Turkish subtitles

← "Yabani hayat"ın sahibi kim? - Elyse Cox

Get Embed Code
26 Languages

Showing Revision 8 created 10/15/2020 by Eren Gokce.

  1. 1903'te Amerika Birleşik
    Devletleri Başkanı
  2. Kaliforniya'daki Yosemite Vadisi'ne
    üç günlük kamp yolculuğu yaptı.
  3. Başkan Theodore Roosevelt göğe yükselen
    sekoya ağaçları ormanında uyudu,
  4. kar tipisinde kamp yaptı ve ev sahibesi
    ve rehberi olan çevreci John Muir'le
  5. saatlerce kamp ateşinde konuştu.
  6. Roosevelt'in doğayı sevdiği ünlüydü
  7. fakat Muir onu oraya kamp yapmaktan
    fazlası için davet etmişti:
  8. Yosemite tehlikedeydi.
  9. Yosemite 1864'te korunan alan
    ilan edilse de,

  10. 1903'te fazla gelişmeden ötürü
    hâlâ tehlikedeydi.
  11. Onlarca yıllık tartışma olan hem korumak,
    hem de halkın kullanımı için
  12. arazi ayarlama çabasının
    tam ortasındaydı -
  13. söylemesi yapmasından kolay iki amaç.
  14. Yosemite'de mücadele
    1849 altına hücum ile başladı,

  15. o sırada madenciler
    Sierra Nevada eteklerinde
  16. altın arayarak batıya akın ediyorlardı.
  17. 1851'de devlet onaylı askerler
  18. Ahwahneechee kabilesini
    Yosemite Vadisi'nden çıkarttı.
  19. Dönmeyi başaranlar beyaz yerleşimcilerin
    arazide hak iddia etmelerine,
  20. koca sekoyaları devirmelerine ve otel
    ve salonlar inşa etmelerine tanık oldu.
  21. Yanıt olarak, küçük bir Kaliforniyalı grup

  22. senatör John Conness'i vadiyi özel
    amaçlardan koruması için lobi yaptı.
  23. 1864'te Kongre Conness'in
    tasarısını geçirerek
  24. Yosemite Vadisi'ni
    Kaliforniya Eyaleti'ne bağışladı,
  25. böylece ilk defa ABD hükûmeti araziyi
    halk korumasına almış oldu.
  26. Ancak arazinin yönetimi
    açık bir soru olarak kaldı,
  27. benzer korumaya tabi daha fazla alan
  28. oldukça daha karmaşık hâle gelen bir soru.
  29. Yedi sene sonra jeolog Ferdinand Hayden

  30. Yellowstone platosuna bir gezi yaptı
  31. ki burası pek çok Amerikan yerli
    kabilesi tarafından
  32. seromoniler, avcılık
    ve ticaret amaçlı kullanılıyordu.
  33. Gezideki bilim insanları ve sanatçılar
    muhteşem gayzerler
  34. ve kaplıcaların olduğu
    haberlerini getirdiler,
  35. Yellowstone'u devlet
    korumasına almak üzere
  36. geniş çaplı desteği sağladılar
  37. ve yerlilerin araziye girişi
    kısıtlanacaktı.
  38. Ancak Yosemite'den farklı olarak
    Yellowstone bir eyalete bağışlanamadı-
  39. daha eyalet olmamış üç ABD alanından
    birinin parçasıydı.
  40. Onun yerine Kongre 1872'de
    Yellowstone'u devlet idaresine aldı,
  41. böylece dünyanın ilk gerçek
    millî parkı kuruldu.
  42. Başkanlığı sırasında Teddy Roosevelt
    halk korumasındaki arazileri

  43. genişletmekte etkindi.
  44. 1916'da on beş millî park vardı.
  45. Ancak yönetim sorunu çözümlenmedi
  46. ve park bakımı birden fazla
    devlet departmanı
  47. tarafından gelişigüzel idare edildi.
  48. Yol yapımı ve personel alımı gibi
    direkt işler
  49. etkin olmayan bürokratik
    manevralar gerektirdi.
  50. Park idamesi için hiçbir departman
    kural belirlemediği için
  51. avcılar yabani hayatı öldürdü,
    sürüler alanlarda aşırı otladı
  52. ve ziyaretçiler kent
    simgelerini tahrip etti.
  53. Çözüm Kanada'dan geldi

  54. ki son derece etkin merkezi
    park hizmetleri bulunuyordu.
  55. 1916'da Birleşik Devletler
    bu modele uygun olarak
  56. Millî Park Hizmetleri'ni kurdu.
  57. Bugüne kadar park hizmetlerinin misyonu
    bazen karşı karşıya gelen
  58. iki amaçtan oluşur:
  59. Parkları geleceğe taşımak
  60. ve halkın ondan istifade
    etmesini sağlamak.
  61. Bu narin bir denge hareketi:
    Yollar, patikalar ve diğer altyapılar
  62. parkı ziyaretçilere erişilebilir yapar,
    ama aynı zamanda yeryüzünü değiştirir,
  63. ziyaretçiler de kirlenme, erozyon
    ve narin ekosistemlerin tahribine
  64. yol açabilirler.
  65. Korumanın tarihçesi
    bu misyonla uyuşmayabilir.
  66. Pek çok park kurulurken öyle değildi,
  67. yerleşim olmayan yabani alanlar
    koruma için standart oldu.
  68. Bunun yerine, çoğu yerliler
    için ev veya tapınaktı
  69. ki halkın kullanımı adı altında
    bu yerlere ulaşımı kaybettiler.
  70. Sadece yakın zamanda Millî Park Hizmetleri
  71. bu geleneği hesaba katarak
    Amerikan yerlilerini
  72. park yönetimine kattı.
  73. Dünya çapında yerli topluluklar
    alan yönetimi ve korumada
  74. hayati rol oynar.
  75. Bugün dünyada binlerce millî park vardır

  76. ve herbiri halk kullanımı ile tarihi
  77. ve ekolojik korumayı
    dengelemek zorundadır.
  78. Yeni Zelanda, İzlanda, Avustralya
    ve Güney Afrika'daki parklar
  79. ziyaretçi sayıları fırladıkça
    şiddetli erozyonu deneyimledi.
  80. Tayland'daki Mu Ko Similan
    Millî Parkı gibi bazıları
  81. ekosistemin iyileşmesi için bölümlerini
    turistlere tamamen kapattılar.
  82. Millî parklar gelecek nesiller için

  83. eşsiz alanları korudu.
  84. Aynı zamanda bizi zor
    sorularla başbaşa bıraktılar:
  85. Bu gezegene ve birbirimize karşı
    sorumluluklarımız nelerdir?