Return to Video

Моралните убедувања зад вашите интернет пребарувања

  • 0:00 - 0:03
    Кога посетувам училишта и
    зборувам со учениците,
  • 0:04 - 0:06
    секогаш го поставувам истото прашање:
  • 0:07 - 0:08
    Зошто гуглате?
  • 0:09 - 0:12
    Зошто токму Гугл го користите како
    пребарувач?
  • 0:13 - 0:15
    За чудо, секогаш добивам
    три исти одговори.
  • 0:15 - 0:17
    Прво, „Бидејќи функционира.“
  • 0:17 - 0:20
    што е одличен одговор, затоа
    и јас гуглам.
  • 0:20 - 0:22
    Второ, некој ќе рече:
  • 0:22 - 0:25
    „Не знам за други алтернативи“,
  • 0:26 - 0:29
    што не е толку добар одговор и
    јас обично им велам,
  • 0:29 - 0:31
    „Обидете се да изгуглате
    'интернет пребарувач'
  • 0:31 - 0:33
    и ќе најдете неколку други алтернативи.“
  • 0:33 - 0:35
    И трето, но не и последно,
  • 0:35 - 0:39
    на крај некој ќе крене рака и ќе рече:
  • 0:39 - 0:44
    „Со Гугл сум сигурен дека ќе го добијам
    најдобриот и најобјективниот одговор.“
  • 0:45 - 0:52
    Уверени се дека секогаш ќе го добијат
    најдобриот и најобјективен одговор.
  • 0:53 - 0:55
    Како човек од хуманитарните науки,
  • 0:56 - 0:58
    т.е. човек од дигиталните
    хуманитарни науки,
  • 0:58 - 0:59
    тоа ме вади од кожа,
  • 0:59 - 1:04
    иако и јас сфаќам дека таа доверба,
    идејата за објективни одговори
  • 1:04 - 1:08
    е темелот на нашата колективна
    љубов кон Гугл.
  • 1:09 - 1:13
    Ќе ви покажам зошто ова филозофски
    е речиси невозможно.
  • 1:13 - 1:16
    Но, дозволете прво да разјаснам нешто
    околу основниот принцип
  • 1:16 - 1:19
    на сите пребарувања,
    кое понекогаш го забораваме.
  • 1:20 - 1:22
    Кога ќе сакате да изгуглате нешто,
  • 1:22 - 1:26
    прво запрашајте се:
    „Дали барам изолиран факт?“
  • 1:26 - 1:29
    Кој е главен град на Франција?
  • 1:30 - 1:32
    Кои се составните делови на
    молекулот на водата?
  • 1:32 - 1:34
    Одлично-Гугл настрана.
  • 1:34 - 1:37
    Никој не се обидува да докаже дека тоа
  • 1:37 - 1:39
    е Лондон и Н3О.
  • 1:39 - 1:42
    Нема голема дебата околу овие нешта.
  • 1:42 - 1:43
    Се согласуваме на глобално ниво,
  • 1:43 - 1:46
    за одговорите на овие изолирани факти.
  • 1:46 - 1:52
    Но, ако поставите сложено прашање
    и прашате, на пример,
  • 1:52 - 1:54
    „Зошто постои
    Израелско-Палестинскиот конфликт?“
  • 1:55 - 1:58
    Веќе не барате изолиран факт,
  • 1:58 - 1:59
    туку барате знаење,
  • 1:59 - 2:02
    кое е многу посложено и деликатно.
  • 2:03 - 2:04
    а за да добиете знаење,
  • 2:04 - 2:07
    треба да извадите 10, 20
    или 100 факти пред себе,
  • 2:07 - 2:10
    да ги потврдите и речете:
    „Да, сите се точни.“
  • 2:10 - 2:12
    Но, бидејќи јас сум тоа што сум,
  • 2:12 - 2:14
    млад или стар, црн или бел, геј или стрејт
  • 2:14 - 2:16
    јас ќе ги вреднувам различно.
  • 2:16 - 2:18
    И ќе речам:„Ова е точно,
  • 2:18 - 2:20
    но ова ми е поважно од другото."
  • 2:20 - 2:22
    И тука станува интересно,
  • 2:22 - 2:24
    бидејќи тука стануваме луѓе.
  • 2:24 - 2:27
    Тука почнуваме да се расправаме,
    да заземаме страни.
  • 2:27 - 2:30
    И за да стигнеме некаде, треба да
    ги филтрираме фактите,
  • 2:30 - 2:33
    преку пријателите, соседите
    родителите и децата,
  • 2:33 - 2:35
    колегите, весниците и списанијата,
  • 2:35 - 2:38
    за да на крај дојдеме до
    вистинското знаење,
  • 2:38 - 2:42
    за кое ниту еден пребарувач
    не може да ни помогне.
  • 2:43 - 2:50
    Ќе ви дадам пример за да ви покажам
    зошто е тешко
  • 2:50 - 2:53
    да се дојде до моментот на чистата,
    објективна вистина-
  • 2:53 - 2:55
    вреди да се размисли.
  • 2:55 - 2:58
    Сега ќе направам неколку едноставни
    пребарувања.
  • 2:58 - 3:03
    Ќе започнам со "Мишел Обама",
  • 3:03 - 3:04
    првата дама на Соединетите Држави.
  • 3:04 - 3:06
    Ќе кликнеме за слики.
  • 3:07 - 3:09
    Функционира добро,
    како што гледате.
  • 3:09 - 3:12
    Совршен одговор,
    повеќе или помалку.
  • 3:12 - 3:15
    Таа е на сликите, дури го нема
    ни претседателот.
  • 3:16 - 3:17
    Како функционира ова?
  • 3:18 - 3:19
    Многу едноставно.
  • 3:19 - 3:22
    Гугл паметно работи да го постигне ова,
    но е прилично едноставно.
  • 3:22 - 3:25
    Две основни работи се земаат предвид.
  • 3:25 - 3:30
    Прво, што пишува под секоја
    слика на интернет страните?
  • 3:30 - 3:32
    Пишува “Мишел Обама“ под сликата?
  • 3:32 - 3:34
    Добар показател, значи на сликите е таа.
  • 3:34 - 3:37
    Второ, Гугл го чита фајлот на сликата,
  • 3:37 - 3:40
    името на фајлот кој е
    поставен на веб страната.
  • 3:40 - 3:42
    Тој е наречен "MichelleObama.jpeg"?
  • 3:43 - 3:46
    Добар показател пак-
    секако не е Клинт Иствуд на сликите.
  • 3:46 - 3:50
    Значи, овие две работи и ги добивате
    овие резултати.
  • 3:50 - 3:57
    Во 2009 Мишел Обама беше
    жртва на расистичка кампања,
  • 3:57 - 4:01
    кога луѓето почнаа да ја навредуваат
    преку пребарувањата.
  • 4:01 - 4:04
    Имаше една слика широко
    распространета низ интернет,
  • 4:04 - 4:07
    каде лицето и беше изобличено
    како на мајмун.
  • 4:07 - 4:10
    И сликата беше објавена насекаде.
  • 4:10 - 4:14
    И луѓето ја објавија со јасна намера
  • 4:14 - 4:16
    за да ја има во пребарувањата.
  • 4:16 - 4:19
    Не заборавиле да напишат
    „Мишел Обама“ на сликите
  • 4:19 - 4:23
    и ја објавија сликата како
    "MichelleObama.jpeg или слично.
  • 4:23 - 4:25
    Јасно е зошто - за да манипулираат
    со пребарувањата.
  • 4:25 - 4:27
    И тоа функционираше.
  • 4:27 - 4:29
    Ако сте барале слика на Гугл
    за Мишел Обама во 2009,
  • 4:29 - 4:33
    изобличената слика на мајмун
    се појавуваше меѓу првите.
  • 4:33 - 4:36
    Резултатите од пребарувањата
    сами се чистат
  • 4:36 - 4:38
    и тоа е убавата страна кај нив,
  • 4:38 - 4:42
    бидејќи Гугл ја мери веродостојноста
    секој час, секој ден.
  • 4:42 - 4:44
    Но, Гугл овојпат не се согласи,
  • 4:44 - 4:47
    помислија:„ Расистички е и лошо пребарување.
  • 4:48 - 4:51
    затоа ќе се вратиме и
    ќе го исчистиме рачно.
  • 4:51 - 4:54
    Ќе напишеме некоја шифра и ќе средиме.
  • 4:54 - 4:55
    И го сторија тоа.
  • 4:55 - 4:59
    И сигурно никој овде не мисли дека
    тоа беше лоша замисла.
  • 5:00 - 5:01
    Ниту јас.
  • 5:03 - 5:06
    Така, поминаа неколку години,
  • 5:06 - 5:09
    и најгугланиот на светот-Андерс,
  • 5:09 - 5:11
    Андерс Беринг Брејвик,
  • 5:11 - 5:13
    го направи тоа што го направи.
  • 5:13 - 5:15
    на 22 јули во 2011,
  • 5:15 - 5:18
    ужасниот ден во историјата на Норвешка.
  • 5:18 - 5:21
    Овој човек, терорист, крена во воздух
    неколку владини згради
  • 5:21 - 5:24
    блиску до местото каде сме сега во Осло,
    Норвешка
  • 5:24 - 5:26
    и замина на островот Утоја
  • 5:26 - 5:29
    и застрела, уби група на деца.
  • 5:29 - 5:31
    Речиси 80 луѓе загинаа тој ден.
  • 5:32 - 5:37
    Многумина ќе го опишат
    овој ужасен акт во два чекора,
  • 5:37 - 5:40
    дека направи две работи: ги крена во
    воздух зградите и ги уби децата.
  • 5:40 - 5:42
    Не е вистина.
  • 5:42 - 5:44
    Имаше три чекори.
  • 5:44 - 5:47
    Ги крена во воздух зградите, ги уби децата
  • 5:47 - 5:50
    а потоа седна и чекаше светот да го
    пребарува на интернет.
  • 5:51 - 5:54
    Секој од овие три чекори еднакво
    добро ги осмисли.
  • 5:55 - 5:57
    Ова веднаш го свати
  • 5:57 - 5:59
    Шведскиот
    веб дивелопер,
  • 5:59 - 6:03
    Нике Линдквист, стручњак за оптимизирање
    на пребарувачи од Стокхолм.
  • 6:03 - 6:04
    Тој се занимава и со политика
  • 6:04 - 6:07
    и беше таму во социјалните медиуми,
    на неговиот блог и на Фејсбук.
  • 6:07 - 6:09
    Тој им кажа на сите,
  • 6:09 - 6:11
    „Типот во моментов сака
  • 6:11 - 6:14
    да има контрола над својот имиџ.
  • 6:15 - 6:17
    Ајде да го разобличиме тоа.
  • 6:17 - 6:21
    Дали ние, во цивилизираниот свет можеме
    да протестираме против тоа што го направи
  • 6:21 - 6:25
    така што ќе го навредуваме
    преку пребарувањата.
  • 6:25 - 6:26
    И како?
  • 6:27 - 6:29
    На своите читатели им го кажа следново:
  • 6:29 - 6:31
    „Одете на интернет,
  • 6:31 - 6:34
    најдете слики од кучиња кои вршат
    нужда по тротоари-
  • 6:35 - 6:37
    најдете такви слики со кучиња
  • 6:37 - 6:40
    објавете ги на вашите веб страни,
    блогови, социјални мрежи.
  • 6:40 - 6:43
    Не заборавајте да го ставите
    името на терористот под сликите,
  • 6:43 - 6:48
    обележете ги сликите
    како фајл "Breivik.jpeg."
  • 6:48 - 6:52
    Да го подучиме Гугл дека тоа е ликот
    на еден терорист.
  • 6:54 - 6:55
    И тоа успеа.
  • 6:56 - 6:59
    Две години после кампањата
    против Мишел Обама,
  • 6:59 - 7:02
    оваа манипулациска кампања
    против Брејвик успеа.
  • 7:02 - 7:07
    Ако побарате негова слика на Гугл
    од Шведска, по настаните од 22 јули
  • 7:07 - 7:11
    меѓу првите слики ќе се појават
    оние со кучиња кои вршат нужда,
  • 7:11 - 7:12
    како мал знак на протест.
  • 7:13 - 7:18
    За чудо, Гугл не интервенираше овојпат.
  • 7:18 - 7:23
    Тие не ги чистеа рачно резултатите
    од пребарувањата.
  • 7:24 - 7:26
    Па, еве го прашањето за милион долари:
  • 7:26 - 7:29
    Дали има разлика помеѓу
    овие две случувања тука?
  • 7:29 - 7:32
    Дали е различно тоа што
    ѝ се случи на Мишел Обама
  • 7:32 - 7:34
    од она што му се случи на Беринг Брејвик?
  • 7:34 - 7:36
    Секако дека нема.
  • 7:37 - 7:38
    Сосема е исто,
  • 7:38 - 7:41
    но, Гугл интервенираше во
    едниот случај, а во другиот не.
  • 7:41 - 7:42
    Зошто?
  • 7:43 - 7:47
    Бидејќи Мишел Обама е ценета
    личност, ете зошто,
  • 7:47 - 7:50
    а Беринг Брејвик е омразена личност.
  • 7:50 - 7:52
    Гледате што се случува овде?
  • 7:52 - 7:55
    Имаме вреднување на личноста
  • 7:55 - 7:59
    и има само еден кој ја има моќта во светот
  • 7:59 - 8:01
    со авторитет да каже кој е кој.
  • 8:02 - 8:04
    „Ни се допаѓаш, не ни се допаѓаш.
  • 8:04 - 8:06
    Ти веруваме, не ти веруваме.
  • 8:06 - 8:08
    Ти си во право; Ти не си во право,
  • 8:08 - 8:10
    Ти си Обама, а ти си Брејвик.
  • 8:11 - 8:13
    Тоа е моќта, ако некогаш ја имам видено.
  • 8:15 - 8:19
    Затоа, ве молам имајте на ум
    дека зад секој алгоритам
  • 8:19 - 8:21
    стои секогаш човекот,
  • 8:21 - 8:23
    со своите лични убедувања
  • 8:23 - 8:26
    кои ниту една шифра
    не може да ги искорени.
  • 8:26 - 8:28
    Мојата порака не е упатена само до Гугл,
  • 8:28 - 8:31
    туку кон сите оние во светот кои
    веруваат во кодирањето.
  • 8:31 - 8:34
    Треба ди ги идентификувате
    вашите лични убедувања,
  • 8:34 - 8:36
    да разберете дека сте човечко суштество
  • 8:36 - 8:39
    и соодветно на тоа
    преземете одговорност.
  • 8:40 - 8:43
    Ова го велам зашто верувам дека
    го достигнавме моментот
  • 8:43 - 8:44
    кога е неопходно
  • 8:44 - 8:48
    уште посилно да ги соединиме двете врски:
  • 8:48 - 8:50
    хуманистичките науки и технологијата.
  • 8:50 - 8:52
    Посилно од било кога досега.
  • 8:52 - 8:56
    Ако ништо друго, да нé потсетува
    дека привлечната идеја
  • 8:56 - 8:58
    за објективните резултати од пребарувањата
  • 8:58 - 9:01
    е, и веројатно ќе остане само мит.
  • 9:02 - 9:03
    Ви благодарам !
  • 9:03 - 9:06
    (аплауз)
Title:
Моралните убедувања зад вашите интернет пребарувања
Speaker:
Андреас Екстром
Description:

Интернет пребарувачите станаа нашиот најверен извор на информации и арбитар на вистината. Но, дали воопшто можеме да добиеме објективни резултати од пребарувањата? Шведскиот автор и новинар Андреас Екстром, тврди дека такво нешто е филозофска невозможност. Во неговиот содржаен говор тој повикува да ги зајакнеме врските помеѓу технологијата и хуманистичките науки и нé потсетува дека зад секој алгоритам постои збир на лични убедувања кои ниту една шифра не може да ги искорени.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
09:18

Macedonian subtitles

Revisions