چندین سال پیش،
یکی ازمشاوران دفاع آمریکایی که
می‌شناختم درباره سفرش به ازبکستان به من گفت.
وظیفه او کمک به فروش تکنولوژی‌ بود
که دولت ازبکستان بتواند از آن‌ها برای جاسوسی از شهروندان خود استفاده کند.
سرانجام مرا درباره موارد بازاریابی که
به دولت ازبکستان ارائه کرده بود مطلع کرد.
یک بروشور تکنولوژیکی براق که نه تنها تماس‌های تلفنی مخفیانه شنیده می‌شد،
بلکه تماس گیرنده شناسایی می‌شد،
بی‌توجه به اینکه از چه شماره تلفنی استفاده می‌کردند،
و بر اساس سخن نگاری منحصر به فردشان،
سپس موقعیت جغرافیایی دقیق‌شان شناسایی می‌شد.
او شخصی است که سال‌های زیادی با قاچاق اسلحه درگیر بوده.
قاچاقچی اسلحه هالیوودی نبوده که معاملات مخفیانه انجام بدهد.
او شخصی است که با کمپانی‌های مشروع غربی کار میکرد تا به
فروش اسلحه‌هایشان به صورت گسترده کمک کند.
اما با بازاریابی این نوع تکنولوژی آزرده نمی‌شد.
برای او، این کار فقط قدم بعدی در قاچاق اسلحه بود.
و حتی بسیار آسان‌تر از، مثلا، فروش اسلحه به عراق بود،
چون به جواز صادرات نیازی نبود از
وزارت امور خارجه آمریکا،
همان‌طور که لازمه بیشتر تجارت‌های اسلحه است.
معلوم شد این ابزار نظارتی
تقریبا هرگز کنترل نمی‌شوند،
چرا که این ابزار امروزه، به عنوان اسلحه برشمرده نمی‌شوند.
در صورتی که باید این‌ کار انجام شود و باید آن‌ها را نظارت کنیم
من یک خبرنگار هستم که دو دهه اخیر را صرف
بررسی اینکه چگونه ارتش و دنیای هوشمند
به توسعه علوم جدید و تکنولوژی تشویق می‌کنند.
من مسیر پیدایش اسلحه‌های جدید را دنبال کردم
و بررسی کردم که چه می‌شود وقتی
شرکت‌ها برای این اسلحه‌ها بازاریابی خارجی می‌کنند.
اما در عصر اطلاعات منظور از اسلحه چیست ؟
ما می‌دانیم که پهبادهای نظامی اسحله‌اند،
موشک‌ها و بمب‌ها اسلحه‌اند،
اما وزارت امور خارجه آمریکا طبقه‌بندی می‌کند
دسته بزرگی از تکنولوژی‌ها را به عنوان اسلحه.
مثلا، دانشمندی که به سفر خارجی در کشتی تحقیقاتی اقیانوس‌شناسی می‌رود،
می‌خواهند آخرین مدل عینک‌های دید در شب را ببرند؟
این، مطابق وزارت امور خارجه آمریکا، یک اسلحه بالقوه است.
چرا؟
خب، چون با اینکه عینک‌های دید در شب امروز توسط دانشمندان
و شکارچیان سراسر جهان استفاده می‌شود،
اما این قابلیتی بود که نخست برای ارتش توسعه داده شده بود.
و هنوز، ابزار مراقبتی
که نظامی استبدادی از آن برای جاسوسی از شهروندادن خود استفاده می‌کند،
از معاندان، روزنامه‌نگاران،
که، طبق دولت امروز آمریکا، به عنوان سلاح برشمرده نمی‌شود.
و هنوز، این ابزار مراقبتی
بخشی از صنعتی چند-میلیارد-دلاری در حال رشد سری هستند.
پیدایش این بازار جاسوسی به حدود ۱۸ سال پیش برمی‌گردد،
به هتل هیلتون در ویرجینیای شمالی،
که فقط چندین کیلومتر با آژانس اطلاعات مرکزی آمریکا فاصله داشت.
ده‌ها نفر، بیشتر مردانی در کت و شلوارهای مشکی،
در بهار سال ۲۰۰۲ دور هم جمع شده بودند
برای شرکت در همایشی که نام ساده دنیای آی اس اس را بر خود داشت.
می‌دانید، در نگاه اول، این همایش شاید شبیه ده‌ها رویدادی
که اطراف منطقه واشینگتون، دی سی برگزار می‌شد بود.
اما این رویداد منحصر به فرد بود.
آی اس اس مخفف سیستم‌های پشتیبانی اطلاعات است،
و کسانی که آن‌جا حضور داشتند
از طرف شرکت‌های ساخت تکنولوژی‌هایی برای جاسوسی
از ارتباطات خصوصی بودند.
به عبارت دیگر، آن‌ها به نوعی شنودگذاران اجیر شده بودند.
و علت حضورشان در آن‌جا این بود که کمتر از یک سال قبل،
حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر در نیویورک و واشنگتن
کنگره را وادار به تصویت مقررات
موسوم به لایحه میهن دوستی کرده بود.
که به دولت قدرتی وسیع
برای کنترل ارتباطات اعطا کرد.
ایمیل‌ها، فعالیت‌های اینترنتی، تماس‌های تلفنی،
حتی تراکنش‌های مالی.
این مسئله تقاضای فوری برای داده را سبب شد.
و در روحیه واقعی کارآفرینی آمریکایی،
صنعتی برای کمک به جمع‌آوری این داده پدیدار شد.
اما در سال ۲۰۰۲،
این موضوع هنوز انقدر مطرح نبود.
فقط ۱۰ درصد از جمعیت جهان
به وسیله اینترنت در فضای آنلاین بودند.
بنابراین بیشتر آن‌چه جمع‌آوری می‌شد ایمیل‌ها و تماس‌های تلفنی
از طریق تلفن‌های ثابت و همراه بود.
اما در طی چندین سال اخیر،
نحوه برقراری ارتباط ما با یک‌دیگر به سرعت تغییر کرده.
ابتدا با فیس‌بوک و اسکایپ آغاز شد
و سپس، به صورت قابل توجه، گوشی آیفون
و در طی چند سال،
میلیاردها نفر از ما با کامپیوتر‌های کوچک در جیب‌هایمان پرسه ‌می‌زنیم
که همه جور کاری از قبیل کنترل عادات ورزشی
تا کمک به یافتن شریک عشقی برای‌مان انجام می‌دهد.
و ناگهان، شما لزوما به قابلیت پیشرفته
آژانس امنیت ملی یا مخابرات بزرگ
برای کنترل ارتباطات همه ندارید.
گاهی اوقات،
شما تنها نیاز به دسترسی به آن دستگاه در جیب‌شان داشتید.
که تولد صنعتی کاملا جدید را سبب شد.
می‌دانید، همه کمپانی‌ها توانایی ساخت موشک یا هواپیما را ندارند،
اما برای توسعه یک نرم‌افزار به سرمایه چندان هنگفتی نیاز نیست،
که می‌تواند به تلفن هوشمند شخصی نفوذ کند.
هکرهای کامپیوتری سال‌‌ها در صحنه حضور دارند،
اما اکنون می‌توان از توانایی‌هایشان برای ساخت تکنولوژی‌هایی
بهره برد که تقاضای بالایی توسط اجرای قانون
و سازمان‌های اطلاعاتی داشتند.
و فورا، ده‌ها و حتی صدها کمپانی
وارد این بازار شنودگذاران شدند.
و آن همایش کوچک در ویرجینیا،
رشد کرد و اندکی بعد به عنوان مهمانی شنودکنندگان معروف شد.
خب، اطلاعات زیادی درباره مهمانی شنودکنندگان
در سال‌های ابتدایی نبود،
چون این همایش به روی همه
به جز کمپانی‌ها و مشتریان دولتی‌شان بسته بود.
اما خبرنگاران کم‌کم اخباری را دیدند و شنیدند
از ورود کمپانی‌ها به این بازار جاسوسی محرمانه.
کارافرینان مرموز به سراسر دنیا رفت و آمد می‌کنند،
معاملات انجام می‌دهند،
اغلب با نظام‌های استبدادی.
و این بازار از ابتدا به گونه‌‌ای بی قید و شرط نظارت می‌شد.
برخی کشورها برای فروش برون مرزی این تکنولوژی‌ها به مجوز نیاز دارند،
اما به ندرت با نوع وارسی‌ای که به سلاح‌های سنتی داده شده.
مثلا، گزارش شده کمپانی ایتالیایی هکینگ تیم
تکنولوژی خود را به رژیم‌های استبدادی
در مصر و قزاقستان فروخته.
همچنین گزارش شده کمپانی اسرائیلی گروه ان اس او تکنولوژی خود را
به رژیمی در عربستان سعودی
که به آزار و اذیت،
و حتی، در موردی، به کشتن یکی از مخالفان سیاسی خود متهم شده است.
و ما فکر می‌کنیم که اسلحه‌ها آن چیزی هستند که مردم را به کشتن می‌دهد.
اما در عصر اطلاعات،
برخی از قوی‌ترین اسلحه‌ها چیزهایی هستند که می‌توانند ما را ردیابی و شناسایی کنند.
این چیزی است که پنتاگون و سیا سال‌هاست متوجه‌اش شده‌اند،
و برای ساخت تکنولوژی‌هایی تلاش کرده‌اند
که می‌تواند مردم، تروریست‌های مظنون، را در سراسر کره زمین ردیابی کند.
پنتاگون در چیزی به نام غبار هوشمند سرمایه‌گذاری کرده،
حسگرهای کوچک به اندازه ذره‌ای از خاک
که می‌تواند روی مردم بدون اینکه خودشان بدانند پخش شود،
و از آن برای ردیابی موقعیت‌شان استفاده می‌شوند.
پنتاگون، از طریق شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر خود،
در یک شرکت محصولات زیبایی که در «مجله اپرا» از آن یاد شد سرمایه‌گذاری کرد
تا دستگاهی بسازد که می‎‌تواند به صورت محرمانه دی.ان.ای را
فقط با کشیدن آن روی سطح پوست.
اما اتفاقی فوق‌العاده در طی دهه اخیر رخ داده.
در بسیاری از موارد، میزان توانایی بازار خصوصی
فراتر از آن‌چه پنتاگون یا سیا ممکن و شدنی تصور می‌کردند بود.
در سال ۲۰۰۸،
پنتاگون پایگاه داده‌ای مخفی از دی.ان.ای تروریست‌ها داشته.
این پایگاه داده حدودا ۸۰،۰۰۰ نمونه داشت.
خب، شرکت خصوصی ژن‌شناسی انسستری
امروزه بیش از ۱۵ میلیون نمونه از مردم دارد.
شرکت ۲۳ومن، دومین شرکت بزرگ در زمینه پایگاه داده‌های تبارشناسی است،
نمونه‌های بیش از ۱۰ میلیون نفر را دارد.
پس اکنون، شاید شما به این روش‌های جمیز باندی نیازی نداشته باشید
برای جمع‌آوری دی.ان.ای
اگر به خواست خود آن را به شرکت‌های خصوصی تحویل می‌دهیم
و حتی به افتخار انجام این کار پول پرداخت می‌کنیم.
خب، با نمونه‌ای دی.ان.ای شخصی چه کاری می‌توانید انجام دهید ؟
در ایالات متحده و چین،
محققان با استفاده از نمونه‌های دی.ان.ای افراد
تلاش می‌کنند تا تصاویری از چهره مردم بسازند.
پس اگر دی.ان.ای را با تکنولوژی تشخیص چهره کنار هم قرار دهید،
شما دارای پایه‌ یک سیستم نظارتی بسیار قدرتمند هستید
که می‌تواند برای ردیابی افراد یا تمامی گروه‌های قومی استفاده شود.
اگر فکر می‌کنید که این‌ها کمی توهمی به نظر می‌رسد،
به یاد داشته باشید که پنتاگون در سال گذشته یادداشتی
به تمامی نظامیان خود ارسال کرد،
که قاطعانه به آن‌ها هشدار می‌داد از کیت‌های دی.ان.ای تبلیغاتی
به علت استفاده از این اطلاعات برای ردیابی آنان
یا اعضای خانواده‌شان استفاده نکنند.
و با این وجود، حتی با ابراز نگرانی پنتاگون درباره این تکنولوژی،
تقریبا هیچ اقدامی برای مغلوب کردن این بازار صورت نگرفته است.
یک شرکت آمریکایی، کلییرویو اِی آی،
میلیاردها تصویر از چهره افراد جمع‌آوری کرده
از طریق اینترنت،
مثل تصاویری از خود یا دوستان و خانواده‌تان که در اینستاگرام منتشر می‌کنید،
و سپس سیستم تشخیص چهره خود را
به دولت ایالات متحده و نهادهای حقوقی می‌فروشد.
و اگر فکر می‌کنید
این موضوع کاربردی کاملا قابل قبول از این تکنولوژی است،
هیچ مانعی برای فروش این‌ها به اشخاص عادی،
ارگان‌ها و حتی دولت‌های خارجی وجود ندارد.
و این دقیقا همان کاری است که برخی شرکت‌ها انجام می‌دهند.
مهمانی شنودکنندگان که در ویرجینیای شمالی آغاز شد؟
امروزه، در شهرهای متعدد در سراسر جهان برگزار می‌شود.
هزاران نفر به آموزش و همایش‌های آی اِس اِس می‌پیوندند.
و بیشتر کشورهای حاضر از خاورمیانه و چین هستند.
بازار جاسوسی جهانی شده.
و اکنون در نمایشگاه‌های اسلحه سراسر دنیا،
شرکت‌هایی را خواهید دید که تکنولوژی تشخیص چهره
و نرم‌افزارهای نفوذ به تلفن همراه،
را دقیقا در کنار تولیدکنندگان اسلحه‌های سنتی
با تانک‌ها و موشک‌ها نمایش می‌دهند.
و با گشتن در این نمایشگاه‌های اسلحه،
خیلی راحت می‌شود از این لانه خرگوش‌های ضد آرمان‌شهری پایین رفت
با اندیشیدن درباره تکنولوژی نظارتی
که هر حرکت‌مان را ردیابی می‌کند.
و به خاطر دارم یکی از مشاوران پنتاگون به من می‌گفت
آن‌چه ارتش واقعا بدان نیاز داشت ماهواره‌های فضا برد بود
که تنها بر اساس دی.ان.ای‌ مردم می‌توانست آن‌ها را در هر جای زمین ردیابی کند.
کافیست شما را به سرمایه‌گذاری در کلاه‌های آلومینیومی وادار کنند.
اما حقیقت این است که،
ما نمی‌دانیم آینده چطور تکنولوژی را به ارمغان خواهد آورد.
اما می‌دانیم که امروزه، در غیاب نظارت،
این بازار همین حالا هم در حال انفجار است.
و در واقع، یکی از آن شرکت‌هایی که متهم به فروش تکنولوژی نظارتی
به نظام‌های استبدادی شد،
امروزه، کمک به ردیابی مبتلایان به کویید-۱۹ را پیشنهاد می‌کند.
و البته، تکنولوژی وعده دلهره‌آور
کمک به کنترل همه‌گیری از طریق ردیابی تماس را ارائه می‌کند.
اما امکانی دیگر را فراهم می‌کند، که خصوصی سازی نظارت انبوه است.
پس درباره این بازار جاسوسی محرمانه چه باید کرد؟
می‌توانیم پنهان شویم، ارتباط با اینترنت را قطع کنیم،
از شبکه‌های اجتماعی فاصله بگیریم، از شر تلفن‌های هوشمندمان خلاص شویم،
در یک غار زندگی کنیم،
اما حقیقت این است که،ما به عنوان جاسوس حرفه‌ای آموزش ندیدیم،
نمی‌توانیم با هویت جعلی یا بدون هویت زندگی کنیم.
و امروزه، حتی جاسوسان واقعی هم با خارج از رادار بودن مشکلاتی دارند.
اینکه جیسون بورن چند گذرنامه دارد اهمیتی ندارد
اگر چهره یا دی.ان.ای او در پایگاه داده شخصی وجود دارد.
اما حتی اگر دولت نسبت به ابزار جاسوسی کنترل خود را از دست داده،
آیا کاری هست که بتوانیم در این باره انجام دهیم؟
یکی از استدلال‌هایی که شنیده‎‌ام
این است که حتی اگر ایالات متحده شرکت‌ها را محدود کند
نسبت به فروش برون مرزی این نوع تکنولوژی،
شرکت‌های چینی ممکن است وارد عمل شوند.
اما ما بر تجارت اسلحه نظارت می‌کنیم،
حتی اگر آن را ناقص انجام دهیم.
و در واقع، چندین سال قبل طرحی چند جانبه وجود داشت
برای انجام همین کار،
الزام وجود جواز صادرات برای نرم‌افزارهای نظارتی.
ایالات متحده در بین کشورهایی بود
که با این نظارت‌های داوطلبانه موافقت کرد،
اما در واشنگتن، این طرح به سادگی سست شد.
ما دارای حکومتی هستیم که ترجیه می‌دهد فروش برون مرزی سلاح‌های بیشتر
با محدودیت‌های کمتر داشته باشد،
به برخی از کشورهایی که
متهم به سوء‌استفاده از تکنولوژی نظارتی شدند.
به نظر من برای پیشرفت، به از سر گیری آن طرح نیاز داریم،
و حتی گامی فراتر برداریم.
ما باید به صورت بنیادی طرز تفکرمان درباره تکنولوژی نظارتی تغییر داده
و این ابزار را به عنوان اسلحه تعریف کنیم.
این به دولت امکان می‌دهد
تا فروش و صادرات آنان را کنترل کند
طوری که اسلحه‌های سنتی،
هواپیماهای پیشرفته و موشک‌ها را کنترل می‌کنند.
اما این به معنی است که تکنولوژی که ردیابی می‌کند اینکه ما که هستیم،
چه می‌کنیم، چه می‌گوییم،
وحتی در برخی موارد، به چه چیزی فکرمی‌کنیم،
را به عنوان سلاحی پیشرفته بشناسیم.
و این تسلیحات بیش از حد قدرتمند،
در اختیار بالاترين پيشنهاد کننده‌،
و بر وفق مراد بازار جاسوسی تبدیل می‌شوند..
متشکرم.