Vietnamese subtitles

← Rory Sutherland: Quan điểm là tất cả

Hoàn cảnh cuộc sống của chúng ta có thể ít quan trọng hơn việc chúng ta nhìn nhận chúng như thế nào, Rory Sutherland nói. Tại TEDxAthens, ông đã mang đến một trường hợp hấp dẫn chỉ ra rằng làm thế nào việc tái định hình lại là chìa khóa dẫn đến hạnh phúc.

Get Embed Code
36 Languages

Showing Revision 3 created 01/23/2013 by Trang Tran-Do.

  1. Cái mà các bạn thấy ở đây
  2. là một điếu thuốc lá điện tử.
  3. Nó là cái mà, kể từ khi được phát minh một, hai năm về trước,
  4. đã mang đến cho tôi hạnh phúc chưa từng được kể.
  5. (Tiếng cười)
  6. Một trong số đó, tôi nghĩ rằng, là nicotin,
  7. nhưng có một thứ lớn hơn thế.
  8. Đó là từ khi, ở Anh, ban hành lệnh cấm hút thuốc nơi công cộng,
  9. tôi đã không bao giờ có lại được một buổi tiệc rượu vui vẻ như vậy.
  10. (Tiếng cười)
  11. Và lý do, tôi chỉ vừa hiểu ra vào một ngày khác,
  12. đó là khi bạn đi dự một buổi tiệc rượu
  13. và bạn đứng với một ly vang đỏ trong tay
  14. và không ngừng nói chuyện với mọi người,
  15. thực lòng bạn không muốn dành tất cả thời gian chỉ để nói chuyện.
  16. Điều đó là thực sự, thực sự mệt mỏi.
  17. Đôi khi bạn chỉ muốn đứng một mình trong yên lặng, theo đuổi những suy nghĩ của mình.
  18. Đôi khi bạn chỉ muốn đứng trong góc phòng và nhìn ra ngoài cửa sổ.
  19. Bây giờ, vấn đề là, khi bạn không thể hút thuốc,
  20. Nếu bạn đứng một mình và nhìn chằm chằm ra cửa sổ,
  21. bạn là một kẻ thu mình trong vỏ ốc, một tên ngốc không có lấy nổi một người bạn.
  22. (Tiếng cười)
  23. Nếu bạn đứng một mình và nhìn chằm chằm ra cửa sổ trên của với một điếu thuốc trên tay,
  24. ( trong con mắt người khác ) bạn lại là một nhà triết học .
  25. (Tiếng cười)
  26. (Vỗ tay)
  27. Vì vậy sức mạnh của việc nhìn nhận lại sự vật

  28. không thể bị cường điệu hóa.
  29. Những gì chúng ta có là cùng một sự vật y hệt, cùng một hoạt động,
  30. nhưng một trong số đó làm cho bạn cảm thấy tuyệt vời
  31. và cái kia, với chỉ một thay đổi nhỏ về tư thế,
  32. lại làm cho bạn cảm thấy thật khủng khiếp.
  33. Và tôi nghĩ rằng một trong những vấn đề với kinh tế học cổ điển
  34. đó là nó hoàn toàn bận bịu với thực tế.
  35. Mà thực tế lại không phải là một hướng dẫn đặc biệt tốt cho hạnh phúc con người.
  36. Lý do tại sao ư, ví dụ,
  37. liệu người về hưu có hạnh phúc hơn
  38. những người thất nghiệp trẻ?
  39. Cả hai, xét cho cùng, đều ở chính xác cùng một giai đoạn của cuộc sống.
  40. Cả hai đều có quá nhiều thời gian trong tay nhưng không có nhiều tiền.
  41. Nhưng người về hưu, theo báo cáo cho biết, lại rất rất hạnh phúc,
  42. trong khi những người thất nghiệp thì cực kỳ không hài lòng và chán nản.
  43. Lý do ư, tôi nghĩ rằng, đó là vì những người về hưu tin rằng họ đã chọn để trở thành người về hưu,
  44. trong khi những người thất nghiệp trẻ
  45. cảm thấy áp lực đè nặng lên mình.
  46. Ở Anh, tầng lớp trên trung lưu đã thực sự giải quyết được vấn đề này một cách hoàn hảo,

  47. bởi vì họ đã tái định nghĩa lại "thất nghiệp".
  48. Nếu bạn là một người Anh thuộc tầng lớp trên trung lưu,
  49. bạn gọi thất nghiệp là "một năm xả hơi."
  50. (Tiếng cười)
  51. Và đó bởi vì có một thằng con trai thất nghiệp ở Manchester
  52. thì thực sự khá xấu hổ,
  53. nhưng nếu có một thằng con thất nghiệp ở Thái Lan
  54. thì được xem gần như là một thành tựu.
  55. (Tiếng cười)
  56. Nhưng thực tế, sức mạnh để tái định nghĩa lại các thứ --
  57. để hiểu ra rằng trên thực tế những kinh nghiệm, các chi phí, đồ vật
  58. đều không thực sự phụ thuộc nhiều vào bản chất của chúng,
  59. mà ở cách chúng ta nhìn nhận sự việc--
  60. Tôi hoàn toàn nghĩ rằng [điều đó] không nên bị phóng đại.
  61. Có một thử nghiệm mà Daniel Pink đã đề cập đến

  62. người ta cho hai con chó vào trong một cái hộp
  63. và cái hộp có sàn (dẫn) điện.
  64. Thỉnh thoảng người ta lại cho sốc điện trên sàn,
  65. làm đau những con chó.
  66. Sự khác biệt duy nhất là một trong những con chó này có một nút nhỏ nằm bên phần nửa hộp của nó.
  67. Và khi nó chạm vào cái nút, cú sốc điện ngừng lại.
  68. Con chó kia thì không được trang bị cái nút như vậy.
  69. Nó phải chịu chính xác cùng một mức độ đau đớn như con chó trong cái hộp đầu tiên,
  70. nhưng lại không thể kiểm soát tình hình.
  71. Nhìn chung, con chó đầu tiên có thể cảm thấy tương đối hài lòng.
  72. Trong khi con chó thứ hai lại hoàn toàn rơi vào trạng thái suy sụp.
  73. Các điều kiện hoàn cảnh thực sự có thể gây ra ít tác động hơn lên hạnh phúc của chúng ta

  74. so với ý thức về quyền kiểm soát mà chúng ta cảm nhận được trong cuộc sống của mình.
  75. Đó là một câu hỏi thú vị.
  76. Chúng ta đặt câu hỏi - toàn bộ cuộc tranh luận trong thế giới phương Tây
  77. là về mức thuế suất.
  78. Nhưng tôi nghĩ rằng còn có một cuộc tranh luận cần được nêu ra,
  79. đó là về mức độ kiểm soát mà chúng ta có được trên số tiền đóng thuế của chính mình.
  80. Đó là điều khiến cho việc phải trả 10 bảng có thể bị xem như một sự nguyền rủa trong bối cảnh này
  81. lại có thể nhận được sự hoan nghênh trong một bối cảnh khác.
  82. Bạn biết đó, trả 20.000 bảng tiền thuế cho y tế
  83. và bạn chỉ đơn thuần cảm thấy mình là một gã khờ.
  84. Trả 20.000 bảng để tài trợ cho một bệnh viện địa phương
  85. và bạn được gọi là một nhà hoạt động từ thiện.
  86. Có thể tôi đang ở sai nước để bàn luận về việc sẵn sàng đóng thuế.
  87. (Tiếng cười)
  88. Vì vậy, tôi sẽ mang đến cho các bạn một đề tài khác. Làm thế nào để nhìn nhận những điều thực sự quan trọng.

  89. Các bạn gọi nó là giải cứu Hy Lạp
  90. hay giải cứu gánh nặng từ những ngân hàng ngu ngốc đã cho Hy Lạp vay?
  91. Bởi vì thực sự chúng là một.
  92. Nhưng cách mà các bạn gọi tên chúng thực sự ảnh hưởng đến
  93. cách phản ứng của bạn đến những vấn đề này, cả về mặt thể xác lẫn tinh thần.
  94. Tôi nghĩ rằng giá trị tâm lý là tuyệt vời để có thể được xem là hoàn toàn trung thực.
  95. Một trong những người bạn tốt của tôi, một giáo sư tên Nick Chater,
  96. người giữ chức giáo sư môn khoa học quyết định ở London,
  97. tin rằng chúng ta nên dành ít thời gian hơn
  98. cho việc nhìn vào chiều sâu ẩn giấu của nhân tính
  99. và dành nhiều thời gian hơn để khám phá các chỗ cạn tiềm ẩn.
  100. Tôi nghĩ rằng điều đó thực sự đúng đắn .
  101. Tôi nghĩ rằng các ấn tượng có một hiệu ứng điên rồ
  102. lên những gì chúng ta suy nghĩ và những gì chúng ta làm.
  103. Nhưng thứ mà chúng ta không có được chính là một mô hình thực sự tốt về tâm lý con người.
  104. Ít nhất có lẽ là trước thời Kahneman ,
  105. chúng ta đã không có được một mô hình thực sự tốt về tâm lý con người
  106. để đặt cùng với các mô hình kỹ thuật và kinh tế học tân cổ điển.
  107. Vì vậy, những người tin vào giải pháp tâm lý đã không có được một mô hình.

  108. Chúng ta đã không có được một khuôn khổ.
  109. Đó là điều mà đối tác kinh doanh của Warren Buffett - Charlie Munger gọi là
  110. "một hàng rào mắt cáo mà trên đó treo các ý tưởng của bạn."
  111. Các kỹ sư, nhà kinh tế học, nhà kinh tế học cổ điển
  112. tất cả họ đã có một hàng rào mắt cáo rất, rất mạnh mẽ
  113. nơi mà gần như mỗi một ý tưởng đều có thể được treo lên.
  114. Còn chúng ta chỉ có được một tập hợp những hiểu biết cá nhân ngẫu nhiên
  115. mà không có lấy một mô hình tổng thể.
  116. Và điều đó có nghĩa là trong việc tìm kiếm giải pháp,
  117. chúng ta đã đưa ra quá nhiều ưu tiên
  118. cho cái mà tôi gọi là giải pháp kỹ thuật, giải pháp Newton,
  119. và không dành sự quan tâm đúng mức cho những giải pháp tâm lý.
  120. Bạn đã biết ví dụ của tôi về Eurostar rồi đấy.

  121. Sáu triệu bảng được chi để rút ngắn thời gian đi lại
  122. giữa Paris và London đi khoảng 40 phút.
  123. Với 0,01 phần trăm khoản tiền này bạn có thể lắp đặt WiFi trên tàu,
  124. việc làm này tuy không thể rút ngắn thời gian của cuộc hành trình,
  125. nhưng sẽ nâng cao đáng kể sự thích thú và lợi ích của chuyến tàu trong mắt hành khách.
  126. Với khoảng 10 phần trăm số tiền này,
  127. bạn có thể thuê tất cả các siêu mẫu nam nữ hàng đầu thế giới
  128. để đi lại trên tàu và phân phát miễn phí rượu Chateau Petrus cho tất cả hành khách.
  129. Và bạn vẫn sẽ còn 5 [triệu] bảng tiền dư,
  130. và người ta thậm chí sẽ yêu cầu tàu chạy chậm lại.
  131. (Tiếng cười)
  132. Tại sao chúng ta lại không được cho cơ hội

  133. giải quyết vấn đề đó một cách tâm lý hơn?
  134. Tôi nghĩ rằng đó là bởi vì có sự mất cân bằng, bất đối xứng,
  135. trong cách chúng ta xử lý những ý tưởng sáng tạo nghiêng về mặt tâm lý tình cảm
  136. so với cách chúng ta xử lý những ý tưởng.theo lý trí, số học và bảng tính.
  137. Nếu bạn là một người sáng tạo, tôi nghĩ khá đúng rằng,
  138. bạn sẽ phải xin phê duyệt tất cả các ý tưởng của mình
  139. từ những người lý trí hơn mình.
  140. Bạn phải đi vào một phân tích chi phí-lợi ích,
  141. một nghiên cứu về tính khả thi, một nghiên cứu về tỷ lệ hoàn vốn và cứ thế.
  142. Và tôi nghĩ rằng điều đó có thể đúng.
  143. Nhưng lại không thể áp dụng vào một số trường hợp xung quanh khác.
  144. Những người sử dụng một khuôn khổ có từ trước,
  145. một khuôn khổ kinh tế, một khung kỹ thuật,
  146. cảm thấy rằng thực sự logic đã là câu trả lời cho chính nó.
  147. Điều mà họ không nói là, "Các con số dường như tăng lên,
  148. nhưng trước khi tôi trình bày ý tưởng này, tôi sẽ đi và trình bày nó cho một số người thực sự điên rồ
  149. để xem liệu họ có thể nghĩ ra được một cái gì đó tốt hơn."
  150. Và vì vậy chúng ta, một cách nhân tạo, tôi nghĩ vậy, ưu tiên
  151. cho cái mà tôi gọi là ý tưởng cơ học thay vì các ý tưởng tâm lý .
  152. Một ví dụ về một ý tưởng tâm lý tuyệt vời:

  153. Một cải thiện tốt nhất để nâng cao tỉ lệ hài lòng của hành khách trên Tàu điện ngầm London trên mỗi bảng chi ra
  154. xảy đến khi họ không đưa thêm xe vào hoạt động cũng như không thay đổi tần suất các chuyến xe,
  155. (mà là việc) họ lắp đặt bảng hiển thị các điểm tại các sân ga.
  156. Bởi vì bản chất của sự chờ đợi
  157. không phải chỉ phụ thuộc vào chất lượng về mặt số học của nó hay thời gian kéo dài,
  158. mà còn ở mức độ của sự không chắc chắn mà bạn phải trải nghiệm trong thời gian chờ đợi.
  159. Chờ đợi bảy phút cho một chuyến tàu với một đồng hồ đếm ngược
  160. sẽ ít gây bực bội và khó chịu
  161. hơn việc chờ đợi 4 phút, từ cắn đốt ngón tay.
  162. cho đến, "Khi nào thì chuyến tàu chết tiệt này mới đến đây?"
  163. Đây là một ví dụ tuyệt đẹp về một giải pháp tâm lý được triển khai tại Hàn Quốc.

  164. Đèn đỏ giao thông có bảng đếm ngược.
  165. Nó đã được chứng minh làm giảm tỷ lệ tai nạn trong các thí nghiệm.
  166. Tại sao? Bởi vì cơn thịnh nộ khi lái xe, sự thiếu kiên nhẫn và bực bội
  167. giảm đi đáng kể khi bạn có thể nhìn thấy thời gian phải chờ đợi của mình.
  168. Tại Trung Quốc, khi người ta không thực sự hiểu các nguyên tắc đằng sau sáng kiến này,
  169. họ đã áp dụng nguyên tắc tương tự cho đèn xanh của đèn giao thông.
  170. (Tiếng cười)
  171. Đó không phải là một ý hay.
  172. Bạn đang cách đó 200 yards và bạn nhận ra mình chỉ còn có 5 giây để chạy, thế là bạn nhấn ga vượt thẳng.
  173. (Tiếng cười)
  174. Người Hàn Quốc, một cách rất siêng năng, đã tiến hành kiểm tra cả hai phương pháp.
  175. Tỷ lệ tai nạn giảm xuống khi bạn áp dụng nó cho đèn đỏ;
  176. và tăng lên khi áp dụng cho đèn xanh.
  177. Đây là tất cả những gì mà tôi yêu cầu khi bàn về quy trình đưa ra quyết định của con người,

  178. là việc xem xét đến ba điều sau đây.
  179. Tôi không yêu cầu đề cao hoàn toàn một cái này so với cái khác.
  180. Tôi chỉ nói rằng khi giải quyết các vấn đề,
  181. bạn nên công bằng nhìn vào cả ba yếu tố
  182. và nên tìm kiếm càng nhiều càng tốt
  183. để tìm ra giải pháp thỏa mãn cả ba.
  184. Nếu bạn nhìn vào một doanh nghiệp vĩ đại,

  185. hầu như luôn luôn, bạn sẽ tìm thấy sự có mặt của tất cả ba điều này.
  186. Những doanh nghiệp thực sự, thực sự thành công --
  187. Google là một thành công tuyệt vời về công nghệ,
  188. tuy nhiên, nó cũng được dựa trên một cái nhìn sâu sắc về mặt tâm lý:
  189. Người ta tin rằng thứ chỉ thực hiện một nhiệm vụ
  190. thì tốt hơn so với thứ thực hiện điều đó với một cái khác.
  191. Đó là thứ bẩm sinh gọi là sự pha loãng mục tiêu .
  192. Ayelet Fishbach đã có một bài viết về đề tài này.
  193. Tất cả những doanh nghiệp khác cùng thời với Google, ít nhiều,

  194. đã cố gắng trở thành một cổng thông tin.
  195. Vâng, đó là chức năng tìm kiếm,
  196. nhưng bạn cũng có thể có được thông tin thời tiết, tỷ số các trận đấu thể thao và một ít tin tức.
  197. Google đã thấu hiểu được rằng nếu chỉ là một công cụ tìm kiếm,
  198. người ta sẽ cho rằng bạn là một công cụ tìm kiếm rất, rất tốt .
  199. Tất cả các bạn sẽ thực sự hiểu điều này
  200. khi đi vào cửa hàng để mua một chiếc TV.
  201. Và ở cuối gian hàng TV màn hình phẳng
  202. bạn có thể nhìn thấy những thứ khá kinh tởm được gọi là sự kết hợp giữa TV và đầu đĩa DVD.
  203. Và tuy không có một kiến thức nào về chất lượng của những thứ như vậy,
  204. chúng ta nhìn chúng và nói, "Úi.
  205. Nó là có lẽ kết hợp của một mẩu TV tồi tệ với một đầu đĩa DVD rác rưởi."
  206. Vì thế, chúng ta bước khỏi với một đầu máy và TV riêng lẻ .
  207. Thành công của Google về mặt tâm lý cũng to lớn như thành công của nó về mặt công nghệ.
  208. Tôi đề nghị rằng chúng ta có thể sử dụng tâm lý học để giải quyết các vấn đề

  209. mà chúng ta thậm chí đã chẳng nhận ra chúng là những vấn đề cần được giải quyết.
  210. Đây là đề nghị của tôi để khuyến khích người ta dùng hết lượng thuốc kháng sinh được kê toa.
  211. Đừng cho họ 24 viên thuốc trắng .
  212. Hãy cho họ 18 viên trắng và sáu viên xanh
  213. và bảo họ uống những viên trắng trước và sau đó tới những viên màu xanh.
  214. Nó được gọi là "rút ngắn khoảng cách".
  215. Khả năng mà người bệnh sẽ dùng hết lượng thuốc đó sẽ là lớn hơn rất nhiều
  216. khi có một mốc đặt ở nơi nào đó chính giữa.
  217. Tôi cho rằng một trong những sai lầm lớn của kinh tế học

  218. đó là nó thất bại trong việc hiểu ra rằng một yếu tố,
  219. cho dù đó là nghỉ hưu, tỷ lệ thất nghiệp, chi phí,
  220. là một hàm số, không chỉ về mặt số lượng, mà còn vì bởi mặt nghĩa của nó.
  221. Đây là một trạm thu phí đường bộ ở Anh.

  222. Xếp hàng chờ đợi là điều xảy ra khá thường xuyên tại các trạm thu phí cầu đường.
  223. Đôi khi bạn phải xếp hàng chờ rất, rất lâu.
  224. Bạn có thể áp dụng nguyên tắc tương tự trên thực tế, nếu bạn muốn,
  225. cho các tuyến đường an ninh tại sân bay.
  226. Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn thực sự chấp nhận trả gấp đôi số tiền quy định để qua cầu,
  227. để qua một làn đi khác (đó là) làn cao tốc?
  228. Không phải là vô lý khi làm việc này. Nó mang lại hiệu quả về mặt kinh tế .
  229. Thời gian có nhiều ý nghĩa đối với một số người hơn là một số khác.
  230. Nếu bạn phải chờ đợi trong khi trên đường đi đến một cuộc phỏng vấn việc làm,
  231. bạn sẽ hiển nhiên chấp nhận trả thêm một vài bảng để đi qua làn cao tốc.
  232. Nếu bạn đang trên đường đến thăm mẹ vợ,
  233. bạn có thể thích thú hơn với việc ở lại làn bên trái.
  234. Vấn đề duy nhất là nếu bạn giới thiệu giải pháp mang tính hiệu quả kinh tế này,

  235. người ta sẽ ghét nó.
  236. Bởi vì họ nghĩ rằng bạn đang cố ý tạo ra sự chậm trễ tại chân cầu
  237. để tối đa hóa thu nhập của bạn,
  238. và "Tại sao trên đời này lại có việc tôi phải trả tiền để trợ cấp cho sự kém cỏi của anh cơ chứ?"
  239. Mặt khác, thay đổi khung hình một chút
  240. và tạo ra một cung cách quản lý hướng về các hoạt động xã hội,
  241. theo đó, số tiền nhận thêm sẽ không đến tay công ty chủ sở hữu cây cầu, mà được chuyển đến các tổ chức từ thiện,
  242. và thế là sự sẵn sàng chi trả về mặt tinh thần đã hoàn toàn thay đổi.
  243. Bạn có một giải pháp kinh tế tương đối hiệu quả,
  244. nhưng cái mà thực sự nhận được sự chấp thuận của công chúng
  245. và thậm chí là một ít sự yêu mến,
  246. hơn là bị coi như một hành động xấu xa.
  247. Thế nên, các nhà kinh tế học mắc sai lầm cơ bản ở chỗ

  248. họ nghĩ rằng tiền là tiền.
  249. Thực sự nỗi đau mà tôi đã trải nghiệm khi phải trả 5 bảng
  250. không phải chỉ là tương ứng tỉ lệ với số lượng tiền phải trả,
  251. mà còn gắn liền với nơi mà tôi nghĩ rằng số tiền đó sẽ đi đến.
  252. Và tôi cho rằng sự hiểu biết có thể cách mạng hóa chính sách về thuế.
  253. Nó có thể cách mạng hóa dịch vụ công cộng.
  254. Nó thực sự có thể thay đổi mọi thứ một cách đáng kể.
  255. Đây là một anh chàng mà tất cả các bạn cần phải học tập theo.

  256. Anh ta là một nhà kinh tế học người Áo
  257. người đầu tiên hoạt động trong nửa đầu thế kỷ 20 ở Vienna.
  258. Điều thú vị về trường học ở Áo này
  259. đó là họ thực sự trưởng thành lên cùng với Freud.
  260. Và do đó, họ chủ yếu dành sự quan tâm cho môn tâm lý học.
  261. Họ tin rằng đã có một môn học được gọi là praxeology,
  262. đó là một môn tiền đề cho nghiên cứu kinh tế.
  263. Praxeology là môn học nghiên cứu sự lựa chọn của con người, hành động và đưa ra quyết định.
  264. Tôi cho rằng họ đã đúng.
  265. Tôi nghĩ rằng nguy hiểm mà chúng ta gặp phải trong thế giới ngày nay
  266. là chúng ta có các nghiên cứu kinh tế
  267. được xem như một môn tiền đề trước khi đi vào nghiên cứu tâm lý con người.
  268. Tuy nhiên, như Charlie Munger đã nói, "nếu kinh tế không phải là về hành vi,
  269. tôi cũng chẳng biết nó là cái quái gì nữa."
  270. Von Mises, thú vị thay, tin rằng kinh tế chỉ là một tập hợp con của tâm lý học.

  271. Tôi nghĩ anh ta sẽ chỉ đề cập đến kinh tế như
  272. "nghiên cứu về hành vi con người trong các điều kiện của sự khan hiếm."
  273. Nhưng von Mises, trong số nhiều điều khác,
  274. Tôi nghĩ, sử dụng phép loại suy mà có lẽ là sự biện minh và giải thích tốt nhất
  275. cho giá trị của tiếp thị, giá trị của giá trị cảm nhận
  276. và thực tế rằng chúng ta thực sự nên đối xử với nó hoàn toàn bình đẳng
  277. với bất kỳ loại giá trị khác.
  278. Chúng ta có xu hướng, tất cả chúng ta - ngay cả những người làm việc trong ngành tiếp thị--

  279. suy nghĩ về các giá trị theo hai cách.
  280. Có giá trị thực sự,
  281. khi bạn tạo ra một cái gì đó trong nhà máy sản xuất và cung cấp một dịch vụ,
  282. rồi sau đó có một loại giá trị đáng ngờ,
  283. mà bạn tạo ra bằng cách thay đổi cách mọi người nhìn vào các thứ.
  284. Von Mises hoàn toàn bác bỏ sự phân biệt này.
  285. Và anh ta đã sử dụng phép loại suy sau.
  286. Ông viện dẫn lời của những nhà kinh tế học lạ lùng được gọi là những người Pháp Physiocrats,
  287. những người tin rằng giá trị thực sự duy nhất là những gì bạn lấy ra từ đất.
  288. Vì vậy, nếu bạn là một người chăn cừu hoặc một thỡ khai thác đá hoặc một nông dân,
  289. bạn tạo ra giá trị đích thực.
  290. Tuy nhiên, nếu bạn mua một ít len từ người chăn cừu
  291. và thêm vào đó một sự cao cấp để chuyển đổi nó thành một chiếc mũ,
  292. bạn không thực sự tạo ra giá trị,
  293. bạn đang bóc lột người chăn cừu kia.
  294. Bây giờ von Mises nói rằng các nhà kinh tế học hiện đại đang phạm phải cùng một sai lầm

  295. liên quan đến quảng cáo và tiếp thị.
  296. Anh ta nói rằng, nếu bạn điều hành một nhà hàng,
  297. sẽ không có một khác biệt lành mạnh nào được tạo ra
  298. giữa việc bạn tạo ra giá trị bằng cách nấu thức ăn
  299. và giá trị bạn tạo ra bằng cách quét sàn nhà.
  300. Một trong số đó tạo ra, có lẽ, sản phẩm chính-
  301. thứ chúng ta nghĩ rằng chúng ta đang trả tiền cho nó--
  302. trong khi cái còn lại tạo ra một bối cảnh
  303. mà trong đó, chúng ta có thể thưởng thức và đánh giá cao sản phẩm đã nêu.
  304. Và ý nghĩ cho rằng một trong số đó thực sự cần phải nhận được sự ưu tiên hơn là những cái khác
  305. về cơ bản là sai lầm.
  306. Hãy thử một thử nghiệm suy nghĩ nhanh chóng này.

  307. Hãy tưởng tượng một nhà hàng phục vụ các món ăn được gắn sao Michelin,
  308. nhưng thực sự nhà hàng lại hôi mùi nước thải
  309. và phân người thì rải rác trên sàn nhà.
  310. Điều tốt nhất mà bạn có thể làm để tạo ra giá trị
  311. chắc chắn không phải là cải thiện chất lượng món ăn,
  312. mà đó phải là làm sao thoát khỏi mùi hôi và làm sạch sàn nhà.
  313. Và điều đó mang tính sống còn chúng ta hiểu điềun ày.
  314. Nếu nó có vẻ như là một điều gì kỳ lạ và không thể hiểu nổi,

  315. ở Anh, các bưu điện sở hữu một tỷ lệ thành công 98 phần trăm
  316. cho dịch vụ chuyển phát thư hạng nhất trong ngày hôm sau.
  317. Họ đã cho rằng như thế là không đủ tốt
  318. và họ muốn làm cho nó lên đến 99 phần trăm.
  319. Các nỗ lực thực hiện điều này gần như đã phá vỡ tổ chức bưu điện.
  320. Nếu cùng trong lúc đó bạn ra ngoài và hỏi mọi người,
  321. "Tỷ lệ phần trăm của những thư được chuyển phát đến ngay trong ngày hôm sau là bao nhiêu?"
  322. câu trả lời thông thường, hoặc rập khuôn sẽ là từ 50 đến 60 phần trăm.
  323. Nếu nhận thức của bạn là tồi tệ hơn nhiều so với thực tế,
  324. các bạn đang cố gắng làm cái quái gì để thay đổi thực tế?
  325. Nó giống như việc cố gắng cải thiện các món ăn tại một nhà hàng bốc mùi vậy.
  326. Những gì bạn cần làm
  327. là trước hết nói với mọi người
  328. rằng 98 phần trăm thư được chuyển đến nơi ngay ngày hôm sau, thư hạng nhất.
  329. Điều đó khá là tốt.
  330. Tôi sẽ chỉ ra rằng, ở Anh có một khung tham khảo còn tốt hơn rất nhiều
  331. đó là nói với mọi người
  332. rằng có nhiều thư hạng nhất được chuyển đến ngay ngày hôm sau
  333. ở Anh hơn (là) ở Đức.
  334. Bởi vì thông thường ở Anh nếu bạn muốn làm cho chúng tôi hạnh phúc về cái gì,
  335. chỉ cần nói với chúng tôi rằng chúng tôi làm điều đó tốt hơn so với những người Đức.
  336. (Tiếng cười)
  337. (Vỗ tay)
  338. Hãy lựa chọn khung tham khảo của bạn và giá trị cảm nhận

  339. và từ đó giá trị thực tế sẽ hoàn toàn bị thay đổi.
  340. Phải nói về người Đức thôi
  341. rằng những người Đức và người Pháp đang làm rất tốt
  342. trong việc tạo ra một châu Âu thống nhất.
  343. Điều duy nhất mà họ không mong đợi là việc họ đang đoàn kết châu Âu lại với nhau
  344. thông qua một sự thù hằn ôn hòa giữa Pháp và Đức.
  345. Nhưng tôi là người Anh, chúng tôi thích nó như vậy.
  346. Và bạn cũng có thể nhận thấy là trong bất kỳ trường hợp nào nhận thức của chúng ta bị rò rỉ.

  347. Chúng ta không thể nói được sự khác biệt giữa chất lượng của thức ăn
  348. và môi trường mà trong đó chúng ta thưởng thức nó.
  349. Tất cả các bạn sẽ nhìn thấy hiện tượng này
  350. nếu các bạn mang xe của mình đi rửa hoặc nhờ người trông coi.
  351. Khi bạn lái xe đi, bạn sẽ cảm thấy như nó chạy tốt hơn.
  352. Và lý do cho điều này là,
  353. trừ khi người trông xe của tôi đã bí mật thay dầu
  354. và thực hiện công việc mà tôi đã không trả công cho anh ta để làm nó và tôi cũng không được biết về điều này,
  355. đó là bởi vì nhận thức bị rò rỉ trong bất kỳ trường hợp nào .
  356. Thuốc giảm đau có thương hiệu thì có hiệu quả giảm đau hơn

  357. hơn so với thuốc giảm đau không được gán nhãn.
  358. Không chỉ thông qua các báo cáo về giảm đau ,
  359. mà còn dựa trên các tác dụng giảm đau thực tế của nó.
  360. Và như vậy nhận thức thực sự bị rò rỉ trong bất kỳ trường hợp nào.
  361. Vì thế, nếu các bạn làm một cái gì đó được nhìn nhận là xấu trên một phương diện,
  362. các bạn có thể gây ảnh hưởng xấu đến những phương diện khác.
  363. Cảm ơn rất nhiều.
  364. (Vỗ tay)