Turkish subtitles

← Plastiğin kısa bir tarihi

Get Embed Code
32 Languages

Showing Revision 4 created 09/11/2020 by Eren Gokce.

  1. Günümüzde plastik her yerde.
  2. Tüm bu plastik küçük bir nesneden oluştu
  3. ve bu nesne plastikten yapılmış
    bile değil.
  4. Yüzyıllar boyunca
    bilardo topları fil dişinden yapıldı.

  5. Ancak aşırı avlanma 19. yüzyılda
    fil nüfusunun azalmasına neden olunca
  6. bilardo topu üreticileri büyük ödüller
    sunarak alternatifler aramaya başladılar
  7. ve 1863'te John Wesley Hyatt adında
    bir Amerikalı bu mücadeleyi göğüsledi.
  8. Sonraki beş yıl boyunca,
    tahta ve samanda bulunan
  9. bir bileşim olan selülozdan yapılan
    selüloit denen yeni bir madde icat etti.
  10. Hyatt çok geçmeden selüloitin bilardo topu
    sorununu çözemeyeceğini keşfetti,

  11. yeterince ağır bir madde değildi
    ve düzgünce zıplamıyordu.
  12. Ancak mercan, kaplumbağa kabuğu,
    kehribar ve sedef gibi
  13. daha pahalı materyallere benzetmek için
    renklendirilebilir ve süslenebilirdi.
  14. Böylelikle ilk plastik olarak
    bilinen şeyi yarattı.
  15. "Plastik" kelimesi ise yinelenen
    aynı altbirimlerden oluşan

  16. büyük moleküller olan
    polimerlerden yapılmış
  17. herhangi bir maddeyi tanımlayabilir.
  18. Bu, canlılarda bulunan çoğu madde gibi
    tüm insan yapımı plastikleri de kapsıyor.
  19. Ancak insanlar plastikten bahsettiğinde
  20. genellikle sentetik maddeleri
    kasdediyorlar.
  21. Bunların birleştirici özelliği ise
  22. yumuşak başlayıp
    belli bir şekle sokulabilmesi.
  23. İlk resmi plastik olarak
    ödülü almasına rağmen

  24. selüloit oldukça yanıcı
    ki bu da üretimini tehlikeli yapıyor.
  25. Bu yüzden mucitler
    alternatifler aramaya devam ettiler.
  26. 1907'de bir kimyager fenolü,
  27. yani katranın atık ürününü,
  28. formaldehit ile birleşti ve bakalit adında
    yeni dayanıklı bir polimer yarattı.
  29. Bakalit, selüloitten daha az yanıcıydı
  30. ve yapımında kullanılan hammaddeler
    daha kolay bulunabilirdi.
  31. Bakalit, sadece başlangıçtı.

  32. 1920'lerde araştırmacılar
    ilk olarak yalıtımda kullanılan
  33. süngerimsi bir plastik olan polistireni
    ticari olarak geliştirdiler.
  34. Çok geçmeden esnek
    ama dayanıklı polivinil klorür
  35. ya da diğer bir adıyla vinil geldi.
  36. Akrilikler camı taklit eden
    kırılmaz panelleri, saydamı yarattı.
  37. 1930'larda da naylon ön plana çıktı,
  38. ipeği taklit etmek için tasarlanmış
    ama ipekten çok daha güçlü bir polimer.
  39. 1933'ten itibaren polietilen en çok amaçlı
    plastiklerden biri hâline geldi,
  40. günümüzde hâlâ alışveriş çantalarından
    şampuan şişelerine
  41. ve kurşun geçirmez yeleklere kadar
    her şeyi yapmak için kullanılıyor.
  42. Yeni imalat teknolojileri
    bu materyal patlamasına eşlik ettiler.

  43. Plastik enjeksiyon denen
    yeni bir tekniğin icadı
  44. eritilmiş plastiğin
    hızlı bir şekilde katılaşacağı
  45. herhangi bir şeklin kalıbının içine
    enjekte edilebilmesini mümkün kıldı.
  46. Bu, ürünlerin yeni çeşitleri
    ve şekilleri için imkân
  47. ve ucuza hızlı bir şekilde
    plastik üretmenin bir yolunu yarattı.
  48. Bilim insanları bu yeni ekonomik maddenin
    bir zamanlar pahalı olan nesneleri
  49. daha fazla insana
    erişebilir yapmasını umdu.
  50. Aksine plastik İkinci Dünya Savaşı'nda
    hizmete sunuldu.

  51. Savaş boyunca ABD'deki
    plastik üretimi dört katına çıktı.
  52. Askerler yeni plastik iç başlıklar
    ve su geçirmez vinil yağmurluklar giydi.
  53. Pilotlar, kırılmaz bir plastik olan
    pleksiden yapılmış kokpitlerde oturdular
  54. ve esnek naylondan yapılmış
    paraşütlere güvendiler.
  55. Daha sonrasında savaş zamanında
    türeyen plastik üreten şirketler

  56. dikkatlerini tüketici
    ürünlerine çevirdiler.
  57. Plastik; mobilya, kıyafet,
    ayakkabı, televizyon ve radyoda
  58. tahta, cam ve kumaş gibi
    diğer materyallerin yerini almaya başladı.
  59. Çok yönlü plastikler, ambalajlamada da
    imkânlar ortaya çıkardı,
  60. çoğunlukla yiyecekleri ve diğer ürünleri
    daha uzun bir süre taze tutmak içindi.
  61. Bir anda plastik çöp torbaları,
    plastik streç film,
  62. sıkıştırılabilir plastik şişeler,
    paket kutular
  63. ve meyve, sebze ve et için
    plastik kaplar belirdi.
  64. Birkaç on yıl içinde bu çok yönlü madde

  65. "plastik çağı" olarak
    bilinen şeye öncülük etti.
  66. Plastik çağı kolaylık ve maliyet
    açısından verimlilik sağlasa da
  67. aynı zamanda sarsıcı
    çevre sorunları da yarattı.
  68. Birçok plastik, yenilenemeyen
    kaynaklardan üretiliyor.
  69. Plastik ambalajlama da tek kullanımlık
    olmak üzere tasarlanmıştı,
  70. ancak bazı plastiklerin
    çözünmesi yüzyıllar alıyor,
  71. devasa bir atık birikintisi yaratıyor.
  72. Bu yüzyıl, yeniliklerimizin bu sorunları
    çözmesine ağırlık vermeliyiz,

  73. yani plastik kullanımını azaltarak,
    biyobozunur plastikler geliştirerek
  74. ve var olan plastikleri geri dönüştürmenin
    yeni yollarını bularak.