Return to Video

Eirca Frenkel: Evrensel anestezi makinesi

  • 0:00 - 0:02
    Sizinle bugün düşük bütçeli medikal
  • 0:02 - 0:05
    teknoloji tasarımlarıyla ilgili konuşacağım.
  • 0:05 - 0:07
    Bu ülkelerde sağlık sistemlerini araştırıyorum.
  • 0:07 - 0:09
    Ve buradaki en büyük eksiklerden birisi
  • 0:09 - 0:11
    neredeyse herkese etki eden
  • 0:11 - 0:13
    güvenli operasyon imkânı.
  • 0:13 - 0:16
    Bulduğumuz büyük engellerden birisi
  • 0:16 - 0:19
    hem bu ameliyatlara imkân vermeyen
  • 0:19 - 0:21
    hem de imkân olduğunda da güvenliğini
  • 0:21 - 0:23
    engelleyen anestezi.
  • 0:23 - 0:25
    Aslında, sorun bu ortamlarda
  • 0:25 - 0:27
    anestezi yapmasını beklediğimiz
  • 0:27 - 0:29
    makine modeli.
  • 0:29 - 0:31
    Burada Amerika'da ya da gelişmiş herhangi bir
  • 0:31 - 0:34
    ülkede göreceğiniz bir operasyon odası görüntüsü var.
  • 0:34 - 0:36
    Arka tarafta da çok
  • 0:36 - 0:38
    karmaşık bir anestezi makinesi var.
  • 0:38 - 0:40
    Ve bu makine ameliyatları
  • 0:40 - 0:42
    mümkün kılıp hayat kurtarabiliyor
  • 0:42 - 0:44
    çünkü kafamızdaki bu ortamda
  • 0:44 - 0:46
    çalışmak için tasarlandı.
  • 0:46 - 0:49
    Çalışması için, bu makine resimdeki hastanenin
  • 0:49 - 0:51
    sağladığı bir takım şeylere ihtiyaç duyuyor.
  • 0:51 - 0:54
    Ameliyat boyunca gaz akışını
  • 0:54 - 0:56
    kontrol etmek ve hastaları anestezi halinde
  • 0:56 - 0:59
    tutmak için karmaşık makineler ile uzun yıllar
  • 0:59 - 1:01
    boyunca çalışmış ve çok iyi eğitim görmüş
  • 1:01 - 1:03
    bir anestezisyene ihtiyaç duruyor.
  • 1:03 - 1:06
    Bilgisayar algoritması ile çalışan hassas bir makine
  • 1:06 - 1:09
    çalışması için özel ilgi ve itinaya ihtiyaç duyuyor
  • 1:09 - 1:11
    ve çok kolay bozulabiliyor.
  • 1:11 - 1:14
    Bozulduğunda da düzelmesi için makinenin karmaşasını
  • 1:14 - 1:16
    anlayabilen, düzeltebilen ve parçalarını bir araya
  • 1:16 - 1:18
    getirip hayat kurtarmaya devam etmesini
  • 1:18 - 1:20
    sağlayabilen bir biyomedikal mühendis takımı gerekiyor.
  • 1:20 - 1:22
    Oldukça pahalı bir makine.
  • 1:22 - 1:24
    Bütçesi 50 ya da 100,000
  • 1:24 - 1:26
    dolara mal olan bir makineyi
  • 1:26 - 1:29
    kaldıracak bir hastane olması gerekiyor.
  • 1:29 - 1:31
    Belki de en bariz olanı
  • 1:31 - 1:33
    ve de en önemli olanı
  • 1:33 - 1:35
    ki hakkında duyduğumuz konseptlerin
  • 1:35 - 1:37
    gidişatı da bunu gösteriyor,
  • 1:37 - 1:39
    kesintisiz elektrik ve
  • 1:39 - 1:41
    sıkıştırılmış oksijen kaynağı
  • 1:41 - 1:44
    ve bu makinenin işlevi
  • 1:44 - 1:46
    için önemli olan diğer medikal
  • 1:46 - 1:48
    ihtiyaçları sağlayabilecek
  • 1:48 - 1:50
    bir altyapı gerektiriyor.
  • 1:50 - 1:53
    Başka bir deyişle, bu makine bu hastanenin
  • 1:53 - 1:55
    veremeyeceği bir sürü şey istiyor.
  • 1:55 - 1:57
    Bu Malavi kırsalındaki bir
  • 1:57 - 1:59
    hastanenin elektrik şebekesi.
  • 1:59 - 2:01
    Bu hastanede,
  • 2:01 - 2:03
    anestezi için vasıflı bir tek kişi var
  • 2:03 - 2:05
    ve bu bayan da 12 ya da 18
  • 2:05 - 2:07
    aylık anestezi eğitimi
  • 2:07 - 2:09
    olduğu için vasıflı.
  • 2:09 - 2:11
    Bu hastane ve bütün bölgede
  • 2:11 - 2:13
    tek bir biyomedikal mühendis yok.
  • 2:13 - 2:15
    Yani makine bozulduğunda
  • 2:15 - 2:17
    çalıştırmaları gereken bu makine bozulduğunda
  • 2:17 - 2:20
    denemek ve çözüm bulmak zorundalar ama çoğu zaman bu son nokta oluyor.
  • 2:20 - 2:23
    Bu makineler meşhur hurda deposuna gidiyor.
  • 2:23 - 2:26
    Ve bahsettiğim makinenin
  • 2:26 - 2:28
    fiyatı bu hastanenin yıllık
  • 2:28 - 2:30
    faaliyet bütçesinin üçte biri
  • 2:30 - 2:32
    ya da çeyreği kadar.
  • 2:32 - 2:35
    Son olarak, görebileceğiniz üzere alt yapı çok güçlü değil.
  • 2:35 - 2:38
    Hastane çok zayıf bir elektrik şebekesine bağlı
  • 2:38 - 2:40
    ve bu da sıklıkla kesiliyor.
  • 2:40 - 2:42
    Yani ara sıra çalışıyor, bütün hastane
  • 2:42 - 2:44
    bir jeneratör ile çalışıyor.
  • 2:44 - 2:46
    Ve jeneratörün bozulacağı ya da
  • 2:46 - 2:48
    yakıtının biteceği aklınıza gelebilir.
  • 2:48 - 2:50
    Ve Dünya Bankası da bunu biliyor
  • 2:50 - 2:53
    ve düşük gelirli bir ülkede bu koşullardaki
  • 2:53 - 2:56
    bir hastanenin ay başı 18 defaya kadar
  • 2:56 - 2:58
    elektrik kesintisi yaşayacağını tahmin ediyor.
  • 2:58 - 3:00
    Benzer şekilde sıkıştırılmış oksijen ve
  • 3:00 - 3:02
    diğer medikal gereçler gerçekten lüks
  • 3:02 - 3:04
    ve sıklıkla aylarca hatta bir yıl boyunca
  • 3:04 - 3:06
    stoklarda bulunamayabiliyor.
  • 3:06 - 3:09
    Çılgınca görünebilir ama şu andaki
  • 3:09 - 3:11
    sistem ilk göstermiş olduğum koşullar
  • 3:11 - 3:13
    için tasarlanan bu makineleri alıyor
  • 3:13 - 3:15
    ve bu koşullara sahip hastanelere
  • 3:15 - 3:18
    satıyor veya bağışlıyor.
  • 3:18 - 3:20
    Sadece yakışıksız değil
  • 3:20 - 3:23
    güvensiz bir hale geliyor.
  • 3:23 - 3:25
    Johns Hopkins'teki ortaklarımızdan birisi
  • 3:25 - 3:28
    yaklaşık bir yıl önce Sierra Leone'daki
  • 3:28 - 3:30
    ameliyatları gözlemliyordu.
  • 3:30 - 3:33
    Ve günün ilk ameliyatı bir doğum vakasıydı.
  • 3:33 - 3:36
    Bir kadın geldi, kendisinin ve çocuğunun
  • 3:36 - 3:39
    hayatını kurtarmak için acilen sezaryen olması gerekiyordu.
  • 3:39 - 3:41
    Her şey gayet elverişli başladı.
  • 3:41 - 3:43
    Cerrah göreve hazırdı ve müdahale başladı.
  • 3:43 - 3:45
    Hemşire oradaydı.
  • 3:45 - 3:47
    Hastayı çabucak anestezi edebildi
  • 3:47 - 3:50
    ve durumun aciliyeti gereği bu önemliydi.
  • 3:50 - 3:52
    Ve her şey iyi başlamıştı
  • 3:52 - 3:55
    ta ki elektrik gidene kadar.
  • 3:55 - 3:57
    Şimdi ameliyatının tam ortasında
  • 3:57 - 4:00
    cerrah ameliyatı bitirmek için saatle yarışıyor
  • 4:00 - 4:02
    ki bunu yapabilir de - bir pupa feneri var.
  • 4:02 - 4:04
    Ama hemşire tam anlamıyla
  • 4:04 - 4:07
    karanlık ameliyat odasında dört dolanıyor
  • 4:07 - 4:09
    hastasını uykuda tutmak, anestezi etmek için
  • 4:09 - 4:11
    kullanabileceği bir şey arıyor.
  • 4:11 - 4:14
    Çünkü makinesi elektrik olmadığı zaman çalışmıyor.
  • 4:15 - 4:18
    Birçoğunuzun yaşamış olduğu, muhtemelen
  • 4:18 - 4:20
    diğerlerinin de ürünü olduğu rutin bir ameliyat
  • 4:20 - 4:23
    bir trajediye dönüştü.
  • 4:23 - 4:26
    Asıl moral bozucu olan şey bunun tek bir vaka olmaması
  • 4:26 - 4:28
    bu gelişen ülkelerin hepsinde meydana geliyor.
  • 4:28 - 4:31
    Her yıl, güvenli anestezi olmadan
  • 4:31 - 4:33
    35 milyon ameliyata teşebbüs ediliyor.
  • 4:33 - 4:35
    Meslektaşım Dr. Paul Fenton
  • 4:35 - 4:37
    bu durumu yaşıyordu.
  • 4:37 - 4:39
    Malavi'de bir eğitim hastanesinde
  • 4:39 - 4:41
    anesteziyoloji başkanıydı.
  • 4:41 - 4:43
    Her gün bunun gibi bir
  • 4:43 - 4:45
    ameliyat odasında çalışıyor,
  • 4:45 - 4:48
    hastanesinde güvenilemez
  • 4:48 - 4:50
    ve açıkçası sağlıksız bir hale
  • 4:50 - 4:52
    gelen aynı ekipman ile anestezi yapmaya
  • 4:52 - 4:54
    ve diğerlerine nasıl yapılacağını öğretmeye çalışıyordu.
  • 4:54 - 4:56
    Ve sayısız ameliyattan sonra
  • 4:56 - 4:59
    hayal edebileceğiniz gibi, anlatılamaz bir trajedi gerçekten
  • 4:59 - 5:01
    "Tamam. Benden bu kadar. Bu kadarı yeter.
  • 5:01 - 5:03
    Daha iyi bir yolu olmalı." dedi.
  • 5:03 - 5:05
    Böylece bütün mortu çeken makinelerin
  • 5:05 - 5:07
    olduğu odaya indi,
  • 5:07 - 5:09
    sanırım bilimsel terim bu,
  • 5:09 - 5:11
    ve etrafı kurcalamaya başladı.
  • 5:11 - 5:13
    Buradan bir parça oradan bir parça aldı
  • 5:13 - 5:15
    ve içinde yaşadığı şartlarda
  • 5:15 - 5:18
    çalışacak bir makine yapmaya çalıştı.
  • 5:18 - 5:21
    Ve ortaya çıkardığı şey bu
  • 5:21 - 5:24
    Evrensel Anestezi Makinesinin prototipi
  • 5:24 - 5:26
    hastanesinin sunabileceği imkânlar
  • 5:26 - 5:28
    ne olursa olsun çalışacak ve
  • 5:28 - 5:32
    hastaları anestezi edecek bir makine.
  • 5:32 - 5:34
    Burada, yeniden evinde
  • 5:34 - 5:37
    aynı hastanede, 12 yıl sonra biraz daha gelişmiş olarak
  • 5:37 - 5:40
    çocuklardan yaşlılara bütün hastalarda kullanılıyor.
  • 5:40 - 5:43
    Şimdi bu makinenin nasıl çalıştığını göstereyim size biraz.
  • 5:43 - 5:45
    Tadâa!
  • 5:45 - 5:47
    İşte kızımız.
  • 5:47 - 5:49
    Elektrik olduğu zaman
  • 5:49 - 5:51
    makinedeki her şey alt kısımda başlıyor.
  • 5:51 - 5:54
    Yerleşik bir oksijen yoğunlaştırıcı var burada.
  • 5:54 - 5:57
    Benim birkaç kez oksijenden bahsettiğimi duydunuz.
  • 5:57 - 5:59
    Temelde, anestezi yapmak için
  • 5:59 - 6:01
    olabildiğince saf oksijene ihtiyacınız var
  • 6:01 - 6:03
    çünkü nihayetinde oksijeni
  • 6:03 - 6:05
    gaz ile seyreltmeniz gerekecek.
  • 6:05 - 6:07
    Ve hastanın soluyacağı karışımın
  • 6:07 - 6:09
    en azından belli bir miktarda oksijen olması gerekiyor
  • 6:09 - 6:11
    aksi halde tehlikeli olabilir.
  • 6:11 - 6:13
    Elektrik olmadığı zaman işte burada
  • 6:13 - 6:16
    oksijen yoğunlaştırıcı oda havasını çekiyor.
  • 6:16 - 6:19
    Şimdi odadaki havanın tamamen bedava olduğunu
  • 6:19 - 6:21
    biliyoruz, çokça bulunuyor
  • 6:21 - 6:23
    ve halihazırda yüzde 21 oksijen.
  • 6:23 - 6:26
    Yani yoğunlaştırıcının tek yaptığı oda havasını
  • 6:26 - 6:28
    çekmek, filtre etmek
  • 6:28 - 6:30
    ve yüzde 95 saf oksijeni buraya
  • 6:30 - 6:33
    yukarıya, anestetik etken ile karıştığı yere göndermek.
  • 6:33 - 6:35
    Şimdi bu karışım
  • 6:35 - 6:37
    hastanın ciğerlerine gitmeden önce
  • 6:37 - 6:39
    buradan geçerek gidiyor
  • 6:39 - 6:41
    siz göremiyorsunuz ama burada bir oksijen filtresi var
  • 6:41 - 6:43
    bu ekranda verilen oksijenin
  • 6:43 - 6:46
    oranı görüntüleniyor.
  • 6:46 - 6:48
    Şimdi, eğer elektriğiniz yoksa
  • 6:48 - 6:51
    ya da Allah göstermesin ameliyatın yarısında kesilirse
  • 6:51 - 6:53
    makine dokunmaya bile gerek kalmadan
  • 6:53 - 6:55
    otomatik olarak oda havasını
  • 6:55 - 6:58
    bu girişten çekmeye başlıyor.
  • 6:58 - 7:00
    Başka her şey aynı.
  • 7:00 - 7:02
    Tek fark artık sadece
  • 7:02 - 7:05
    yüzde 21 oksijen ile çalışıyorsunuz.
  • 7:05 - 7:08
    Şimdi bu eskiden tehlikeli görülen bir şeydi
  • 7:08 - 7:11
    çünkü sadece bir sefer az oksijen verseniz kötü bir şey olurdu.
  • 7:11 - 7:14
    Ama biz buraya uzun ömürlü bir destek bataryası koyduk.
  • 7:14 - 7:16
    Burası bataryayla desteklenen tek kısım.
  • 7:16 - 7:18
    Ama bu tedarikçiye idare sağlıyor,
  • 7:18 - 7:20
    güç olsun ya da olmasın,
  • 7:20 - 7:22
    çünkü hastaya verdikleri oksijen oranına
  • 7:22 - 7:25
    bakarak gaz akışını düzenleyebilirler.
  • 7:25 - 7:27
    İki durumda da,
  • 7:27 - 7:29
    güç olsun ya da olmasın,
  • 7:29 - 7:31
    bazen hasta nefes almak için yardıma ihtiyaç duyar.
  • 7:31 - 7:34
    Anestezinin bir gerçeği. Akciğerler felç olabilir.
  • 7:34 - 7:36
    Bu yüzden bu manüel körüğü ekledik.
  • 7:36 - 7:39
    Hastalara bununla oksijen verdiğimiz
  • 7:39 - 7:42
    üç-dört saatlik ameliyatlar yaptık.
  • 7:42 - 7:45
    Dolambaçsız bir makine.
  • 7:45 - 7:47
    Basit deyince irkiliyorum
  • 7:47 - 7:49
    dolambaçsız.
  • 7:49 - 7:51
    Ve tasarımı öyle.
  • 7:51 - 7:53
    Ve bu makineyi kullanmak için
  • 7:53 - 7:56
    iyi eğitimli, uzman bir anestezist olmanıza gerek yok
  • 7:56 - 7:59
    ki bu iyi bir şey çünkü bu kırsal kesim hastanelerinde
  • 7:59 - 8:02
    bu eğitim seviyesine ulaşamayacaksınız.
  • 8:02 - 8:05
    Ayrıca kullanılacağı koşullar için tasarlandı.
  • 8:05 - 8:07
    Gerçekten dayanıklı bir makine bu.
  • 8:07 - 8:09
    Makine, bu kırsal bölgelerde
  • 8:09 - 8:11
    oluşan sıcaklık, aşınma ve
  • 8:11 - 8:14
    hırpalanmaya dayanmalı.
  • 8:14 - 8:16
    Yani kolayca bozulmayacak
  • 8:16 - 8:19
    ama bozulursa da bu makinedeki adeta her parça
  • 8:19 - 8:22
    bir anahtar ve tornavida ile
  • 8:22 - 8:25
    çıkarılıp değiştirilebilir.
  • 8:25 - 8:27
    Son olarak da, düşük maliyetli.
  • 8:27 - 8:29
    Bu makine daha önce
  • 8:29 - 8:31
    size gösterdiğim geleneksel
  • 8:31 - 8:34
    makinenin sekizde biri fiyatına geliyor.
  • 8:34 - 8:37
    Başka bir deyişle, buradaki
  • 8:37 - 8:40
    çalışma koşullarına göre tasarlandığı için
  • 8:40 - 8:43
    ameliyatlara imkân verip hayat kurtarabilen bir makine,
  • 8:43 - 8:45
    aynen size gösterdiğim ilk makine gibi.
  • 8:45 - 8:47
    Ama burada durmakla yetinmiyoruz.
  • 8:47 - 8:49
    Çalışıyor mu?
  • 8:49 - 8:51
    Bu dışarıda çalışacak tasarım mı?
  • 8:51 - 8:53
    Şimdiye kadar iyi sonuçlar aldık.
  • 8:53 - 8:56
    Bu dört ülkede 13 hastanede
  • 8:56 - 8:58
    ve 2010'dan beri
  • 8:58 - 9:00
    hiç bir klinik yan etki olmadan
  • 9:00 - 9:02
    2,000 üzerinde ameliyat gerçekleştirdik.
  • 9:02 - 9:04
    Yani çok heyecanlıyız.
  • 9:04 - 9:08
    Bu gerçekten de çok yaygın olan bir sorun için
  • 9:08 - 9:11
    uygun maliyetli ve ölçeklenebilir bir çözüm gibi görünüyor.
  • 9:11 - 9:13
    Ama biz yine de bu makinenin
  • 9:13 - 9:15
    hastanelere koyabileceğimiz en etkili ve güvenli
  • 9:15 - 9:17
    makine olduğundan emin olmak istiyoruz.
  • 9:17 - 9:19
    Bunu yapmak için de üniversiteler
  • 9:19 - 9:21
    ve sivil toplum örgütleriyle kullanıcı arayüzü,
  • 9:21 - 9:24
    kullanımın uygun olduğu ameliyat türleri
  • 9:24 - 9:26
    ve makinenin kendisini geliştirebileceğimiz yollar
  • 9:26 - 9:28
    üzerinde bilgi toplamak için ortaklıklar kurduk.
  • 9:28 - 9:30
    Ortaklıklarımızdan birisi de
  • 9:30 - 9:33
    burada Baltimore'da Johns Hopkins ile.
  • 9:33 - 9:37
    Baltimore'da gerçekten mükemmel bir anestezi simülasyon laboratuvarları var.
  • 9:37 - 9:39
    Biz de bu makineyi götürecek
  • 9:39 - 9:42
    ve makinenin kullanılması planlanan hastanelerde
  • 9:42 - 9:44
    karşılaşabileceği bazı ameliyat
  • 9:44 - 9:46
    sorunlarını yeniden yaratacağız
  • 9:46 - 9:49
    ve kapalı, güvenli bir ortamda
  • 9:49 - 9:51
    etkinliğini geliştireceğiz.
  • 9:51 - 9:54
    Böylece bu çalışmanın sonuçlarını
  • 9:54 - 9:56
    saha deneyimleriyle karşılaştırabileceğiz
  • 9:56 - 9:58
    çünkü bu makinelerden iki tanesini Johns Hopkins'in
  • 9:58 - 10:00
    Sierra Leone'da beraber çalıştığı hastanelere koyacağız
  • 10:00 - 10:03
    buna acil sezaryenin gerçekleştiği o hastane de dahil.
  • 10:05 - 10:08
    Anestezi hakkında çok konuştum ve buna devam etme niyetindeyim.
  • 10:08 - 10:10
    Sağlık sisteminin inanılmaz büyüleyici
  • 10:10 - 10:12
    ve önemli bir parçası olduğunu düşünüyorum.
  • 10:12 - 10:15
    Ve gerçekten periferal görünüyor, ona ulaşamadığımız
  • 10:15 - 10:17
    zamana kadar bunu asla düşünmüyoruz
  • 10:17 - 10:19
    ama sonra çok önem kazanıyor.
  • 10:19 - 10:21
    Kim ameliyat olacak kim olmayacak?
  • 10:21 - 10:24
    Kim güvenli ameliyat olacak kim olmayacak?
  • 10:24 - 10:27
    Ama bilirsiniz, tasarımın, uygun tasarımın
  • 10:27 - 10:30
    sağlık sektöründe sonuç vermesi
  • 10:30 - 10:33
    birçok yönden sadece bir tanesi.
  • 10:33 - 10:35
    Bu düşük gelirli ülkelerde mücadele veren
  • 10:35 - 10:38
    daha fazla sağlık çalışanı
  • 10:38 - 10:40
    kendi tasarım süreçlerini başlatabilse
  • 10:40 - 10:42
    kendi çözüm arayışlarını
  • 10:42 - 10:44
    meşhur kutunun dışında
  • 10:44 - 10:46
    ve hastanenin içinde
  • 10:46 - 10:48
    diğer bir deyişle, olmasını ümit ettiğimiz
  • 10:48 - 10:51
    koşullar yerine dünyanın birçok bölgesinde
  • 10:51 - 10:53
    bulunan koşullar için tasarımlar üretebilsek
  • 10:53 - 10:56
    birçok hayat kurtarabiliriz.
  • 10:56 - 10:58
    Çok teşekkür ederim.
  • 10:58 - 11:02
    (Alkış)
Title:
Eirca Frenkel: Evrensel anestezi makinesi
Speaker:
Erica Frenkel
Description:

Bir ameliyatta iken elektrikler giderse ne yaparsınız? Işık yok, oksijen yok - ve anestezi gazınız duruyor. Dünya çapında sürekli gerçekleşiyor bu, rutin işlemleri trajediye çeviriyor. Erica Frenkel bir çözüm sunuyor: evrensel anestezi makinesi.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
11:03
Ahmet M. ATEŞ added a translation

Turkish subtitles

Revisions