Dutch subtitles

← De hernieuwde urgentie van klimaatverandering

Get Embed Code
28 Languages

Showing Revision 24 created 07/15/2020 by Peter van de Ven.

  1. Chris Anderson: Al, welkom.
  2. Pas zes maanden geleden --
  3. het lijkt eeuwen,
  4. maar het was slechts
    zes maanden geleden --
  5. leek het klimaat op de lippen te liggen
    van elk weldenkend mens op de planeet.
  6. Recente ontwikkelingen lijken het
    van onze aandacht te hebben geveegd.
  7. In hoeverre verontrust jou dat?
  8. Al Gore: Om te beginnen, Chris,
    bedankt voor je uitnodiging

  9. om dit gesprek te hebben.
  10. Mensen reageren anders
    op de klimaatcrisis
  11. door de huidige andere enorme problemen
  12. die onze aandacht hebben opgeëist,
  13. en terecht.
  14. Een reden is iets dat je al noemde.
  15. Mensen begrijpen dat als wetenschappers
  16. ons waarschuwen in steeds urgentere taal
  17. en ze beginnen moord
    en brand te schreeuwen,
  18. dat het verstandig is
    om te luisteren naar wat ze zeggen,
  19. en ik denk dat men dat lesje
    nu op een nieuwe manier heeft geleerd.
  20. Een andere overeenkomst, trouwens,
  21. is dat de klimaatcrisis,
    net als de COVID-19-pandemie,
  22. op een nieuwe manier
    aan het licht heeft gebracht
  23. wat voor schokkende ongerechtigheden,
    verschillen en ongelijkheden
  24. van invloed zijn
    op gekleurde gemeenschappen
  25. en lage-inkomensgroepen.
  26. Er zijn verschillen.

  27. De klimaatcrisis heeft effecten
    die je niet in jaren kunt uitdrukken,
  28. zoals bij de pandemie wel kan,
  29. maar consequenties die je moet meten
    in eeuwen of nog langer.
  30. En het andere verschil
  31. is dat in plaats van
    verminderde economische activiteit
  32. als resultaat van een crisis,
  33. wat alle landen ter wereld
    hebben ervaren met COVID-19,
  34. de klimaatcrisis juist ruimte biedt
    om tientallen miljoenen banen te creëren.
  35. Dat lijkt een politiek verkooppraatje,
  36. maar het is echt waar.
  37. De laatste vijf jaar
  38. is solar-installateur
    het snelst groeiende vak in de VS.
  39. En op nummer twee
    staat windturbinemonteur.
  40. En de 'Oxford Review of Economics'
    schreef een paar weken geleden
  41. dat we het meest
    baanrijke herstelplan krijgen
  42. als we hernieuwbare energie
    en duurzame technologie benadrukken.
  43. Dus ik denk dat we
    een omslagpunt hebben bereikt
  44. en je hoeft maar naar
    de herstelplannen te kijken
  45. die in de hele wereld worden gepresenteerd
  46. om te zien dat ze erg gericht zijn
    op een groen herstel.
  47. CA: Een duidelijk effect van de pandemie

  48. is dat het de wereldeconomie
    een halt heeft toegeroepen
  49. en daarmee de broeikasgasemissies
    heeft verminderd.
  50. Hoe groot is dat effect geweest
  51. en is dat louter goed nieuws?
  52. AG: Het is een beetje een illusie, Chris,

  53. en je hoeft maar terug te kijken
    naar de Grote Recessie in 2008 en 2009,
  54. toen we een vermindering
    van 1% in emissies hadden,
  55. maar in 2010
  56. kwamen ze tijdens het herstel
    schreeuwend terug
  57. met een verhoging van 4%.
  58. De laatste schattingen geven aan
  59. dat de emissies ten minste
    5% zullen zakken
  60. gedurende deze 'opgelegde coma' --
  61. zoals de econoom Paul Krugman
    het zo treffend omschreef --
  62. maar of het terugkomt
    zoals na de Grote Recessie
  63. is gedeeltelijk aan ons,
  64. en als deze groene herstelplannen
    echt uitgevoerd worden,
  65. en ik weet dat heel veel landen
    dat echt van plan zijn,
  66. dan hoeft het patroon
    zich niet te herhalen.
  67. Dit hele proces speelt zich tenslotte af
  68. in een periode dat de kostprijs
    van hernieuwbare energie
  69. en elektrische voertuigen, batterijen
  70. en een hele reeks
    andere duurzame benaderingen
  71. steeds verder omlaag gaat
  72. en steeds concurrerender worden.
  73. Om even aan te geven hoe snel dit gaat:

  74. vijf jaar geleden was
    elektriciteit uit solar en wind
  75. goedkoper dan elektriciteit
    uit fossiele brandstoffen
  76. in slechts 1% van de wereld.
  77. Dit jaar is het al goedkoper
    in twee derde van de wereld
  78. en over vijf jaar
  79. zal het in bijna de hele
    wereld goedkoper zijn.
  80. Elektrische auto's zullen binnen twee jaar
    economisch concurrerend zijn
  81. en dan verder in prijs zakken.
  82. Dus er zijn veranderingen gaande
  83. die het patroon kunnen verstoren
    dat we zagen na de Grote Recessie.
  84. CA: Die prijsverschillen
    in verschillende delen van de wereld

  85. komen ongetwijfeld door de verschillende
    beschikbaarheid van zon en wind
  86. en verschillende constructiekosten en zo.
  87. AG: Inderdaad, en overheidsbeleid
    maakt ook een groot verschil.

  88. De wereld blijft maar fossiele
    brandstoffen subsidiëren
  89. op een belachelijk grote voet;
  90. meer in de ontwikkelingslanden
    dan in de VS en ontwikkelde landen,
  91. maar hier wordt het ook gesubsidieerd.
  92. Maar overal ter wereld
  93. zullen wind en solar een goedkopere
    bron van elektriciteit zijn
  94. dan fossiele brandstoffen
  95. binnen een paar jaar.
  96. CA: Ik heb horen zeggen

  97. dat de mate waarin de uitstoot
    door de pandemie is verminderd,
  98. in feite niet zoveel groter is
  99. dan de vermindering
    die we elk jaar moeten halen
  100. als we onze uitstootdoelen willen halen.
  101. Is dat zo, en als dat zo is,
  102. is dat niet enorm intimiderend?
  103. AG: Intimiderend, zeker,
    maar kijk eerst naar de cijfers.

  104. Die cijfers kwamen van een onderzoek
  105. iets meer dan een jaar geleden
    gepubliceerd door de IPCC,
  106. inzake wat er nodig was om te voorkomen
    dat de temperaturen van de Aarde
  107. meer dan 1,5 graad zouden stijgen.
  108. En ja, de jaarlijkse reducties
    zouden significant zijn
  109. en in de orde van wat we
    gezien hebben met de pandemie.
  110. En dat is inderdaad intimiderend.
  111. Maar we hebben wel de gelegenheid
    dramatische veranderingen door te voeren
  112. en het plan is geen mysterie.
  113. Je begint met de twee sectoren
    die het dichtst bij hun omslagpunt zijn --
  114. opwekking van elektriciteit,
    zoals ik al noemde --
  115. en vorig jaar, in 2019,
  116. als je kijkt naar alle nieuw gebouwde
    elektriciteitscentrales
  117. in de hele wereld,
  118. dan was 72% daarvan solar en wind.
  119. En nu al,
  120. als we die fossiele brandstoffen
    niet zouden blijven subsidiëren,
  121. dan zouden we veel meer van die centrales
  122. dicht zien gaan.
  123. Er worden nog enkele nieuwe gebouwd,
  124. maar er worden er veel meer gesloten.
  125. En als het gaat om transport,

  126. de tweede sector die er klaar voor is,
  127. nog bovenop de lagere prijzen
    voor elektrische auto's die ik noemde,
  128. zijn er zo'n 45 rechtsgebieden
    in de wereld --
  129. nationaal, regionaal en gemeentelijk --
  130. waar wetten zijn aangenomen
    om te beginnen met de uitfasering
  131. van verbrandingsmotoren.
  132. Zelfs India zegt dat in 2030,
    dat is dus al binnen tien jaar,
  133. het illegaal zal zijn om nog nieuwe
    verbrandingsmotoren te verkopen
  134. in India.
  135. Er zijn nog veel meer voorbeelden.
  136. Dus de kleine afnames uit het verleden

  137. hoeven geen goed beeld te geven
    van de afnames die we kunnen bereiken
  138. met serieuze nationale plannen
  139. en een toegewijde mondiale inspanning.
  140. CA: Help ons het grote plaatje
    te begrijpen, Al.

  141. Ik denk dat voor de pandemie
  142. de uitstoot van de hele wereld
  143. ongeveer 55 gigaton 'CO2 equivalent' was,
  144. dus dat is inclusief
    andere broeikasgassen zoals methaan
  145. omgerekend naar het equivalent in CO2.
  146. Zeg ik het goed als ik zeg dat de IPCC,
  147. wat de mondiale organisatie
    van wetenschappers is,
  148. aanbeveelt dat de enige manier
    om deze crisis te bezweren,
  149. is om dat getal van 55 naar nul te krijgen
  150. in 2050 op zijn allerlaatst,
  151. en dat we zelfs dan kans hebben
    temperatuurverhogingen te zien
  152. die eerder in de buurt zullen liggen
    van twee graden Celsius dan 1,5?
  153. Is dat ongeveer het grote plaatje
  154. van wat de IPCC aanbeveelt?
  155. AG: Dat is correct.

  156. Het mondiale doel zoals afgesproken
    op de Conferentie van Parijs
  157. is om tot netto nul te komen
    op mondiaal niveau
  158. in 2050,
  159. en veel mensen
    voegen daar snel aan toe
  160. dat dat echt een reductie betekent
    van 45 tot 50% in 2030
  161. om dat pad naar nul
    in 2050 mogelijk te maken.
  162. CA: En dat tijdspad is het soort tijdspad

  163. dat mensen zich niet kunnen voorstellen --
  164. om een beeld te krijgen
    bij een beleid voor 30 jaar.
  165. Dat is in ieder geval een simpel plaatje:
  166. dat we onze emissies met de helft
    moeten verminderen voor 2030,
  167. zo ongeveer,
  168. wat neerkomt op zo'n 7 of 8%
    reductie per jaar --
  169. zoiets, als ik het goed heb.
  170. AG: Niet helemaal, iets minder,

  171. maar in die orde van grootte, ja.
  172. CA: Dus zoiets als het effect
    dat we dit jaar hebben gezien

  173. is misschien nodig.
  174. Dit jaar hebben we het gedaan
    door de economie op slot te gooien.
  175. Jij hebt het over een manier
    voor de komende jaren
  176. die juist voor economische groei
    en nieuwe banen zorgt.
  177. Zeg daar eens iets meer over.
  178. Je had het over het veranderen
    van onze energiebronnen
  179. en onze transportmethoden.
  180. Als we dat zouden doen,
  181. hoeveel van het probleem
    hebben we dan opgelost?
  182. AG: We kunnen naar --

  183. nou, in aanvulling
    op de twee sectoren die ik noemde,
  184. moeten we ook iets doen aan productie
    en alle gebruiksmethoden
  185. die temperaturen van
    1000 graden Celsius vereisen,
  186. en ook daar zijn oplossingen voor.
  187. Ik kom straks terug op een manier
    waar Duitsland nu mee is begonnen.
  188. We moeten ook iets doen
    met regeneratieve landbouw.
  189. We kunnen een groot deel
    van de koolstof sekwestreren
  190. in de teelaarde van de wereld
  191. door andere agrarische
    technieken te gebruiken.
  192. Er is een boereninitiatief om dat te doen.
  193. We moeten ook gebouwen moderniseren.
  194. We moeten veranderen
    hoe we bossen en oceanen managen.
  195. Maar laat me twee dingen kort noemen.

  196. Eerst de gebruiksmethoden
    met hoge temperaturen.
  197. Angela Merkel, net 10 dagen geleden,
  198. met haar minister Peter Altmaier,
  199. een goede vriend
    en een voortreffelijk ambtenaar,
  200. zijn net begonnen
    met een groene-waterstofstrategie,
  201. om waterstof te maken
  202. zonder extra kosten met duurzame energie.
  203. En één ding daarover, Chris:
  204. je kent het verhaal van de
    onregelmatigheid van wind en solar --
  205. solar produceert geen energie
    als de zon niet schijnt
  206. en wind niet als het niet waait --
  207. maar accu's worden beter
  208. en deze technologieën
    worden steeds efficiënter en krachtiger,
  209. zodat ze steeds meer uren per dag
  210. veel meer elektriciteit produceren
    dan kan worden gebruikt.
  211. Dus wat doen we daarmee?
  212. De extra kosten voor
    de volgende kilowattuur is nul.
  213. Dus plotseling
  214. wordt het energievretende proces
    van waterstof uit water winnen
  215. economisch haalbaar
  216. en het kan kolen en gas vervangen,
  217. en dat gebeurt al.
  218. Er is een Zweeds bedrijf
    dat al staal maakt met groene waterstof
  219. en, zoals ik zei, Duitsland is net
    een nieuw initiatief begonnen daarmee.
  220. Ik denk dat ze de rest
    van de wereld de weg wijzen.
  221. Als het gaat om het moderniseren
    van gebouwen, als het mag,

  222. want ongeveer 20 tot 25%
    van de klimaatsveranderingvervuiling
  223. in de wereld en in de VS
  224. komt door inefficiënte gebouwen
  225. die werden gebouwd
    door bedrijven en individuen
  226. die probeerden concurrerend
    te zijn op de markt
  227. en hun marges hoog genoeg te houden
  228. en daarbij hebben bezuinigd
    op isolatie en de juiste ramen
  229. en LED's en dat soort dingen.
  230. Maar de persoon of het bedrijf
    die dat gebouw koopt
  231. of dat gebouw huurt,
  232. wil veel lagere gas-
    en elektriciteitsrekeningen.
  233. Er zijn nu manieren
  234. om dat gat tussen eigenaar
    en gebruiker te dichten,
  235. die verschillende prikkels
    voor de bouwer en de gebruiker,
  236. en we kunnen gebouwen moderniseren
    op een manier die zichzelf terugbetaalt
  237. binnen drie tot vijf jaar,
  238. en we kunnen tientallen miljoenen
    mensen aan het werk helpen
  239. in banen die per definitie
    niet uitbesteed kunnen worden,
  240. want ze bestaan in iedere gemeenschap.
  241. En we moeten hier echt
    een serieus begin mee maken,
  242. want we gaan al die banen nodig hebben
  243. om duurzame welvaart te creëren
    na afloop van deze pandemie.
  244. CA: Even terug naar die waterstofeconomie

  245. waar je het net over had.
  246. Sommige mensen denken dan direct
  247. dat je bedoelt
    waterstofaangedreven auto's,
  248. en ze hebben gehoord
    dat dat waarschijnlijk niet haalbaar is.
  249. Maar jij denkt daar
    veel breder over, volgens mij,
  250. dat waterstof niet zomaar
    een opslagmedium is
  251. dat dienst kan doen als buffer
    voor duurzame energie,
  252. maar dat waterstof ook essentieel kan zijn
  253. voor sommige andere economische processen,
  254. zoals staal- en cementproductie,
  255. die op dit moment fundamenteel
    koolstofintensief zijn,
  256. maar die getransformeerd kunnen worden
    als waterstof goedkoper wordt.
  257. Klopt dat?
  258. AG: Ja, ik was altijd sceptisch
    over waterstof, Chris,

  259. met name omdat het
    zo duur was om het te maken,
  260. 'om het uit water te breken',
    zoals ze zeggen,
  261. Maar wat daar verandering
    in heeft gebracht,
  262. is de ongelooflijke overdaad
    aan solar- en windelektriciteit
  263. in hoeveelheden die mensen
    niet voor mogelijk hielden,
  264. en plotseling is het goedkoop
    genoeg om in te zetten
  265. bij energieverslindende processen
  266. als het maken van groene waterstof.
  267. Ik vraag me nog steeds af
    of het haalbaar is voor voertuigen.
  268. Toyota is daar al 25 jaar mee bezig
    en ze krijgen het niet echt van de grond.
  269. Zeg nooit nooit, het kan nog,
  270. maar ik denk dat het name bruikbaar is
    voor hele hete industriële processen,
  271. en we hebben al een manier
    om transport koolstofvrij te maken
  272. met elektriciteit,
  273. en dat werkt goed.
  274. Tesla is binnenkort het meest waardevolle
    automobielbedrijf in de wereld,
  275. is het al in de VS,
  276. en binnenkort halen ze Toyota in.
  277. Er is nu een vrachtwagenbedrijf
    dat wordt gesteund door Tesla
  278. en een ander dat een hybride wordt
    met elektriciteit en groene waterstof,
  279. dus we zullen zien
    of die toepassing gaat werken.
  280. Maar ik denk dat elektriciteit
    de voorkeur heeft voor wegvervoer.
  281. CA: We doen zo een aantal vragen
    uit de gemeenschap.

  282. Laat ik je echter
    eerst vragen naar kernenergie.
  283. Sommigen milieuactivisten
    geloven dat kernenergie
  284. of misschien een nieuwe
    generatie kernenergie
  285. een essentieel deel van de oplossing is
  286. als we een echt schone toekomst willen,
  287. een schone-energietoekomst.
  288. Ben je nog steeds
    zo sceptisch over kernenergie, Al?
  289. AG: Nou, de markt
    is er sceptisch over, Chris.

  290. Het is een bittere teleurstelling
    voor mij en voor zo velen.
  291. Ik vertegenwoordigde Oak Ridge,
    waar kernenergie begon,
  292. en als jong politicus in de kamer
  293. was ik een voorstander.
  294. Ik was er heel enthousiast over.
  295. Maar de kostenoverschrijdingen
  296. en de problemen
    bij de aanleg van de centrales
  297. zijn zo ernstig geworden
  298. dat energiebedrijven
    er geen trek meer in hebben.
  299. Het is de duurste bron
    van elektriciteit geworden.
  300. Laat me daar snel aan toevoegen
    dat er enkele oudere reactoren zijn
  301. waarvoor het interessant is
    om er de levensduur van te verlengen.
  302. En zoals veel milieuactivisten
  303. ben ik van mening dat als ze veilig zijn,
  304. we ze moeten toestaan
    nog een tijd te blijven werken.
  305. Maar als het gaat om nieuwe kerncentrales?

  306. Zie het zo.
  307. Jij bent CEO geweest, Chris.
  308. Als je CEO was van --
    en eigenlijk ben je het nog.
  309. Als je CEO was
    van een elektriciteitsbedrijf
  310. en je vertelde je managementteam:
  311. "Ik wil een kerncentrale bouwen",
  312. dan zouden dit twee
    van je eerste vragen zijn.
  313. Een: wat gaat het kosten?
  314. En ik heb geen enkel consultantsbedrijf
  315. in de hele wereld kunnen vinden
  316. dat zijn naam wil verbinden
  317. aan een kostenschatting.
  318. Ze weten het gewoon niet.
  319. Een tweede vraag die je zou stellen:
  320. hoe lang duurt het voor hij klaar is
    zodat we elektriciteit kunnen verkopen?
  321. Ook hier, wat krijg je als antwoord?
  322. 'Geen idee.'
  323. Dus als je niet weet wat het gaat kosten
  324. en je weet niet wanneer het klaar is
  325. en je weet nu al dat
    de elektriciteit duurder zal zijn
  326. dan met andere productiemethoden,
  327. dan wordt je daar niet enthousiast van
  328. en dat is over de hele wereld
    ook daadwerkelijk gebeurd.
  329. CA: OK.

  330. Er zijn een heleboel interessante
    dingen om over te praten,
  331. maar we willen wat vragen
    van ons publiek gaan doen.
  332. Kom maar met die eerste vraag.
  333. Van Prosanta Chakrabarty:
  334. "Mensen die sceptisch zijn
    over COVID en klimaatverandering
  335. lijken sceptisch over alle wetenschap.
  336. Prima ideeën van wetenschappers
  337. worden wellicht afgezwakt
    en gecompliceerd.
  338. Wat doen we daar aan?"
  339. AG: Ja, een hele goede vraag, Prosanta.

  340. Tjonge, hoe zeg ik dit
    kort maar duidelijk?
  341. Wat we, denk ik, zien,
  342. is een gevoel dat deskundigen
    in het algemeen
  343. de VS in de steek hebben gelaten,
  344. en dat gevoel is veel sterker in de VS
    dan in de meeste andere landen.
  345. En ik denk dat de meningen
    van wat wij deskundigen noemen
  346. de laatste tientallen jaren
    sterk zijn verwaterd
  347. door de ongezonde dominantie van
    het grote geld in ons politieke systeem,
  348. dat manieren heeft gevonden
    economisch beleid zo te verdraaien
  349. dat het de elite dient.
  350. Dat mag wat radicaal klinken,
  351. maar dat is wel wat er gebeurd is.
  352. We doen het nu al meer dan 40 jaar

  353. zonder een wezenlijke verhoging
    van het middeninkomen,
  354. en als het gaat om het onrecht
  355. dat Afro-Amerikanen
    en andere niet-blanken ervaren,
  356. het verschil in loon tussen
    Afro-Amerikanen en de meerderheid
  357. is hetzelfde als in 1968,
  358. en het familievermogen,
  359. het netto vermogen --
  360. elf en een half zogenaamde
    'typische' Afro-Amerikaanse families
  361. hebben net zoveel netto vermogen als
    één 'typische' blanke Amerikaanse familie.
  362. Als je kijkt naar
    de snel rijzende inkomens
  363. in de top 1, of top 1/10 procent,
  364. dan zeggen mensen: 'Wacht even.
  365. Welke deskundigen dit beleid
    dan ook hebben vormgegeven,
  366. veel goed heeft het mij niet gedaan.'
  367. Een laatste punt, Chris:

  368. er is een aanslag gepleegd op de rede.
  369. Er is een oorlog geweest
    tegen de waarheid.
  370. Er is een strategie geweest,
  371. misschien het best bekend van de strategie
    van de tabaksfabrikanten vroeger,
  372. die acteurs inhuurden en aankleedden
    als dokters om mensen 'gerust' te stellen
  373. dat er geen gezondheidsgevaren kleefden
    aan sigaretten roken,
  374. waardoor er honderd miljoen
    mensen zijn overleden.
  375. Diezelfde strategie van het ondermijnen
    van het belang van de waarheid,
  376. het ondermijnen, zoals iemand zei,
    van de autoriteit van kennis,
  377. heeft ervoor gezorgd
    dat het jachtseizoen open is
  378. op iedere ongemakkelijke waarheid --
    vergeef me weer een buzz-woord,
  379. maar het is hier gepast.
  380. We kunnen niet stoppen toegewijd te zijn
    aan het best beschikbare bewijs
  381. wat is getest in rationele uitwisseling
  382. en gebruikt als de basis
  383. voor het beste beleid
    dat we kunnen vormgeven.
  384. CA: Is het mogelijk, Al,
    dat een consequentie van de pandemie

  385. is dat een groeiend aantal mensen
  386. hun mening over wetenschappers herziet?
  387. Mensen hebben de kans gehad om te zeggen:
  388. 'Geloof ik mijn politiek leider
    of deze wetenschapper,
  389. als het gaat om wat ze zeggen
  390. over dit virus?'
  391. Misschien kunnen we
    daar lessen uit trekken?
  392. AG: Nou, als de opinieonderzoeken kloppen,

  393. vertrouwen mensen hun dokter
    meer dan sommige politici
  394. die lijken een belang te hebben
    bij het domweg ontkennen van de pandemie.
  395. En als je kijkt naar de ongelooflijke flop
  396. van president Trumps
    bijeenkomst in Tulsa,
  397. een stadion met 19.000 plaatsen
    minder dan een derde gevuld
  398. volgens de brandweer,
  399. je zag al die lege plaatsen
    in de nieuwsflitsen,
  400. dus zelfs de meest loyale Trump-aanhangers
  401. moeten besloten hebben hun dokter
    en het medisch advies te geloven
  402. en niet Dr. Donald Trump.
  403. CA: Met wat assistentie
    van de TikTok-generatie, wellicht.

  404. AG: Maar dat was niet
    de reden van de opkomst.

  405. Wat ze deden, heel slim,
    en dat moeten ze vooral doen,
  406. wat ze deden, was de verwachtingen
    van Trumps Witte Huis aantasten.
  407. Zij zijn de reden dat hij
    een paar dagen tevoren verkondigde:
  408. "Een miljoen mensen
    hebben zich aangemeld."
  409. Maar zij voorkwamen niet --
  410. zij blokkeerden geen plaatsen
    waar anderen hadden kunnen zitten.
  411. Zij beïnvloedden de opkomst niet,
    maar wel de verwachtingen.
  412. CA: OK, laten we een volgende vraag nemen.

  413. "Bent U bezorgd dat de wereld
    massaal weer voor de auto kiest
  414. uit angst voor het gebruik
    van gezamenlijk openbaar vervoer?"
  415. AG: Dat zou zeker één
    van de consequenties kunnen zijn.

  416. De trend inzake openbaar vervoer
  417. bewoog zich toch al
    in de verkeerde richting
  418. door het gebruik van Uber
    en Lyft en deeltaxi's,
  419. en als autonomie ooit de doelen haalt
    waar haar aanhangers op hoopt,
  420. dan kan dat een
    vergelijkbaar effect hebben.
  421. Maar er bestaat geen twijfel over
    dat sommige mensen
  422. waarschijnlijk wat minder
    happig zullen zijn
  423. om openbaar vervoer te gebruiken
  424. tot de angst voor deze pandemie
    goed en wel verdwenen is.
  425. CA: Ja. Misschien kan een vaccin helpen.

  426. AG: (Lacht) Ja.

  427. CA: Volgende vraag.

  428. Sonaar Luthra, bedankt
    voor deze vraag uit LA.
  429. "De opwarming deze week
    in het Noordpoolgebied
  430. suggereert dat we onze koolstofputten
  431. zoals permafrost en bossen
  432. sneller verliezen dan voorspeld.
  433. Zijn onze modellen teveel gericht
    op menselijke uitstoot?"
  434. Interessante vraag.
  435. AG: De modellen zijn gericht
    op de factoren die hebben geleid

  436. tot deze ongelooflijke temperatuursprongen
  437. in het noorden van het Noordpoolgebied.
  438. Ze zijn voorspeld, ze waren voorspeld,
  439. en een van de redenen daarvoor
  440. is dat wanneer de sneeuw
    en ijskappen smelten,
  441. de inkomende zonnestralen niet langer
    worden teruggekaatst naar de ruimte
  442. tegen 90%
  443. en in plaats daarvan, wanneer ze
    op een donkere toendra of oceaan vallen,
  444. ze geabsorbeerd worden voor 90%.
  445. Dus dat versnelt de verwarming
    van het Noordpoolgebied
  446. en dat was voorspeld.
  447. Er zijn nog een aantal consequenties
    die in die modellen zitten,
  448. maar sommige daarvan
    moeten wellicht gerekalibreerd worden.
  449. De wetenschappers zijn bezorgd geworden

  450. dat de uitstoot van zowel CO2 als methaan
  451. van de dooiende toendra
  452. groter zou kunnen zijn
    dan waar ze op gehoopt hadden.
  453. Er is ook een gloednieuw
    onderzoek geweest.
  454. Ik ga er niet op in
  455. want het gaat over een vreemd iets
    wat 'klimaatgevoeligheid' heet,
  456. wat van invloed is geweest
    bij modellen met grote afwijkingen
  457. omdat het zo lastig te vatten is.
  458. Maar het laatste bewijsmateriaal
    laat tot onze zorg zien
  459. dat de gevoeligheid wellicht groter is
    dan ze hadden gedacht
  460. en dat ons probleem zelfs nog groter is.
  461. Dat mag ons niet ontmoedigen.
  462. Ik geloof echt dat wanneer we
    dit kantelpunt hebben gehad,
  463. en ik geloof dat we nu op dat punt zijn,
  464. zoals ik zei,
  465. dan denk ik dat we
    veel manieren zullen vinden
  466. om de vermindering
    van onze uitstoot te versnellen.
  467. CA: We nemen nog een vraag
    uit onze gemeenschap.

  468. Haha. "Klimaatengineering
    boekt opmerkelijke vooruitgang.
  469. Exxon investeert in technologie
    van Global Thermostat,
  470. wat er interessant uitziet.
  471. Wat denkt U
  472. van deze koolstofsafvangtechnologieën
    uit lucht en water?
  473. Stephen Petranek."
  474. AG: Nou, daar hebben jij en ik
    het eerder over gehad, Chris.

  475. Ik ben een ferm tegenstander
  476. van het doen van ongeplande
    mondiale experimenten
  477. die gierend verkeerd kunnen gaan
  478. en de meesten zijn echt bang
    voor die aanpak.
  479. De term 'klimaatengineering'
    dekt echter en hele brede lading.
  480. Als je daken wit wilt schilderen
    om meer energie te reflecteren
  481. van stedelijke bebouwing,
  482. dan is er geen gevaar
    dat dat uit de hand loopt,
  483. en er zijn ook andere dingen
  484. die losjes 'klimaatengineering'
    worden genoemd en dat is prima.
  485. Maar het idee om
    de zonnestralen te blokkeren --
  486. dat is naar mijn idee onzinnig.
  487. Planten hebben nu eenmaal
    zonlicht nodig voor fotosynthese
  488. en zonnepanelen hebben zonlicht nodig
  489. voor de productie van energie
    uit zonnestralen.
  490. En de consequenties van het veranderen
    van alles wat we weten
  491. en net doen alsof de consequenties
    precies de oplossing gaan zijn
  492. voor het ongeplande lopende experiment,
    namelijk de opwarming van de Aarde ...
  493. Weet je, ons denken heeft zijn mankementen
  494. en een ervan heet
    de tunnelvisie van één oplossing,
  495. en er zijn mensen die gewoon
    te gretig zijn om te zeggen:
  496. 'Die ene oplossing,
    daar moeten we alles op inzetten
  497. en het maakt niet uit wat ervan komt.'
  498. Dat is onzinnig.
  499. CA: Maar laat me even wat tegengas geven.

  500. Laten we zeggen dat we het eens zijn
    dat een enkele oplossing,
  501. een alles-of-nietspoging
    met klimaatengineering onzin is.
  502. Maar er zijn scenario's waar de wereld
    naar de uitstoot kijkt en gewoon ziet,
  503. laten we zeggen over 10 jaar,
  504. dat het gewoon niet snel
    genoeg minder wordt
  505. en dat we sommige andere
    escalatiegebeurtenissen riskeren
  506. die ervoor kunnen zorgen
    dat we de bus gaan missen,
  507. en dat we de temperatuur
    3, 4, 5, 6, 7 graden zien oplopen
  508. en dat de hele mensheid gevaar loopt.
  509. We kunnen toch ook
    klimaatengineering toepassen
  510. op een manier zoals we dat doen
    met gezondheidszorg.
  511. Want we al honderden jaren begrijpen we
    het menselijk lichaam niet echt

  512. en mensen proberen in te grijpen,
  513. soms met succes en soms ook niet.
  514. Niemand in de medische wetenschap zegt:
  515. 'Doe maar een alles-of-nietspoging
  516. voor iemands leven,'
  517. maar ze zeggen wel:
    'Laten we iets proberen.'
  518. Als een experiment omkeerbaar is,
  519. als het enige kans van slagen heeft,
  520. als er reden is aan te nemen
    dat het kan werken,
  521. dan zijn we het de toekomstige
    gezondheid van de mensheid schuldig
  522. om in ieder geval iets uit te testen
    dat zou kunnen werken.
  523. Kleine tests, om bijvoorbeeld te zien
  524. of ijzerbemesting van de oceaan
  525. wellicht op een ongevaarlijke
    manier kan zorgen
  526. voor koolstofputten.
  527. Of om bijvoorbeeld in plaats van
    de atmosfeer te vullen met zwaveldioxide,
  528. een kleiner ongevaarlijk
    experimentje te doen
  529. om te zien of je op efficiënte wijze
    de temperatuur iets omlaag kon brengen.
  530. Dat is toch niet helemaal onzinnig
  531. en op zijn minst iets
    waar we over moeten denken
  532. als die andere maatregelen niet werken?
  533. AG: Nou, experimenten
    zoals ijzerbemesting van de oceaan

  534. zijn er al geweest,
  535. om te zien of dat de opslag
    van koolstof kan bevorderen.
  536. En de experimenten waren
    een volstrekte mislukking,
  537. wat velen al hadden verwacht.
  538. Maar dat, nogmaals,
  539. is een aanpak die nogal verschilt
  540. van het plaatsen van stukjes aluminumfolie
    in een baan om de Aarde.
  541. Daarmee begon dat voorstel
    van zonne-klimaatengineering.
  542. Nu richten ze zich op krijt --
  543. dat je overal krijtstof overheen hebt.
  544. Maar erger is dat het misschien
    niet omkeerbaar is.
  545. CA: Maar, Al, dat is
    een theoretische reactie.

  546. De hoeveelheid stof die je nodig hebt
  547. om een graad of twee omlaag te komen,
  548. zou niet uitmonden
    in krijtstof over alles.
  549. Het zou ongelooflijk --
  550. zeg maar, het zou minder stof zijn dan
    waar mensen sowieso mee te maken hebben.
  551. Ik bedoel, ik --
  552. AG: Om te beginnen weet ik niet

  553. hoe je een klein experiment doet
    in de atmosfeer.
  554. En ten tweede,
  555. mochten we die aanpak hanteren,
  556. dan zouden we langzaam
    meer en meer moeten toevoegen
  557. van de substantie die ze zouden kiezen.
  558. We zouden het elk jaar moeten vermeerderen
  559. en als we ooit zouden stoppen,
  560. zouden we plots terugvallen,
  561. zoals in het oude boek en de film
    'The Picture of Dorian Gray',
  562. waar plotseling alles
    tegelijk uit de hand liep.
  563. Het simpele feit dat mensen
    dit soort aanpakken overwegen, Chris,
  564. geeft de mate van wanhoop aan
  565. die sommigen beginnen te ervaren,
  566. en dat snap ik best,
  567. maar we moeten ons niet laten verleiden
    tot dit soort roekeloze experimenten.
  568. Trouwens, om bij jouw analogie te blijven
    van experimentele kankerbehandeling,
  569. bijvoorbeeld,
  570. daar krijg je normaal gesproken
    wel toestemming van je patient voor.
  571. Toestemming krijgen van 7,8 miljard mensen

  572. die er niets over te zeggen hebben
  573. en die lijdend voorwerp zijn
    van mogelijk catastrofale consequenties
  574. van een of ander raar plan
    waar iemand mee aan komt zetten
  575. om te proberen de hele atmosfeer
    van de Aarde te reorganiseren
  576. en maar hardop hoopt
    dat het een oplossing gaat zijn
  577. voor het feit dat we 152 miljoen ton
  578. warmtevangende, door de mens
    veroorzaakte klimaatvervuiling
  579. iedere dag in de lucht spuwen.
  580. Dat is wat er echt mis is.
  581. Een wetenschapper tientallen jaren geleden
  582. vergeleek het als volgt.
  583. Hij zei dat als je twee mensen
    in een zinkende boot had,
  584. en een ervan zei:
  585. 'We kunnen misschien met wat spiegels
    signalen naar de kust sturen,
  586. dat ze iets moeten bouwen
  587. om golven mee te genereren
  588. die precies het schommelen opheffen
  589. wat die jongens achterin veroorzaken.'
  590. Of je zorgt ervoor
    dat ze stoppen met schommelen!
  591. En dat moeten we doen.
    We moeten de oorzaken aanpakken.
  592. CA: Ja, dat is een mooi verhaal,

  593. maar als het net zo moeilijk is
    die mensen te laten stoppen met schommelen
  594. als het is om die technologische
    oplossing die je schetst te realiseren,
  595. dus als het experiment om golven te maken
  596. net zo simpel is als die mensen vertellen
    te stoppen met schommelen,
  597. dan wordt het een ander verhaal.
  598. Ik denk dat je gelijk hebt
    dat het vragen van toestemming
  599. een heel lastig probleem is,
  600. maar ook niemand gaf toestemming
  601. om al die andere dingen te doen
    die we de atmosfeer aandoen.
  602. En ik ben het met je eens
    over dat morele gevaar,
  603. dat is zorgelijk.
  604. Als we afhankelijk zouden worden
    van klimaatengineering
  605. en het zou onze inspanning
    om de rest te doen wegnemen,
  606. dat zou tragisch zijn.
  607. Het lijkt mij gewoon --
  608. Ik wou dat we een genuanceerd
    debat konden hebben,
  609. dat mensen zouden zeggen, weet je,
  610. er zitten een hoop knoppen
    aan een complex probleem.
  611. We moeten sommige ervan
    heel voorzichtig bijstellen
  612. en in dialoog blijven.
  613. Is het geen goed streven
  614. om gewoon te proberen
    hier genuanceerd over te praten,
  615. in plaats van te zeggen
    dat klimaatengineering
  616. nooit kan werken?
  617. AG: Nou, ik heb gezegd dat sommige dingen,

  618. de onschadelijke vormen
    die ik heb genoemd,
  619. dat ik die niet uitsluit.
  620. Maar om zonnestralen
    te blokkeren van de Aarde,
  621. dat raakt niet alleen 7,8 miljard mensen,
  622. maar het raakt planten
  623. en dieren
  624. en de oceaanstromen
  625. en de windstromen
  626. en natuurlijke processen
  627. die we wellicht nog meer zouden verstoren.
  628. Techno-optimisme is iets waar ik me
    vroeger ook schuldig aan heb gemaakt,
  629. maar om me vast te houden aan
    een gloednieuwe technologische oplossing
  630. die het hele natuurlijke systeem
    van de Aarde moet veranderen
  631. omdat iemand denkt dat hij slim genoeg is
  632. om het op een manier te doen
    die precies teniet doet
  633. dat wij de atmosfeer gebruiken
    als een open riool
  634. voor de warmtevasthoudende gassen
    die we produceren.
  635. Het is veel belangrijker dat we ophouden
    de atmosfeer als open riool te gebruiken.
  636. Dat is het probleem!
  637. CA: Prima, we zijn het erover eens
    dat dat het belangrijkste is, zeker,

  638. en nu we het daar over hebben,
  639. geloof jij dat koolstoftarieven
    de wereld kunnen helpen
  640. en is er een kans dat ze er komen?
  641. AG: 'Ja' op beide vragen.

  642. Al tientallen jaren
    zegt bijna iedere econoom
  643. die wordt gevraagd naar de klimaatcrisis:
  644. "Nou, we moeten gewoon
    een tarief aan koolstof hangen."
  645. En ik ben zeker voorstander
    geweest van die aanpak.
  646. Maar het is een hele klus.
  647. Maar toch zijn er 43
    wetsgebieden in de wereld
  648. die al een prijs voor koolstof hanteren.
  649. We zien het in Europa.
  650. Ze hebben uiteindelijk
    hun koolstoftariefsysteem werkend,
  651. een dat werkt met emissiehandel.
  652. Er zijn plaatsen waar ze
    belasting heffen op koolstof.
  653. De economen prefereren die aanpak.
  654. China begint nu ook een nationaal
    emissiehandelsysteem te implementeren.
  655. Californië en nog een aantal staten
    in de VS doen het al.
  656. Je kunt de mensen hetzelfde geld
    via een andere weg weer teruggeven.
  657. Maar de tegenstand ertegen, Chris,
    zoals je al aangaf,

  658. is geducht genoeg dat we het ook
    op andere manieren moeten aanpakken
  659. en ik zou zeggen dat de meeste
    klimaatactivisten nu zeggen, kijk,
  660. laten we ons niet blindstaren
    op wat ons het beste lijkt.
  661. We kunnen dit ook op andere manieren doen.
  662. We hebben iedere oplossing nodig
    die we redelijkerwijs kunnen gebruiken
  663. en dat betekent ook door regulering.
  664. En vaak, als een politiek bezwaar
    tegen een voorstel te zwaarwegend wordt
  665. in een marktgerichte benadering,
  666. vallen we terug op regulering,
  667. en het heeft een slechte
    naam gekregen, regulering,
  668. maar op vele plaatsen werkt het.
  669. Ik had het over het uitfaseren
    van verbrandingsmotoren.
  670. Dat is een voorbeeld.
  671. Er zijn in de VS 160 steden
  672. die al gereguleerd hebben
    dat per een bepaalde datum
  673. 100% van al hun elektriciteit
    van duurzame bronnen moet komen.
  674. En nogmaals, de marktkrachten
    die de kostprijs van duurzame energie
  675. en duurzame oplossingen
    steeds verder omlaag brengen,
  676. geven ons daarbij een steuntje in de rug.
  677. Dat werkt in ons voordeel.
  678. CA: De tegenstand tegen koolstoftarieven

  679. gaat vaak verder dan alleen
    de milieubeweging,
  680. want vaak wil men dat bedrijven
    een minder grote rol spelen.
  681. Bedrijven -- of kapitalisme --
    geeft men de schuld
  682. voor de klimaatcrisis
  683. vanwege de voortwoekerende groei,
  684. en dat gaat zo ver dat mensen
    er geen vertrouwen in hebben
  685. dat bedrijven een rol
    in de oplossing kunnen spelen.
  686. De enige uitweg is te reguleren,
  687. om bedrijven te dwingen
    te doen wat nodig is.
  688. Geloof jij dat bedrijven
    deel van de oplossing moeten zijn?
  689. AG: Jazeker,

  690. want de hoeveelheid kapitaal
    die nodig is om deze crisis te bezweren
  691. is groter dan waar overheden
    mee overweg kunnen.
  692. En bedrijven beginnen,
  693. veel bedrijven beginnen
    een hele constructieve rol te spelen.
  694. Er wordt van ze geëist dat ze dat doen,
  695. door hun klanten, door hun investeerders,
  696. door hun raden van bestuur,
  697. door hun directieteams, door hun families.
  698. En trouwens,
  699. de opkomende generatie
    eist een betere toekomst
  700. en als CEO's kandidaten interviewen,
  701. komen ze erachter
    dat zij geïnterviewd worden.
  702. Ze willen goed verdienen,
  703. maar ze willen hun familie,
    vrienden en collega's kunnen zeggen
  704. dat ze meer doen
    dan alleen maar geld verdienen.
  705. Een illustratie van hoe
    deze nieuwe generatie verandert, Chris:
  706. er zijn nu 65 universiteiten in de VS
  707. waar de College Young Republican Clubs
    zijn overeengekomen
  708. om samen te eisen dat
    het Republican National Committee
  709. zijn klimaatbeleid wijzigt
  710. of dat ze anders
    die hele generatie kwijt zijn.
  711. Dit gebeurt wereldwijd.
  712. De Greta-generatie neemt het voortouw
  713. op zovele manieren
  714. en als je kijkt naar enquêtes,
  715. opnieuw, de meerderheid
    van jonge Republikeinen
  716. eisen een verandering in klimaatbeleid.
  717. Dit is echt een beweging
  718. die nog steeds groeiende is.
  719. CA: Daar wou ik je naar vragen,

  720. want een van de pijnlijkste dingen
    in de afgelopen 20 jaar
  721. is hoe het klimaat is gepolitiseerd,
  722. zeker in de VS.
  723. Je bent daar zelf waarschijnlijk
    lange tijd het middelpunt van geweest,
  724. met mensen die je persoonlijk aanvielen,
  725. vaak op genadeloze en oneerlijke wijze.
  726. Zie jij echt tekens
    dat dat aan het veranderen is
  727. onder leiding van de nieuwe generatie?
  728. AG: Ja, daar is geen twijfel over.

  729. Ik wil niet teveel leunen
    op enquêtes --
  730. ik noemde ze al --
  731. maar er is nu een onderzoek gedaan
  732. dat twijfelende
    Trump-supporters onderzocht,
  733. mensen die hem eerder steunden
  734. en dat opnieuw willen doen.
  735. Het belangrijkste onderwerp --
    voor sommigen verrassend --
  736. dat ze doet twijfelen,
  737. is de onzinnigheid van Trump
    en zijn regering inzake klimaat.
  738. We zien grote meerderheden
    in de Republikeinse partij
  739. die zeggen dat ze willen kijken
    naar wat echte maatregelen
  740. voor de klimaatcrisis.
  741. Ik denk echt dat het
    de goede kant uitgaat, zonder twijfel.
  742. CA: Jij bent echt degene geweest
    die dit op de agenda heeft gezet

  743. en je bent toevallig Democraat.
  744. Is er iets dat je persoonlijk kunt doen
  745. om -- ik weet niet -- de tent te openen,
    mensen uit te nodigen,
  746. te zeggen: "Dit gaat verder
    dan politiek, beste vrienden"?
  747. AG: Nou , dat soort dingen
    heb ik wel geprobeerd

  748. en wellicht heeft het
    een klein beetje geholpen.
  749. Ik heb uitgebreid samengewerkt
    met de Republikeinen.
  750. En lang nadat ik het Witte Huis verliet,
  751. verschenen Newt Gingrich en Pat Robertson
  752. en andere prominente Republikeinen
  753. met mij in nationale tv-commercials
  754. om de klimaatcrisis
    onder de aandacht te brengen.
  755. Maar de olie-sector
  756. heeft zijn inspanning verdubbeld
  757. om de Republikeinse partij
    hun discipline op te leggen.
  758. Ik bedoel, kijk eens
    naar hoe ze de Paus aanvielen
  759. toen hij kwam met zijn encycliek
  760. en werd gedemoniseerd,
  761. zij het niet door allen,
  762. maar de meest fanatieke
    anti-klimaatactivisten
  763. begonnen onmiddellijk hun wapens
    op Paus Francis te richten,
  764. en zo zijn er meer voorbeelden.
  765. Ze dwingen discipline af
  766. en proberen er een politiek
    onderwerp van te maken,
  767. ook al proberen Democraten
  768. er een gezamenlijk probleem van te maken.
  769. Ik ben het helemaal eens
    dat dit niets met politiek te maken heeft.
  770. Dat deed het eerst ook niet,
  771. maar het is kunstmatig
    in die positie gedrongen.
  772. CA: De CEO's van oliemaatschappijen
    hebben toch ook kinderen

  773. die tegen ze praten.
  774. Het voelt of sommigen veranderen
  775. en proberen te investeren
  776. en proberen manieren te vinden
    deel uit te maken van de toekomst.
  777. Zie jij dat soort tekenen?
  778. AG: Ja.

  779. Ik denk dat industrieel leiders,
    inclusief olie- en gasbedrijven,
  780. te horen krijgen van hun families.
  781. Ze horen het van hun vrienden.
  782. Ze horen het van hun werknemers.
  783. En trouwens, in de tech-industrie
  784. zijn soms massa's mensen vertrokken
  785. die eisten dat sommige
    technologiebedrijven
  786. meer doen en aan de slag gaan.
  787. Ik ben zo trots op Apple.
  788. Sorry dat ik Apple er zo uit licht.
  789. Je weet, ik zit in het bestuur,
  790. maar ik ben zo'n grote fan van Tim Cook
    en mijn collega's bij Apple.
  791. Het is een voorbeeld van tech-bedrijven
  792. die echt geweldige dingen doen
  793. Er zijn ook anderen.
  794. Er zijn anderen in vele industrieën.
  795. Maar de druk op olie- en gasbedrijven
  796. is echt gigantisch.
  797. Weet je, BP heeft net 12,5 miljard dollar
  798. aan olie- en gasreserves afgeschreven
  799. en gezegd dat ze die nooit
    uit de grond gaan halen.
  800. Twee derde van de fossiele
    brandstoffen die al zijn ontdekt,
  801. kunnen en zullen niet verbrand worden.
  802. En dat is een groot economisch risico
    voor de wereldeconomie,
  803. zoals de subprime-hypotheekcrisis ook was.
  804. We hebben 22 biljoen dollar
    aan subprime koolstofactiva
  805. en net gisteren
    was er een belangrijk rapport
  806. dat de frackingindustrie in de VS
  807. nu een golf faillissementen meemaakt
  808. omdat de prijs van gefrackt gas
    en gefrackte olie
  809. nu tot onder rendabele waarden is gezakt.
  810. CA: Kunnen we kortweg zeggen

  811. dat elektrische auto's en solar
    en elektrische technologie en zo
  812. de olieprijs zo omlaag hebben geholpen
  813. dat we nu op een punt zijn
    dat veel van de reserves
  814. gewoon niet rendabel gemaakt kan worden?
  815. AG: Ja, dat klopt.

  816. Daar komt het op neer.
  817. De voorspellingen voor energiebronnen
    in de komende paar jaar
  818. zeggen allemaal dat elektriciteit
    van wind en solar
  819. verder drastisch in prijs zal zakken
  820. en dat daarom het gebruik van gas of kolen
  821. om stoom te maken voor de turbines
  822. gewoon niet economisch rendabel zal zijn.
  823. Op een vergelijkbare manier heeft
    elektrificatie van de transportsector
  824. hetzelfde effect.
  825. Sommigen kijken ook naar de trend
  826. in nationaal, regionaal en lokaal bestuur.
  827. Ik noemde dit al,
  828. maar ze voorspellen
    een hele andere energietoekomst.
  829. Maar ik ga even terug, Chris,
  830. want we hadden het over zakelijk leiders.
  831. Ik geloof dat je in een vraag iets zei
    over het kapitalisme zelf

  832. en daar wil ik wel iets over zeggen,
  833. want er zijn veel mensen die zeggen
  834. dat het kapitalisme
    misschien het basisprobleem is.
  835. Ik denk dat ons huidige kapitalisme
    dringend hervormd moet worden.
  836. De kortetermijnvisie
    wordt vaak aangehaald,
  837. maar de manier waarop we meten
    wat voor ons van waarde is,
  838. ligt ook in het centrum van de crisis
    van het moderne kapitalisme.
  839. Nu staat kapitalisme aan de basis
    van elke succesvolle economie
  840. en het houdt vraag en aanbod in balans,
  841. het activeert een hoger niveau
    in het menselijk potentieel
  842. en het gaat niet verdwijnen,
  843. maar het moet wel hervormd worden,
  844. want de manier waarop we nu waarde meten,
  845. houdt geen rekening
    met negatieve neveneffecten
  846. zoals vervuiling.
  847. Het houdt ook geen rekening
    met positieve neveneffecten

  848. zoals investeringen in scholing
    en gezondheidszorg,
  849. mentale gezondheid,
    diensten voor gezinnen.
  850. Het houdt geen rekening met uitputting
    van dingen als grondwater, teelaarde
  851. en het web van levende wezens.
  852. En het houdt geen rekening
    met hoe de koek verdeeld wordt,
  853. dus als het BNP omhoog gaat,
    dan juichen mensen,
  854. 2%, 3% -- wauw! -- 4%,
    en ze denken: geweldig!
  855. Maar het gaat gepaard
    met veel meer vervuiling,
  856. chronisch gebrek aan investeringen
    in gemeenschappelijke faciliteiten,
  857. de uitputting van onvervangbare
    natuurlijke bronnen
  858. en de ergste ongelijkheidscrisis
    die we in meer dan 100 jaar gezien hebben
  859. en die de toekomst bedreigt
    van zowel kapitalisme als democratie.
  860. We moeten het dus veranderen.
    We moeten het hervormen.
  861. CA: Dus hervorm kapitalisme,
    maar gooi het niet weg.

  862. Het is een gereedschap dat we
    nodig hebben op de weg vooruit
  863. als we dit willen oplossen.
  864. AG: Ja, ik denk dat dat klopt
    en ik zou daaraan toevoegen:

  865. het ergste milieumisbruik
    in de laatste 100 jaar
  866. heeft zich voorgedaan in rechtsgebieden
    die in de 20e eeuw geëxperimenteerd hebben
  867. met alternatieven voor kapitalisme,
    zowel links als rechts.
  868. CA: Interessant. OK.

  869. Nog snel twee vragen uit de gemeenschap.
  870. Chadburn Blomquist:
  871. "Als U de theebladeren nu leest
    van de impact van de huidige pandemie,
  872. wat denk U, als het gaat om hoe we
    klimaatverandering bevechten:
  873. wat is de belangrijkste les
    die we hebben geleerd?"
  874. AG: Tjonge, dat is
    een hele doordachte vraag

  875. en ik zou willen dat ik hem direct
    op hetzelfde niveau kon beantwoorden.
  876. Om te beginnen zou ik zeggen,
  877. negeer de wetenschappers niet.
  878. Als er praktisch unaniem
    overeenstemming is
  879. onder de wetenschappers
    en medisch experts,
  880. let dan op.
  881. Laat geen politicus je ompraten.
  882. Ik denk dat president Trump
    langzaam aan het leren is
  883. dat het niet meevalt
    om een virus om de tuin te leiden.
  884. Hij spotte ermee in Tulsa
  885. en dat ging hem niet best af.
  886. En tragisch genoeg besloot hij
    vorige maand een gokje te wagen
  887. en negeerde hij de aanbevelingen
    voor het dragen van mondkapjes
  888. en social distance
  889. en dat soort dingen,
  890. en ik geloof dat die les
  891. nu veel duidelijker is geworden.
  892. Maar er is nog iets, Chris.
  893. Ik denk dat deze periode wordt gekenmerkt
  894. door een van de meest
    diepgaande gelegenheden
  895. voor mensen om het patroon
    van hun leven te herbezien
  896. en zich af te vragen of we
    veel dingen niet beter kunnen doen
  897. en anders.
  898. En ik denk dat die opkomende generatie
    waar ik het al over had
  899. met name enorm is beïnvloed
  900. door dit intermezzo,
  901. waarvan ik hoop dat het snel is afgelopen
  902. maar dat de lessen ervan beklijven.
  903. En ik verwacht dat ze dat doen.
  904. CA: Ja, het is opmerkelijk wat je allemaal
    kunt doen zonder koolstof uit te stoten

  905. nu er niets anders op zat.
  906. Laten we nog één vraag nemen.
  907. Frank Hennessy: "Put U moed
    uit het vermogen van mensen
  908. om zich snel aan een nieuwe normaal
    aan te passen door COVID-19,
  909. als bewijs dat mensen hun gedrag
    kunnen en zullen aanpassen
  910. in een reactie op klimaatverandering?"
  911. AG: Ja, maar we moeten ons wel realiseren

  912. dat er een crisis is binnen deze crisis.
  913. De impact op de Afro-Amerikaanse
    gemeenschap, die ik al noemde,
  914. op de Latijns-Amerikaanse gemeenschap,
  915. op de inheemse bevolking --
  916. de hoogste infectiegraad
    is nu in de Navajo Nation.
  917. Dus sommige van deze vragen
    komen anders over
  918. op hen die het hardst
    worden getroffen door deze crisis
  919. en het is niet acceptabel
    dat we dit laten duren.
  920. Het voelt op één manier voor jou en mij
  921. en misschien op velen in het publiek,
  922. maar voor mensen met lage inkomens
    in gekleurde gemeenschappen
  923. is het een volstrekt andere crisis
  924. en wij zijn het hen verplicht --
  925. zijn het iedereen verplicht --
  926. om iets te doen en om de beste
    wetenschap in te zetten
  927. om deze pandemie op te lossen.
  928. Je kent de term 'pandemie-economie'.
  929. Iemand zei dat de eerste wet
    van pandemie-economie
  930. is dat je de pandemie
    op moet lossen
  931. en dat doen we nog niet.
  932. We zien dat de president
    de economie op gang tracht te brengen
  933. voor zijn herverkiezing,
  934. ongeacht de voorspelling
  935. dat dat tienduizenden extra
    Amerikaanse doden zal betekenen
  936. en dat is is mijn ogen
    gewoon onvergeeflijk.
  937. CA: Dank je, Frank.

  938. Al, je hebt samen met anderen
    in de gemeenschap een sleutelrol gespeeld
  939. in het aanmoedigen van TED
    om het initiatief 'Countdown' te starten.
  940. Dank je daarvoor
  941. en ik denk dat deze discussie
    nog tussen velen verder zal gaan.
  942. Als je kijkt en geïnteresseerd
    bent in klimaat,
  943. kijk dan op de Countdown-website,
  944. countdown.ted.com,
  945. en maak deel uit van 10/10/2020,
  946. wanneer we proberen een alarm
    naar de wereld uit te zenden
  947. dat het klimaat niet kan wachten,
  948. dat het belangrijk is,
  949. en er komen wat opmerkelijke dingen
  950. voor de wereld beschikbaar die dag.
  951. Dankjewel, Al, voor je inspiratie
    en ondersteuning daarbij.
  952. Misschien zou jij de sessie
    van vandaag kunnen afronden
  953. door een beeld te schetsen
  954. van hoe de dingen zich wellicht
    kunnen ontvouwen de komende 10 jaar.
  955. Vertel ons gewoon
    of er nog een hoopvol verhaal is.
  956. AG: Dat zal ik graag doen.

  957. Ik wil even iets promoten, heel kort.
  958. 18 tot 26 juli
  959. heeft het Climate Reality Project
    een mondiale training.
  960. Er hebben zich al
    8.000 mensen geregistreerd.
  961. Je kunt terecht op climatereality.com.
  962. Welnu, een stralende toekomst.
  963. Het begint met al dat soort initiatieven
  964. waar jullie je in hebben gestort
    met het organiseren van Countdown.
  965. Chris, jij en je team zijn waanzinnig
  966. om mee te werken
  967. en ik ben zo opgewonden
    over het Countdown-project.
  968. TED heeft een ongeëvenaard vermogen
  969. om ideeën te verspreiden
    die de moeite waard zijn,
  970. om bewustzijn te kweken,
  971. om mensen over de hele
    wereld te informeren
  972. en dat is nodig voor het klimaat
    en de oplossingen voor haar crisis
  973. zoals nooit tevoren
  974. en ik wil je bedanken
    voor wat je persoonlijk doet
  975. om dit fantastische project
    Countdown te organiseren.
  976. CA: Dankjewel.

  977. En de wereld? Gaan we het redden?
  978. Denk je dat de mensheid
    dit voor elkaar krijgt
  979. en dat onze kleinkinderen
  980. prachtige levens zullen kunnen leven,
  981. waarin ze van de natuur kunnen genieten
  982. in plaats van elke dag te vrezen
    voor de volgende tornado of tsunami?
  983. AG: Ik ben optimistisch
    dat we dat zullen doen,

  984. maar het antwoord
    hebben we zelf in de hand.
  985. We hebben donkere tijden
    gezien in het verleden
  986. en we hebben ze het hoofd geboden.
  987. We hebben de beperkingen
    van onze lange evolutionaire ontwikkeling
  988. en elementen van onze cultuur,
  989. maar we hebben ook het vermogen
    boven onze beperkingen uit te stijgen
  990. en als het erop aan komt
  991. en ons overleven ervan afhangt
  992. en dat van onze kinderen
    en volgende generaties,
  993. dan zijn we tot meer in staat
    dan we soms durven te denken.
  994. Dit is zo'n moment.
  995. Ik geloof dat we uiteindelijk
    op zullen staan
  996. en dat we zullen zorgen
    voor een stralende,
  997. schone, welvarende, eerlijke toekomst.
  998. Daar ben ik echt van overtuigd.
  999. CA: Al Gore, dankjewel voor je levenswerk,

  1000. voor het onder de aandacht brengen hiervan
  1001. en voor deze tijd die je voor ons nam.
  1002. Dankjewel.
  1003. AG: Jij ook bedankt. Dank.