va replikatsiya qilish uchun o'sha hujayralardan foydalanish orqali ishlaydi. Ular odamlarni chindan ham kasal qilib, keyin boshqa odamlarga tarqalishi mumkin.
Kompyuter virusi ham xuddi shunday ishlaydi.
Virus - bu odatda ruhsat so'ramasdan o'rnatiladigan va foydalanuvchi va ularning kompyuterlariga zarar yetkazadigan,
mustaqil bajariladigan dasturdir. Virus o'zidan o'zi boshqa kompyuterlarga tarqalishi ham mumkin.
Xo'sh, qanday qilib birinchi navbatda virus kompyuteringizga tushadi? Viruslarning birovning kompyuteriga zarar yetkazishi mumkin bo'lgan
ikkita usul mavjud. Ular foydalanuvchini dasturning maqsadi to'g'risida yolg'on ma'lumot bilan dasturni o'rnatishga
jalb qilishi mumkin, masalan, ko'plab viruslar xavfsizlik sozlamalarining yangilanishi nomi ostida yashirinib olishadi.
Bundan tashqari, sizning kompyuteringizdagi dasturiy ta'minot zaif tomonga ega bo'lishi mumkin,
shuning uchun virus o'zi o'zini ruxsat talab qilmasdan o'rnatishi mumkin.
Virus sizning kompyuteringizda bo'lganida, u sizning har qanday fayllaringizni o'g'irlashi
yoki o'chirib yuborishi, boshqa dasturlarni boshqarishi yoki boshqalarga kompyuteringizni
masofadan boshqarish huquqini berishi mumkin.
Kompyuter viruslaridan foydalangan holda xakerlar butun dunyo bo'ylab millionlab kompyuterlarni egallab
olishlari va keyin ularni raqamli armiya sifatida ishlatishlari mumkin, yoki botnet deb ataluvchi veb-saytlarga hujum qilish va saytlarni olib tashlashi mumkin.
Ushbu turdagi hujum xizmatni tarqatishni rad etish deb ataladi.
Xizmatchilar veb-saytni juda ko'p so'rovlar bilan to'sib qo'yishganda, xizmatni rad etish sodir bo'ladi.
Hujum bir vaqtning o'zida ko'plab kompyuterlardan kelib chiqsa, biz uni
tarqatiladigan xizmatni rad etish deb ataymiz.
Ko'pgina veb-saytlar kuniga millionlab so'rovlarga javob berishga tayyor, ammo agar siz ularni turli joylardan
kelib tushgan milliardlab yoki trillionlab so'rovlar yuborsangiz, kompyuterlar haddan tashqari yuklanadi
va javob berishni to'xtatadi. Kiberjinoyatchilar tomonidan qo'llaniladigan yana bir hiyla-nayrang - bu
shaxsiy ma'lumotlarni baham ko'rish uchun odamlarni aldash maqsadida juda ko'p miqdordagi
spam-elektron pochta xabarlarini yuborishdir.
Buni fishing firibgarligi deyiladi.
Fishing firibgarligi - bu sizning hisobingizga kirishingizni so'rab, ishonchli elektron
pochtaga o'xshab ko'rinadigan narsaga duch kelganda, elektron pochtani bosish sizni soxta veb-saytga olib boradi.
Agar siz baribir kiraversangiz, aldanib parolingizni berib qo'ygan bo'lasiz.
So'ngra xakerlar sizning kirish qayd ma'lumotingizdan ma'lumotlarni o'g'irlash yoki hatto pulingizni
o'g'irlash uchun haqiqiy hisob raqamingizga kirish uchun foydalanishlari mumkin. Yaxshiyamki,
Internetni xavfsizroq qilish uchun ko'plab kompaniyalar, qonunlar va davlat tashkilotlari
ishlaydi, ammo bu harakatlar yetarli emas.
Kompyuter tizimi buzilganida, xavfsizlik dizayni yoki dasturiy ta'minot bilan bog'liq muammo bo'lishi
mumkin deb o'ylashingiz mumkin. Tizim buzilgan holatlarning 90 foizida dasturiy ta'minot
xavfsizlik xatosi tufayli emas, balki odam tomonidan qilingan
oddiy xato tufayli sodir bo'ladi. Ko'rinib turibdiki, o'zimizni himoya qilish uchun barchamiz qilishimiz mumkin bo'lgan qadamlar mavjud.
Ko'pincha sizning harakatlaringiz nafaqat o'zingizning ma'lumotlaringiz va kompyuteringiz xavfsizligiga,
balki sizning maktabingiz, ish joyingiz va uyingizdagilaring xavfsizligiga ta'sir qiladi.
Kiberjinoyatchilar har yili milliardlab yoki trillionlab dollarlarni o'g'irlamoqdalar,