Albanian subtitles

← Kush je ti, në të vërtetë? Enigma e personalitetit

Get Embed Code
41 Languages

Showing Revision 19 created 04/19/2020 by Helena Bedalli.

  1. Çfarë grupi njerëzish
    intrigues që jeni...
  2. për një psikolog.
  3. (Të qeshura)

  4. Kam pasur rastin që gjatë
    këtyre ditëve të fundit

  5. t'i dëgjoj disa nga bisedat tuaja
  6. dhe të shikoj si ndërveproni me
    njëri-tjetrin.
  7. Dhe mendoj që është e drejtë
    të them, tashmë,
  8. se këtu janë 47 njerëz
    të pranishëm në audiencë,
  9. në këtë moment,
  10. që shfaqin simptoma psikologjike
    të cilat dua t'i diskutoj sot.
  11. (Të qeshura)

  12. Dhe mendova që ju mund të doni
    të dini se kush jeni.

  13. (Të qeshura)

  14. Por në vend që t'ju drejtohem juve,

  15. gjë që do të ishte e paarsyeshme
    dhe e bezdisshme,
  16. Mendova t'ju tregoj disa fakte dhe histori
  17. në të cilat ju mund të gjeni
    një pjesë të vetes.
  18. Unë jam në fushën e hulumtimit
    të njohur si psikologji e personalitetit,

  19. e cila është pjesë e një
    shkence më të madhe të personalitetit,
  20. e cila përfshin spektrin e gjerë,
    nga neuronet deri tek historitë.
  21. Dhe ajo që provojmë të bëjmë,
  22. në mënyrën tonë,
  23. është t'i japim kuptim asaj
    se si secili nga ne--
  24. secili nga ju--
  25. është, në disa aspekte,
  26. si të gjithë të tjerët,
  27. si disa njerëz të tjerë
  28. dhe si askush tjetër.
  29. Tani, tashmë ju mund të jeni
    duke thënë në vete,

  30. ''Unë nuk jam intrigues.
  31. Unë jam personi i 46-të më i mërzitshmi
    në Hemisferën Perëndimore''.
  32. Ose ju mund t'i thoni vetes,
  33. ''Unë jam intrigues,
  34. edhe nëse vështrohem nga shumica
    e njerëzve si tallje e madhe,e zhurmshme''
  35. (Të qeshura)

  36. Por është mërzitja juaj e vetë-përcaktuar
    dhe ''zgjuarsia'' juaj e natyrshme

  37. që më bën mua si psikolog
    vërtet të impresionuar nga ju.
  38. Kështu më lejoni të shpjegoj
    pse kjo është kështu.
  39. Një nga qasjet më me ndikim
    në shkencën e personalitetit

  40. njihet si psikologji e tipareve,
  41. dhe iu drejton ju drejt 5 dimensioneve,
    të cilat janë ndara normalisht
  42. dhe që përshkruajnë aspekte universale
  43. të dallimeve në mes njerëzve.
  44. Ato formojnë akronimin OCEAN.
  45. Pra, O përfaqëson hapjen
    ndaj eksperiencave
  46. kundrejt atyre që janë më të mbyllur.
  47. C përfaqëson ndërgjegjshmërinë
  48. në kontrast me ata që kanë një qasje
    më të tërhequr ndaj jetës.
  49. E, ekstraversioni në kontrast
    me njerëzit më introvert
  50. A, individët më të pajtueshëm në kontrast
    me ata të papajtueshëm.
  51. dhe N --
  52. individët neurotikë në kontrast
    me ata më të qëndrueshëm.
  53. Të gjitha këto dimensione
    kanë ndikim në mirëqenien tonë,

  54. për ecurinë e jetës sonë.
  55. Dhe ne e dimë që për shembull,
  56. hapja dhe ndërgjegjshmëria janë
    përcaktues të mirë të suksesit në jetë,
  57. por njerëzit e hapur arrijnë suksesin
    nëpërmjet të qenurit të guximshëm,
  58. dhe herë pas here të cuditshëm.
  59. Njerëzit e ndërgjegjshëm
    arrijnë atë duke iu përmbajtur afateve,
  60. duke këmbëngulur
    si dhe duke pasur pak pasion.
  61. Ekstraversioni dhe pajtueshmëria janë
    të dyja ndihmuese për të punuar me njerzit
  62. Ekstravertët për shembull,
  63. më duket intriguese me mësimet e mija,
  64. unë nganjëherë u jap atyre
    një fakt themelor
  65. që mund të jetë zbulues
    për personalitetin e tyre.
  66. Unë u them atyre që është
    praktikisht e pamundur për adoleshentët
  67. që të lëpijnë pjesën e jashtme
    të bërrylit të tyre.
  68. (Të qeshura)

  69. A e keni ditur këtë?

  70. Tashmë, disa nga ju kanë provuar
    të lëpijnë bërrylin e tyre.
  71. Por midis jush, ekstravertët
  72. janë ata të cilët jo vetëm
    që e kanë provuar,
  73. por e kanë bërë me sukses këtë
  74. ndaj personit të ulur afër tyre.
  75. (Të qeshura)

  76. Këta janë ekstravertët.

  77. Më lejoni të merrem pak më në detaje
    me ekstraversionin,

  78. sepse është i rëndësishëm, intrigues,
  79. dhe na ndihmon ne të kuptojmë
    atë që unë e quaj tri natyrat tona.
  80. E para, natyrën tonë biogjenike --
    neurofiziologjinë tonë.
  81. E dyta, natyra jonë sociogjenike,
  82. e cila ka të bëjë me aspektet
    kulturore dhe sociale të jetës sonë.
  83. Dhe e treta, ajo që na bën ata që jemi
    -- idiosinkratike --
  84. ajo që e quaj natyra juaj ''idiogjenike''.
  85. Më lejoni të shpjegoj.

  86. Një nga gjërat që i karakterizon
    ekstravertët është që u duhet stimulim.
  87. Dhe ky stimulim mund të arrihet
    duke gjetur gjëra eksituese:
  88. zhurma të larta, festa
    dhe evente sociale këtu në TED --
  89. i shikoni ekstravertët duke formuar
    një mbështjellës magnetik.
  90. Ata të gjithë mblidhen së bashku.
  91. Dhe unë i'u kam parë juve.
  92. Introvertët priren më shumë
    të shpenzojnë kohën në hapësira të qeta.
  93. lart në katin e dytë,
  94. ku ata mund t'a reduktojnë stimulimin --
  95. dhe ku mund të jenë të lirë
    nga të qenurit antisocial,
  96. por ju nuk jeni domosdo antisocial.
  97. Mund të jetë që ju thjesht
    e kuptoni se bëni më mirë
  98. kur keni një mundësi për t'a ulur
    atë nivel të stimulimit.
  99. Nganjëherë është një stimul i brendshëm,
    nga trupi juaj.

  100. Kafeina, për shembull, ka efekt më të mirë
    tek ekstravertët sesa tek introvertët.
  101. Kur ekstravertët vijnë në zyrë
    në orën nëntë në mëngjes
  102. dhe thonë, ''kam vërtet nevojë
    për një filxhan kafe'',
  103. ata nuk po bëjnë shaka--
  104. ata kanë vërtet nevojë.
  105. Introvertët nuk janë kështu,
  106. veçanërisht nëse detyrat në të cilat
    ata angazhohen --
  107. dhe nëse kanë pirë kafe --
  108. nëse këto detyra kërkojnë shpejtësi,
  109. dhe nëse janë kuantitative,
  110. introvertët mund të lënë përshtypjen
    e të mos qenurit veçanërisht kuantitativë.
  111. Por është një keqinterpretim.
  112. Kështu ja ku janë disa përfundime
    që janë mjaft intriguese:

  113. ne nuk jemi gjithmonë si dukemi,
  114. dhe kjo më con në një pikë tjetër.
  115. Duhet të them, para kësaj,
  116. diçka për marrëdhënien seksuale,
  117. edhe pse mund të mos kem kohë.
  118. Pra, nëse ju doni --
  119. po, do të donit?
  120. Në rregull.
  121. (Të qeshura)

  122. Janë bërë studime

  123. në frekuencën me të cilën individët
    përfshihen në aktin bashkëshortor,
  124. të ndarë si meshkuj, femra;
    introvertë, ekstravertë.
  125. Pra, ju pyes juve:
  126. Sa herë për minutë--
  127. më falni, ky ishte një studim me minjë.
  128. (Të qeshura)

  129. Sa herë në muaj

  130. burrat introvertë angazhohen në akt?
  131. 3.0.
  132. Po burrat ekstravertë?
  133. më pak apo më shumë?
  134. Po, më shumë.
  135. 5.5 -- gati dy herë më shumë.
  136. Gratë introverte: 3.1.
  137. Gratë ekstraverte?
  138. Sinqerisht, duke folur
    si një mashkull introvert,
  139. të cilën do t'a shpjegoj më vonë --
  140. ato janë të jashtëzakonshme.
  141. 7.5.
  142. Ato jo vetëm që i përballojnë
    meshkujt ekstravertë,
  143. ato madje zgjedhin edhe
    disa introvertë.
  144. (Të qeshura)

  145. (Duartrokitje)

  146. Ne komunikojmë ndryshe,
    si ekstravertë dhe si introvertë.

  147. Ekstravertët,kur bashkëveprojnë
  148. duan të kenë shumë
    takime sociale nga afër.
  149. Ata duan të kenë afërsi
    për një komunikim më të rehatshëm.
  150. Ata pëlqejnë të kenë kontakt me sy,
  151. ose vështrim reciprok.
  152. Në disa hulumtime gjetëm
  153. se ata përdorin terma më të shkurtër,
    kur ata takojnë dikë.
  154. Kur një ekstravert takon një Charles,
  155. ai shumë shpejt bëhet ''Charlie'',
    pastaj ''Chuck'',
  156. dhe më vonë ''Chuckles Baby''.
  157. (Të qeshura)

  158. Kurse për introvertët,

  159. ai nënkupton''Charles'',
    derisa t'i lejohet të bëhet me i afërt
  160. nga personi me të cilin po bisedon.
  161. Ne flasim ndryshe.
  162. Ekstrovertët preferojnë bardhë e zi,
    konkretisht, gjuhë të thjeshtë.
  163. Introvertët preferojnë --
    duhet t'ju tregoj sërish
  164. që unë jam aq introvert
    sa nuk mund t'a imagjinoni --
  165. ne flasim ndryshe.
  166. Ne preferojmë kontekstualisht
    fjali më komplekse,
  167. rastësore,
  168. dhe të gërshetuara.
  169. (Të qeshura)

  170. Më pak apo më shumë.

  171. (Të qeshura)

  172. Sido që të thuash.

  173. (Të qeshura)

  174. Për të mos shtuar
    një pikë më të mirë në të

  175. si kjo.
  176. Kur ne flasim,

  177. Ne nganjëherë flasim me rradhë.
  178. Kisha një kontrate konsultimi
    së bashku me kolegun tim
  179. i cili është kaq i ndryshëm prej meje
    sa është e mundur të jetë.
  180. Së pari, emri i tij është Tom.
  181. I imi nuk është ashtu.
  182. (Të qeshura)

  183. Së dyti, ai është gati dy metra.

  184. Unë kam tendencë të mos jem.
  185. (Të qeshura)

  186. Dhe së treti, ai është personi
    më ekstravert që mund të gjeni.

  187. Unë jam seriozisht introvert.
  188. Unë jam i mbingarkuar,
  189. Nuk mund madje as të pij një filxhan kafe
    pas orës tre pasdite
  190. dhe të pres të më zërë gjumi në mbrëmje.
  191. Ne kishim punuar në këtë projekt
    me një djalë të quajtur Michael.

  192. Dhe Michael pothuajse e solli projektin
    në një krizë.
  193. Personi që na e propozoi atë
    pyeti Tomin dhe mua,
  194. ''Çfarë shikoni tek Michael?''
  195. Do t'ju tregoj çka, tha Tom njëherësh.
  196. Ai foli tipikisht ''ekstravertist''
  197. Dhe ja si e dëgjuan veshët
    e ekstravertëve atë që thashë unë,
  198. e cila është mjaft e saktë.
  199. Unë thash,'' Michael ka tendencë
    kohë pas kohe
  200. të sillet në një mënyrë që
    disa prej nesh mund t'a shohin
  201. ndoshta si më të sigurtë sesa normalja''.
  202. (Të qeshura)

  203. Tomi rrotulloi sytë dhe tha,

  204. ''Brian, ja çfarë thash unë:
  205. ai është një idiot''.
  206. (Të qeshura)

  207. (Duartrokitje)

  208. Tani, si një introvert,

  209. unë mund të përmend me siguri
    disa cilësi ''idiotësie''
  210. në sjelljen e këtij burri,
  211. por nuk do të kapem për fjalën a.
  212. (Të qeshura)

  213. Por ekstravertët thonë,

  214. ''Nëse ecën si gomar, nëse flet si gomar,
    e thërras gomar''.
  215. Dhe e kalojmë njëri-tjetrin.
  216. A është kjo një gjë për të cilën
    duhet të jemi të vëmendshëm?

  217. Sigurisht.
  218. Është e rëndësishme
    që e dimë këtë
  219. A është kjo e tëra çfarë jemi?
  220. A jemi vetëm një grumbull i tipareve?
  221. Jo, ne nuk jemi.
  222. Mbaje mend, ti je disa njerëz
  223. por si asnjë tjetër.
  224. Çfarë në lidhje me veten idiosinkratike?
  225. Sikur Elizabeth ose sikur George,
  226. ju mund ta ndani ekstraversionin
    ose neuroticizmin tuaj.
  227. Por a ka disa karakteristika të dallueshme
    Elizabethiane në sjelljen tuaj,
  228. ose Georgiane
  229. që na bëjnë t'u shohim më tepër
    sesa vetëm një grumbull tiparesh?
  230. Kjo na bën t'ju duam juve
  231. Jo vetëm se jeni i takoni
    një tipi të caktuar të personit.
  232. Nuk ndihem rehat ti vë njerëzit
    në pozitë të vështirë.

  233. Madje nuk mendoj që pëllumbat
    u përkasin foleve të tyre
  234. Pra, çfarë na bën ne të ndryshëm?
  235. Janë veprat që i bëjmë në jetë --
    projektet personale.
  236. Ju mund të keni një projekt personal
  237. por askush këtu nuk e di.
  238. Kjo lidhet me fëmijët tuaj --
  239. you keni shkuar tri herë në spital,
  240. dhe ata akoma nuk e dinë çka nuk shkon.
  241. Ose mund të jetë nëna juaj.
  242. Dhe ju do të dilnit nga vetja juaj.
  243. Këto janë tipare të lira.
  244. You mund të jeni i pajtueshëm,
    por veproni papajtueshëm
  245. në vend që t'i thyeni këto barriera
    të ngathtësisë
  246. në spital,
  247. për të marrë diçka
    për nënën ose fëmijën tuaj.
  248. Çka janë këto tipare të lira?

  249. Ato janë kur ne hartojmë një skenar
  250. që të arrijmë me sukses një projekt
    thelbësor në jetë.
  251. Dhe këto janë ato që kanë rëndësi.
  252. Mos i pyesni njerëzit çfarë tipi jeni;
  253. pyesni,''Cilat janë projektet thelbësore
    në jetën tuaj?
  254. Dhe ne i zbatojmë këto tipare.
  255. Unë jam introvert,
  256. por kam një projekt thelbësor,
    që është të jap leksione.
  257. Unë jam profesor.
  258. Dhe unë i admiroj studentët e mi,
  259. dhe e admiroj fushën time.
  260. Dhe mezi pres t'i tregoj atyre
    të rejat, çka është emocionuese,
  261. çka nuk mund të pres për t'i treguar.
  262. Kështu veproj në mënyrë ekstraverte
  263. sepse në orën 8 në mëngjes,
  264. studentët kanë nevojë për pak humor,
  265. pak angazhim për t'i motivuar
    të vazhdojnë
  266. në ditët të rënda të studimeve.
  267. Por duhet të jemi t'kujdesshëm

  268. kur veprojmë jashtë vetes sonë.
  269. Nganjëherë mund të ndjehemi
    sikur nuk po kujdesemi për veten.
  270. Mendoj, për shembull, pas një kohe
    duke u sjellur si ekstravertë,
  271. Kam nevojë për ta qartësuar veten
    diku vetëm.
  272. Siç ka thënë Susan Cain
    në librin e saj ''Quiet'',
  273. në një kapitull ku paraqiti
    profesorin e cuditshëm Kanadez
  274. i cili jepte mësim në Harvard,
  275. nganjëherë shkoj në banjon e burrave
  276. për të shmangur llastiqet
    dhe shigjetat e ekstravertëve mizorë.
  277. (Të qeshura)

  278. Më kujtohet një ditë
    kur isha vecuar në një kubik,

  279. për ta shmangur stimulimin e tepërt.
  280. Dhe një ekstrovert i vërtetë
    erdhi afer, jo ne kubikun tim,
  281. në kubikun ngjitur --
  282. dhe mund të dëgjoja zhurma evakuuese,
  283. të cilat ne i urrejmë --
    edhe nëse janë tonat,
  284. që është arsyeja pse ne e shkarkojme
    tualetin pas por edhe gjatë.
  285. (Të qeshura)

  286. Dhe pastaj dëgjova këtë zë të ashpër
    duke thënë,

  287. ''Hej, a është aty Dr. Little?''
  288. (Të qeshura)

  289. Nëse ka një gjë që e garanton irritimin
    e një introverti për gjashtë muaj,

  290. është e folura në nevojtore.
  291. (Të qeshura)

  292. Ky është vendi ku po shkoj tani.

  293. Mos më ndiqni.
  294. Falemnderit.

  295. (Duartrokitje)