Return to Video

Czy życie ma sens? To i inne absurdalne pytania - Nina Medvinskaya

  • 0:08 - 0:12
    Albert Camus dorastał otoczony przemocą.
  • 0:12 - 0:16
    Jego rodzinna Algieria była pogrążona
    w konflikcie pomiędzy Algierczykami
  • 0:16 - 0:19
    a francuskimi kolonizatorami.
  • 0:19 - 0:21
    W pierwszej wojnie światowej stracił ojca,
  • 0:21 - 0:24
    a do walki w drugiej
    nie został dopuszczony.
  • 0:24 - 0:29
    Zmagając się z gruźlicą we Francji
    i stykając się z wojennymi zniszczeniami
  • 0:29 - 0:33
    jako dziennikarz ruchu oporu,
    Camus czuł się przybity.
  • 0:33 - 0:39
    Nie mógł pojąć sensu
    nieustannego rozlewu krwi i cierpienia.
  • 0:39 - 0:42
    Pytał, czy skoro świat
    pozbawiony jest sensu,
  • 0:42 - 0:47
    życie poszczególnych ludzi wciąż ma sens?
  • 0:47 - 0:51
    Wielu współczesnych mu rozmyślało
    nad podobnymi zagadnieniami
  • 0:51 - 0:56
    w ramach nowej filozofii,
    egzystencjalizmu.
  • 0:56 - 1:00
    Według egzystencjalistów ludzie
    rodzą się jako niezapisane karty,
  • 1:00 - 1:04
    a zadaniem każdego jest znalezienie
    sensu życia w chaotycznym świecie.
  • 1:04 - 1:08
    Camus odrzucał jednak tę szkołę.
  • 1:08 - 1:11
    Twierdził, że w momencie urodzenia
    wszystkich łączy ludzka natura,
  • 1:11 - 1:14
    która jednoczy ku wspólnym celom.
  • 1:14 - 1:21
    Jednym z nich jest szukanie sensu
    mimo panującego okrucieństwa.
  • 1:21 - 1:27
    Camus postrzegał ludzką potrzebę sensu
    i milczącą obojętność wszechświata
  • 1:27 - 1:31
    jako dwa niepasujące do siebie
    elementy układanki,
  • 1:31 - 1:37
    a próby ich połączenia
    uważał za absurdalne.
  • 1:37 - 1:42
    To napięcie stało się jądrem
    filozofii absurdyzmu Camusa,
  • 1:42 - 1:46
    według której życie jest
    z natury bezcelowe.
  • 1:46 - 1:49
    Dociekanie, jak żyć bez sensu,
  • 1:49 - 1:53
    stało się główną kwestią
    wczesnej twórczości Camusa,
  • 1:53 - 1:57
    którą nazywał "cyklem absurdu".
  • 1:57 - 2:01
    Główna i zarazem pierwsza
    opublikowana powieść tego cyklu
  • 2:01 - 2:04
    daje raczej beznadziejną odpowiedź.
  • 2:04 - 2:09
    "Obcy" to historia Meursaulta,
    emocjonalnie zdystansowanego młodzieńca,
  • 2:09 - 2:12
    który nie przypisuje niczemu
    zbyt wiele sensu.
  • 2:12 - 2:16
    Nie płacze na pogrzebie matki,
  • 2:16 - 2:19
    wspiera sąsiada w planie
    upokorzenia kobiety,
  • 2:19 - 2:25
    popełnia nawet brutalną zbrodnię,
    jednak nie czuje skruchy.
  • 2:25 - 2:31
    Dla niego świat jest bezsensowny
    i nie ma w nim miejsca na osądy moralne.
  • 2:31 - 2:35
    Takie podejście tworzy
    wrogość między Meursaultem
  • 2:35 - 2:37
    a uporządkowanym społeczeństwem,
  • 2:37 - 2:43
    co wzmaga jego alienację
    aż do punktu kulminacyjnego.
  • 2:43 - 2:49
    Chociaż jego bohaterem wzgardzono,
    Camusa doceniono za szczerą filozofię.
  • 2:49 - 2:54
    "Obcy" przyniósł mu sławę,
    więc Camus wciąż koncentrował twórczość
  • 2:54 - 2:58
    na wartości życia pośród absurdu,
  • 2:58 - 3:03
    krążąc wokół tego samego pytania.
  • 3:03 - 3:05
    Jeśli życie naprawdę
    pozbawione jest sensu,
  • 3:05 - 3:10
    czy samobójstwo to jedyne
    racjonalne rozwiązanie?
  • 3:10 - 3:13
    Odpowiedzią Camusa było zdecydowane "nie".
  • 3:13 - 3:18
    Może nie ma wyjaśnienia
    dla niesprawiedliwości świata,
  • 3:18 - 3:22
    ale wybranie mimo to życia
    to największy wyraz
  • 3:22 - 3:24
    prawdziwej wolności.
  • 3:24 - 3:27
    Camus wyjaśnia to w jednym
    z najsłynniejszych esejów,
  • 3:27 - 3:30
    który skupia się na greckim micie Syzyfa.
  • 3:30 - 3:33
    Syzyf był królem, który oszukał bogów
  • 3:33 - 3:38
    i został skazany na wieczne
    wtaczanie głazu na wzgórze.
  • 3:38 - 3:43
    Okrucieństwo kary polega na bezcelowości,
  • 3:43 - 3:47
    jednak według Camusa cała ludzkość
    znajduje się w tym samym położeniu.
  • 3:47 - 3:51
    Tylko akceptacja bezsensu życia pozwala
  • 3:51 - 3:55
    zmierzyć się z jego absurdem
    z podniesioną głową.
  • 3:55 - 4:01
    Jak mówił Camus: "Kiedy Syzyf postanawia
    zacząć nieustające zadanie od nowa,
  • 4:01 - 4:04
    trzeba wyobrazić go sobie szczęśliwym".
  • 4:04 - 4:08
    Współcześni Camusowi nie tak
    chętnie akceptowali bezcelowość.
  • 4:08 - 4:11
    Wielu egzystencjalistów
    popierało brutalną rewolucję
  • 4:11 - 4:17
    obalającą systemy, które według nich
    pozbawiały ludzi działania i celu.
  • 4:17 - 4:22
    Camus odpowiedział kolejnym cyklem,
    skupiającym się tym razem na buncie.
  • 4:22 - 4:26
    W "Człowieku zbuntowanym"
    rozpatrywał bunt jako akt bardziej twórczy
  • 4:26 - 4:28
    niż destrukcyjny.
  • 4:28 - 4:31
    Camus wierzył, że odwrócenie
    dynamiki władzy
  • 4:31 - 4:35
    prowadzi do nieskończonego cyklu przemocy.
  • 4:35 - 4:39
    Sposób na uniknięcie
    niepotrzebnego rozlewu krwi
  • 4:39 - 4:44
    to zrozumienie wspólnej ludzkiej natury.
  • 4:44 - 4:48
    Paradoksalnie to właśnie ten cykl
    względnie pacyfistycznych poglądów
  • 4:48 - 4:53
    przysporzył mu konfliktów z wieloma
    ówczesnymi pisarzami i filozofami.
  • 4:53 - 4:54
    Mimo kontrowersji
  • 4:54 - 4:59
    Camus zaczął pisać jedną z najdłuższych
    i najbardziej osobistych prac,
  • 4:59 - 5:04
    powieść autobiograficzną
    "Pierwszy człowiek".
  • 5:04 - 5:08
    Miała ona być pierwszym
    krokiem w nowym kierunku,
  • 5:08 - 5:10
    pełnym nadziei cyklu miłości.
  • 5:10 - 5:15
    Jednak w 1960 roku Camus nagle
    zginął w wypadku samochodowym,
  • 5:15 - 5:19
    który można określić jedynie
    jako bezsensowny albo absurdalny.
  • 5:19 - 5:22
    Mimo że świat nigdy
    nie poznał jego cyklu miłości,
  • 5:22 - 5:28
    cykle buntu i absurdu do dziś
    przemawiają do czytelników.
  • 5:28 - 5:32
    Koncepcja absurdu stała się
    częścią światowej literatury,
  • 5:32 - 5:37
    XX-wiecznej filozofii, a nawet popkultury.
  • 5:37 - 5:43
    Camus pozostaje przewodnikiem
    w chwilach niepewności.
  • 5:43 - 5:49
    W tym niedorzecznym świecie jego pomysły
    są raczej tchnieniem inspiracji,
  • 5:49 - 5:50
    a nie porażki.
Title:
Czy życie ma sens? To i inne absurdalne pytania - Nina Medvinskaya
Speaker:
Nina Medvinskaya
Description:

Zobacz całą lekcję: https://ed.ted.com/lessons/is-life-meaningless-and-other-absurd-questions-nina-medvinskaya

Albert Camus dorastał otoczony przemocą. Jego rodzinna Algieria pogrążona była w konflikcie. Stracił ojca w I wojnie światowej. Obserwując zniszczenia II wojny światowej, Camus czuł się coraz bardziej przybity. Jaki był sens nieskończonego rozlewu krwi i cierpienia? Jeśli świat pozbawiony jest sensu, czy nasze życia mogą wciąż mieć wartość? Nina Medvinskaya zgłębia filozofię absurdyzmu Camusa.

Lekcja: Nina Medvinskaya, reżyseria: Avi Ofer.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TED-Ed
Duration:
05:54

Polish subtitles

Revisions