YouTube

Got a YouTube account?

New: enable viewer-created translations and captions on your YouTube channel!

Dutch subtitles

← Nóg een reden voor een goede nachtrust

Get Embed Code
42 Languages

Showing Revision 5 created 02/04/2015 by Axel Saffran.

  1. Slapen.
  2. Dat doen we ongeveer
    een derde van ons leven,
  3. maar begrijpen we eigenlijk wel
    waar het allemaal om draait?
  4. Tweeduizend jaar geleden zei Galen,

  5. een van de meest vooraanstaande
    klassieke medische onderzoekers,
  6. dat wanneer we wakker zijn
  7. de motor van ons brein, zijn sap,
  8. naar andere delen van het lichaam stroomt
  9. en die plekken verlevendigt, terwijl
    de hersenen uitgedroogd achterblijven.
  10. Hij dacht dat wanneer we slapen,
  11. al dit vocht dat de rest
    van het lichaam vult,
  12. terug zou komen snellen,
  13. het brein zou hydrateren
  14. en de geest zou verversen.
  15. Dat klinkt tegenwoordig
    natuurlijk belachelijk,
  16. maar Galen probeerde
    iets uit te leggen over slaap
  17. waar we elke dag mee te maken hebben.
  18. Gebaseerd op onze eigen ervaring
  19. weten we dat je in je slaap
    je hoofd leegmaakt
  20. en als je niet slaapt
  21. dat je hoofd troebel wordt.
  22. Ook al weten we tegenwoordig
    veel meer over slaap
  23. dan toen Galen rondliep,
  24. hebben we nog steeds niet
    begrepen waarom slaap,
  25. van al onze activiteiten,
    deze ongelooflijke
  26. herstellende werking heeft op de geest.
  27. Vandaag wil ik vertellen
    over recent onderzoek

  28. dat deze vraag opnieuw belicht.
  29. We leerden dat slaap eigenlijk wellicht
  30. een soort van elegant
    ontworpen oplossing is
  31. op enkele basisbehoeften van de hersens,
  32. een unieke manier waarop het brein
  33. de hoge eisen vervult en
    nauwe marges benut,
  34. waardoor het zich onderscheidt van
    alle andere organen in het lichaam.
  35. Vrijwel alle biologie die we observeren

  36. kan gezien worden als een reeks problemen
  37. en hun bijbehorende oplossingen
  38. en het eerste probleem
    dat elk orgaan moet oplossen
  39. is de voortdurende toevoer
    van voedingsstoffen om
  40. de cellen van het lichaam te voeden.
  41. In de hersenen is dat extra essentieel;
  42. haar intense elektrische
    activiteit verbruikt
  43. een kwart van de energievoorraad
    van het lichaam,
  44. hoewel de hersenen
  45. maar twee procent van het
    lichaamsgewicht bevatten.
  46. Dus het bloedvatenstelsel
  47. lost het voedingsstoffenprobleem op
  48. door via bloedvaten
    voedingsstoffen en zuurstof
  49. naar elke hoek van ons lichaam te brengen.
  50. Je kunt het in deze video zien.

  51. Hier beelden we bloedvaten uit
  52. in de hersenen van een levende muis.
  53. De bloedvaten vormen
    een ingewikkeld stelsel
  54. dat de gehele hersenen vult.
  55. Het begint bovenin de hersenen
  56. en gaat daarna dieper het weefsel in
  57. en terwijl ze zich verspreiden,
  58. leveren ze voeding en zuurstof
  59. aan iedere cel in de hersenen.
  60. Net zoals iedere cel behoefte heeft

  61. aan voedingsstoffen als brandstof,
  62. produceert elke cel ook
    afval als bijproduct
  63. en het opruimen daarvan
  64. is het tweede basisprobleem
  65. dat elk orgaan moet oplossen.
  66. Dit diagram laat het lymfestelsel zien,
  67. dat is geëvolueerd om
    deze behoefte te vervullen.
  68. Het is een parallel
    tweede stelsel van vaten
  69. dat het lichaam doordringt.
  70. Het neemt eiwitten en ander afval
  71. uit de ruimtes tussen de cellen,
  72. verzamelt het, en dumpt het in het bloed
  73. waardoor het verwijderd kan worden.
  74. Maar als je heel goed hier naar kijkt

  75. zul je iets zien
  76. dat niet erg logisch lijkt.
  77. Als we zouden inzoomen
    op het hoofd van deze man
  78. is een van de dingen die je ziet
  79. dat er geen lymfevaten
    in de hersenen bestaan.
  80. Maar dat is toch helemaal
    niet logisch, of wel?
  81. Ik bedoel, de hersenen zijn
    een extreem actief orgaan
  82. dat een daaraan evenredige
    hoeveelheid afval produceert
  83. die efficiënt verwijderd moet worden.
  84. Toch heeft het geen lymfevaten,
  85. dus de aanpak van de rest van het lichaam
  86. om afval te verwijderen
  87. werkt niet bij de hersenen.
  88. Hoe lossen de hersenen

  89. dan het afvalverwerkingsprobleem op?
  90. Die quasi-alledaagse vraag
  91. is waar onze groep in dit verhaal sprong
  92. en wat we vonden
  93. toen we steeds dieper het brein indoken,
  94. tussen de neuronen en de bloedvaten,
  95. was dat de oplossing van de hersenen
  96. op het afvalverwerkingsprobleem
  97. nogal onverwacht was.
  98. Het was vernuftig,
  99. maar ook schitterend.
  100. Ik zal vertellen wat we aantroffen.
  101. Het brein heeft een grote poel

  102. met schone, heldere vloeistof
    die cerebrospinale vloeistof heet.
  103. We noemen het de CSV.
  104. De CSV vult de ruimte rondom de hersenen
  105. en het afval binnenin de hersenen
  106. vindt een weg naar buiten richting de CSV,
  107. die dan, samen met het afval,
    gedumpt wordt in het bloed.
  108. Zo klinkt het net als
    het lymfestelsel, nietwaar?
  109. Interessant is dat
    de vloeistof en het afval
  110. zich vanuit de hersenen
  111. niet willekeurig wegfiltert
  112. richting deze CVS-poelen.
  113. In plaats daarvan is er een
    gespecialiseerd netwerk
  114. dat het proces organiseert en faciliteert.
  115. Dit is te zien in deze video's.
  116. Hier kijken we opnieuw in de hersenen
  117. van levende muizen.
  118. Het scherm links toont
  119. wat er gebeurt aan de hersenoppervlakte
  120. en het scherm rechts toont
  121. wat er onder het oppervlak gebeurt
  122. in het weefsel zelf.
  123. De bloedvaten zijn rood gemaakt
  124. en de CSV rondom de hersenen
  125. zal groen zijn.
  126. Het verbaasde ons
  127. dat de vloeistof buiten de hersenen
  128. niet aan de buitenkant bleef.
  129. In plaats daarvan werd de CSV teruggepompt
  130. in en door de hersenen
  131. langs de zijkanten van de bloedvaten
  132. en terwijl het de hersenen instroomde
  133. via de zijkanten van de vaten,
  134. hielp het bij het wegwerken,
  135. het verwijderen van
    het afval uit de ruimtes
  136. tussen de hersencellen in.
  137. Als je er over nadenkt
  138. is het gebruiken van de zijkanten
    van de bloedvaten op deze manier
  139. een geniaal ontworpen oplossing,
  140. omdat het brein is ingekapseld
  141. binnen een onbuigzame schedel
  142. en het vol zit met cellen,
  143. waardoor er geen extra ruimte is
  144. voor een tweede set vaten
    zoals het lymfestelsel.
  145. Maar die bloedvaten
  146. strekken van het hersenoppervlak
  147. tot aan iedere cel in het brein,
  148. wat betekent dat vloeistof
  149. die via de zijkanten van deze
    bloedvaten verplaatst wordt
  150. makkelijk toegang kan krijgen tot
    de complete inhoud van de hersenen.
  151. Het is dus een heel slimme manier
  152. om een stel vaten, de bloedvaten,
    een nieuwe doelstelling te geven:
  153. het overnemen en
    vervangen van de functie
  154. van een tweede set vaten, de lymfevaten,
  155. zodat je die niet nodig hebt.
  156. Het is prachtig dat geen ander orgaan
  157. kiest voor deze bepaalde aanpak
  158. om afval tussen zijn
    cellen te verwijderen.
  159. Dit is een oplossing die alleen
    plaatsvindt in de hersenen.
  160. Maar onze meest verrassende bevinding

  161. was dat al dit samen,
  162. alles wat ik jullie net heb verteld,
  163. met al deze vloeistof die
    door het brein stroomt,
  164. dat het alleen plaatsvindt
    in het slapende brein.
  165. De video hier links
  166. laat zien hoeveel
    van de CSV beweegt
  167. in het brein van een
    wakkere, levende muis.
  168. Het is vrijwel niets.
  169. Maar in datzelfde dier,
  170. als we even wachten tot
    het in slaap is gevallen,
  171. kunnen zien we dat de CSV
  172. door de hersenen heen stroomt
  173. en we kwamen erachter dat op het moment
  174. wanneer het brein gaat slapen
  175. de hersencellen zelf lijken te krimpen
  176. en zo tussenliggende ruimtes creëren
  177. waardoor vloeistof erdoorheen kan stromen
  178. en afvalstoffen verwijderd kunnen worden.
  179. Het lijkt dus alsof Galen in werkelijkheid

  180. op het goede pad zat toen hij schreef over
  181. vloeistof die door de
    hersenen heen stroomt
  182. wanneer je in slaap valt.
  183. Ons eigen onderzoek, nu 2.000 jaar later,
  184. laat zien dat het brein
  185. als het wakker is
  186. en het druk heeft,
  187. het verwijderen van afvalstoffen
  188. uit de ruimte tussen
    de cellen uitstelt tot later.
  189. En wanneer je gaat slapen
  190. en de hersenen het niet
    meer zo druk hebben,
  191. schakelen ze over op
    een soort schoonmaakmodus
  192. om de afvalstoffen te verwijderen
  193. uit ruimtes tussen de cellen,
  194. het opgehoopte afval van die dag.
  195. Het is eigenlijk een beetje
    zoals hoe jij of ik
  196. onze huishoudelijke taken
    tijdens de werkweek laten liggen
  197. als we geen tijd ervoor hebben
  198. en daarna alles moeten inhalen
  199. wanneer het weekend
    om de hoek komt kijken.
  200. Nou heb ik net veel verteld over
    het verwijderen van afvalstoffen,

  201. maar was ik niet erg duidelijk
  202. over welke soorten afval
  203. de hersenen moeten verwijderen
  204. tijdens onze slaap, om
    gezond te kunnen blijven.
  205. Het afval waar recente studies
  206. de meeste nadruk op
    leggen is bèta-amyloïd,
  207. een eiwit dat door de hersenen
    constant wordt geproduceerd.
  208. Mijn hersenen maken
    nu bèta-amyloïd aan
  209. en die van jullie ook.
  210. Maar bij mensen met Alzheimer
  211. bouwt bèta-amyloïd zich
    op en voegt het zich samen
  212. in de ruimte tussen de hersencellen,
  213. in plaats van verwijderd
    te worden, zoals het hoort.
  214. Deze opbouw van bèta-amyloïd
  215. ziet men als een van de
    voornaamste stappen
  216. in de ontwikkeling van
    die verschrikkelijke ziekte.
  217. Dus hebben we gemeten hoe snel
    bèta-amyloïd wordt verwijderd
  218. uit een brein dat wakker is,
  219. vergeleken met wanneer het slaapt
  220. en we zagen dat de verwijdering
  221. van bèta-amyloïd inderdaad
  222. veel sneller plaatsvindt
    wanneer het brein slaapt.
  223. Dus als slaap deel uitmaakt

  224. van de oplossing van het brein
  225. voor de verwerking van afvalstoffen,
  226. kan dit diepe invloed
    hebben op ons denken
  227. over het verband tussen slaap,
  228. bèta-amyloïd en Alzheimer.
  229. Een aantal recente klinische studies
  230. suggereert dat onder patiënten
  231. die nog geen Alzheimer hebben,
  232. kort en slecht slapen een link hebben
  233. met een toename van
  234. de opbouw van bèta-amyloïd in de hersenen.
  235. En al moet gezegd worden
  236. dat deze studies niet bewijzen dat
  237. gebrek aan slaap of slecht slapen
  238. Alzheimer veroorzaakt,
  239. laten ze wel zien dat
    onvermogen van de hersenen
  240. om zichzelf te verschonen
  241. door verwijdering
    van afvalstoffen als bèta-amyloïd,
  242. kan bijdragen aan de ontwikkeling
    van ziektes zoals Alzheimer.
  243. Dit nieuwe onderzoek laat ons dus zien

  244. dat het enige dat jullie allemaal
  245. al wisten over slaap,
  246. wat zelfs Galen al begreep over slaap,
  247. dat het de hersenen verfrist
    en je hoofd leegmaakt,
  248. een groot deel kan uitmaken van
  249. wat slaap voor je betekent.
  250. Jij en ik slapen elke nacht weer opnieuw,
  251. maar onze hersenen rusten nooit.
  252. Terwijl ons lichaam stil ligt
  253. en onze gedachten ergens
    ver weg in dromenland zijn,
  254. is de sierlijke mechaniek
  255. van het brein hard aan het werk
  256. met het schoonmaken en het onderhoud
  257. van deze onvoorstelbaar
    gecompliceerde machine.
  258. Net als klusjes thuis
  259. is het vies en ondankbaar werk,
  260. maar is het ook belangrijk.
  261. Als jij thuis een maand lang
    de keuken niet poetst,
  262. wordt jouw huis al snel onbewoonbaar.
  263. Maar in het brein zijn de gevolgen van
  264. het achterop raken met
    poetsen misschien veel erger
  265. dan alleen de gêne van
    een smerig aanrecht hebben.
  266. Want als het gaat over het
    schoonmaken van het brein,
  267. staan de gezondheid en de functie
  268. van je lichaam en geest op het spel.
  269. Daarom is huidig begrip
  270. van deze elementaire huishoud-
    functies van de hersenen
  271. wellicht cruciaal voor de
    preventie en behandeling van
  272. de geestesziekten van morgen.
  273. Dank je wel.

  274. (Applaus)