷ
    có tỷ lệ cao một cách không chấp nhận được

  284. liên quan đến tử vong ở mẹ và biến chứng
    đe dọa mạng sống trong khi sinh
  285. và hàng thập kỷ với những hậu quả tàn khốc
    đối với người mẹ, em bé và gia đình,
  286. và chúng ta vẫn chưa hề hành động.
  287. Truyền thông gần đây chú ý tới
    sự thiếu hiệu quả của vấn đề tử vong ở mẹ

  288. đã giúp cộng đồng hiểu rằng:
  289. chăm sóc sức khỏe sinh sản chất lượng cao
    là có thể đạt được.
  290. Câu hỏi đặt ra là:
  291. Liệu xã hội chúng ta sẵn sàng trân trọng
    phụ nữ mang thai từ mọi cộng đồng?
  292. Bản thân tôi, tôi đang làm mọi thứ có thể
    để đảm bảo rằng khi chúng ta sẵn sàng,

  293. chúng ta sẽ có dụng cụ và cơ sở sẵn sàng
  294. để tiến tới phía trước.
  295. Cảm ơn.

  296. (Vỗ tay)