Dutch subtitles

← De paradox van efficiëntie

Get Embed Code
31 Languages

Showing Revision 18 created 04/06/2020 by Axel Saffran.

  1. Wie houdt niet van efficiëntie?
  2. Ik wel.
  3. Efficiëntie betekent meer voor minder.
  4. Meer kilometers per liter benzine,
  5. meer licht per watt,
  6. meer woorden per minuut.
  7. Meer voor minder is
    het op één na beste alternatief,
  8. na iets voor niets.
  9. Algoritmes, big data en de cloud
    geven ons meer voor minder.
  10. Zijn we op weg naar
    een frictievrij utopia
  11. of eerder naar een nachtmerrie
    van toezicht en bewaking?
  12. Ik weet het niet.

  13. Mij interesseert het heden.
  14. En ik zou je graag willen tonen
  15. hoe het verleden ons kan helpen
    om het heden beter te begrijpen.
  16. Niets geeft een betere samenvatting

  17. van zowel de belofte
    als het gevaar van efficiëntie
  18. als de nederige aardappel.
  19. De aardappel is afkomstig uit de Andes
  20. en werd verspreid doorheen Europa
    vanuit de oude Inca-gemeenschap.
  21. De aardappel is een meesterwerk
    van uitgebalanceerde voeding.
  22. En hij had diverse machtige vrienden.
  23. Koning Frederik de Grote van Pruisen
    was de eerste fan.
  24. Hij geloofde dat de aardappel kon helpen
  25. om het aantal gezonde
    Pruisen te doen groeien.
  26. En hoe gezonder de Pruisische bevolking,
  27. hoe gezonder de Pruisische soldaten.
  28. En enkele van die
    gezonde Pruisische soldaten
  29. namen de Franse legerapotheker
    genaamd Parmentier gevangen.
  30. Aanvankelijk was Parmentier geen fan
  31. van het menu waarbij krijgsgevangenen
    van 's ochtends tot 's avonds
  32. aardappelen werden voorgeschoteld
  33. Maar op termijn
    begon hij ervan te houden.
  34. Hij was ervan overtuigd dat
    ze hem gezonder maakten.
  35. En toen hij werd vrijgelaten,
  36. was hij vastbesloten om de aardappel
    in Frankrijk te verspreiden.
  37. En hij had een paar machtige vrienden.
  38. Benjamin Franklin adviseerde hem
    om een banket te houden
  39. waarbij elk gerecht aardappelen bevatte.
  40. En Franklin was een eregast.
  41. Zelfs het koningspaar van Frankrijk
    werd overhaald om aardappelen te dragen.
  42. Aardappelbloemen, sorry.
  43. (Gelach)

  44. De koning droeg op zijn revers
    een aardappelbloem,

  45. en de koningin droeg er één
    in haar haar.
  46. Een indrukwekkend public relations-idee.
  47. Maar er was ook een nadeel.

  48. De aardappel was efficiënter
    dan goed was voor Europa.
  49. In Ierland leek het wel een mirakel.
  50. Aardappelen tierden er welig,
    de bevolking groeide.
  51. Maar er was een verborgen risico.
  52. Ierlands aardappelen
    waren genetisch identiek.
  53. Het ging om een heel efficiënt ras,
    namelijk de lumper.
  54. En het probleem met de lumper was
  55. dat een plaag uit Zuid-Amerika
    die één aardappel trof
  56. ook alle andere zou treffen.
  57. De uitbuiting en hardvochtigheid
    van Groot-Brittannië speelden een rol,
  58. maar het kwam door deze monocultuur
    dat een miljoen mensen stierven
  59. en nog twee miljoen
    verplicht waren om te emigreren.
  60. Wat een eind had moeten maken
    aan de hongersnood
  61. creëerde een van de meest
    tragische hongersnoden ooit.
  62. De huidige problemen door efficiëntie

  63. zijn minder drastisch,
    maar wel chronischer van aard.
  64. Ze kunnen ook de problemen verlengen
    in plaats van ze op te lossen.
  65. Neem nu elektronische medische dossiers.
  66. Dit leek het antwoord op het probleem
    van het doktershandschrift.
  67. en het had als voordeel
  68. dat het veel betere data biedt
    voor behandelingen.
  69. Maar in de praktijk betekent het vooral
    veel meer elektronisch 'papierwerk'
  70. en dokters die klagen dat ze minder
  71. in plaats van meer tijd hebben
    voor individuele patiënten.
  72. Onze obsessie met efficiëntie
    kan ons dus minder efficiënt maken.
  73. Efficiëntie geeft ons ook
    'valse positieven'.

  74. Ziekenhuizen hebben honderden toestellen
    die alarmsignalen genereren.
  75. Heel vaak gaat het om loos alarm.
  76. Er is tijd nodig om die uit te sluiten.
  77. En die tijd zorgt voor vermoeidheid,
    stress en zoals gezegd ...
  78. het negeren van problemen
    van echte patiënten.
  79. Er zijn ook valse positieven
    op het vlak van patroonherkenning.
  80. Vanuit de verkeerde hoek bekeken,
    kan een schoolbus een bokszak lijken.
  81. Er is dus kostbare tijd nodig
  82. om die foutieve identificatie
    te kunnen elimineren.
  83. Een ander probleem zijn valse negatieven.
  84. Algoritmes kunnen veel leren, en snel.
  85. Maar ze kunnen ons enkel
    iets zeggen over het verleden.
  86. Zoveel toekomstige klassiekers
    krijgen slechte reviews,
  87. zoals Moby Dick,
  88. of worden geweigerd
    door meerdere uitgevers,
  89. zoals de Harry Potter-serie.
  90. Het kan verspillend zijn om te proberen
    alle verspilling tegen te gaan.
  91. Efficiëntie is ook een valstrik
    als je tegenstander hetzelfde doet.

  92. Een voorbeeld is de laat-19de-eeuwse
    Franse 75 millimeter-artillerie.
  93. Een meesterwerk van dodelijk design.
  94. Dit wapen kon elke vier seconden
    het vuur openen.
  95. Maar dat was niet ongewoon.
  96. Echt briljant was het terugslagmechanisme,
  97. waarmee men naar de exacte
    startpositie kon terugkeren
  98. zonder opnieuw te richten.
  99. Dus de effectieve afvuursnelheid
    werd drastisch verhoogd.
  100. Het leek erop dat Frankrijk op die manier
  101. Duitsland zou kunnen verslaan
    in hun volgende gevecht.
  102. Maar, zoals verwacht, werkte Duitsland
    aan iets gelijkaardigs.
  103. Dus toen de Eerste Wereldoorlog uitbrak,
  104. resulteerde dit in een loopgravenoorlog
  105. die langer duurde dan iemand
    ooit had kunnen vermoeden.
  106. Een technologie die was ontworpen
    om de oorlog in te korten,
  107. verlengde hem.
  108. Alle gemiste kansen
    zijn misschien wel de grootste kost.

  109. De platformeconomie,
  110. die kopers en verkopers samenbrengt,
  111. kan een mooie investering zijn
  112. en dat hebben we
    de laatste weken ook gezien.
  113. Bedrijven die nog steeds
    honderden miljoenen verliezen,
  114. creëren misschien miljardairs
    met hun beursintroductie.
  115. Maar de echt moeilijke uitvindingen
    zijn die in de fysica en de chemie.

  116. Daar zitten grotere risico's.
  117. Die verliezen momenteel misschien
    omdat hardware moeilijk is.
  118. Het is moeilijker om een fysische
    of chemische uitvinding op te schalen
  119. dan een software-uitvinding.
  120. Denk aan batterijen.
  121. Lithium-ion-batterijen
    in draagbare aparatuur en e-wagens
  122. zijn gebaseerd op een principe
    dat dertig jaar oud is.
  123. Hoeveel smartphonebatterijen van vandaag
  124. gaan een volle dag mee
    nadat ze zijn opgeladen?
  125. Ja, hardware is moeilijk.
  126. Het duurde twintig jaar vóór het patent
    op het principe van droog fotokopiëren
  127. door Chester Carlson in 1938
  128. resulteerde in de Xerox 914-kopieermachine
    die werd gelanceerd in 1959.
  129. Het kleine, moedige bedrijf Haloid
    in Rochester, New York
  130. moest een proces doorlopen
  131. dat de meeste bedrijven
    nooit zouden hebben getolereerd.
  132. Het was de ene mislukking na de andere
  133. en een van de specifieke
    problemen was brand.
  134. Toen de 914 eindelijk op de markt kwam,
  135. was het apparaat nog steeds uitgerust
    met een 'scorch eliminator'.
  136. In werkelijkheid ging het
    om een klein ingebouwd brandblusapparaat.
  137. Mijn antwoord op al deze vragen is:
    geïnspireerde inefficiëntie.

  138. Data en metingen zijn essentieel,
    maar ze volstaan niet.
  139. Laten we wat ruimte laten voor
    menselijke intuïtie en vaardigheden.
  140. Geïnspireerde inefficiëntie
    heeft zeven facetten.
  141. Ten eerste: neem de toeristische route,
    zeg ja tegen serendipiteit.
  142. Een verkeerde afslag nemen
    kan productief zijn.
  143. Ooit, toen ik de oostelijke oever
    van de Mississippi afreisde,
  144. nam ik een verkeerde afslag.
  145. Ik kwam aan bij een tolbrug
    over de grote rivier,
  146. en de tolbeambte zei me
    dat ik niet kon terugkeren.
  147. Dus betaalde ik 50 cent,
    meer kostte het toen niet,
  148. en plots was ik in Muscatine, Iowa.
  149. Ik had nog nooit gehoord van Muscatine,
  150. maar het bleek een fascinerende plaats.
  151. Muscatine had enkele
    van de grootste mosselbedden ter wereld.
  152. Een eeuw geleden werd
    een derde van de knopen ter wereld
  153. in Muscatine gemaakt.
  154. 1,5 miljard per jaar.
  155. De laatste fabrieken zijn nu gesloten,
  156. maar er is nog steeds een museum
    van de parelknoopindustrie
  157. dat een van de bijzonderste ter wereld is.
  158. Maar knopen waren slechts het begin.
  159. In dit huis in Muscatine
  160. verbleef in 1986
    China's toekomstige president
  161. als lid van een landbouwdelegatie.
  162. Vandaag de dag is dit
    het Chinees-Amerikaanse Vriendschapshuis
  163. en een bedevaartsoord
    voor Chinese toeristen.
  164. Hoe had ik dat kunnen voorzien?
  165. (Publiek lacht)

  166. Ten tweede: kom uit je zetel.

  167. Soms kan het efficiënter zijn
    om de moeilijke weg te kiezen.
  168. Denk aan het internet der dingen.
  169. Het is leuk om de lampen
    en de thermostaat te kunnen bedienen,
  170. zelfs de kamer te kunnen stofzuigen
  171. zonder je zetel uit te komen.
  172. Maar medisch onderzoek heeft aangetoond
  173. dat bewegen, rechtstaan en rondwandelen
  174. de beste dingen zijn
    die je voor je hart kan doen.
  175. Het is goed voor je hart
    en voor je figuur.
  176. Ten derde: zet je fouten om in geld.

  177. Je kan mooie dingen ontwerpen
  178. door fantasierijk om te springen
    met een ongeluk.
  179. Tad Leski,
  180. een architect van de Metropolitan Opera
    in het Lincoln Center,
  181. was bezig aan een schets toen hij
    witte inkt op zijn tekening morste.
  182. Anderen zouden de tekening
    waarschijnlijk hebben weggegooid,
  183. maar Leski liet zich erdoor inspireren
    om een kroonluchter te ontwerpen
  184. die waarschijnlijk de opvallendste
    in zijn soort was in de 20ste eeuw.
  185. Ten vierde: neem af en toe
    eens de moeilijke weg.

  186. Het kan efficiënter zijn
    om minder vloeiend te zijn.
  187. Psychologen noemen dit
    'welkome obstakels'.
  188. Gedetailleerde notities
    op een keyboard maken,
  189. lijkt misschien de beste manier
    om te begrijpen wat de spreker zegt,
  190. om het achteraf letterlijk
    te kunnen herlezen.
  191. Maar studies hebben aangetoond
  192. dat als we moeten afkorten
    en moeten samenvatten wat een spreker zegt
  193. als we notities maken
    met een balpen of potlood op papier,
  194. we die informatie verwerken.
  195. We maken het ons eigen
  196. en leren veel actiever
  197. dan wanneer we gewoon
    letterlijk overschrijven
  198. wat er wordt gezegd.
  199. Ten vijfde: zekerheid door diversiteit.

  200. Monocultuur kan dodelijk zijn.
  201. Herinner je je de aardappel?
  202. Die was efficiënt
    tot hij het niet meer was.
  203. Diversiteit is ook
    van toepassing op organisaties.
  204. Software kan ons vertellen wat mensen
    in het verleden succesvol heeft gemaakt.
  205. En soms is het handig
    om werknemers te screenen.
  206. Maar vergeet niet dat onze omgeving
    constant verandert
  207. en screeningssoftware
    kan niet voorspellen,
  208. evenmin als wij,
  209. wie er in de toekomst nuttig zal zijn.
  210. Dus we moeten de informatie
    uit algoritmes aanvullen
  211. door middel van intuïtie
  212. en door te zoeken naar mensen
  213. met verschillende achtergronden
    en perspectieven.
  214. Ten zesde: bereik veiligheid door
    redundantie en menselijke vaardigheden.

  215. Waarom stortten er
    twee 737 MAX-vliegtuigen neer?
  216. Het volledige verhaal kennen we niet,
  217. maar we weten hoe we toekomstige
    tragedies kunnen vermijden.
  218. We hebben meerdere
    onafhankelijke systemen nodig.
  219. Als één ervan faalt,
    kunnen de andere het overnemen.
  220. We hebben ook ervaren operatoren nodig
    die te hulp kunnen schieten.
  221. En dat betekent constante training.
  222. Ten zevende: wees rationeel extravagant.

  223. Thomas Edison was een pionier
    in de filmindustrie
  224. en de cameratechnologie.
  225. Niemand heeft meer gedaan
    voor efficiëntie dan Thomas Edison.
  226. Maar zijn kostenbesparing werkte niet.
  227. Zijn manager nam een zogenaamde
    efficiëntie-ingenieur in dienst
  228. die hem adviseerde om geld te besparen
  229. door meer gebruik te maken
    van gefilmde opnames,
  230. waardoor minder retakes nodig waren.
  231. Edison was een genie,
  232. maar begreep noch de nieuwe regels
    voor langspeelfilms,
  233. noch dat falen de prijs van succes
    aan het worden was.
  234. Daarnaast waren er grote regisseurs,
    zoals Erich Von Stroheim,
  235. die het omgekeerde deden.
  236. Fantastische toneelschrijvers
  237. en Stroheim was ook een goed acteur,
  238. maar ze konden
    niet binnen hun budget blijven.
  239. Dus dat was onhoudbaar.
  240. Het was Irving Thalberg,
  241. een voormalige secretaris
    en intuïtief genie,
  242. die rationele extravagantie bereikte,
  243. eerst bij Universal, later bij MGM,
  244. en het ideaal werd
    van de Hollywood-producer.
  245. Kort samengevat:
    om echt efficiënt te zijn,

  246. hebben we optimale inefficiëntie nodig.
  247. De kortste weg kan een curve zijn
  248. in de plaats van een rechte lijn.
  249. Charles Darwin begreep dit.
  250. Toen hij een moeilijk probleem had,
  251. maakte hij een circuit van het pad
    dat hij had aangelegd achter zijn huis.
  252. Een productief pad kan fysiek zijn,
    zoals dat van Darwin,
  253. of virtueel,
  254. of een onvoorziene omweg
    van een pad dat we hadden uitgestippeld.
  255. Te veel efficiëntie
    kan zichzelf verzwakken.
  256. Maar wat geïnspireerde inefficiëntie
    kan het versterken.
  257. Soms ga je het best vooruit
  258. door een cirkelbeweging te volgen.
  259. Bedankt.

  260. (Applaus)