Return to Video

Neden iklim adaletine karşı çıkıyorum

  • 0:04 - 0:07
    Pat Mitchell: Seni görmek çok güzel,
    arkadaşım.
  • 0:07 - 0:09
    Jane Fonda: Merhaba Pat.
    Sizinle olmak çok güzel.
  • 0:09 - 0:14
    PM: Jane, dünya genelinde
    Fire Drill Fridays'in olağanüstü içeriği
  • 0:14 - 0:18
    ve etkisinden
    haberdar olmayan kişiler için
  • 0:18 - 0:22
    çıkış noktasını bizlere anlatır mısın,
  • 0:22 - 0:30
    özellikle iklim krizi karşısında
    yapılan çalışmaları.
  • 0:30 - 0:36
    JF: İsveçli öğrenci Greta Thunberg'den
  • 0:36 - 0:40
    ve iklim için okul grevi yapan gençlerden
    fazlasıyla ilham aldım.
  • 0:42 - 0:45
    Greta komfor alanlarımızdan
    çıkmamız gerektiğini söylüyor.
  • 0:45 - 0:49
    evimiz yanıyormuşuzcasına
    harekete geçmeliyiz,
  • 0:49 - 0:51
    çünkü öyle.
  • 0:52 - 0:54
    Bu nedenle beni fazlasıyla etkisine aldı.
  • 0:54 - 0:59
    Sonra iklim bilimcilerinin yüzde yüzünün
    buna katıldığını öğrenmem de.
  • 1:00 - 1:05
    Ciddi bir olağanüstü hâlin
    yaklaşmakta olduğunda
  • 1:05 - 1:08
    ve bunun insan nedenli
    olduğunda hemfikirler.
  • 1:10 - 1:14
    Ama bunun için bir şeyler
    yapabileceğimizi söylüyorlar.
  • 1:14 - 1:18
    Zamanımız, teknolojimiz, araçlarımız var.
  • 1:18 - 1:23
    Sorunla yüzleşebilmek için, siyasi irade
    dışında, ihtiyacımız olan her şey var
  • 1:23 - 1:25
    ve bu büyük bir sorun.
  • 1:26 - 1:30
    On bir yılımız veya
    birçoğuna göre on yılımız kaldı.
  • 1:30 - 1:32
    Düşündüm ki
  • 1:32 - 1:37
    "Ah, çok şanslıyım, çünkü sağlıklıyım
  • 1:37 - 1:43
    ve hayatta olanların gerçekten değişim
    yaratabileceği bir on yılda yaşıyorum.
  • 1:43 - 1:48
    Yaşanabilir bir geleceğin olup olmayacağı
    konusunda değişim yaratabiliriz.
  • 1:48 - 1:51
    Ne yüce bir sorumluluk bu.
  • 1:51 - 1:53
    Elimizden geleni yapmalıyız."
  • 1:53 - 1:55
    Eğer ünlü biriysen
  • 1:55 - 1:57
    yapabileceğin şeyler oldukça fazladır.
  • 1:57 - 1:59
    Daha büyük bir platforma sahipsin.
  • 1:59 - 2:01
    Bu nedenle, Greta'nın yaptığı gibi
  • 2:01 - 2:04
    kendimi ortaya atmaya karar verdim
  • 2:04 - 2:08
    ve Amerikan gücünün merkezi olan
    Washington, DC'ye taşındım
  • 2:08 - 2:12
    ve öğrencilerin yaptığı gibi
    her Cuma miting düzenledik.
  • 2:12 - 2:13
    Öğrencilerle işbirliği yaptık.
  • 2:13 - 2:17
    Onlar benim mitinglerimde,
    ben onların mitinglerinde konuştum.
  • 2:17 - 2:19
    Konuşmalardan sonra ise
  • 2:19 - 2:25
    sivil itaatsizlikte bulunarak
    tutuklanma riskini aldık.
  • 2:25 - 2:30
    Sivil itaatsizlik, tarihi defalarca kez
    değiştiren güçlü bir araç,
  • 2:30 - 2:35
    hem ABD'nin altmışlı yıllarında
    sivil haklar hareketinde
  • 2:35 - 2:38
    hem de Hindistan'da
    Mahatma Gandhi döneminde.
  • 2:39 - 2:43
    Başlangıcında tüm bunların bir
    işe yarayıp yaramayacağını bilmiyordum
  • 2:44 - 2:48
    ama neler olduğunu görmek
    beni oldukça mutlu etti.
  • 2:49 - 2:55
    PM: İşin aslı, aynı zamanda,
    birden fazla kez tutuklanmana da yol açtı
  • 2:55 - 3:01
    ve bir ya da iki geceyi Washington, DC
    nezarethanelerinde geçirdin.
  • 3:01 - 3:06
    Kanaatimce, her ne kadar her birimiz
    olağanüstü durumun
  • 3:06 - 3:10
    ve eyleme geçen bahsettiğin insanların
    farkında da olsak
  • 3:10 - 3:17
    kendimizi, hayatlarımızı, kariyerimizi
    riske atıp atamayacağımızdan
  • 3:17 - 3:20
    ve sizin gibi hayatlarımızı
    beklemeye alacağımızdan emin değilim.
  • 3:20 - 3:25
    Bu noktada herhangi bir endişen var mı?
  • 3:26 - 3:33
    JF: Herkesin benim yaptığım gibi
    işlerini bırakamayacağının farkına vardım.
  • 3:33 - 3:35
    Ama söylemeliyim ki istekler yağıyor,
  • 3:35 - 3:40
    sadece ABD'den de değil
    diğer ülkelerden de,
  • 3:40 - 3:43
    Fire Drill Fridays başlatmak isteyen
    insanlardan istek yağıyor.
  • 3:43 - 3:46
    Bana eşlik eden,
    benimle birlikte tutuklanan
  • 3:47 - 3:49
    ve sivil itaatsizlikte bulunan
    insanların birçoğu
  • 3:49 - 3:52
    daha önce böyle bir şeyde bulunmamış
  • 3:52 - 3:54
    ve bunu dönüştürücü buluyorlar.
  • 3:55 - 3:59
    Gerçek şu ki, insanların yapabileceği
    bir sürü şey var;
  • 3:59 - 4:04
    hakkında konuşmaya başlamak,
  • 4:04 - 4:06
    ne hissettiklerini açıklamak
    ve bunun üzerine konuşmak,
  • 4:06 - 4:08
    rahatsız edici hissettirdiğinde dahi.
  • 4:08 - 4:10
    Tatilde bir akşam yemeği sofrasında
  • 4:10 - 4:13
    belki Bob amca
    sizinle aynı fikirde değildir
  • 4:13 - 4:17
    ama belki Bob amca torunları için
    endişeleniyordur
  • 4:17 - 4:21
    veya kuşları seviyordur.
  • 4:21 - 4:24
    İnsanları iklim krizi konusunda
  • 4:24 - 4:29
    endişelendirebilecek bir şeyler
    her zaman var.
  • 4:29 - 4:33
    Tabii ki, oy vermek fazlasıyla önemli
  • 4:33 - 4:36
    ve en cesur kişilere oy vermeliyiz,
  • 4:36 - 4:39
    seçilmiş en gözüpek devlet adamlarına.
  • 4:39 - 4:42
    Çünkü yapmamız gerekenler,
  • 4:42 - 4:45
    tüm dünyada ama özellikle
    burada ABD'de
  • 4:45 - 4:48
    şimdiki yöneticilerimizden kurtulmalı
  • 4:48 - 4:50
    ve gerçekten cesur olan
    insanları seçmeliyiz.
  • 4:51 - 4:52
    bu ayağa kaldıracak
  • 4:52 - 4:53
    (Alkış)
  • 4:53 - 4:57
    ve ihtiyaç duyulan
    gözüpek eylemlerde bulunacak,
  • 4:57 - 5:00
    1930'larda Franklin Delano Roosevelt'in
    Büyük Buhran döneminde
  • 5:00 - 5:07
    Amerikan toplumundaki birçok şeyi
    gerçekten değiştirdiği zamanki gibi.
  • 5:07 - 5:09
    Şu anda ihtiyaç duyulan şey bu.
  • 5:10 - 5:13
    PM: Jane, aynı zamanda bir şeyleri
    açıklığa kavuşturalım
  • 5:13 - 5:16
    çünkü buradaki birçok kişi
    neler yapabileceklerini merak ediyor,
  • 5:16 - 5:18
    Washington'a gelerek bu eylemde
    sana katılabilir mi?
  • 5:18 - 5:22
    Aynı zamanda, Fire Drill Fridays'e
    katılan herkesin
  • 5:22 - 5:25
    tutuklanma tehlikesi altında olmadığını
    açıklığa kavuşturalım.
  • 5:25 - 5:28
    Yaptıklarının başka yönleri de var,
  • 5:28 - 5:33
    örneğin yakın tarihlerde Greenpeace'in
    Washington ofisindeydin.
  • 5:33 - 5:37
    Fire Drill Fridays kapsamındaki
    diğer şeyleri de açıklar mısın?
  • 5:37 - 5:40
    Tutuklanma riski olmadan
  • 5:40 - 5:43
    sivil itaatsizliğe nasıl
    katılım sağlayabiliriz?
  • 5:43 - 5:48
    JF: Öncelikle, hiçbir şeyi
    yalnız başına yapmamalısın.
  • 5:48 - 5:51
    Bildiğin gibi, güçlerimiz birleşmeli.
  • 5:51 - 5:54
    Sayılarda güç var.
  • 5:54 - 5:57
    Sayılarda topluluk da var
  • 5:57 - 6:00
    ve karşılaştığım şeyin en zorlu yanı
  • 6:00 - 6:03
    bunun kolektif bir kriz olması;
  • 6:03 - 6:06
    kolektif, halk ve kamusal alan
    kavramlarının bütünüyle
  • 6:06 - 6:14
    kasten neoliberalizm ve muhafazakarlık ile
    aşındırıldığı bir dönemde.
  • 6:14 - 6:18
    Ortak bir eylem için
    hemfikir olan insanları
  • 6:18 - 6:23
    yeniden bir araya getirmek
    ruha iyi gelecek bir şey.
  • 6:23 - 6:27
    Bu size İnanılmaz bir güç verir,
    depresyonun panzehiri gibidir.
  • 6:27 - 6:34
    Bu yüzden, yakın çevrenizde
    iklim krizine odaklanan kurumları bulun.
  • 6:34 - 6:37
    Tabii ki, Greenpeace'in dünyanın
    her yerinde birimleri var.
  • 6:37 - 6:41
    Hatta kendin ev partileri yaparak
    başlatabilirsin,
  • 6:41 - 6:45
    Yaşananları konuşmak için
    insanları davet edebilirsin.
  • 6:45 - 6:49
    Hepinizin okuyarak birlikte
    tartışabileceği makaleler bulabilirsin.
  • 6:49 - 6:53
    Tabii ki, eğer yaşadığın yerde
    iklim eylemi varsa katılmaya çalış.
  • 6:53 - 6:57
    Sivil itaatsizliğe katılmak
  • 6:57 - 6:59
    ve tutuklanmak gerekmiyor
  • 6:59 - 7:02
    ama bunun yeni normalimiz
    olacağını düşünüyorum.
  • 7:02 - 7:06
    Burada, DC'de, Fire Drill Fridays'te,
  • 7:06 - 7:09
    insanlar geri dönüp tekrar yapmak istiyor
    gibi hissediyorum.
  • 7:09 - 7:12
    Torunlarım geçen hafta tutuklandı.
  • 7:12 - 7:14
    Bu deneyimin dönüştürücü bir etkisi var.
  • 7:14 - 7:15
    (Gülüşmeler)
  • 7:15 - 7:21
    Kendini orta yolcu olarak tanımlayan
    rol arkadaşım Sam Waterston
  • 7:21 - 7:25
    bu zamana kadar ne bir mitingde konuşmuş
    ne de tutuklanma riskine girmişti
  • 7:25 - 7:28
    ve benimle birlikte tutuklandı.
  • 7:28 - 7:31
    Geçen hafta, Harvard-Yale oyununda da
    tutuklandığını gördüm.
  • 7:31 - 7:34
    Kelepçeli halinin resmini gönderdi
  • 7:34 - 7:36
    ve "Başlattığın şeye bak!" dedi.
  • 7:36 - 7:37
    (Gülüşmeler)
  • 7:37 - 7:46
    Bence, bu krizde insanların bir sonraki
    hamleyi yapmayı beklediği noktadayız.
  • 7:47 - 7:49
    Kendilerini ortaya atmak istiyorlar,
  • 7:49 - 7:52
    Greta Thunberg'in bize özümsettiği gibi.
  • 7:52 - 7:56
    Son derece tatmin edici buluyorlar
  • 7:56 - 7:57
    ve tekrar yapmak istiyorlar.
  • 7:57 - 7:59
    Bu yüzden, yaptığımız şeyin
    iyi olduğunu düşünüyorum.
  • 7:59 - 8:04
    Birkaç hafta önce Climate Change
    Task Force senatosu ile tanıştım
  • 8:04 - 8:06
    ve senatörlere şunu sordum,
  • 8:07 - 8:09
    "Yapmamız gereken başka bir şey var mı?
  • 8:09 - 8:11
    Daha fazlasını mı yapmalıyız?"
  • 8:11 - 8:13
    Senatör Ed Markey bana şöyle söyledi,
  • 8:13 - 8:16
    "Bir ordu kuruyorsun,
    ihtiyacımız olan şey de bu.
  • 8:16 - 8:17
    Daha da büyümesini sağla.
  • 8:17 - 8:19
    Dışarıdan baskıya ihtiyacımız var."
  • 8:19 - 8:22
    Bence tüm dünya için geçerli bu.
  • 8:22 - 8:28
    İnsanların iklim ve çevre için
    sokaklarda ordular oluşturması,
  • 8:28 - 8:32
    gerekirse hükümetlerin kapatılması gerek.
  • 8:32 - 8:35
    Aklıma şu an Brezilya geliyor.
  • 8:35 - 8:40
    Değerli yağmur ormanlarımızın yanmasına
    müsaade edemeyiz.
  • 8:41 - 8:46
    PM: Geçmişte de çok kere yaptığın gibi
    bu değişime önderlik ediyorsun, Jane.
  • 8:46 - 8:52
    İnsanlar ve özellikle
    "Grace and Frankie" fanları
  • 8:52 - 8:56
    en nihayetinde hayatına geri döneceğini
  • 8:56 - 8:58
    ve programına devam edeceğini varsayacak.
  • 8:58 - 9:01
    Fire Drill Fridays devam edecek mi?
  • 9:02 - 9:04
    JF: Buna çok yoğun bir ilgi var,
  • 9:04 - 9:07
    daha önce de belirttiğim gibi
    dünyanın her yerinden insanlar
  • 9:07 - 9:09
    kendileri başlatabilir mi diye soruyorlar.
  • 9:09 - 9:13
    Programları olduğu için
    DC'ye gelemeyen
  • 9:13 - 9:16
    çok fazla ünlü arkadaşım var.
  • 9:16 - 9:21
    Bu nedenle, Los Angeles'ta da
    yapmayı düşünüyoruz.
  • 9:21 - 9:23
    Ama bir şeyi düzeltmek istiyorum:
  • 9:23 - 9:25
    Ben önderlik etmiyorum.
  • 9:25 - 9:28
    Gençler, öğrenciler önderlik ediyor.
  • 9:29 - 9:33
    Cesaretle ayağa kalkanlar
    hep gençlerdi ve bu inanılmaz
  • 9:33 - 9:35
    çünkü riske attıkları şeyler çok fazla.
  • 9:35 - 9:39
    Cuma günleri okula gitmemek çok cesurca.
  • 9:39 - 9:42
    Kötü notlar alabilirsiniz,
    öğretmeninizi sinirlendirebilirsiniz
  • 9:42 - 9:43
    ama yine de yapıyorlar.
  • 9:43 - 9:48
    Bir seferde böyle şeyler yapan
    dünya genelinde milyonlarca genç var.
  • 9:48 - 9:49
    Şunu söylüyorlar,
  • 9:49 - 9:52
    "Bununla bir başımıza uğraşmamıza
    müsaade etmeyin.
  • 9:52 - 9:55
    Bu sorunu biz yaratmadık,
    gelin ve bizlere yardım edin."
  • 9:55 - 9:57
    Bu yüzden, Büyükanneler toplanın!
  • 9:57 - 9:58
    (Gülüşmeler)
  • 9:58 - 10:02
    (Alkış)
  • 10:05 - 10:11
    PM: Bulunduğun şehir muhtemelen
    hiç olmadığı kadar bölünmüş durumda.
  • 10:11 - 10:16
    Hem oradaki hem de dünya genelindeki
    kutuplaşmalar
  • 10:16 - 10:21
    bizleri bir araya gelerek kolektif
    gücümüzü kullanmaktan alıkoydu
  • 10:21 - 10:25
    ve sen bir manada bizlere
    önderlik ediyorsun.
  • 10:25 - 10:30
    Fire Drill Fridays'te başarı olarak
    görebileceğin şeyler neler?
  • 10:32 - 10:36
    JF: Sadece ABD vatandaşı olarak
    konuşabilirim.
  • 10:36 - 10:44
    Başarı, tüm eyaletlerin fosil yakıt
    büyümesini durdurması olurdu.
  • 10:44 - 10:48
    Çünkü sondajlama, hidrolik kırılma
    ve madencilik yapmaya devam ederlerse
  • 10:48 - 10:49
    sorun daha da kötüye gidecek
  • 10:49 - 10:53
    ve rüzgar gülü, güneş paneli
    ve benzerleri ile ne yaparsak yapalım
  • 10:53 - 10:55
    asla açığı kapayamayacağız.
  • 10:55 - 10:58
    Tüm yeni büyümeleri durdurmalıyız.
  • 10:58 - 11:04
    Fosil yakıt emisyonlarını aşamalı olarak
    ortadan kaldırabilecek bir diğer şey ise,
  • 11:04 - 11:07
    bundan etkilenebilecek işçileri
  • 11:07 - 11:10
    değişik bir meslek kolunda yeniden eğitmek
  • 11:10 - 11:13
    ve iyi sendika işlerine
    girmelerini sağlamak.
  • 11:13 - 11:18
    Green New Deal ile birlikte
    çok iyi işler ortaya çıkacak,
  • 11:18 - 11:20
    rüzgar gülü ve güneş paneli kurmak,
  • 11:20 - 11:23
    ülkedeki her evi güçlendirmek,
  • 11:23 - 11:25
    örneğin, yeni enerji şebekesi döşemek.
  • 11:25 - 11:29
    On milyonlarca iş
    ortaya çıkmak için bekliyor
  • 11:29 - 11:32
    ve bu da beni harekete geçiren
    bir başka faktör.
  • 11:33 - 11:38
    Green New Deal kendimizi sürdürülebilir
    ve adil bir geleceğe taşıyabilmemiz için
  • 11:38 - 11:41
    bir çerçeve oluşturmakta.
  • 11:41 - 11:42
    Bu da bir umut veriyor
  • 11:42 - 11:48
    çünkü eğer doğru yaparsak
    herkes için kazançlı olacak.
  • 11:48 - 11:52
    Böyle olması gerekiyor
    yoksa işe yaramayacak
  • 11:52 - 11:55
    çünkü eğer işe yaramasını istiyorsak
    herkesi dahil etmeliyiz.
  • 11:55 - 11:57
    Herkesin dahil olması için de
  • 11:57 - 12:00
    kendilerinde bir şeyler görmeleri gerek
  • 12:00 - 12:02
    ve Green New Deal bunu yapıyor.
  • 12:02 - 12:04
    PM: Jane, her zaman olduğu gibi,
  • 12:04 - 12:07
    (Alkış)
  • 12:08 - 12:15
    hayatında birçok kere yaptığın gibi
    risk alıp ön saflarda yerini alıyorsun.
  • 12:16 - 12:20
    Bu deneyimi yeni bir şeyler öğrenerek
  • 12:20 - 12:25
    veya yeni bir kararlılıkla, umut
    veya iyimserlikle mi arkanda bırakıyorsun?
  • 12:25 - 12:27
    JF: Evet, iyimserim.
  • 12:27 - 12:31
    Bu ülkenin insanları, iklim krizinden
    gerçekten çok korkuyor
  • 12:31 - 12:35
    ve bir şeyler yapmak istiyorlar
    ama onlara kimse bir şey sormamış.
  • 12:35 - 12:37
    Onlara sadece sormalıyız.
  • 12:37 - 12:40
    Organize olmalıyız.
  • 12:40 - 12:42
    Bunu yapabiliriz.
  • 12:42 - 12:46
    Bu yüzden çok umutlu hissediyorum.
  • 12:46 - 12:50
    "Grace and Frankie"de çalışmaya
    dönmem gerektiğini söylemeliyim
  • 12:50 - 12:54
    ama kalbimin bir parçası her zaman
    Fire Drill Fridays'te olacak
  • 12:54 - 12:58
    ve bu umuyorum ki
    bu şekilde devam edecek.
  • 12:58 - 13:00
    Ordu kurmamız gerektiğini düşünüyorum.
  • 13:00 - 13:02
    Önümüzdeki yıl kritik olacak.
  • 13:02 - 13:05
    Neler olacağı çok önemli.
  • 13:05 - 13:07
    Bu yüzden, emin olmalıyız
  • 13:07 - 13:10
    ve özellikle sağlıklı kişiler,
  • 13:10 - 13:12
    nispeten genç hissedenler,
  • 13:12 - 13:14
    bir platformu olanlar
  • 13:14 - 13:17
    bunları yapabileceğimiz
    her şekilde kullanmalıyız.
  • 13:17 - 13:19
    Eğer bunlara sahip değilsem
  • 13:19 - 13:22
    yapabileceğim başka yolları bulmalıyım:
  • 13:22 - 13:25
    Komşularımla, arkadaşlarımla,
    ailemle konuşabilir,
  • 13:25 - 13:27
    bir kuruma katılabilirim.
  • 13:27 - 13:32
    Belirttiğim gibi, depresyonu atlatmak
    etkin işler yapmaktır.
  • 13:32 - 13:36
    PM: Jane, 81 yaşında bunun nasıl
    yapılabileceği konusunda bir modelsin
  • 13:37 - 13:40
    ve kanaatimce yeni bir ordu oluşturduk.
  • 13:41 - 13:50
    (Alkış)
  • 13:50 - 13:51
    Çok teşekkür ederim, arkadaşım.
  • 13:52 - 13:53
    Güvende kal.
  • 13:53 - 13:57
    Gezegenimiz ve birçok şey konusunda
    yaptığın her şey için teşekkür ederim.
  • 13:57 - 13:58
    JF: Teşekkürler, Pat.
  • 13:58 - 14:01
    PM: Hep birlikte Jane'e teşekkür edelim.
  • 14:01 - 14:02
    (Alkış)
Title:
Neden iklim adaletine karşı çıkıyorum
Speaker:
Jane Fonda
Description:

81 yaşındaki aktör ve aktivist Jane Fonda, gezegenimiz için kelimenin tam anlamıyla kendisini tehlikeye atıyor. TEDWomen küratörü Pat Mitchell ile yapılan bu video röportajında Fonda, haftalık olarak Washington DC'de yönettiği iklim gösterileri olan Fire Drill Fridays boyunca birçok kez tutuklanmasından bahsediyor ve sivil itaatsizliğin iklim değişikliği çağında neden yeni bir normal haline geldiğini tartışıyor.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
14:15

Turkish subtitles

Revisions Compare revisions