Polish subtitles

← Jak mózg przetwarza mowę? - Gareth Gaskell

Get Embed Code
34 Languages

Showing Revision 14 created 12/21/2020 by Ola Królikowska.

  1. Przeciętny 20-latek zna
    od 27 do 52 tysięcy słów.
  2. Do 60. roku życia średnia wzrasta
    do przedziału od 35 do 56 tysięcy.
  3. Wymówienie większości wyrazów
    na głos trwa mniej niż sekundę,
  4. więc przy każdym słowie mózg
    musi szybko podjąć decyzję.
  5. Która z tysięcy opcji jest poprawna?
  6. W około 98% przypadków mózg
    dobiera prawidłowe słowo.
  7. Jak?

  8. Rozumienie mowy różni się
    od rozumienia tekstu
  9. i przypomina rozumienie języka migowego,
  10. chociaż rozumienie mowy
    zbadano lepiej niż język migowy.
  11. Klucz do rozumienia mowy
  12. to rola mózgu jako procesora równoległego,
  13. co oznacza, że wiele działań
    jest wykonywanych w tym samym czasie.
  14. Zgodnie z większością teorii
    każde znane nam słowo
  15. jest przypisane do oddzielnej
    jednostki przetwarzania,
  16. która ma ocenić,
    czy słyszane słowo to ten wyraz.
  17. W mózgu jednostka przetwarzająca,
    do której przypisane jest słowo,

  18. przypomina schemat aktywności
    określonych grup neuronów
  19. w korze mózgowej.
  20. Kiedy słyszymy początek słowa,
  21. uaktywnia się kilka tysięcy jednostek,
  22. bo już sam początek słowa
  23. daje wiele możliwości.
  24. W czasie wypowiadania słowa
    coraz więcej jednostek rejestruje
  25. brak kluczowych danych i się wyłącza.
  26. Na długo przed końcem słowa
  27. pozostaje tylko jeden aktywny
    schemat przypisany do danego słowa.
  28. To "moment rozpoznania".
  29. W trakcie wyszukiwania konkretnego słowa
  30. aktywne jednostki wyciszają inne,
  31. żeby oszczędzić istotne milisekundy.
  32. Większość ludzi rozumie
    do około ośmiu sylab na sekundę.
  33. Jednak chodzi nie tylko
    o rozpoznanie słowa,

  34. ale też jego zrozumienie.
  35. Jeszcze przed dokładnym
    rozpoznaniem słowa
  36. mózg ma dostęp do wielu
    potencjalnych znaczeń.
  37. Badania pokazują,
    że już po usłyszeniu początku,
  38. jak "cap",
  39. słuchacze przed usłyszeniem całego słowa
    rejestrują potencjalne znaczenia,
  40. jak "captain", czyli kapitan,
    albo "capital", czyli stolica.
  41. Kiedy słyszymy dane słowo,

  42. w głowie zachodzi krótka eksplozja znaczeń
  43. i do momentu rozpoznania mózg
    ustala jedną interpretację słowa.
  44. Proces rozpoznania przebiega szybciej,
  45. jeśli zamiast pojedynczych słów
    słyszymy całe zdanie nadające kontekst.
  46. Kontekst pomaga nam
    też w określeniu znaczenia
  47. słów wieloznacznych:
    "bat", czyli kij, i "crane", czyli żuraw,
  48. albo w przypadku homofonów,
    jak "morze" i "może".
  49. Dla osób wielojęzycznych
    język to kolejna wskazówka
  50. eliminująca słowa niepasujące do języka.
  51. A co z dodaniem nowych słów?

  52. Nawet jako dorośli możemy
    często spotkać nowe słowa.
  53. Ale jeśli każde słowo jest reprezentowane
    przez określony schemat aktywności
  54. przekazywanej do wielu neuronów,
  55. jak zapobiec nadpisywaniu
    starych słów przez nowe?
  56. Nowe słowa są początkowo
    przechowywane w hipokampie,
  57. części mózgu odległej od głównego
    magazynu słów w korze mózgowej,
  58. więc nie dzielą neuronów z innymi słowami.
  59. Dopiero po wielu nocach snu

  60. nowe słowa stopniowo
    przenoszą się i przeplatają ze starymi.
  61. Według naukowców stopniowy
    proces wprowadzania słów
  62. pomaga w uniknięciu
    zastępowaniu znanych słów.
  63. Za dnia

  64. nasza nieświadoma aktywność podczas
    rozmów generuje eksplozje znaczeń.
  65. Kiedy śpimy, nasze mózgi
    integrują nowe informacje
  66. z siecią słów.
  67. Po obudzeniu jesteśmy gotowi
  68. na stale zmieniający się świat języka.