Return to Video

Để giải quyết các vấn đề cũ, hãy nghiên cứu các loài mới

  • 0:01 - 0:02
    Trong vài năm trở lại đây,
  • 0:02 - 0:06
    vào mùa hè, tôi đã dành nhiều thời gian
    trong phòng thí nghiệm sinh học biển
  • 0:06 - 0:08
    tại Woods Hole, bang Massachusetts.
  • 0:09 - 0:13
    Và khi ở đó, điều tôi làm
    là thuê một chiếc thuyền.
  • 0:13 - 0:16
    Và tôi muốn mời các bạn
  • 0:16 - 0:18
    tham gia một chuyến đi thuyền
    cùng tôi tối nay.
  • 0:20 - 0:25
    Chúng ta đi từ Eel pond
    vào tới Vineyard Sound,
  • 0:25 - 0:27
    nằm ngay bên bờ Martha's Vineyard,
  • 0:27 - 0:31
    được trang bị máy bay không người lái
    giúp nhận diện các điểm tiềm năng
  • 0:31 - 0:33
    để từ đó quan sát Đại Tây Dương.
  • 0:33 - 0:36
    Trước đó, tôi định nói là
    quan sát tầm sâu Đại Tây Dương,
  • 0:36 - 0:40
    nhưng ta không cần xuống quá sâu
    để tới được những điều chưa biết.
  • 0:40 - 0:43
    Ở đây, chỉ hơn 2 dặm
  • 0:43 - 0:47
    từ nơi được coi là phòng thí nghiệm
    sinh học biển tuyệt vời nhất thế giới,
  • 0:47 - 0:51
    chúng tôi đã hạ xuống nước
    một lưới sinh vật phù du
  • 0:51 - 0:53
    và đưa lên mặt nước
  • 0:53 - 0:56
    những thứ mà nhân loại hiếm khi chú ý tới,
  • 0:56 - 0:59
    và thường là chưa từng thấy trước đây.
  • 0:59 - 1:02
    Đây là một trong số những sinh vật
    chúng tôi thấy trong lưới.
  • 1:02 - 1:03
    Một con sứa.
  • 1:04 - 1:05
    Nhưng hãy nhìn kỹ xem,
  • 1:05 - 1:08
    đang sống trong con vật này
    là một loài sinh vật khác,
  • 1:08 - 1:11
    rất có thể là hoàn toàn mới lạ
    đối với khoa học.
  • 1:11 - 1:13
    Một loài hoàn toàn mới.
  • 1:13 - 1:16
    Hay là vẻ đẹp trong suốt khác này
  • 1:16 - 1:17
    với trái tim đang đập,
  • 1:17 - 1:21
    đang phát triển vô tính phía trên đầu nó,
  • 1:21 - 1:24
    thế hệ tiếp theo đó sẽ sinh sản hữu tính.
  • 1:25 - 1:26
    Để tôi nói lại:
  • 1:26 - 1:30
    con vật này đang phát triển vô tính
    phía trên đầu nó,
  • 1:30 - 1:34
    sẽ sinh sản hữu tính
    trong thế hệ tiếp theo.
  • 1:35 - 1:36
    Một con sứa kỳ cục?
  • 1:37 - 1:38
    Không hẳn.
  • 1:38 - 1:39
    Đây là hải tiêu.
  • 1:40 - 1:41
    Là một nhóm các loài vật
  • 1:41 - 1:45
    mà theo những gì ta biết,
    có chung nguồn gốc hệ gen bao quát với ta,
  • 1:45 - 1:50
    và có lẽ là loài không xương sống
    gần nhất với chúng ta.
  • 1:50 - 1:52
    Hãy gặp anh chị họ của bạn,
  • 1:52 - 1:53
    Thalia democratica.
  • 1:53 - 1:55
    (Cười)
  • 1:55 - 1:59
    Tôi chắc rằng trong buổi sum họp gia đình,
    bạn đã không dành một chỗ
  • 1:59 - 2:01
    cho Thalia,
  • 2:01 - 2:02
    nhưng để tôi cho các bạn biết,
  • 2:02 - 2:06
    những loài vật này
    liên quan mật thiết với chúng ta
  • 2:06 - 2:09
    theo những cách mà chúng ta
    mới chỉ bắt đầu hiểu ra.
  • 2:10 - 2:14
    Vì vậy, lần tới nếu bạn nghe ai nói
    với giọng điệu nhạo báng
  • 2:14 - 2:18
    rằng kiểu nghiên cứu này
    chỉ là một chuyến đi câu cá đơn giản,
  • 2:18 - 2:21
    tôi mong các bạn nhớ về chuyến đi
    ta vừa tham gia.
  • 2:22 - 2:26
    Ngày nay, rất nhiều môn khoa học sinh học
    chỉ thấy được giá trị
  • 2:26 - 2:28
    ở việc nghiên cứu sâu hơn
    những gì ta vốn đã biết --
  • 2:28 - 2:31
    ở việc vẽ ra những lục địa
    vốn đã được tìm ra.
  • 2:31 - 2:34
    Nhưng một số chúng ta
    hứng thú với điều chưa biết hơn rất nhiều.
  • 2:35 - 2:39
    Chúng ta muốn khám phá
    những lục địa hoàn toàn mới,
  • 2:39 - 2:42
    và ngắm nhìn những cảnh tượng tráng lệ
    chưa được biết tới.
  • 2:43 - 2:47
    Chúng ta khao khát được trải nghiệm
    cảm giác hoàn toàn bối rối
  • 2:47 - 2:49
    trước những gì
    ta chưa từng thấy trước đây.
  • 2:49 - 2:50
    Và đúng, tôi đồng ý
  • 2:50 - 2:54
    rằng có rất nhiều sự thỏa mãn cái tôi
    khi được nói rằng,
  • 2:54 - 2:57
    "Này, tôi là người đầu tiên
    khám phá ra điều đó."
  • 2:57 - 3:00
    Nhưng đây không phải
    là một việc làm để tự đề cao,
  • 3:00 - 3:03
    vì với loại hình nghiên cứu khám phá này,
  • 3:03 - 3:06
    nếu bạn không cảm thấy hoàn toàn ngu ngốc
    trong phần lớn thời gian,
  • 3:06 - 3:09
    thì bạn đang làm khoa học không đủ tốt.
  • 3:09 - 3:11
    (Cười)
  • 3:12 - 3:18
    Mỗi mùa hè tôi lại mang lên boong
    chiếc thuyền nhỏ này của chúng tôi
  • 3:18 - 3:21
    ngày càng nhiều thứ
    mà chúng tôi biết rất ít về chúng.
  • 3:23 - 3:26
    Tối nay tôi muốn kể các bạn nghe
    một câu chuyện về sự sống
  • 3:26 - 3:30
    mà hiếm khi được kể
    trong một không gian như thế này.
  • 3:31 - 3:36
    Từ vị trí thuận lợi của phòng thí nghiệm
    sinh học thế kỷ 21 của mình,
  • 3:36 - 3:40
    chúng tôi đã bắt đầu làm sáng tỏ
    nhiều bí ẩn của sự sống bằng kiến thức.
  • 3:41 - 3:45
    Chúng tôi cảm thấy
    sau nhiều thế kỷ nghiên cứu khoa học,
  • 3:45 - 3:47
    mình đang bắt đầu
    có những bước tiến đáng kể
  • 3:47 - 3:51
    trong việc tìm ra một số
    nguyên tắc nền tảng nhất của sự sống.
  • 3:51 - 3:56
    Sự lạc quan của chúng tôi đã được phản ánh
    qua sự phát triển công nghệ sinh học
  • 3:56 - 3:58
    trên toàn cầu,
  • 3:58 - 4:03
    cố gắng sử dụng kiến thức khoa học
    để chữa bệnh cho con người.
  • 4:04 - 4:09
    Nhứng thứ như ung thư, lão hóa,
    các bệnh thoái hóa;
  • 4:09 - 4:13
    đây là một số điều không mong muốn
    mà chúng ta mong có thể chế ngự được.
  • 4:14 - 4:15
    Tôi thường băn khoăn:
  • 4:15 - 4:18
    Vì sao chúng ta lại gặp nhiều khó khăn
  • 4:18 - 4:21
    khi cố gắng giải quyết căn bệnh ung thư?
  • 4:21 - 4:24
    Có phải vì chúng ta đang cố giải quyết
    vấn đề căn bệnh ung thư,
  • 4:24 - 4:27
    mà không cố gắng để hiểu về sự sống?
  • 4:28 - 4:31
    Sự sống trên hành tinh này
    có một nguồn gốc chung,
  • 4:31 - 4:36
    và tôi có thể tóm tắt 3,5 tỷ năm
    lịch sử sự sống trên hành tinh này
  • 4:36 - 4:37
    bằng một hình ảnh duy nhất.
  • 4:37 - 4:41
    Điều bạn thấy đây là đại diện
    toàn bộ loài đã được biết trên hành tinh.
  • 4:41 - 4:45
    Trong sự mênh mông của
    sự sống và đa dạng sinh học
  • 4:45 - 4:48
    chúng ta chiếm một vị trí
    không hề nổi bật.
  • 4:48 - 4:49
    (Cười)
  • 4:49 - 4:50
    Loài khôn ngoan.
  • 4:51 - 4:53
    Lớp cuối cùng trong loài.
  • 4:54 - 4:57
    Và dù tôi không thực sự muốn xem thường
  • 4:57 - 4:59
    những thành tựu của loài chúng ta,
  • 4:59 - 5:04
    nhiều như chúng ta muốn như vậy
    và thường giả vờ là như vậy,
  • 5:04 - 5:07
    chúng ta không phải là thước đo chuẩn mực
    của mọi thứ.
  • 5:07 - 5:11
    Tuy nhiên, chúng ta là thước đo
    của rất nhiều thứ.
  • 5:11 - 5:15
    Chúng ta không ngừng xác định số lượng,
    phân tích và so sánh,
  • 5:15 - 5:19
    và một số trong đó là tuyệt đối hữu ích
    và quả thực là rất cần thiết.
  • 5:20 - 5:26
    Nhưng ngày nay việc chú trọng thúc đẩy
    nghiên cứu sinh học để chuyên môn hóa
  • 5:26 - 5:29
    và tạo ra những kết quả thực tiễn hơn
  • 5:29 - 5:32
    thực ra đang hạn chế khả năng của chúng ta
    trong việc tìm hiểu về sự sống,
  • 5:32 - 5:36
    thu hẹp những giới hạn và những chiều sâu
    theo một cách không thể chấp nhận được.
  • 5:37 - 5:42
    Chúng ta đang đo đếm một mảnh hẹp
    đến đáng kinh ngạc của sự sống,
  • 5:42 - 5:46
    và hy vọng rằng những con số đó
    sẽ cứu mạng được tất cả chúng ta.
  • 5:46 - 5:48
    Bạn hỏi hẹp đến thế nào à?
  • 5:48 - 5:49
    Để tôi đưa bạn một con số.
  • 5:49 - 5:54
    Theo ước tính gần đây của
    Cục Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia,
  • 5:54 - 5:58
    khoảng 95% đại dương chưa được khám phá.
  • 5:59 - 6:00
    Hãy dành chút thời gian để hiểu.
  • 6:01 - 6:05
    95% đại dương chưa từng được khám phá.
  • 6:06 - 6:08
    Tôi nghĩ rằng rất an toàn khi nói
  • 6:08 - 6:13
    chúng ta thậm chí không biết được
    ta không biết bao nhiều phần của sự sống.
  • 6:14 - 6:17
    Vì vậy, không ngạc nhiên
    rằng mỗi tuần trong lĩnh vực của tôi
  • 6:17 - 6:20
    chúng tôi bắt đầu thấy có
    ngày càng nhiều các loài mới
  • 6:20 - 6:22
    được thêm vào cây sự sống tuyệt vời này.
  • 6:22 - 6:24
    Ví dụ như loài này --
  • 6:24 - 6:26
    đã được phát hiện đầu mùa hè này,
  • 6:26 - 6:27
    là loài mới với khoa học,
  • 6:27 - 6:30
    và giờ đang ở nhánh đơn độc
    trên cây phả hệ của chúng ta.
  • 6:31 - 6:32
    Điều bi kịch hơn
  • 6:32 - 6:36
    là chúng ta biết là có
    hàng tá các loài khác ngoài đại dương,
  • 6:36 - 6:39
    nhưng những đặc tính sinh học của chúng
    hoàn toàn chưa được nghiên cứu.
  • 6:39 - 6:42
    Tôi chắc rằng một số các bạn
    đã nghe về việc
  • 6:42 - 6:46
    một con sao biển thực sự có thể
    tái tạo cánh của nó sau khi bị mất.
  • 6:46 - 6:47
    Nhưng một số có thể không biết
  • 6:47 - 6:52
    rằng chính cái cánh đó thực sự có thể
    tái tạo một con sao biển hoàn chỉnh.
  • 6:53 - 6:57
    Và ở ngoài kia có những động vật
    làm được những điều thực sự ấn tượng.
  • 6:57 - 6:59
    Tôi sẵn lòng cá với bạn
  • 6:59 - 7:04
    rằng nhiều người các bạn chưa bao giờ
    nghe đến sán dẹp, Schmidtea mediterranea.
  • 7:04 - 7:07
    Con vật nhỏ bé ở ngay đây
  • 7:07 - 7:10
    làm được những điều
    thực sự làm tôi kinh ngạc.
  • 7:10 - 7:14
    Bạn có thể lấy một trong những con vật này
    và cắt nó thành 18 mảnh khác nhau,
  • 7:14 - 7:18
    và mỗi mảnh đều có thể tái tạo
  • 7:18 - 7:19
    thành cơ thể hoàn chỉnh
  • 7:19 - 7:21
    trong chưa đầy hai tuần.
  • 7:22 - 7:26
    18 đầu, 18 thân, 18 bí ẩn.
  • 7:26 - 7:29
    Trong vòng thập kỷ rưỡi vừa qua,
  • 7:29 - 7:32
    tôi đã cố gắng tìm hiểu
    cách những con vật nhỏ bé này làm điều đó,
  • 7:33 - 7:35
    và cách chúng có thể làm trò ảo thuật này.
  • 7:35 - 7:36
    Nhưng giống mọi ảo thuật gia tài ba,
  • 7:36 - 7:39
    chúng thực sự không sẵn lòng
    tiết lộ bí mật cho tôi.
  • 7:39 - 7:41
    (Cười)
  • 7:41 - 7:42
    Vì vậy chúng ta ở đây,
  • 7:42 - 7:46
    sau 20 năm nghiên cứu những con vật này,
  • 7:46 - 7:49
    lập bản đồ gen, gãi cằm suy nghĩ,
  • 7:49 - 7:52
    và hàng ngàn thủ thuật cắt cụt
    và hàng ngàn sự tái tạo,
  • 7:52 - 7:56
    chúng ta vẫn chưa hiểu hoàn toàn
    những loài vật này làm điều đó thế nào.
  • 7:56 - 8:00
    Mỗi con giun dẹp mỗi đại dương với chúng
  • 8:00 - 8:01
    chứa đầy những ẩn số.
  • 8:02 - 8:04
    Một trong những đặc điểm chung
  • 8:04 - 8:07
    của toàn bộ những loài vật
    tôi đã đề cập tới
  • 8:07 - 8:10
    là có vẻ như
    chúng không có bản ghi nhớ nào
  • 8:10 - 8:12
    mà chúng cần để cư xử
    dựa trên những nguyên tắc
  • 8:12 - 8:16
    mà chúng ta đã rút ra được từ rất nhiều
    những loài vật được chọn ngẫu nhiên
  • 8:16 - 8:19
    đang sinh sống trên diện tích rộng lớn
  • 8:19 - 8:22
    của các phòng thí nghiệm sinh học
    trên khắp thế giới.
  • 8:22 - 8:24
    Hãy gặp những loài đoạt giải Nobel.
  • 8:24 - 8:26
    Bảy loài vật
  • 8:26 - 8:30
    đã đưa đến cho chúng ta
    những sự hiểu biết
  • 8:30 - 8:32
    về hành vi sinh học ngày hôm nay.
  • 8:33 - 8:35
    Con vật nhỏ bé ngay đây --
  • 8:35 - 8:37
    ba giải Nobel trong 12 năm.
  • 8:38 - 8:41
    Và ấy vậy mà,
    sau tất cả những sự chú ý chúng nhận được
  • 8:41 - 8:43
    và tất cả những kiến thức ta tạo ra,
  • 8:43 - 8:45
    cũng như phần lớn nhất của những tích lũy,
  • 8:45 - 8:49
    chúng ta đang đứng ở đây,
    trước một loạt những vấn đề khó giải quyết
  • 8:49 - 8:51
    và rất nhiều những thách thức mới.
  • 8:51 - 8:53
    Và không may, đó là bởi vì
  • 8:53 - 8:56
    bảy loài vật này chỉ tương đương
  • 8:56 - 9:02
    với 0,0009% toàn bộ các loài
    sống trên hành tinh.
  • 9:04 - 9:06
    Vì vậy tôi bắt đầu hoài nghi
  • 9:06 - 9:11
    rằng chuyên môn của ta đang bắt đầu
    cản trở sự tiến bộ, ở trường hợp tốt nhất,
  • 9:11 - 9:14
    và ở trường hợp xấu nhất,
    đang làm chúng ta lạc lối.
  • 9:14 - 9:17
    Đó là bởi vì sự sống trên hành tinh này
    và lịch sử của nó
  • 9:17 - 9:19
    là lịch sử những kẻ phá nguyên tắc.
  • 9:19 - 9:23
    Sự sống bắt nguồn trên mặt hành tinh này
    với những sinh vật đơn bào,
  • 9:23 - 9:25
    đã bơi dưới đại dương
    hàng triệu năm,
  • 9:25 - 9:27
    tới khi một trong số các sinh vật đó
    quyết định,
  • 9:27 - 9:30
    "Tôi sẽ làm điều gì đó khác biệt hôm nay;
  • 9:30 - 9:33
    hôm nay tôi muốn phát minh ra
    một thứ gọi là sự đa bào,
  • 9:33 - 9:34
    và tôi sẽ làm điều này."
  • 9:34 - 9:37
    Và tôi chắc đó không phải
    quyết định phổ biến khi ấy --
  • 9:37 - 9:38
    (Cười)
  • 9:38 - 9:39
    theo cách nào đó,
    nó đã làm được.
  • 9:39 - 9:42
    Và rồi, các sinh vật đa bào
    bắt đầu đến cư ngụ
  • 9:42 - 9:43
    tại toàn bộ những đại dương tổ tiên này,
  • 9:43 - 9:44
    và đã phát triển mạnh mẽ.
  • 9:44 - 9:46
    Và ta có chúng ở đây ngày nay.
  • 9:47 - 9:50
    Những vùng đất đai rộng lớn
    bắt đầu nổi lên từ bề mặt đại dương,
  • 9:50 - 9:51
    và một sinh vật khác đã nghĩ,
  • 9:51 - 9:54
    "Này, chỗ kia trông có vẻ là khu đất tốt.
  • 9:54 - 9:55
    Tôi muốn chuyển đến đó."
  • 9:55 - 9:57
    "Cậu điên à?
  • 9:57 - 10:00
    Cậu sẽ chết khô ở đó.
    Không gì có thể sống nếu thiếu nước."
  • 10:00 - 10:01
    Nhưng sự sống tìm cách,
  • 10:01 - 10:03
    và có những sinh vật
    giờ đây sống trên mặt đất.
  • 10:03 - 10:06
    Khi đã trên mặt đất,
    chúng có thể đã nhìn lên trời
  • 10:06 - 10:08
    và nói, "Đi trên mây sẽ rất tuyệt,
  • 10:08 - 10:09
    tôi sẽ bay."
  • 10:09 - 10:12
    "Cậu không thể phá luật hấp dẫn,
    cậu không thể nào bay được."
  • 10:12 - 10:15
    Ấy vậy mà, tự nhiên đã phát minh ra --
  • 10:15 - 10:17
    rất nhiều lần khác nhau --
  • 10:17 - 10:18
    các cách để bay.
  • 10:18 - 10:21
    Tôi yêu nghiên cứu các loài
    phá bỏ các nguyên tắc,
  • 10:21 - 10:25
    vì mỗi lần chúng phá bỏ một nguyên tắc,
    chúng lại phát minh ra một điều mới
  • 10:25 - 10:28
    mà đã giúp chúng ta có thể có mặt ở đây
    ngày hôm nay.
  • 10:29 - 10:31
    Những loài vật này không có bản ghi nhớ.
  • 10:31 - 10:33
    Chúng đã phá bỏ những nguyên tắc.
  • 10:33 - 10:35
    Vì vậy nếu chúng ta nghiên cứu
    những loài vật này,
  • 10:35 - 10:38
    liệu việc nghiên cứu chúng thế nào
    nên phá bỏ các nguyên tắc?
  • 10:40 - 10:43
    Tôi nghĩ chúng ta cần làm mới lại
    tinh thần muốn khám phá của ta.
  • 10:43 - 10:46
    Thay vì đưa tự nhiên
    vào phòng thí nghiệm của mình
  • 10:46 - 10:47
    và tìm hiểu nó ở đó,
  • 10:47 - 10:49
    chúng ta cần đưa khoa học của ta
  • 10:49 - 10:52
    vào phòng thí nghiệm uy nghi này,
    chính là tự nhiên,
  • 10:52 - 10:56
    và ở đó, với những trang bị công nghệ
    hiện đại của chúng ta,
  • 10:56 - 10:59
    tìm hiểu mọi hình thái sự sống
    chúng ta tìm được,
  • 10:59 - 11:02
    và mọi thuộc tính sinh học mới
    chúng ta có thể tìm được.
  • 11:02 - 11:07
    Chúng ta thực sự có thể đem
    sự thông minh của ta
  • 11:07 - 11:09
    trở nên ngu ngốc lại --
  • 11:09 - 11:13
    không manh mối trước sự bao la
    của những ẩn số.
  • 11:13 - 11:14
    Bởi vì sau tất cả,
  • 11:15 - 11:17
    khoa học không thực sự là về kiến thức.
  • 11:17 - 11:19
    Khoa học là về thiếu kiến thức.
  • 11:19 - 11:21
    Đó là điều chúng ta làm.
  • 11:21 - 11:24
    Antoine de Saint-Exupéry từng viết,
  • 11:24 - 11:26
    "Nếu bạn muốn đóng một con tàu,
  • 11:26 - 11:28
    thì đừng kêu gọi mọi người thu gom gỗ
  • 11:28 - 11:30
    và đừng giao việc cho họ,
  • 11:30 - 11:34
    mà hãy dạy cho họ sự mong mỏi
    một đại dương bao la vô tận ..."
  • 11:35 - 11:36
    Là một nhà khoa học, một giáo viên,
  • 11:36 - 11:38
    tôi muốn diễn giải lại điều này
  • 11:38 - 11:42
    rằng những nhà khoa học chúng tôi
    cần dạy những học sinh của mình
  • 11:42 - 11:44
    rằng cần có sự mong mỏi
    đại dương bao la vô tận
  • 11:44 - 11:45
    là sự thiếu kiến thức của ta.
  • 11:47 - 11:51
    Loài tinh khôn chúng ta là loài duy nhất
  • 11:51 - 11:53
    quyết tâm tìm hiểu về khoa học.
  • 11:54 - 11:56
    Ta, như mọi loài khác
    trên hành tinh này,
  • 11:56 - 12:00
    là một phần của lịch sử
    của sự sống trên hành tinh này.
  • 12:01 - 12:04
    Và tôi nghĩ tôi hơi sai khi nói
    rằng sự sống là một bí ẩn,
  • 12:04 - 12:07
    vì tôi nghĩ rằng thực ra
    sự sống là bí mật hé mở
  • 12:07 - 12:11
    trong nghìn năm luôn ra hiệu
    cho loài chúng ta để hiểu được nó.
  • 12:11 - 12:13
    Vậy nên tôi hỏi các bạn:
  • 12:13 - 12:17
    Chúng ta có phải cơ hội duy nhất
    mà sự sống phải tự tìm hiểu?
  • 12:17 - 12:18
    Và nếu đúng,
  • 12:18 - 12:20
    chúng ta còn chờ cái quái gì nữa?
  • 12:20 - 12:22
    Xin cảm ơn.
  • 12:22 - 12:25
    (Vỗ tay)
Title:
Để giải quyết các vấn đề cũ, hãy nghiên cứu các loài mới
Speaker:
Alejandro Sánchez Alvarado
Description:

Tự nhiên rất phong phú đa dạng, và đầy bí ẩn theo một cách tuyệt vời -- nhưng nghiên cứu sinh học ngày nay thường chỉ tập trung vào bảy loài, trong đó có chuột, gà, ruồi giấm và chúng ta. Theo nhà sinh học Alejandro Sánchez Alvarado, chúng ta đang nghiên cứu một mảnh nhỏ đến đáng kinh ngạc của sự sống, và hy vọng đó là đủ để giải quyết các vấn đề cũ nhất và nhiều thách thức nhất trong khoa học, ví như căn bệnh ung thư. Trong bài nói thu hút thị giác này, Alvarado kêu họi chúng ta tìm hiểu về những điều chưa biết và cho chúng ta thấy những khám phá đáng chú ý mà chỉ trở nên rõ ràng khi chúng ta làm điều đó.

more » « less
Video Language:
English
Team:
TED
Project:
TEDTalks
Duration:
12:39

Vietnamese subtitles

Revisions