(Louisiana channel)
(Jonathan Safran Foer novels have a lot to learn from poetry)
Well, people often talk about the death of literature.
I think people have been speaking about it since shortly
after the first work of literature was ever made
but there's more and more talk about it
and it's been propelled by diminishing readership,
by what feels like an increasing apathy,
or even anxiety or even mistrust of literature
and the movement towards screens, everything being
on a screen and what would that mean for books
which aren't very well served on a screen.
It's not that you can't read a book on a screen perfectly well
but you can't read a book on a screen
that also has email and your calendar and texting.
Books can't compete with those kinds of media.
So we wonder will people read books?
And I think that there are still things and there will always be things
that only literature can do, only literature can communicate.
I don't think that literature is necessarily any better,
whatever than means, than film or dance or music.
In fact, I'm often drawn personally more
to film and dance than I am to literature
but I know that there are moments in my life
when I feel a need for literature and only for literature.
So for example, the mother of my oldest friend
passed away about week ago.
And I went down to visit her in Washington DC - I live in New York.
And I was quite worried about what to say and how to fill
what I thought might be very awkward, or even painful silences.
And I brought poems, about 20 poems.
And I read them to her and we talked about them.
And in that moment when we, together,
mostly just her, of course, but together, were confronting
this, the biggest moment of life which is death,
we relied on poetry.
And I think that poems and stories and novels are very helpful
exactly when we most need language in the most, sort of dire,
or urgent or existential moments of life.
Novels are meant to be read over the course of many hours or many days
and even a story takes half an hour to read.
And I just wasn't sure, in this case, what her energy level would be,
so I wanted them to be quite small.
But even though that's the case, it's also true
that poetry is the most condensed form of literature
and in certain ways, it's its most pure form.
I don't think that novels are any less good than poetry
but I think that novels have a lot to learn from poetry
in terms of what's possible, how direct one can be,
how concentrated language can be,
and how evocative and resonant.
You know, sometimes I think novels make the mistake
of being too much like their own description.
You know, somebody says, ''What is this book about?''
My dream is to write a novel where somebody would have to say:
"I could tell you, I suppose, but that would really miss the point.
You just have to read it."
That, to my mind, is a good novel.
A novel that is its own synopsis,
just an expanded version of its synopsis,
comes awfully close to television actually.
I think that novels can still do something that poetry does
in terms of being kind of ineffable or mysterious
or not quite graspeable, just on a much larger scale.
All of my life, I have been more drawn to the visual arts than to literature.
And even still, when I'm feeling
like I can't remember why I wanted to be a writer,
I don't go to books, I actually go to paintings or sculpture.
To me, the distinctions have been drawn too sharply,
you know, the difference between a musician, a writer, an artist, a dancer.
We've categorized them, segregated them,
so that there's very, very little overlap.
But in fact they're all just people who want to make things
that you could say have no use.
You know, everything in life has a use.
The person who made the camera that this is being shot with,
made it so that it could record something like this.
And a television or a computer that someone's watching it on
was made with specific functions in mind.
A bridge is made so that people can get from one land mass to another.
But novels and paintings and songs really...
They might have effects in the world,
they might be political, they might be entertaining,
they might be objects of commerce,
but they're not really, really made for any of those reasons,
they're just made for their own sake.
And I think that anyone who makes something for its own sake,
whether you try to have it published
or whether you're just, you know, rearranging twigs on the ground
because it pleases you,
people who do that are artists.
And, you know, because we live in a world in which you have to have a job
and in which it's expected that you will grow within your job,
and because we like to have an answer to the question
'What is it that you do?'
You know, you meet someone at a party, or...
they say ''What do you do?''
It makes us uncomfortable not to have an answer.
But the truth is, you know, the different art forms
are much, much more similar than they are different.
When I'm not working on a book,
I am somebody who just kind of moves through the world
and sees nice things and tries to remember them, but usually doesn't,
and hears jokes and tries to remember them but usually doesn't
and so on and has ideas that disappear.
But when I'm writing, I save those things
so that I can use them, you know, rearrange them.
Nothing comes from nothing.
I think that there's an impression that books or art,
making art is a much more romantically creative act than it is,
as if inspiration strikes and suddenly something appears
but that's not really -- that hasn't been my experience at all.
It's much more about being attentive to what's around
and starting to get to know what you like and what you find useful
and then collecting those things instead of everything,
collecting those things and then figuring out
what the most pleasing arrangement of them is for you.
There's nothing objective about it.
It's not the case that, you know, someone else will necessarily like it,
but it really does feel like making collage just with, you know,
the whole world as your cupboard of things to arrange.
Certainly in art, I think, the most important things
happen on a subconscious level.
When I approach a writing project, I don't think about it like that.
In fact, and I say this not as a joke or to sort of disparage myself,
but I really don't think about much at all.
It's very -- I'm just very open, you know, to what do I feel like working on,
what's interesting to me right now, what am I curious about?
But I never think about what the potential use of something would be.
Like I was saying before, there's a quality of art
that is useless in the very, very best way.
I mean, that is like the very highest compliment I could pay.
And if I started thinking about what I would achieve
for myself psychologically or in search of meaning or catharsis,
that's just another kind of use,
just in almost the same way that
trying to make something you could sell for money is a kind of use.
It's not to say that those two thing might, you know,
wouldn't be good in your life,
but I don't think that they make a good work of art.
They're not a good starting point.
Don DeLillo once said:
"Nobody writes his first book. It just happens."
At a certain point, you find the printer is, you know,
all these pages are coming out.
You think: "Oh my God, I can't believe I did this!"
I believe that.
I mean, maybe it's a little different if you start late in life,
and you've been, you know, sort of incubating an idea for a long time
but most people when they write their first book,
at a certain point, they realize they have a book on their hands.
And the second book is different because then,
you have something that you're responding to,
you have your own expectations.
If you published your first book, you have the world' expectations.
So I found the second book somewhat more difficult because of that,
but I'd started the second book before my first book was published.
So in a way, I was able to escape some of those traps.
But then, after I have written two novels,
I wrote a work of non-fiction about eating animals,
about animal farming.
And I think it's not a coincidence that I decided to move in a different direction
because I was starting to feel the weight of momentum.
You know, I didn't want to do a third thing
because I've done two previous things.
I didn't want to make a choice about tomorrow
just because of what I did yesterday.
So maybe even to a fault, I resisted that
and decided to move off and try something else.
I think there are a lot of ways of talking about choices in art.
And it's a mistake to think that
the way we talk about it retrospectively as critics,
which is very useful and interesting,
but it's a mistake that that's the same language of creation.
Somebody once said, I can't remember who
- maybe it was Oscar Wilde, I can't remember -
said: "There are only two kinds of objects in the world:
those that charm us and those that don't charm us."
And, you know, something can be charming in the most completely simple way
and for whatever reason, it speaks to us.
We like it. It is for us.
If something isn't charming, it's mundane and it's not that we hate it,
it's just that it has no great effect on us.
And each person, of course, has his own or her own sense of what is charming.
And, you know, in a way,
writing just boils down to asking that question again and again,
like, this is charming or not.
Something charming can mean that it's very painful.
It doesn't mean that it's happy and beautiful.
It can mean it's very ugly, it can mean that it is funny,
it can mean that it is serious, it can be tragic, it can be comic.
I think charming really just means, in a certain way,
that it's authentic and exceptional to you.
I mean, people often ask me why do I write about family so often.
I find that such a weird question.
I don't even know how to answer
because the answer feels so obvious to me.
You know, nobody asks J.K. Rowling why she writes about wizards so much.
That, to me, is weird.
That's a weird choice she made that requires some explanation
because nobody knows wizards, nobody interacts with wizards,
nobody can't fall asleep at night because of their relationship to wizards,
but everyone has a family.
Even people whose families are absent.
Maybe even, especially people whose families are absent.
You know, these are the main themes of life
and they've been the main themes of literature since Genesis.
So I assume I'll always write about family.
Families is also especially important to me
but you know, whether it will take the form of fathers and sons-in-laws,
or whether it will take the form of a married couple in a comedy,
that I don't know.
(Louisiana Channel)
(Supported by Nordea Fonden)
(louisiana.dk/channel)
Louisiana Channel
Jonathan Safran Foer Romane können viel von der Poesie lernen
Es wird oft über den Tod der Literatur gesprochen.
Ich glaube, dass seit dem allerersten literarischen Werk, das je geschrieben wurde,
darüber gesprochen wird.
Aber es wird immer mehr darüber gesprochen,
angetrieben durch schrumpfende Leserzahlen,
durch etwas, was sich nach zunehmender Apathie anfühlt,
oder sogar Angst vor oder Misstrauen gegenüber der Literatur.
Und der Bewegung Richtung Bildschirm,
alles passiert auf dem Bildschirm und was bedeutet das für Bücher
die auf einem Bildschirm nicht gut bedient sind?
Es ist nicht, dass man ein Buch nicht perfekt auf einem Bildschirm lesen kann,
aber man kann ein Buch nicht auf einem Bildschirm lesen,
auf dem auch noch E-Mails und ein Kalender und SMS sind.
Bücher können mit dieser Art von Medien nicht mithalten.
Also fragen wir uns, ob Leute noch Bücher lesen werden?
Und ich denke, dass es immer noch etwas gibt und immer geben wird,
was nur die Literatur kann, welches nur die Literatur kommunizieren kann.
I denke nicht, dass die Literatur unbedingt besser ist,
was auch immer das bedeuten soll, als Film oder Tanz oder Musik.
Ich fühle mich selber oft zum Film und Tanz mehr hingezogen
als zur Literatur.
Aber ich weiss, dass es Momente in meinem Leben gibt,
an denen ich Literatur, und nur Literatur, brauche.
Also, zum Beispiel ist die Mutter meiner ältesten Freundin
vor ungefähr einer Woche verstorben.
Und ich bin nach Washington DC gefahren, um sie zu besuchen - ich lebe in New York.
Und ich habe mir Sorgen gemacht, weil ich nicht wusste, was ich sagen soll
oder wie ich mögliche unangenehme oder sogar schmerzhafte Momente des Schweigens füllen sollte.
Ich habe Gedichte mitgebracht. Ungefähr 20 Gedichte.
Und ich habe sie ihr vorgelesen und wir haben über sie gesprochen.
Und in diesem Moment in dem wir, zusammen,
natürlich größtenteils sie, aber wir zusammen,
den größten Moment des Lebens, den des Todes konfrontierten,
haben wir uns auf Gedichte gestützt.
Und ich denke, dass Gedichte und Erzählungen und Romane sehr hilfreich sind,
besonders dann, wenn wir Sprache am meisten brauchen,
in den düstersten oder dringensten oder existentiellsten Momenten des Lebens.
Romane sollen über viele Stunden oder viele Tage gelesen werden
und selbst für Erzählungen braucht man eine halbe Stunde.
Und ich war mir einfach nicht sicher, wie viel Energie sie in dieser Situation haben würde,
daher wollte ich, dass sie relativ klein sind.
Aber auch wenn das so ist, ist es auch wahr,
dass die Poesie die komprimierteste Form der Literatur ist
und, auf eine bestimmte Art, die reinste Form.
Ich denke nicht, dass Romane weniger gut sind als Poesie,
aber ich denke, dass Romane viel von der Poesie lernen können:
in Hinsicht auf das, was möglich ist, wie direkt man sein kann,
wie konzentriert Sprache sein kann
und wie bewegend und nachklingend.
Manchmal denke ich, dass Romane den Fehler machen,
zu sehr wie ihre eigene Beschreibung zu sein.
Man fragt "Wovon handelt dieses Buch?"
Ich träume davon, einen Roman zu schreiben, bei dem man sagen müsste:
"Ich könnte es dir sagen, aber das würde wirklich das Ziel verfehlen.
Du musst es einfach lesen."
Das ist für mich ein guter Roman.
Ein Roman, der seine eigene Zusammenfassung ist,
einfach nur eine erweiterte Version seiner Zusammenfassung,
kommt Fernsehen schrecklich nah.
Ich glaube, dass Romane immer noch etwas der Poesie gleichtun können:
sie können unbeschreiblich oder geheimnisvoll
oder nicht ganz fassbar sein - nur auf einer größeren Skala.
Mein ganzes Leben habe ich mich immer mehr zu den bildend en Künsten hingezogen gefühlt als zur Literatur.
Und es ist immer noch so, dass wenn ich mich so fühle,
als könnte ich mich nicht daran erinnern, warum ich Autor sein wollte,
dass ich mich dann nicht an Bücher wende, sondern an Gemälde und Skulpturen.
Meiner Meinung nach wird zu streng unterschieden.
Der Unterschied zwischen einem Musiker, einem Autor, einem Künstler, einem Tänzer.
Wir haben sie kategorisiert, getrennt,
so dass es ganz, ganz wenige Überschneidungen gibt.
Dabei sind es doch alle nur Menschen die etwas erschaffen wollen,
von dem man sagen könnte, dass es keinen Nutzen hat.
Wissen Sie, alles im Leben hat einen Nutzen.
Die Person die die Kamera gebaut hat, mit der das hier gefilmt wird,
hat sie gebaut, damit man etwas wie das hier aufnehmen kann.
Und der Fernseher oder Computer, an dem jemand es sich ansieht,
wurde für spezifischen Funktionen gebaut.
Eine Brücke wird gebaut, damit Menschen von einer Landmasse zu einer anderen kommen können.
Aber Romane und Gemälde und Lieder, ...
haben vielleicht Auswirkungen in der Welt,
sie können politisch oder unterhaltsam sein,
sie können Handelswaren sein,
Aber sie sind nicht wirklich dafür gedacht,
sie werden für sich selbst erzeugt.
Und ich denke, dass jeder, der etwas nur um der Sache selbst willen erzeugt,
ob man versucht es zu veröffentlichen
oder ob man nur Äste auf dem Boden neu anordnet,
weil es einem Freude macht,
Menschen, die so etwas tun, sind Künstler.
Und weil wir in einer Welt leben, in der man einen Job braucht,
und in der erwartet wird, dass man in seiner Arbeit wächst,
und weil wir gerne eine Antwort auf die Frage
"Was tust du?" haben.
Wissen Sie, man lernt auf einer Party jemanden kennen, oder ...
und derjenige sagt "Was tust du?"
dann ist es uns unbehaglich, darauf keine Antwort zu haben.
Aber die Wahrheit ist, dass die unterschiedlichen Kunstformen
sich viel, viel ähnlicher sind, als sie sich unterscheiden.
Wenn ich nicht an einem Buch arbeite,
dann bin ich einfach nur jemand, der sich irgendwie durch die Welt bewegt
und schöne Dinge sieht und versucht sie sich zu merken, es aber meistens nicht tut,
und Witze hört und versucht sie sich zu merken, es aber meistens nicht tut,
und so weiter und Ideen hat, die verschwinden.
Aber wenn ich schreibe, dann bewahre ich sie auf,
damit ich sie benutzen kann, sie neu anordnen kann.
Nichts kommt von nichts.
Ich glaube, es gibt den Eindruck, dass Bücher oder Kunst,
Kunst machen ein viel romantischer kreativer Akt ist, als er es wirklich ist,
als ob die Inspiration einen trifft und plötzlich etwas erscheint,
aber so ist es nicht -- so habe ich das in keinem Fall erlebt.
Es geht viel mehr darum, Aufmerksam zu sein
und zu lernen, was man mag und was einem nützlich erscheint,
und dann genau diese Dinge dann zu sammeln, statt alles zu sammeln,
diese Dinge zu sammeln und dann herauszufinden,
was die für einen selbst erfreulichste Anordnung ist.
Da ist nichts objektives dran.
Es ist nicht so, dass es unbedingt jemand anderem gefallen wird,
aber es fühlt sich wirklich so an, als ob man eine Collage machen würde,
nur mit der ganzen Welt als Schrank voller Dinge, die man zusammenstellen kann.
Mit Sicherheit passieren in der Kunst die wichtigsten Dinge
auf einer unterbewussten Ebene.
Wenn ich etwas schreiben möchte, denke ich so nicht darüber nach.
Tatsächlich, und das sage ich nicht als Witz oder um mich herabzusetzen,
denke ich eigentlich gar nicht nach.
Es ist sehr - ich bin einfach nur sehr offen. Wonach fühle ich mich?
Was interessiert mich gerade? Worauf bin ich neugierig?
Aber ich denke nie darüber nach, was der potenzielle Nutzen sein könnte.
Wie ich vorhin schon gesagt habe, gibt es eine Eigenschaft der Kunst,
die im allerbesten Sinne nutzlos ist.
Ich meine, das ist das größte Kompliment, das ich geben könnte.
Und wenn ich anfangen würde, darüber nachzudenken, was ich
für mich selber auf einer psychologischen Ebene oder auf der Suche nach einem Sinn oder Katharsis erreichen könnte,
dann ist das einfach eine andere Art von Nutzen,
fast genauso wie
zu versuchen, etwas zu machen, das man für Geld verkaufen kann, eine Art von Nutzen ist.
Das soll nicht sagen, dass diese zwei Dinge
nicht gut in deinem Leben sein würden,
aber ich denke nicht, dass daraus gute Kunst entsteht.
Sie sind kein guter Anfangspunkt.
Don DeLillo hat mal gesagt:
"Niemand schreibt sein erstes Buch. Es passiert einfach."
An einem gewissen Punkt stellt man fest, dass der Drucker, naja,
dass da all diese Seiten rauskommen.
Und man denkt: "Oh mein Gott, ich kann's nicht glauben!"
Das glaube ich.
Ich meine, vielleicht ist es anders, wenn man später im Leben anfängt
und man schon länger eine Idee ausbrütet.
Aber die meisten, wenn sie ihr erstes Buch schreiben,
an einem bestimmten Punkt merken sie, dass sie ein Buch in ihren Händen haben.
Und das zweite Buch ist anders, weil man dann etwas hat,
auf das man reagiert.
Man hat seine eigenen Erwartungen.
Wenn man sein erstes Buch veröffentlicht, dann hat man die Erwartungen der Welt.
Also fand ich deswegen das zweite Buch schwieriger,
aber ich hatte mit meinem zweiten Buch angefangen, bevor mein erstes Buch veröffentlicht wurde.
Also konnte ich auf eine gewisse Weise ein paar dieser Fallen ausweichen.
Aber nachdem ich dann zwei Romane geschrieben hatte,
schrieb ich ein Sachbuch über das Essen von Tieren,
über Tierhaltung.
Und ich glaube nicht, dass es ein Zufall war, mich für eine andere Richtung zu entscheiden,
weil ich anfing, das Gewicht des Schwunges zu fühlen.
Ich wollte nichts drittes machen, weil ich bisher schon zwei gemacht hatte.
Ich wollte über morgen keine Entscheidung treffen
nur anhand dessen, was ich gestern getan habe.
Also habe ich dem, vielleicht übermäßig, widerstanden
und mich entschieden, mich in eine anderen Richtung zu begeben und etwas anderes zu tun.
Ich denke, dass es viele Wege gibt, über Entscheidung in der Kunst zu reden.
Und es ist ein Fehler, zu denken, dass
die Weise, in der wir retrospektiv als Kritiker darüber reden,
die sehr nützlich und interessant ist,
aber es ist ein Fehler, dass es die selbe Sprache der Erschaffung ist.
Jemand, ich weiss nicht mehr wer, hat mal gesagt
- vielleicht war es Oscar Wilde, ich weiss es nicht mehr -
"Es gibt nur zwei Arten von Gegenständen in der Welt:
die, die uns bezaubern, und die, die uns nicht bezaubern."
Und etwas kann auf die simpelste Art bezaubernd sein
und aus was auch immer für einem Grund spricht es uns an.
Wir mögen es. Es ist für uns.
Wenn etwas nicht bezaubernd ist, ist es mondän, und es ist nicht, dass wir es hassen,
es macht nur keinen großen Eindruck auf uns.
Und natürlich hat jeder sein eigenes Sinn für das Bezaubernde.
Und, gewissermaßen,
läuft es beim Schreiben darauf hinaus, sich diese Frage immer und immer wieder zu stellen,
ist es bezaubernd oder nicht?
Etwas bezauberndes kann sehr schmerzhaft sein.
Es bedeutet nicht, dass es erfreulich und schön ist.
Es kann bedeuten, dass es sehr hässlich ist, es kann sein, dass es witzig ist.
Es kann sein, dass es ernst ist, es kann tragisch sein, es kann komisch sein.
Ich denke, dass "bezaubernd" wirklich nur bedeutet,
dass es auf eine Art authentisch und außergewöhnlich für einen ist.
Ich meine, ich werde oft gefragt, warum ich so oft über Familie schreibe.
Ich finde das eine wirklich seltsame Frage.
Ich weiss gar nicht, wie ich das beantworten soll,
weil die Frage sich so offensichtlich anfühlt.
Keiner fragt J.K. Rowling, warum sie so viel über Zauberer schreibt.
Das finde ich seltsam.
Das ist eine seltsame Entscheidung, die sie getroffen hat, die etwas Erklärung erfordert,
weil keiner kennt Zauberer, niemand hat mit Zauberern zu tun.
Niemand kann nachts wegen seiner Beziehung zu Zauberern nicht einschlafen.
Aber jeder hat eine Familie.
Sogar die, deren Familien abwesend sind.
Vielleicht sogar besonders die, deren Familien abwesend sind.
Das sind die Hauptthemen des Lebens
und sie sind die Hauptthemen der Literatur seit der Genesis.
Also gehe ich davon aus, dass ich immer über Familie schreiben werde.
Familie ist auch besondes wichtig für mich,
aber, ob es die Form von Vätern und Schwiegersöhnen annimmt
oder ob es die Form eines verheirateten Paares in einer Komödie annimt,
das weiss ich nicht.
Louisiana Channel
Unterstützt von Nordea Fonden
louisiana.dk/channel
Louisiana channel
(Η ποίηση έχει πολλά να διδάξει τα μυθιστορήματα του Jonathan Safran Foer)
Συχνά γίνεται λόγος για τον θάνατο της λογοτεχνίας.
Νομίζω ότι η συζήτηση άρχισε λίγο μετά
την εμφάνιση του πρώτου λογοτεχνικού έργου της ιστορίας
αλλά η συζήτηση λαμβάνει όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις
και έχει περαιτέρω τροφοδοτηθεί από τη μείωση του αναγνωστικού κοινού,
από ένα αίσθημα απάθειας,
άγχους ή ακόμα και δυσπιστίας απέναντι στη λογοτεχνία.
Σε αυτά προστίθεται και η τάση προς την οθόνη, όλα πλέον εμφανίζονται
σε μία οθόνη, και τι επιπτώσεις έχει αυτό για τα βιβλία
τα οποία δεν ενισχύονται ιδιαίτερα από την οθόνη.
Δεν είναι ότι δεν μπορούμε να διαβάσουμε μια χαρά ένα βιβλίο στην οθόνη
αλλά δεν μπορούμε να το διαβάσουμε σε μια οθόνη
στην οποία συνυπάρχουν το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, το ημερολόγιο μας και η δυνατότητα συνομιλίας.
Τα βιβλία δεν μπορούν να ανταγωνιστούν αυτού του είδους τα μέσα.
Οπότε αναρωτιόμαστε αν οι άνθρωποι θα συνεχίσουν να διαβάζουν βιβλία.
Θεωρώ ότι ακόμα υπάρχουν και θα συνεχίσουν για πάντα να υπάρχουν πράγματα
που μόνο η λογοτεχνία μπορεί να κάνει και να επικοινωνήσει.
Δεν θεωρώ ότι η λογοτεχνία είναι απαραιτήτως καλύτερη,
ό,τι και αν αυτό σημαίνει, από τον κινηματογράφο, τον χορό ή τη μουσική.
Στην πραγματικότητα συχνά ελκύομαι περισσότερο
από τον κινηματογράφο και τον χορό παρά από τη λογοτεχνία
αλλά ξέρω ότι υπάρχουν στιγμές στη ζωή μου
που νιώθω ανάγκη για τη λογοτεχνία και μόνο για τη λογοτεχνία.
Για παράδειγμα, η μητέρα του πιο παλιού μου φίλου
πέθανε πριν από μια εβδομάδα περίπου.
Είχα πάει να την επισκεφθώ στην Ουάσινγκτον, μένω στη Νέα Υόρκη,
και είχα αρκετό άγχος για το τι θα πω και για το πως θα καλύψω
ορισμένες πολύ αμήχανες ή ακόμα και οδυνηρές σιωπές.
Οπότε πήρα μαζί μου ποιήματα, περίπου 20 ποιήματα.
Και της τα διάβασα και μιλήσαμε για αυτά.
Και εκείνη τη στιγμή όταν μαζί,
περισσότερο εκείνη βεβαίως, αλλά μαζί, βρισκόμασταν αντιμέτωποι
με αυτήν, την μεγαλύτερη στιγμή της ζωής που είναι ο θάνατος
βρήκαμε στήριγμα στην ποίηση.
Και πιστεύω ότι τα ποιήματα, οι ιστορίες και τα μυθιστορήματα αποδεικνύονται πολύ χρήσιμα
ακριβώς όταν χρειαζόμαστε περισσότερο τα λόγια στις πιο τρομερές,
επιτακτικές ή υπαρξιακές στιγμές της ζωής.
Χρειαζόμαστε πολλές ώρες ή πολλές ημέρες για να διαβάσουμε ένα μυθιστόρημα.
Ακόμα και για ένα διήγημα χρειαζόμαστε μισή ώρα.
Και, στη συγκεκριμένη περίπτωση, δεν ήξερα πόση ενέργεια θα είχε
οπότε ήθελα κάτι μικρό.
Αλλά ακόμα και έτσι, η αλήθεια είναι
ότι η ποίηση είναι η πιο συμπυκνωμένη μορφή λογοτεχνίας
και σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελεί την πιο αγνή μορφή της.
Δεν θεωρώ τα μυθιστορήματα κατώτερα από την ποίηση
αλλά πιστεύω ότι η ποίηση έχει πολλά να διδάξει το μυθιστόρημα
όσον αφορά τις δυνατότητες, την αμεσότητα,
το πόσο πυκνός,
συνειρμικός και αντηχητικός μπορεί να είναι ο λόγος.
Έχω την εντύπωση ότι μερικές φορές τα μυθιστορήματα κάνουν το λάθος
να μοιάζουν υπερβολικά με την περιγραφή τους.
Για παράδειγμα, ρωτάει κάποιος "Για τι μιλάει αυτό το βιβλίο;"
Το όνειρό μου είναι να γράψω ένα μυθιστόρημα για το οποίο κάποιος θα απαντούσε:
"Θα μπορούσα να σου πω αλλά έτσι θα έχανες πραγματικά την ουσία
πρέπει να το διαβάσεις."
Για μένα αυτό είναι το καλό μυθιστόρημα.
Ένα μυθιστόρημα που είναι η περίληψη του εαυτού του
ή απλώς μια πιο εκτεταμένη έκδοση της περίληψης του,
μοιάζει πολύ με την τηλεόραση.
Θεωρώ ότι υπάρχει ακόμα περιθώριο για το μυθιστόρημα να μιμηθεί την ποίηση
όσον αφορά το άφατο, το μυστηριώδες
ή το άπιαστο, αλλά σε μια πολύ μεγαλύτερη κλίμακα.
Όλη μου τη ζωή ελκυόμουν περισσότερο από τις εικαστικές τέχνες παρά από τη λογοτεχνία.
Και ακόμα και σήμερα, όταν νιώθω
ότι δεν θυμάμαι γιατί ήθελα να γίνω συγγραφέας,
δεν ανατρέχω σε βιβλία αλλά στη ζωγραφική ή τη γλυπτική.
Κατά τη γνώμη μου, η διάκριση έχει γίνει υπερβολικά αυστηρή
η διαφορά μεταξύ του μουσικού, του συγγραφέα, του εικαστικού, του χορευτή.
Τους έχουμε κατηγοριοποιήσει, διαχωρίσει
έτσι ώστε να υπάρχει ελάχιστη επικάλυψη.
Στην ουσία όμως όλοι τους είναι άνθρωποι που επιθυμούν να δημιουργήσουν πράγματα
που, κάποιος θα έλεγε, δεν έχουν καμία χρησιμότητα.
Ξέρετε, όλα στη ζωή έχουν κάποια χρησιμότητα.
Αυτός που έφτιαξε την κάμερα με την οποία τραβάμε αυτό το βίντεο
την έφτιαξε ώστε να μπορεί να μπορεί να κάνει ακριβώς αυτό.
Και η τηλεόραση ή ο υπολογιστής από όπου βλέπουμε το βίντεο
δημιουργήθηκαν λαμβάνοντας υπόψη ορισμένες λειτουργίες.
Μια γέφυρα φτιάχνεται ώστε οι άνθρωποι να περνούν από τη μία όχθη στην άλλη.
Αλλά τα μυθιστορήματα, οι πίνακες, τα τραγούδια...
Μπορεί να έχουν αντίκτυπο,
μπορεί να έχουν πολιτικό περιεχόμενο, να ψυχαγωγούν
να αποτελούν αντικείμενο εμπορίου
αλλά στην πραγματικότητα δεν έχουν δημιουργηθεί για κανέναν από τους παραπάνω σκοπούς.
Σκοπός της ύπαρξής τους είναι η ύπαρξή τους καθ'εαυτή.
Και θεωρώ ότι οποιοσδήποτε δημιουργεί κάτι απλώς για να δημιουργήσει,
είτε προσπαθεί να το δημοσιεύσει
είτε παίζει με κλαράκια στο χώμα
απλώς και μόνο επειδή του αρέσει,
είναι καλλιτέχνης.
Επειδή ζούμε σε έναν κόσμο στον οποίο πρέπει να έχεις μια δουλειά
και θεωρείται ότι πρέπει να εξελίσσεσαι μέσα από τη δουλειά σου
και επειδή θέλουμε να μπορούμε να απαντήσουμε όταν μας ρωτούν
"Με τι ασχολείσαι;"
Για παράδειγμα, γνωρίζεις κάποιον σε ένα πάρτι και
σε ρωτά "Με τι ασχολείσαι;"
Είναι άβολο να μην έχεις κάτι να απαντήσεις.
Η αλήθεια όμως είναι ότι οι διάφορες μορφές τέχνης
έχουν πολλές περισσότερες ομοιότητες παρά διαφορές.
Όταν δεν γράφω βιβλία
δεν είμαι παρά κάποιος που κυκλοφορεί στον κόσμο
και παρατηρεί όμορφα πράγματα προσπαθώντας να τα συγκρατήσει στη μνήμη αν και συχνά δεν τα καταφέρνει,
ακούει αστεία προσπαθώντας να τα συγκρατήσει αν και συχνά δεν τα καταφέρνει,
και έχει ιδέες που στη συνέχεια εξαφανίζονται.
Αλλά όταν γράφω, μπορώ να τα αποθηκεύω όλα αυτά
έτσι ώστε να χρησιμοποιήσω, να τα αναδιατάξω.
Τίποτα δεν προέρχεται από το τίποτα.
Υπάρχει η εντύπωση ότι τα βιβλία, η τέχνη
ή η καλλιτεχνική δημιουργία είναι μια πολύ ρομαντικότερη διαδικασία από ότι είναι στην πραγματικότητα,
λες και σε χτυπά η έμπνευση και ξαφνικά εμφανίζεται κάτι
αλλά δεν είναι έτσι, η εμπειρία μου έχει δείξει κάτι εντελώς διαφορετικό.
Έχει περισσότερο να κάνει με το να είσαι προσεκτικός στα ερεθίσματα που δέχεσαι
και με το να αρχίσεις να μαθαίνεις τι σου αρέσει και τι βρίσκεις χρήσιμο
και μετά να συλλέγεις αυτά τα πράγματα αντί για το ο,τιδήποτε
και αφού τα συλλέξεις να δεις
πως θα μπορούσες να τα αναδιατάξεις με τον καλύτερο τρόπο για σένα.
Δεν υπάρχει καμιά αντικειμενικότητα σε αυτή τη διαδικασία.
Δεν σημαίνει ότι θα αρέσει απαραιτήτως σε κάποιον άλλο
αλλά είναι σαν να δημιουργείς ένα κολάζ
χρησιμοποιώντας όλον τον κόσμο σαν να ήταν ένα ντουλάπι γεμάτο πράγματα που πρέπει να τακτοποιήσεις.
Βεβαίως στην τέχνη τα σημαντικότερα πράγματα
συμβαίνουν σε σε υποσυνείδητο επίπεδο.
Όταν αρχίζω να γράφω δεν σκέφτομαι έτσι.
Στην πραγματικότητα, και δεν το λέω ως αστείο ή ως αυτοσαρκασμό,
δεν σκέφτομαι και πολλά πράγματα.
Απλώς είμαι πολύ ανοικτός, τι είναι αυτό που θέλω να κάνω
τι είναι αυτό που βρίσκω ενδιαφέρον αυτή τη στιγμή; τι μου εξάπτει την περιέργεια;
Ποτέ όμως δεν σκέφτομαι ποια θα ήταν η δυνητική χρησιμότητά του.
Όπως προείπα, στην τέχνη υπάρχει μία ποιότητα
η οποία είναι άχρηστη με τον πιο απόλυτο τρόπο.
Και το εννοώ σαν τη μεγαλύτερη φιλοφρόνηση που θα μπορούσα να κάνω.
Ακόμα και αν άρχιζα να σκέφτομαι τι θα μπορούσα να πετύχω
για μένα σε ψυχολογικό επίπεδο ή να αναζητήσω ένα νόημα ή την κάθαρση
θα ήταν σαν να προσπαθούσα απλώς να βρω ένα άλλο είδος χρησιμότητας,
με τον ίδιο σχεδόν τρόπο που
χρησιμότητα είναι να φτιάχνεις κάτι για να το πουλήσεις για χρήματα.
Δεν εννοώ ότι οι δύο αυτές περιπτώσεις
δεν μπορούν να συμβάλουν θετικά στη ζωή κάποιου
απλώς δεν θεωρώ ότι συμβάλουν στη δημιουργία ενός καλού έργου τέχνης.
Δεν αποτελούν καλό σημείο εκκίνησης.
Ο Don DeLillo είχε πει κάποτε:
"Κανείς δεν γράφει το πρώτο του βιβλίο. Είναι κάτι που απλώς συμβαίνει."
Κάποια στιγμή κοιτάζεις τον εκτυπωτή
και βλέπεις τις σελίδες να βγαίνουν.
Και σκέφτεσαι: "Θεέ μου, εγώ το το έκανα αυτό;"
Το πιστεύω αυτό.
Μπορεί να είναι λίγο διαφορετικά αν αρχίσεις σε μεγαλύτερη ηλικία
και έχεις μια ιδέα που κυοφορείς για πολύ καιρό.
Αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι όταν γράφουν το πρώτο τους βιβλίο,
σε κάποια φάση, αντιλαμβάνονται ότι ότι κρατούν ένα βιβλίο στα χέρια τους.
Το δεύτερο βιβλίο είναι διαφορετικό γιατί τότε
πρέπει να ανταποκριθείς σε κάτι
έχεις να αντιμετωπίσεις τις προσδοκίες σου.
Και αν το πρώτο σου βιβλίο έχει εκδοθεί, τότε πρέπει να ανταποκριθείς και στις προσδοκίες του κόσμου.
Οπότε, το δεύτερο βιβλίο είναι λίγο δυσκολότερο από το πρώτο.
Εγώ είχα αρχίσει το δεύτερο βιβλίο πριν εκδοθεί το πρώτο.
Οπότε κατά κάποιον τρόπο μπόρεσα να ξεφύγω από μερικές παγίδες.
Ωστόσο, μετά τη συγγραφή δύο μυθιστορημάτων
έγραψα ένα μη λογοτεχνικό βιβλίο για την κατανάλωση κρέατος,
την εκτροφή ζώων.
Η απόφασή μου να κινηθώ προς μια διαφορετική κατεύθυνση δεν ήταν σύμπωση
καθώς άρχιζα να νιώθω το βάρος της δυναμικής.
Δεν ήθελα να προχωρήσω σε ένα τρίτο βήμα απλώς επειδή είχα κάνει δύο προηγούμενα.
Δεν ήθελα να πάρω μια απόφαση για το αύριο
εξαιτίας όσων είχα κάνει χθες.
Οπότε, ίσως υπερβολικά, αντιστάθηκα
και αποφάσισα να υποχωρήσω και να επιχειρήσω κάτι άλλο.
Θεωρώ ότι υπάρχουν πολλοί τρόποι να μιλήσουμε για επιλογές στην τέχνη.
Και είναι λάθος να πιστεύουμε ότι
ο τρόπος με τον οποίο μιλούμε για αυτές αναδρομικά ως κριτικοί,
ακόμα και αν είναι πολύ χρήσιμος και ενδιαφέρον,
δεν ταυτίζεται με τη γλώσσα της δημιουργίας.
Κάποιος, δεν θυμάμαι ποιος, είχε πει κάποτε
-νομίζω ήταν ο Oscar Wilde αλλά δεν θυμάμαι-
είχε πει: "Υπάρχουν δύο ειδών πράγματα στον κόσμο,
αυτά που μας γοητεύουν και αυτά που δεν μας γοητεύουν."
Κάτι μπορεί να είναι γοητευτικό με τον πιο απλό τρόπο
και για κάποιον λόγο να μας λέει κάτι,
να μας αρέσει, να είναι για μας.
Αν κάτι δεν είναι γοητευτικό, μας φαίνεται πεζό. Δεν σημαίνει ότι το μισούμε
απλώς δεν ασκεί μεγάλη επίδραση πάνω μας.
Φυσικά ο κάθε άνθρωπος έχει τη δική του αντίληψη σχετικά με το τι είναι γοητευτικό.
Και κατά κάποιον τρόπο
το γράψιμο συνοψίζεται στο να απαντούμε ξανά και ξανά σε αυτήν την ερώτηση
πρόκειται για κάτι που μας γοητεύει ή όχι;
Κάτι γοητευτικό ενδέχεται να είναι και πολύ επώδυνο.
Δεν σημαίνει ότι πρέπει να είναι χαρούμενο και όμορφο.
Μπορεί να είναι πολύ άσχημο, μπορεί να είναι αστείο,
μπορεί να είναι σοβαρό, τραγικό ή κωμικό.
Τελικά, γοητευτικό είναι, κατά κάποιον τρόπο,
αυτό που εμείς θεωρούμε αυθεντικό και εξαιρετικό.
Για παράδειγμα, συχνά ο κόσμος με ρωτά γιατί ασχολούμαι τόσο συχνά με το θέμα της οικογένειας.
Η ερώτηση μου φαίνεται πολύ περίεργη.
Δεν ξέρω καν πως να απαντήσω
γιατί η απάντηση μου φαίνεται τόσο προφανής.
Κανείς δεν ρωτά την J.K Rowling γιατί γράφει συνέχεια για μάγους.
Για μένα αυτό είναι περίεργο.
Η επιλογή της είναι περίεργη και θα έχρηζε κάποιας εξήγησης
γιατί κανείς δεν έχει γνωρίσει μάγους, κανείς δεν έχει επαφή με μάγους,
κανείς δεν χάνει τον ύπνο του γιατί σκέφτεται τη σχέση του με τους μάγους.
Όλοι όμως έχουν οικογένεια.
Ακόμα και οι άνθρωποι των οποίων οι οικογένειες είναι απούσες.
Αυτοί μάλιστα ίσως περισσότερο από όλους.
Αυτά είναι τα βασικά θέματα της ζωής
και έχουν αποτελέσει τα βασικά θέματα της λογοτεχνίας από τη Γέννεση.
Υποθέτω, λοιπόν, ότι θα συνεχίσω να γράφω για την οικογένεια.
Η οικογένεια είναι ένα θέμα ιδιαίτερα σημαντικό για μένα
μπορεί να πάρει τη μορφή της σχέσης μεταξύ πατέρα και γαμπρού
ή μπορεί να πάρει τη μορφή κωμωδίας για τη σχέση ενός παντρεμένου ζευγαριού
αυτό δεν το ξέρω.
(Louisiana Channel)
(Με την υποστήριξη του Nordea Fonden)
(louisiana.dk-channel)
(Cana del Louisiana)
(Las novelas de Jonathan Safran Foer tienen mucho que aprender de la poesía)
La gente habla a menudo sobre la muerte de la literatura.
Se ha hablado de ello desde el momento
en que apareció el primer trabajo literario,
pero hay mucho más que decir
y esto ha sido impulsado mediante la disminución de los lectores,
por lo que parece ser una apatía creciente,
o incluso una ansiedad o una pérdida de confianza en la literatura,
y la tendencia hacia las pantallas, todo pasa
por una pantalla y lo que eso significa para los libros
que no funcionan muy bien en pantalla,
No es que no se pueda leer un libro en una pantalla
perfectamente, pero no se puede leer un libro en la misma pantalla
en la que se tiene el correo, el calendario y los mensajes.
Los libros no pueden competir con esa clase de medios.
Así que nos preguntamos si la gente leerá libros.
Y creo que sigue habiendo, y siempre habrá cosas que
sólo la literatura puede hacer, sólo la literatura puede comunicar.
No creo que la literatura sea necesariamente mejor,
sea lo que sea lo que eso signifique, que el cine, la danza o la música.
De hecho, personalmente suelo sentirme más atraído
por el cine y la danza que por la literatura,
pero sé que hay momentos en mi vida
en que siento la necesidad de literatura, y sólo literatura.
Así, por ejemplo, la madre de mi mejor amiga
falleció hace aproximadamente una semana.
Y fui a visitarla a Washington DC.
Yo vivo en Nueva York. Me preocupaba qué iba a decir
y cómo iba rellenar lo que pensaba que serían silencios
incómodos e incluso dolorosos. Y llevé unos poemas,
unos 20 poemas. Se los leí y conversamos
sobre ellos. Y en ese momento, cuando los dos juntos,
sobretodo ella, por supuesto, pero juntos, afrontábamos
aquello, el momento más grande de la vida, que es la muerte,
nos apoyamos en la poesía.
Y creo que los poemas, las historias y las novelas son una gran ayuda
en el momento preciso en que lo que más necesitamos es la palabra,
en esos momentos nefastos, urgentes o existenciales.
Las novelas están pensadas para ser leídas durante el transcurso de muchas horas o días
pero incluso una única historia toma media hora para leer.
Y no estaba seguro, en este caso, cuál sería su nivel de energía
así que quería que fuesen más bien cortas.
Pero aun cuando este es el caso, también es verdad
que la poesía es la forma de literatura más densa
y en cierto modo, está en su forma más pura.
No creo que las novelas sean peores que la poesía
pero sí que creo que las novelas tienen mucho que aprender de la poesía
en cuanto a lo que es posible, a cómo de directo se puede ser,
cómo de concentrado puede ser el lenguaje,
y cuán evocador y resonante.
A veces creo que las novelas cometen el error
de parecerse demasiado a su propia descripción.
Si alguien dice: "¿De qué va este libro?"
Mi sueño es escribir una novela con la que alguien tuviese que decir:
"Supongo que podría decirtelo, pero no lo entenderías.
Tienes que leerla."
Para mí, eso es una buena novela.
Una novela que es su propio resumen,
simplemente una versión extendida de su resumen,
está demasiado cercana a la televisión.
Creo que las novelas todavía pueden hacer algo que la poesía también hace
en cuanto a ser algo inefables o misteriosas
o no ser demasiado accesibles, pero a mayor escala.
Toda mi vida me he sentido más atraído a las artes visuales que a la literatura.
Incluso cuando siento que
no puedo recordar por qué quería ser escritor,
no acudo a los libros, sino a la pintura o a la escultura.
Para mí, las diferencias se han enfatizado demasiado,
la diferencia entre un músico, un escritor, un artísta, un bailarín.
Los hemos clasificado, segregado,
para que haya muy poca superposición.
Pero de hecho, todas son personas que quieren hacer cosas
que se podría decir que no tienen ninguna utilidad.
Todo en esta vida tiene una utilidad.
La persona que hizo la cámara con la que estamos grabando esto,
la hizo para que pudiese grabar algo así.
Y una televisión o un ordenador en la que alguien está viendo algo
se hizo pensando en unas funciones específicas.
Un puente se hace para que la gente pueda pasar de una masa de tierra a otra.
Pero las novelas y los cuadros y las canciones en realidad...
Pueden tener un efecto en el mundo,
pueden ser políticos, pueden entretener,
pueden ser objetos con los que se comercializa,
pero no se hicieron realmente por esas razones,
se hicieron porque sí.
Y creo que cualquiera que hace algo porque sí,
ya esté intentando publicarlo
o simplemente esté intentado reorganizar ramitas en el suelo
porque te gusta,
los que hacen eso son artistas.
Y, porque vivimos en un mundo en el que tenemos que tener un trabajo
y en el que se espera que crezcamos con nuestro trabajo,
y porque nos gusta tener una respuesta a la pregunta
"¿A qué te dedicas?"
Si conoces a alguien en una fiesta, o...
te preguntan "¿A qué te dedicas?"
Nos incomoda no tener una respuesta.
Pero la verdad es que las distintas formas de arte
son mucho más parecidad que diferentes.
Cuando no estoy trabajando en un libro,
soy alguien que se mueve por el mundo
y ve cosas bonitas e intenta recordarlas, aunque normalmente no lo consigue,
y oye chistas e intenta recordarlos pero normalmente no lo consigue
etcétera, y tiene ideas que desaparecen.
Pero cuando estoy escribiendo, guardo todas esas cosas
para poder usarlas y reorganizarlas.
No hay nada que provenga de la nada.
Creo que hay una cierta idea de que los libros o el arte,
hacer arte es un acto mucho más románticamente creativo de lo que es,
como si la inspiración llegase y de repente, algo aparece
pero no es así en realidad. Esa no ha sido mi experiencia para nada.
Se trata de estar atento a lo que te rodea
y empezar a conocer lo que te gusta y lo que te es útil
y después reunes esas cosas en vez de todo lo demás,
coleccionar esas cosas y después descubrir
cuál es la organización que más te gusta a ti.
No hay nada objetivo al respecto.
No tiene que darse el caso de que a otra persona le vaya a gustar,
pero sí que es como hacer un collage solo que
con el mundo entero como almacén de cosas que organizar.
Desde luego en el arte, creo, las cosas más importantes
ocurren a nivel del subconsciente.
Cuando empiezo a escribir un proyecto, no me lo planteo así.
De hecho, y digo esto no como una broma o para menospreciarme,
pero no me planteo muchas cosas.
Es muy.... Estoy muy abierto a cómo me siento cuando estoy trabajando en ello,
¿qué es lo que me parece interesante, lo que me parece curioso?
Pero nunca pienso en el uso potencial que algo tendrá.
Como decía antes, hay una cualidad del arte
que es inútil, pero de una buena manera.
Esto es el mayor cumplido que podría decir.
Y si empezase a pensar en lo que podría conseguir
psicológicamente o a buscar un significado o una catársis,
esto sería otro tipo de utilidad,
de la misma manera en la que
intentar hacer algo que pudieses vender por dinero es una utilidad
No quiero decir que estas dos cosas no puedan
ser algo bueno en tu vida,
pero no creo que constituyan una buena obra de arte.
No son un buen comienzo.
Don DeLillo dijo una vez:
"Nadie escribe su primer libro. Simplemente ocurre".
Llega un punto en el que miras la impresora y
están saliendo las páginas.
Y piensas: "Madre mía, ¡no me lo puedo creer!"
Eso es lo que yo creo.
Es decir, quizás es algo diferente si empiezas más tarde en la vida,
y has estado incubando una idea durante mucho tiempo
pero la mayoría de personas, cuando escriben su primer libro,
llega un momento en el que se dan cuenta de que tienen un libro entre las manos.
Y el segundo libro es diferente porque entonces,
tienes algo a lo que estás respondiendo,
tienes tus propias expectativas.
Si publicaste tu primer libro, tienes las expectativas de todo el mundo.
Así que encontré el segundo libro algo más difícil por eso,
pero había empezado el segundo libro antes de que se publicase el primero.
Así que de alguna manera, fui capaz de escapar algunas de esas trampas.
Pero después de haber escrito dos novelas,
escribí una obra de no ficción sobre comer animales,
sobre la ganadería.
Y creo que no es una coincidencia que decidiese seguir en una dirección diferente
porque empezaba a sentir el peso del momento.
No quería hacer una tercera cosa de lo mismo que ya había hecho dos veces anteriores.
No quería tomar una decisión sobre el futuro
sólo por lo que había hecho en el pasado.
Así que, quizás exageradamente, me resistí a eso
y decidí alejarme e intentar algo nuevo.
Creo que hay muchas maneras de hablar sobre las elecciones en el arte.
Y es un error pensar que
la manera en la que hablamos de arte, retrospectivamente como críticos,
que es muy útil e interesante,
pero es un error que ese sea el mismo lenguaje que el de la creación.
Alguien dijo una vez, no recuerdo quién,
quizás fue Oscar Wilde, no me acuerdo,
dijo: "Sólo hay dos tipos de objetos en el mundo:
los que nos fascinan y los que no nos fascinan".
Y algo puede ser fascinante de una manera totalmente sencilla
y atraernos por cualquier razón.
Nos gusta. Es para nosotros.
Si algo no es fascinante, si es mundano, y no es que lo odiemos,
pero no tiene un gran efecto en nosotros.
Y por supuesto, cada uno tiene su propia idea de lo que es fascinante.
Y en cierto modo,
la escritura se basa en hacer esa pregunta una y otra vez,
es esto fascinante o no.
Algo fascinante puede ser algo muy doloroso.
No tiene por qué ser feliz y precioso.
Puede ser muy feo, puede ser algo divertido,
puede ser algo serio, trágico, cómico.
Creo que fascinante simplemente significa, en cierto modo,
que es auténtico y excepcional para ti.
Es decir, la gente me suele preguntar, por qué escribo sobre la familia tan a menudo.
Me parece una pregunta muy extraña.
Ni siquiera sé qué responder
porque para mí la respuesta es obvia.
Nadie le pregunta a J.K. Rowling por qué escribe tanto sobre magos.
Para mí, eso es raro.
Es una elección extraña la que tomó y requiere una explicación
porque nadie conoce a un mago, nadie se relaciona con magos,
nadie se desvela por la noche por su relación con los magos,
pero todo el mundo tiene una familia.
Incluso aquellos cuyas familias están ausentes.
Quizás, especialmente aquellos cuyas familias están ausentes.
Estos son los temas principales de la vida
y han sido los temas principales de la literatura desde el Génesis.
Así que supongo que siempre voy a escribir sobre la familia.
La familia es especialemente importante para mí
pero ya sea en forma de suegros y yernos,
o en forma de parejas casadas en una comedia,
que no conozco.
(Canal de Louisiana)
(Con el apoyo de Nordea Fonden)
(louisiana.dk/channel)
(Louisiana channel)
(Les romans de Jonathan Safran Foer ont beaucoup à apprendre de la poésie)
Les gens parlent souvent de la mort de la littérature.
Je crois que les gens ont commencé à en parler juste après
la création du premier ouvrage de littérature,
mais on en parle de plus en plus,
et c'est mis en avant par la baisse du nombre de lecteurs,
par ce qui est perçu comme une apathie croissante,
ou même de l'anxiété, voire de la méfiance à l'égard de la littérature,
et l'élan vers les écrans, car tout est désormais
à l'écran, et ce que ça voudrait dire pour les livres,
qui ne sont pas très bien représentés à l'écran.
Ce n'est pas que l'on ne peut pas lire un livre sur écran parfaitement bien,
mais on ne peut pas lire un livre sur un écran
qui montre aussi les mails, le calendrier, et qui permet d'envoyer des SMS.
Les livres ne peuvent pas concurrencer avec ce genre de média.
Donc on se demande : est-ce que les gens vont lire des livres ?
Je crois qu'il y a encore des choses, et qu'il y aura toujours des choses
que seule la littérature peut faire, que seule la littérature peut communiquer.
Je ne crois pas que la littérature soit nécessairement meilleure,
quoique cela signifie, que le cinéma ou la danse ou la musique.
En réalité, personnellement, je suis souvent plus attiré
par le cinéma, la danse et la musique que par la littérature,
mais je sais qu'il y a des moments dans ma vie
où je sens que j'ai besoin de littérature, et seulement de littérature.
Par exemple, la mère de mon plus vieil ami
est décédée il y a environ une semaine.
Et je suis allée la voir à Washington DC.
Je vis à New York. J'étais très inquiet quant à ce que j'allais dire,
et comment combler ce qui pourrait être des silences très gênés,voire douloureux.
Et j'ai apporté des poèmes, environ 20 poèmes.
Je les lui ai lus et nous avons parlé
de ces poèmes. Et à ce moment, quand nous deux, ensemble,
principalement elle toute seule bien sûr, mais ensemble, nous étions en train de faire face
à ça, au moment le plus important de la vie, qui est la mort,
nous nous en sommes remis à la poésie.
Je crois que les poèmes, les nouvelles et les romans nous aident beaucoup
exactement au moment où nous avons le plus besoin du langage,
dans ces moments terribles, d'urgence, ou ces moments existentiels de la vie.
Les romans sont faits pour être lus pendant de nombreuses heures ou de nombreux jours.
Et même une nouvelle prend 1/2 heure à lire.
Et je n'étais pas sûr, dans ce cas,
de l'énergie qu'elle aurait, donc je voulais que les textes
soient assez courts, mais même si c'est le cas, c'est aussi vrai
que la poésie est la forme littéraire la plus condensée,
et d'une certaine manière, c'est la forme la plus pure.
Je ne crois pas que les romans valent moins que la poésie,
mais les romans ont beaucoup à apprendre de la poésie
concernant ce qui est possible, à quel point on peut être direct,
à quel point la langue peut être concentrée,
évocative et résonnante.
Parfois je pense que les romans font l'erreur
de ressembler trop à leur propre description.
Quelqu'un dit : "de quoi parle ce livre ?"
Mon rêve, c'est d'écrire un roman où quelqu'un
devrait dire : "je suppose que je pourrais te le dire,
Il faut que tu le lises."
Ça, pour moi, c'est un bon roman.
Un roman qui est son propre résumé,
juste une version plus développée de son résumé,
ressemble en fait énormément à la télévision.
Les romans peuvent encore faire quelque chose que la poésie
fait en ce qu'elle est ineffable, mystérieuse,
ou qu'on ne peut pas tout à fait la saisir, simplement à une échelle bien plus grande.
Toute ma vie, j'ai été plus attiré par les arts visuels
que par la littérature. Et même maintenant, quand j'ai le sentiment
que je ne me souviens pas pourquoi j'ai voulu être écrivain,
je ne vais pas vers des livres, je vais vers des tableaux
ou de la sculpture. Pour moi, les distinctions ont été faites
trop nettement. La différence entre un musicien, un écrivain,
un artiste, un danseur. On les a rangés dans des catégories,
bien séparées, de sorte qu'elles se recouvrent très très peu,
mais en fait ce sont tous des gens qui veulent juste faire
des choses dont on peut dire qu'elles ne servent à rien.
Tout dans la vie sert à quelque chose. La personne qui a fait
la caméra avec laquelle cet entretien est filmé, l'a construite
de telle sorte qu'elle puisse enregistrer quelque chose comme cela.
Et une télévision ou un ordinateur que quelqu'un regarde
a été construit en ayant à l'esprit des fonctions spécifiques. Un pont
est fait pour que des gens puisse aller d'une étendue de terre à une autre.
Mais les romans, les tableaux, les chansons...
Ils peuvent avoir des effets dans le monde --
ils peuvent être politiques, ils peuvent être divertissants,
ils peuvent être des objets commerciaux, mais ils ne sont pas vraiment
faits pour quelqu'une de ces raisons. Ils sont créés
juste pour eux-mêmes. Quiconque fait une chose
en elle-même,
que vous essayiez de la faire publier
ou que réarrangiez simplement des brindilles sur le sol
parce que vous en avez envie,
les gens qui le font sont des artistes
dans un monde où il faut avoir un travail
et où on attend de vous que vous évoluiez dans votre travail
et parce que nous aimons avoir une réponse à la question :
"qu'est-ce que vous faites dans la vie ?"
Vous rencontrez quelqu'un lors d'une soirée.
Il vous demande : "qu'est-ce que vous faites dans la vie ?"
Cela nous gêne de ne pas avoir de réponse.
Mais en réalité, les différentes formes d'art
se ressemblent bien plus qu'elles ne diffèrent les unes des autres.
Quand je ne travaille pas à un livre, je suis quelqu'un
qui se contente d'évoluer dans le monde et qui voit des choses
et essaie de s'en souvenir, mais n'y arrive généralement pas,
et entend des blagues et essaie de s'en souvenir mais
les oublie, etc. et qui a des idées qui disparaissent.
Mais quand j'écris, je sauvegarde ces choses
pour pouvoir les utiliser, les réarranger.
Rien ne vient de rien. Je crois que beaucoup
ont l'impression que les livres, ou l'art, que faire de l'art est un acte de création
bien plus romantique qu'il n'est, comme si l'inspiration
nous frappait et que soudainement, quelque chose apparaissait.
Mais ce n'est pas du tout ce que je connais. Il s'agit bien plus
d'être attentif à ce qu'il y a autour de nous et de commencer
à savoir ce qu'on aime et ce qu'on trouve utile,
puis de collecter ces choses à la place de toutes les autres.
Collecter ces choses, puis trouver
comment les arranger pour que ce soit le plus agréable pour nous.
Il n'y a rien d'objectif là-dedans. Ce n'est pas
que quelqu'un d'autre va nécessairement aimer,
mais c'est vraiment comme si on faisait un collage
avec le monde entier comme placard rempli de choses à arranger.
Certainement, en art, les choses les plus importantes se passent
à un degré subconscient. Quand je me lance dans un projet d'écriture,
je ne pense pas en ces termes. En fait, et je ne dis pas cela
pour plaisanter ou me dénigrer, mais je ne pense pas du tout.
Je suis juste très ouvert à ce à quoi j'ai envie
de travailler, ce qui m'intéresse en ce moment,
ce qui me rend curieux. Mais je ne pense jamais
à ce à quoi une chose pourrait potentiellement servir.
Comme je le disais tout à l'heure, l'art a cette qualité
d'être inutile dans le meilleur des sens.
C'est le plus beau compliment que je puisse faire.
Et si je commençais à réfléchir à ce que je réaliserais
pour moi-même psychologiquement,
c'est un tout autre type d'usage.
Presque comme
essayer de faire quelque chose que l'on pourrait vendre
que ces deux choses ne seraient pas bien à avoir, mais je ne crois pas
qu'elles font une bonne oeuvre d'art. Elles ne sont pas
un bon point de départ .
Don DeLillo a dit : "personne n'écrit son premier livre.
Ça arrive, tout simplement. A un certain point on se rend compte
qu'une imprimante est... toutes ces pages sortent,
et on pense : "oh mon Dieu, je ne peux pas croire que j'ai fait ça !"
Moi j'y crois.
Peut-être que c'est un peu différent si vous commencez tard dans votre vie,
que vous couvez une idée depuis longtemps, mais la plupart des gens,
quand ils écrivent leur premier livre, à nu moment,
ils se rendent compte qu'ils ont un livre sur les bras.
Et le deuxième livre est différent, parce que là,
on répond à quelque chose,
on a ses propres exigences, si on a publié
son premier livre le monde a des exigences.
J'ai trouvé qu'en quelque sorte, le deuxième livre était plus difficile
à cause de ça, mais j'ai débuté mon deuxième livre
je suis parvenu à échapper à certains de ces pièges.
Mais après avoir écrit deux romans, j'ai écrit
un essai sur la viande dans l'alimentation, sur
l'élevage des animaux. Je crois que ce n'est pas une coïncidence
que j'ai décidé d'aller dans une autre direction,
parce que je commençais à sentir le poids
de l'élan. Je ne voulais pas faire un troisième livre
faire un choix pour le futur à cause de ce que j'avais fait
dans le passé. J'ai donc résisté contre ça,
peut-être à l'extrême, et j'ai décidé de changer
et d'essayer autre chose.
Il y a de nombreuses manières de parler
des choix dans l'art. C'est une erreur de croire
que la manière dont on en parle rétrospectivement
en tant que critiques, ce qui est très utile et intéressant,
mais c'est une erreur de croire que c'est le même langage
de création. Quelqu'un, je ne me souviens pas qui,
c'était peut-être Oscar Wilde, je ne me souviens pas,
quelqu'un a dit un jour : "il n'y a que deux sortes d'objets
en ce monde : ceux qui nous charment et ceux
qui ne nous charment pas." Quelque chose peut nous charmer
de la manière la plus simple, et pour une raison quelconque,
ça nous parle. On l'aime, c'est fait pour nous.
Si ça ne nous charme pas, c'est banal. Ce n'est pas
que nous le détestons, c'est simplement que ça n'a pas vraiment d'effet sur nous.
Et chaque personne, bien sûr, a une idée de se qui les séduit.
Et en fait,
cela revient simplement à se poser encore et toujours cette question,
est-ce que ça me séduit ou pas. Quelque chose qui nous charme
peut signifier que c'est très douloureux. Ça ne veut pas dire
que c'est joyeux et beau. Ça peut vouloir dire que c'est
très laid, que c'est drôle.
Ça peut vouloir dire que c'est sérieux, ou tragique ou bien comique.
Séduisant veut simplement dire que dans un certain sens,
c'est authentique et exceptionnel à nos yeux.
Les gens me demandent fréquemment pourquoi j'écris si souvent
sur la famille. Je trouve cette question tellement bizarre.
Je ne sais même pas comment répondre, car la réponse
est tellement évidente pour moi. Personne ne demande à J.K. Rowling
pourquoi elle écrit autant sur des sorciers.
Ça, pour moi, c'est bizarre. C'est un drôle de choix qu'elle a fait,
qui demande une explication, car personne
ne connaît de sorciers. Personne n'interagit avec des sorciers.
Personne n'a du mal à s'endormir la nuit à cause
de sa relation avec des sorciers, mais tout le monde a une famille.
Même les gens dont les familles sont absentes.
Peut-être tout particulièrement les gens dont les familles sont absentes.
Ce sont les thèmes principaux de la vie
et les thèmes principaux de la littérature depuis la Genèse,
donc je suppose que j'écrirai toujours sur la famille.
La famille est aussi particulièrement importante pour moi,
mais si elle prendra la forme de pères
et de gendres, ou si elle prendra la forme
d'un couple marié dans une comédie, ça, je ne le sais pas.
(Louisiana Channel)
(Avec le support de Nordea Fonden)
(louisiana.dk/channel)
(Lousiana channel)
(Jonathan Safran Foer: i romanzi hanno molto da imparare dalla poesia)
Si parla spesso della morte della letteratura.
Se ne parla da poco tempo dopo
la creazione della prima opera opera letteraria
ma se ne parla sempre di più
ed è accelerata dalla diminuzione dei lettori,
da quella che sembra un'apatia crescente,
o anche ansia o sfiducia verso la letteratura
e dallo spostamento verso lo schermo, tutto è
su uno schermo e quanto questo significhi per i libri
ai quali lo schermo non rende poi un buon servizio.
Non che non si possa leggere un libro a video,
ma non si può se sul video
ci sono anche email, agenda e messaggi.
I libri non possono competere con quei media.
Allora ci chiediamo: si leggeranno ancora i libri?
Io credo che ci siano ancora, e che ci saranno sempre,
cose che solo la letteratura sa fare, che solo la letteratura sa comunicare.
Non si tratta di credere che la letteratura sia migliore,
qualunque cosa voglia dire, del cinema, della danza o della musica.
Anzi, personalmente mi attraggono più spesso
il cinema e la danza che non la letteratura.
Ma so che ci sono momenti della mia vita
in cui ho bisogno della letteratura e della letteratura soltanto.
Per esempio, la madre del mio più vecchio amico
è scomparsa una settimana fa.
Ero sceso a Washington DC per vederla (io vivo a New York)…
ed ero preoccupato di cos'avrei detto e di come avrei riempito
quelli che già immaginavo sarebbero stati silenzi imbarazzanti o addirittura penosi.
Così avevo portato delle poesie, circa 20 poesie.
Gliele ho lette e ne abbiamo parlato...
e nel momento in cui, insieme…
beh, soprattutto lei, ovviamente, ma comunque insieme, eravamo lì ad affrontare
il momento più importante della vita, cioè la morte,
ci stavamo affidando alla poesia.
E io credo che poesie e racconti e romanzi siano di grande aiuto
esattamente quando le parole ci servono più che mai, nei momenti più tragici
o urgenti o esistenziali della vita.
I romanzi sono fatti per essere letti nell'arco di molte ore o molti giorni,
e anche per un racconto si impiega mezz'ora.
E io non ero sicuro, in quel caso, quale sarebbe stato il suo livello di energia,
perciò volevo qualcosa di breve.
Comunque, è anche vero che
la poesia è la forma di letteratura più concentrata
e per certi versi, la forma più pura.
Non credo che il romanzo sia inferiore alla poesia,
ma credo che i romanzi abbiano molto da imparare dalla poesia,
quanto a possibilità, immediatezza,
concentrazione del linguaggio,
evocatività, risonanza.
A volte credo che i romanzi cadano nell'errore
di somigliare troppo alle proprie descrizioni.
Del tipo: "Di cosa parla il libro?"
Io sogno di scrivere un romanzo di cui si debba dire:
"Posso anche raccontartelo, ma non è quello il punto.
Devi leggerlo."
Quello, secondo me, è un bel romanzo.
Un romanzo che è la sinossi di se stesso,
una semplice versione estesa della sua sinossi,
si avvicina terribilmente alla televisione.
Credo che il romanzo sappia ancora fare una cosa che appartiene alla poesia,
ovvero essere ineffabile, misterioso,
non del tutto afferrabile, però su larga scala.
Per tutta la vita sono stato attratto dalle arti visive più che dalla letteratura.
E ancora oggi, quando mi sembra
di non ricordare più perché volevo diventare uno scrittore,
non mi rivolgo ai libri ma alla pittura o alla scultura.
Secondo me, le distinzioni sono state tracciate troppo nettamente,
come la distinzione tra un musicista, uno scrittore, un artista, un ballerino.
Li abbiamo categorizzati e segregati
in modo tale che l'intersezione tra loro è minima.
Ma in fondo sono tutte persone che vogliono fare cose
che si possono definire inutili.
Nella vita, ogni cosa ha un'utilità.
La persona che ha creato la videocamera con cui stiamo girando,
l'ha creata perché potesse registrare qualcosa del genere.
E il televisore o il computer su cui qualcuno la sta guardando,
sono stati creati con funzioni ben precise.
Un ponte viene costruito perché le persone possano arrivare da un punto all'altro.
Ma romanzi, dipinti e canzoni…
Possono avere effetti sul mondo,
possono fare politica, possono intrattenere,
possono essere merci,
ma in realtà, non sono creati per nessuno di questi motivi,
sono creati solo per se stessi.
E credo che chiunque faccia qualcosa senz'altro scopo,
sia che cerchi di pubblicarla
o che stia disponendo ramoscelli sul suolo,
solo perché ne trae piacere…
queste persone sono artisti.
Però viviamo in un mondo in cui bisogna avere un lavoro,
e in cui ci si aspetta che si cresca, nel proprio lavoro,
e ci piace avere una risposta alla domanda:
"Cos'è che fai?"
E' così, incontri qualcuno a una festa,
ti chiedono "Che fai nella vita?",
mette a disagio non avere una risposta.
Ma la verità è che le varie forme d'arte
sono molto più simili di quanto non siano diverse.
Quando non scrivo un libro,
sono una persona che si muove nel mondo
e vede cose belle e cerca di ricordarle, ma di solito non ci riesce,
e sente una battuta e cerca di ricordarla, ma di solito non ci riesce,
e così via, e ha idee che scompaiono.
Ma quando scrivo, metto in salvo quelle cose
così che posso usarle, sistemarle.
Niente viene dal niente.
Credo che ci sia l'impressione, riguardo i libri e l'arte,
che fare arte sia un atto molto romanticamente creativo,
come se l'ispirazione arrivasse e improvvisamente apparisse qualcosa
ma non è affatto… nella mia esperienza, non è stato affatto così.
ルイジアナ チャンネル
ジョナサン・サフラン・フォア 小説は詩に学べ
よく「文学は死んだ」 と言われます
最初の文学作品が 作られてすぐ
そう言うように なったのでしょう
最近 一層そう言われています
それを後押しするのは 本を読む人が少なくなった事
深まりつつある 文学への無関心
懸念や不信さえある
何でも 画面で見ようとする風潮も
画面向きとは言えない 本にとっては
良くない事でしょう
画面上で本を 読む事はできます
でも Eメールや
カレンダー やメッセージ 置いてある画面では無理
そういうメディアには 敵わない
人はこれからも 本を読むだろうか？
思うに 文学にしかできない 伝えられない事は
まだ残っている これからもずっとあり続ける
文学が必ずしも 映画やダンス 音楽より
優れているとは思いません
実際 個人的にはよく 文学より 映画やダンスに
惹かれます
でも人生において
文学が それも文学だけが 必要な時がある
例えば 一週間前 旧友の母親が―
亡くなりました
僕はNYからDCへ その旧友を訪ねた
何を言うべきか とても気まずい 痛みさえ覚える沈黙を －
どう埋めればいいのか？ とても悩みました
僕は詩を持参する事にした 20篇ぐらいの詩です
僕が詩を朗読し 二人で内容を語った
その時僕らは― 勿論 主に彼女がですが
でも二人で一緒に 立ち向かったのです
人生最大の時である「死」を迎え 僕たちが頼ったもの それは―
「詩」だったのです
人生における 恐ろしく 緊迫した 生と死にまつわる時
詩や短編 それに長編小説は 大きな助けになる
僕はそう思うのです
長編は何時間も あるいは何日もかけて
短編でさえ 三十分はかけて 読まれるものです
彼女にどの程度 エネルギーがあるか分からず
短い物がいいと思った
それも詩を選んだ理由ですが
詩が文学の 最も凝縮された形 ある意味―
最も純粋な形だから という理由もある
長編小説が詩に劣っている とは思いません
でも 詩から学ぶものは多いと 思います
言葉に何ができるか いかに率直に
いかに簡潔になり得るのか
いかに感情を呼び覚まし 動かすか
時々小説は間違いを犯し
自分自身の説明書きのように なってしまう
「この本ってつまり 何が言いたいの？」となるわけです
「あらすじは言えるけど それじゃ駄目だ」
「実際に読まないと」 ―そういう本を
書くのが夢です
それこそ いい小説です
「あらすじがすべて」 のような小説
あらすじの拡大版 のような小説は―
実はとてもテレビに近い ものになってしまう
詩がやっている事は 小説にもまだできるはずです
言葉に表せない程神聖で 神秘的で 完全には理解できない
そんな小説は可能です 詩より長いだけです
ずっと 文学より 視覚芸術に惹かれてきました
作家になりたかった理由を 思い出せないような時は 今でも―
本を読むのではなく 実は
絵画や彫刻を 鑑賞しています
僕にとって 区別は あまりにも明白です
ミュージシャンに作家 アーティスト ダンサー…みんなそれぞれ違うでしょう？
僕たちは彼らを分類し 隔離してきました
重なる部分が ほぼ ないように
でも実際には 彼らはただ 「がらくた」と―
呼ばれかねない物を 作りたがっているだけ
でも「がらくた」なんてない
今 撮影に使っているカメラは
何かを記録する為 作られた
このビデオを見るのに 使われている
テレビやパソコンにも 特定の目的があり
(루이지애나 채널)
-조나단 사프란 포어- 소설, 시(詩)에서 배워야
흔히들 문학이 죽었다고들 하죠
이 얘기는 세상에 첫 문학 작품이
등장한 이후로 줄곧 있어왔죠
하지만 점점 더 자주 얘기되고 있어요
독자수가 줄어든 게 큰 영향을 끼쳤죠
문학에 대한 무관심과 불안,
심지어 문학에 대한 불신이 불을 지폈죠
스크린에 대한 의존도와
스크린으로 이야기가 넘어간 상황에서
책은 피차 스크린과 잘 어울리지 않잖아요
스크린으로 책을 읽는데 무리는 없지만,
스크린으로 책을 읽는 동안
이메일, 캘린더, 문자가 화면에 뜨는 와중에
책은 그런 것들과 비길 수가 없죠
그러니 '앞으로 사람들이 책을 읽을까?' 궁금할 수 밖에요
그래도 전 여전히 앞으로도 문학만이 할 수 있는 일,
문학으로만 주고 받을 수 있는 것이 있다고 믿어요
딱히 문학이 다른 매체보다 뛰어나다고 생각진 않아요
영화, 무용, 음악 같은 다른 예술 말예요
실은 전 개인적으로 문학보다는
영화, 무용에 종종 더 끌리곤 해요
하지만 인생의 어떤 순간들에는
오로지 문학만이 필요한 순간이 있죠
예를 들면, 저의 가장 오랜 친구의 어머니가
일주일 전 쯤에 돌아가셨어요
뉴욕에서 워싱턴 DC로 친구를 보러 내려갔죠
어떤 말을 해야할지 꽤나 고심했어요
어쩔 줄 모르거나 고통스런 침묵의 순간이 있을테니까요
그래서 스무 개 정도의 시를 갖고 갔어요
친구에게 그 시들을 읽어주고 함께 대화했죠
물론 저보단 친구가 더 그랬겠지만,
우린 그 순간에 함께 직면한 거에요
죽음이란 인생의 가장 중대한 순간을요
시에 기댈 수 있었죠
시나 소설은 제법 큰 도움이 돼요
우리가 표현할 말을 절실히 필요로 할 때요
절박하고 긴급한 실존의 순간 말이에요
소설은 몇 시간, 며칠에 걸쳐서 읽도록 되어있죠
단편 이야기도 적어도 한 시간 반은 걸려요
친구가 그런 시간을 할애할 여력이 있을까 싶었어요
그래서 짧은 읽을 거리가 필요했어요
이유가 그랬다 한들 사실 시 자체가
가장 응축된 형태의 문학이자,
어찌보면 가장 순수한 형태의 문학이죠
소설이 시보다 못하다고 생각진 않아요
하지만 소설이 시로부터 배울 점이 많아요
가능성이 열려있고 직접적이며,
농축된 언어를 보여주니까요
얼마나 마음을 울리고 여진을 남기는 지도요
가끔 소설은 지나치게
줄거리가 되어버리곤 해요
누군가 "그 책은 어떤 책이야?" 라고 묻는다면,
제 꿈은 누군가로 하여금 이런 대답이 나오게 하는 소설을 쓰는 거죠
"뭐 어찌어찌 말해볼 순 있겠지만, 그건 아닌 거 같아,
그냥 네가 직접 읽어봐야 해"
그게 좋은 소설의 지표죠
시놉시스 그 자체인,
그 시놉시스가 조금 더 확장된 판의 소설요
텔레비전과 상당히 흡사하죠
소설도 시가 해내는 걸 할 수 있어요
신비하고도 형언할 수 없으며,
좀처럼 뻔하지 않되, 범위가 더 넓을 뿐이죠
사는 내내 전 문학보단 비주얼 아트에 더 끌렸어요
심지어 제가 왜 작가가 되고 싶었는지
기억이 나지 않는 순간에도
전 책이 아니라 그림이나 조각을 보러 가곤 해요
서로 극명하게 다른 것처럼 취급된다고 생각해요
음악가, 작가, 화가, 무용수의 차이점이요
그들을 범주화하고, 분리시키죠
그래서 서로 겹치지 않도록요
사실은 모두 소위 쓸모없는 무언가를 만드는
사람들일 뿐인데도요
인생에서 쓸모없는 건 없어요
지금 촬영하고 있는 이 카메라는
이런 걸 녹화하라고 만들어진 거죠
텔레비전이나 컴퓨터도 마찬가지예요
구체적인 목적을 갖고 만들어졌죠
다리는 사람들이 건너도록 만들어졌고,
소설과 회화, 그리고 노래도
세상에 어떤 효과를 낳게 되죠
그게 정치적일 수도 있고, 흥밋거리일 수도 있고
사고 파는 상업의 대상이 될 수도 있고요
따지고 보면 저런 건 부수적인 이유고,
실은 자신 스스로를 위해서 만든 거예요
자기 자신을 위해 무언갈 만드는 사람들은
그게 출판물이 되었든,
바닥에 널부러진 나뭇가지로 모양을 만들든,
그게 즐거워서 말이죠
그런 사람들이 바로 예술가예요
생계를 꾸릴 직업을 가져야 하는 현실에선
그 직업의 일을 하며 성장한다고 다들 짐작하죠
또 질문 받을 때를 대비해 대답이 필요하니까요
"하시는 일이 뭔가요?"
파티나 어디서 사람을 만나면,
"무슨 일 하세요?"라고 묻죠
할 대답이 없으면 어색하잖아요
서로 다른 장르의 에술은 알고보면
다르기 보다는 훨씬 서로 비슷해요
책을 쓰지 않을 때의 전
그냥 세상을 살아가는 아무개죠
좋은 걸 보고 기억하려 애쓰지만 까먹고,
들은 농담을 기억하려 해보지만 잊는 게 다반사고,
그렇게 아이디어가 사라져버리곤 해요
하지만 집필 중에는 그런 것들을 저장해놔요
나중에 재정비해서 쓸 수 있도록요
아무 것도 안하는 데서 생겨나는 건 없어요
흔히들 책이나 예술 창작을
실제보다 더 로맨틱하게 창조적인 행위처럼 보죠
마치 어느 날 영감이 번뜩 떠오르는 것처럼요
하지만 전 그런 경험은 딱히 해본 적이 없어요
내 주변에 좀 더 주의를 기울이고
좋아하는 것과 유용한 걸 알아나가는 과정에 가까워요
다른 것보다 그런 정보들을 모아서
그 다음엔 알아내려고 하는 거죠
어떻게 하면 가장 흡족한 설정이 될 수 있을까 하면서요
거기에 객관성이라곤 전혀 없어요
다른 사람이 좋아할 거란 보장도 없으니까요
마치 온 세계를 내 선반 위에 놓고 배열을 고민해야 할 것 마냥
마치 콜라주를 만드는 것 같죠
예술에서 가장 중요한 일은 확실히
무의식 중에 일어나요
새 집필을 시작할 때 그걸 프로젝트로 생각하고 접근하진 않아요
조크나 자기 비하처럼 들릴지 모르겠지만,
정말 별로 깊이 생각하지 않아요
어떤 얘기를 할지 스스로를 열어두고
'현재 내 관심과 호기심을 끄는 게 뭘까?' 생각하죠
하지만 이게 장차 어떤 쓰임이 있을까 고민하지 않아요
좀 전에 말한 것처럼 예술은 가장 근사하고
최고의 방식으로 쓸모 없는 구석이 있거든요
제가 할 수 있는 가장 최고의 칭찬이죠
심리적인 측면이든 어떤 의미나 카타르시스 같은
무엇을 성취하겠다고 생각하기 시작하면
그것 역시 효용성을 따지는 일이 돼죠
돈으로 받아 쓸만한 무언가를
만드려는 일과 다르지 않게 되요
그 두가지가 인생에서
좋지 않다는 건 아니지만
훌륭한 예술 작품을 만드는 것 같진 않아요
좋은 시발점은 아니죠
'돈 드릴로'가 말했었죠,
"첫작품을 써내는게 아니다, 그저 저절로 탄생할 뿐"
어느 순간 프린터에서
종이 더미가 인쇄되어 나오는 걸 보며,
"세상에, 내가 이걸 해내다니!"라고 생각하죠
맞는 말 같아요
늦은 나이에 시작한 경우는 좀 다를지 모르죠
한 아이디어를 오랫동안 머릿속에 품었을 테니까요
하지만 대부분의 사람이 첫 작품을 집필할 때는
어느 순간 자기 손에 책이 들려있는 걸 발견하죠
두번째 책은 좀 달라요 왜냐하면
부응해야 할 반응이 있고,
스스로 가지는 기대도 있으니까요
첫 책을 출간했다면 아마 엄청난 기대치가 있을 거에요
그래서 두번째 책은 조금 더 어렵죠
저 같은 경우는 첫 책 출간 전에 두번째 책을 쓰기 시작해서,
그런 함정들을 피할 수 있었죠
소설 두 작품을 쓰고나선
육식과 사육 농장에 대한
논픽션 책을 썼어요
다른 종류의 선택을 했다는 게 우연은 아녔던 것 같아요
고조된 분위기의 무게가 느껴졌었거든요
해왔던 것의 세번째 것은 하고 싶지 않았어요
앞서 두번이나 해봤던 것이니까요
단지 내가 어제 했던 일에 기반해서
내일을 도모하고 싶지 않았어요
심하리만치 그걸 거부했죠
다른 데로 나아가서 새로운 걸 하고 싶었어요
예술을 하며 내린 선택에 관한 얘기는 무궁무진하죠
그렇다고 비판적인 관점에서
돌이켜보며 말하는 태도는
물론 흥미롭고, 도움이 되지만
창작에 관한 태도와 언어는 아닌 거 같아요
누군가 이런 말을 했었죠
오스카 와일드였나, 기억이 잘 나지 않는데-
"세상에는 단 두 종류의 대상이 존재한다,
우리를 매혹시키는 것과 그렇지 않은 것으로"
가장 단순한 방식으로 우리를 매혹시키는
이유없이 우릴 감명시키는 것이 있죠
날 위한 거야, 라고 좋아하게 되는 거예요
우릴 매혹시키지 않는 건 그냥 뻔한 거에요, 싫은 게 아니라
그다지 와닿지 않는 거죠
뭘 매혹적으로 느끼느냐는 사람마다 다 다르죠
어찌보면 글쓰기의 본질,
정수가 바로 그걸 끊임없이 묻는 과정이예요
매혹적인가, 그렇지 않은가
매혹적인 것은 고통스러운 걸 의미하기도 해요
단순히 행복하고 아름다운 것만은 아녜요
추악할 수도 있고 재밌는 것일 수도 있죠
심각한 거나 비극적 혹은 코믹할 수도 있고요
매혹적이란 말은 어떻게 보면
진실되게 정확한 것, 나에게 특별한 것일지 몰라요
사람들이 종종 왜 가족에 관해 쓰냐고 제게 물어요
참 이상한 질문이라고 생각해요
어떻게 답해야 할지도 모르겠어요
저에겐 너무나 당연하게 느껴지거든요
어느 누구도 J.K. 롤링에게 왜 그토록 마법사 얘길 쓰냐고
묻지 않잖아요, 이상해요
롤링이야말로 독특한 선택을 한거죠
세상엔 마법사와 친분이 있거나 교류하는 사람도 없고,
마법사와의 관계 문제로 밤잠 설치는 사람도 없잖아요
하지만 누구에게나 가족은 있어요
비록 그 가족이 부재한 경우라도요
오히려 가족이 부재한 경우가 더 할지 몰라요
인생에 있어서 가장 중요한 주제죠
창세기 이후로 가장 중요한 주제였어요
그러니 가족 이야기를 계속 쓸 수 밖에요
가족은 저에게도 특히 중요해요
아버지와 사위의 관계 형태를 띄든,
아님 부부가 나오는 코미디가 되었든 말예요
뭐가 될지는 저도 몰라요
(루이지애나 채널)
Nordea Fonden 지원
(louisiana.dk/channel) Translated into Korean by Hye Moon
Często mówi się o śmierci literatury.
Mówiło się o tym chyba już odkąd
napisano pierwszą książkę.
Louisiana channel
Os romances de Jonathan Safran Foer têm muito a aprender com a poesia
Bem, as pessoas falam bastante sobre a morte da literatura.
Acho que têm falado sobre isso desde pouco depois
da primeira obra literária ter sido criada.
mas se fala mais e mais a respeito
e isso graças à diminuição do número de leitores,
por uma sensação de crescente apatia,
ou mesmo ansiedade ou descrença na literatura
e
( Louisiana channel )
( Jonathan Safran Foer: Os romances tem muito a aprender com a poesia.
As pessoas frequentemente falam sobre a morte da literatura.
Acho que as pessoas vêm falando sobre isso desde que
a primeira obra literária foi feita,
mas há mais e mais conversas sobre isso.
E isso tem se espalhado pela diminuição da leitura,
pelo que parece ser uma crescente apatia,
ou até ansiedade e desconfiança a respeito da literatura,
além do movimento em direção à tela, tudo está
em uma tela! E o que isso significaria para livros que
não são muito bem mostrados em uma tela?
Não é que não se possa ler um livro em uma tela,
mas não numa tela
que também tem e-mail, calendário e SMS.
Livros não podem competir com esse tipo de mídia.
Então será que as pessoas lerão livros?
Ainda há coisas e sempre haverá coisas que
só a literatura pode fazer, só a literatura pode comunicar.
Não acho que a literatura seja melhor,
o que quer que isso signifique, do que filmes ou música.
Na verdade, com frequência eu me atraio pessoalmente mais
ao cinema e à dança do que à literatura
mas sei que há momentos na minha vida
quando sinto a necessidade de literatura e somente dela.
Por exemplo, a mãe do meu amigo mais velho
faleceu há cerca de uma semana.
E eu fui visitá-la em Washington - Eu moro em Nova Iorque.
E eu estava muito preocupado com o que dizer e como preencher
silêncios que eu imaginava como estranhos e dolorosos.
E eu trouxe cerca de vinte poemas.
Recitei-os para ela e nós conversamos sobre eles
E naquele momento quando nós, juntos,
e ela mais do que eu, estávamos confrontando
o maior momento da vida, que é a a morte,
nos ligamos à poesia.
Acho que poemas, estórias e romances nos ajudam muito
exatamente quando mais necessitamos da linguagem, na maior parte dos tristes
urgentes, ou até mesmo existenciais momentos da vida.
Romances devem ser lidos ao longo de muitas horas ou dias
e mesmo uma estória leva meia hora para ser lida.
Eu não tinha certeza, nesse caso, de qual seria o seu grau de energia
então preferi que fossem bem pequenas.
Mas mesmo que seja esse o caso, também é verdade
que a poesia é a forma mais condensada da literatura
e de certo modo, a mais pura.
Eu não acho que romances não sejam tão bons quanto poesia
mas que os romances tem muito o que aprender da poesia.
em termos do que é possível, quão direto alguém pode ser,
quão concentrada a linguagem pode ser,
além de evocativa e ressonante.
As vezes acho que os romances cometem o erro
de serem muito parecidos com sua própria descrição.
Alguém diz, " Sobre o que é esse livro?"
Meu sonho é escrever um romance sobre o qual alguém deveria dizer:
" Eu poderia dizer, mas isso não faria o menor sentido."
Você precisa é ler!"
Para mim, esse é um bom romance.
Um romance que é sua própria sinopse
apenas uma versão de sua sinopse,
na verdade se aproxima terrivelmente da televisão.
Acho que romances ainda podem fazer algo que a poesia faz
em termos de serem inefáveis ou misteriosos
e não tão compreensíveis, só que numa escala maior.
Eu sempre fui mais atraído pelas artes visuais do que pela literatura.
E mesmo assim, quando não
consigo lembrar o porquê de ser escritor,
Eu não leio, na verdade, vejo pinturas e esculturas.
Para mim, as diferenças foram nitidamente desenhadas,
por exemplo, a diferença entre um músico, escritor, artista, dançarino.
Nós os categorizamos, os segregamos,
e por isso há pouco em comum entre eles.
Mas o fato é que eles todos são pessoas que querem fazer coisas
que podem ser consideradas inúteis.
A maioria das coisas tem uma utilidade.
A pessoa que fez essa câmera que está gravando,
a fez para que fosse possível registrar algo.
E a televisão, ou o computador que alguém usa
foram fabricados para funções específicas.
Uma ponte é construída para que as pessoas possam chegar de uma massa de terra para outra.
Mas romances, pinturas e canções realmente...
Podem surtir efeitos no mundo,
podem ser políticos, ou entreter.
Podem ser ser objetos de comércio,
mas eles não são feitos por esses motivos,
eles são feitos para existir.
Eu acho que quem faz algo somente para que ele exista
quer tente publicar
quer esteja "passando o tempo"
porque faz você se sentir bem,
são artistas.
E porque vivemos num mundo no qual você deve ter um trabalho
aonde se espera que haja um crescimento
e porque nos gostamos de ter uma resposta para a pergunta
"O que você faz?"
Você encontra alguém numa festa, ou...
eles dizem " O que você faz? "
É desconfortável não poder responder.
Mas a verdade é que as diferentes formas de arte
são muito, muito mais similares do que distintas.
Quando não estou escrevendo um livro,
Eu sou apenas alguém que se movimenta pelo mundo
e vê coisas bacanas, e tenta se recordar delas, mas normalmente não consegue
e ouve piadas, tenta se lembrar delas, mas normalmente não consegue
e assim vai até que as ideias desapareçam.
Mas quando estou escrevendo, eu resgato essas coisas
para que eu possa usá-las, rearranjá-las.
Nada vem do nada.
Eu acho que há uma noção de que escrever livros, ou fazer arte,
são atos muito mais românticos do que realmente são,
como se a inspiração nos atingisse, e subitamente, algo aparecesse,
mas não é isso -- minha experiência não foi assim.
É mais sobre estar atento ao que está a sua volta
e começar a reconhecer os seus gostos, e o que você considera interessante
e então coletar essas coisas ao invés de tudo
coletar essas coisas e então descobrir
qual é o arranjo mais prazeroso para você.
Não há nada de objetivo nesse processo.
E não é o tipo de coisa que vai necessariamente agradar os outros
mas parece ser uma colagem feita com
o mundo todo como um apanhado de coisas para juntar.
Na arte, as coisas mais importantes certamente
acontecem no nível do subconsciente.
Quando me envolvo com a escrita, eu não penso nela como tal.
Eu não digo isso como uma piada, ou para me depreciar,
mas eu realmente não penso muito nela.
É muito -- Eu sou muito aberto para o que eu sinto, me perguntando
o que me interessa naquele momento, o que me deixa curioso?
Mas eu nunca penso sobre qual seria o potencial uso de algo.
Como eu disse antes, a arte tem uma qualidade
que é a de ser inútil da melhor forma.
Isso é como o maior elogio que eu poderia fazer.
E seu eu começasse a pensar no que eu poderia alcançar
para mim mesmo psicologicamente, ou na busca do significado ou catarse,
ai está outro tipo de utilidade,
quase do mesmo jeito que
tentar usar algo que possa ser vendido também é um tipo de uso.
Não quero dizer que os dois
não serão bons para sua vida,
mas não acho que geram um bom trabalho artístico.
Eles não são um bom ponto de partida.
Don DeLillo disse uma vez:
" Ninguém escreve um primeiro livro. Simplesmente acontece."
Em um certo ponto, você acha que a impressora, sabe,
todas essas páginas estão saindo.
Você pensa: " Oh meu Deus, não acredito que fiz isso!"
Eu acredito nisso.
Talvez seja um pouco diferente se você começar mais tarde
e se você estiver incubando uma ideia há muito tempo
mas a maioria das pessoas, quando escrevem o primeiro livro,
percebem, em algum momento, que têm um livro em mãos.
E o segundo livro é diferente porque,
você tem algo a que corresponder:
Suas próprias expectativas.
Se você publicar o seu primeiro livro,
É por isso que considero o segundo livro mais difícil,
mas eu comecei o meu segundo livro antes que o primeiro fosse publicado.
Então, de certo modo, consegui escapar de algumas armadilhas.
Ai então, depois que escrevi os dois romances,
Escrevi um trabalho não-ficcional sobre comer animais
sobre criação de animais.
E eu acho que não foi uma coincidência que me fez mudar de direção.
porque eu comecei a sentir o peso do momento.
Eu não queria fazer o terceiro livro porque já havia feito dois.
Eu não queria fazer uma escolha sobre o amanhã
só pelo que fiz ontem.
Então, mesmo correndo o risco de errar, eu resisti àquilo,
decidi me desvencilhar e tentar outra coisa.
Acho que há muitas formas de conversar sobre escolhas artísticas.
E é um engano pensar que
o jeito como nos referimos a ela se liga somente à crítica,
que é algo muito útil e interessante,
mas é um engano pensar que ela possua a mesma linguagem que aquela da criação.
Alguém disse uma vez, não lembro quem
- talvez Oscar Wilde -
" Existem dois tipos de objetos no mundo:
Os que nos encantam, e aqueles que não o fazem."
E algo pode ser encantador de um jeito simples
e por alguma razão, fala conosco.
Nós gostamos. Ele é feito para nós.
Se algo não é encantador, é mundano, mas isso não significa que vamos odiá-lo
ele simplesmente não nos afeta.
E cada pessoa tem seu próprio senso de beleza.
E de uma forma ou outra,
escrever se resume em perguntar para si mesmo, repetidamente:
isso é belo, ou não é?
Algo belo pode significar algo doloroso.
Não quer dizer que seja algo feliz e bonito.
Pode ser feio, pode ser engraçado,
pode ser sério, trágico, cômico.
Eu acho que o belo significa, de certo modo,
o que é autêntico e excepcional para você.
Muitas pessoas me perguntam porque eu escrevo tanto sobre as famílias.
Eu acho que é uma pergunta estranha.
Eu nem sei como responder
porque a resposta me parece tão óbvia.
Ninguém pergunta para a J.K Rowling porque ela escreve tanto sobre bruxas.
Eu acho estranho.
É uma escolha estranha que ela fez, e que requer explicações
porque ninguém conhece bruxos, ninguém interage com magos,
ninguém sofre de insônia por causa de suas relações com os magos,
mas todo mundo tem uma família.
Mesmo aqueles cuja família não está presente.
Talvez até mais para aqueles cuja família está ausente.
Esses são os principais temas da vida
e eles foram os principais temas da literatura desde Gênesis.
Então eu presumo que sempre vou escrever sobre as famílias.
Famílias também são especialmente importantes para mim
mas se vão se transformar numa estória de pais e genros,
ou se vão tomar a forma de uma comédia sobre um casal
isso eu não sei.
( Louisiana Channel)
( Apoiado pela Nordea Fonden )
( louisiana.dk/channel )
Folk pratar ofta om litteraturens död, jag tror att folk
har pratat om det sedan strax efter att det allra första litterära verket skapades.
Men det pratas mer och mer om det, och det har (drivits framåt) av att färre läser,
av vad som känns som en ökad likgiltighet eller till och med
ångest eller misstro mot litteratur.
Och övergången till skärmar, att allt görs på skärmar.
Vad betyder det för böcker, som inte är anpassade för skärmar? Visst kan man läsa en bok på en skärm,
men man kan inte läsa en bok digitalt när man samtidigt har tillgång till epost, kalender och sms.
Böcker kan inte konkurrera med den typen av medier.
Så vi frågar oss varför folk läser böcker,
och jag tror alltid det kommer att finnas saker som bara litteratur kan göra och kommunicera.
Jag tror inte att litteratur nödvändigtvis är bättre än film eller dans eller musik,
Personligen dras jag faktiskt ofta mer till film, dans och musik än till litteratur,
men jag vet att det finns stunder i livet när jag behöver litteratur, och bara litteratur.
Min äldsta kompis mamma dog förra veckan
och jag åkte ner till Washington D.C. från New York där jag bor för att hälsa på henne.
Jag var ganska orolig över vad jag skulle säga eller att det skulle bli pinsamma tystnader,
så jag tog med mig dikter, ungefär 20 dikter, och jag läste dem för henne och vi pratade om dem.
Och i just den stunden när vi tillsammans
stod inför livets största ögonblick, det vill säga döden,
fick vi tröst i poesin.
Jag tror att poesi, noveller och romaner är väldigt värdefulla
just när vi behöver språket som mest,
I livets mest fruktansvärda, allvarliga och existentiella ögonblick.
Romaner ska läsas under flera timmar eller flera dagar,
till och med en novell tar en halvtimme att läsa
och jag var inte säker på hur mycket hon skulle orka
så jag vill ha något som var ganska kort.
Poesi den mest kompakta och samtidigt den mest genuina formen av litteratur.
Jag tycker inte att romaner är sämre än poesi
men jag tror att romaner har mycket att lära av poesin
om vad som är möjligt, hur rättfram man kan vara, hur koncentrerat och minnesväckande språket kan vara.
Ibland tror jag romaner är för lika sin egen beskrivning.
Om någon frågar vad en roman handlar om,
så är min dröm att skriva en bok där man måste svara:
"Jag skulle kunna berätta, men det skulle förstöra poängen,
du måste helt enkelt läsa den".
Det tycker jag är en bra roman,
en roman som är en förlängd version av sin egen synopsis.
人們常討論文學死亡
我認為人們曾短暫地討論它
在這一本的文學作品出現時
但之後就愈來愈多人討論了
而這個現象是由讀者逐漸變少產生的
由於他們的逐漸增加的冷默
或者是焦慮又或是對文學的不信任
以至於這個風氣造就螢幕以至於所以的一切
都會在螢幕出現 所以如果不夠好的書本
就無法在螢幕上出現
雖然你無法十分流暢地在螢幕上看書
但
書本是無法完全在媒體上呈現
所以我們懷疑還會有人看書嗎
我認為這是必需的或是會成為必需的
是指只有文學可以做到 只有文學可以達到的溝通
我不認為文學一定比其他的藝術好
像電影 舞蹈 音樂等
事實上，文學還是比起
電影 音樂來得吸引我
但我知道我生命我此時刻
我需要文學 或是只需要文學
例如像 我一位年紀朋友的母親
一周前過世
之後我去華盛頓去看她，而我是住紐約
當時我很擔心不知道要跟她說什麼
甚至覺得尷尬到覺得是痛苦的沉默